IV SA/Po 510/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-09-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
inwestycja celu publicznegoplanowanie przestrzennestacja bazowatelefonii komórkowejpostępowanie administracyjneuchwałakasacjaKodeks postępowania administracyjnegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając ją za wadliwą z powodu niewłaściwego zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji bez wystarczającego uzasadnienia.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu spółki P. Sp. z o.o. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla stacji bazowej telefonii komórkowej. Sąd uznał, że SKO niewłaściwie zastosowało art. 138 § 2 K.p.a., nie wykazując, że nie było możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę ze sprzeciwu spółki P. Sp. z o.o. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2022 r., która uchyliła decyzję organu I instancji (Wójta Gminy G.) w przedmiocie odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Spółka zarzuciła SKO niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. poprzez wydanie decyzji kasatoryjnej i udzielenie organowi I instancji enigmatycznych wytycznych, podczas gdy możliwe było wydanie decyzji merytorycznej. Sąd uznał sprzeciw za zasadny. Podkreślił, że organ odwoławczy może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji tylko wyjątkowo, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, przy czym organ odwoławczy powinien najpierw wykazać, że nie jest możliwe uzupełnienie postępowania dowodowego w trybie art. 136 § 1 K.p.a. Sąd stwierdził, że SKO nie wykazało takiej konieczności, a jego wskazania dla organu I instancji były zbyt ogólnikowe i nie spełniały wymogów art. 107 § 3 K.p.a. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO i zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy może to zrobić tylko wyjątkowo, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, i musi wykazać, że nie jest możliwe uzupełnienie postępowania dowodowego w trybie art. 136 § 1 K.p.a.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 138 § 2 K.p.a. jest przepisem szczególnym i jego zastosowanie wymaga wykazania niemożności przeprowadzenia postępowania uzupełniającego przez organ odwoławczy. W przeciwnym razie organ odwoławczy powinien sam merytorycznie rozpoznać sprawę lub uzupełnić materiał dowodowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 151a § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Niewłaściwe zastosowanie przepisu, gdy organ odwoławczy nie wykazał, że nie było możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego w trybie art. 136 § 1 K.p.a.

Pomocnicze

k.p.a. art. 136 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 50 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 51 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 51 § 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 53 § 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustawa z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu usług i sieci telekomunikacyjnych

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisu poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji kasatoryjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe zastosowanie przez SKO art. 138 § 2 K.p.a. Brak wykazania przez SKO, że nie było możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego w trybie art. 136 § 1 K.p.a. Uzasadnienie decyzji SKO jest zbyt ogólnikowe i nie spełnia wymogów art. 107 § 3 K.p.a.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji tylko wyjątkowo organ odwoławczy winien uzupełnić to postępowanie we własnym zakresie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji kasatoryjnej oraz udzielenie organowi I instancji lapidarnych, by nie rzec - enigmatycznych - wytycznych organ odwoławczy nadal nie wykazało, że w niniejszej sprawie nie było możliwe postępowanie uzupełniające w trybie art. 136 § 1 K.p.a.

Skład orzekający

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Grossmann

sędzia

Józef Maleszewski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 K.p.a. przez organy administracji publicznej, wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnych (art. 107 § 3 K.p.a.), zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw, w których organ odwoławczy stosuje art. 138 § 2 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje typowy problem proceduralny w polskim prawie administracyjnym, gdzie organy odwoławcze nadużywają możliwości uchylania decyzji i przekazywania spraw do ponownego rozpatrzenia, zamiast merytorycznie je rozstrzygać. Jest to istotne dla zrozumienia praktyki sądów administracyjnych.

Dlaczego organy administracji unikają merytorycznego rozstrzygania spraw? Sąd wyjaśnia.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

IV SA/Po 510/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151 a par. 1, art. 200, art. 205 par. 1, art. 3 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 par. 2, art. 136 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 15   art. 138 par. 2, art. 136 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 15   art. 138 par. 2, art. 136 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2022 r. sprawy ze sprzeciwu P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2022 r., IV SA/Po 1036/21, uchylającym decyzję SKO z 20 października 2021 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania spółki P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. , od decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 25 września 2019 r. pełnomocnik inwestora P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zwrócił się o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie bezobsługowej stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] nr [...] na części działki o nr ewid. [...], obręb J. D., gmina G..
Pismem z dnia 4 listopada 2019 r., swój sprzeciw w sprawie złożyli właściciele nieruchomości zlokalizowanych w pobliżu przedmiotowej inwestycji, podnosząc że planowana inwestycja spowoduje obniżenie wartości nieruchomości oraz to, że nie jest pewne, czy planowana inwestycja nie będzie wpływała negatywnie na zdrowie osób zamieszkujących w pobliżu planowanej stacji bazowej telefonii komórkowej, a także na walory krajobrazowe planowanego przedsięwzięcia.
Pierwotną decyzją z dnia 18 grudnia 2019 r. Wójt Gminy G. odmówił ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla planowanej inwestycji. W wyniku odwołania wnioskodawcy decyzją z dnia 15 czerwca 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło skarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
W ponownie prowadzonym postępowaniu decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], Wójt Gminy G. na podstawie art. 2 pkt 5, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2020 poz. 293 ze zm., dalej: "u.p.z.p") odmówił ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie bezobsługowej stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] nr [...] na części działki o nr ewid. [...], obręb J. D., gmina G..
Decyzją z dnia 20 października 2021 r., nr [...], wydaną w wyniku odwołania P. Sp. z o.o., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji przeprowadził postępowanie niezgodnie z normami prawa procesowego i nie zastosował prawidłowo przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. Organ II instancji wskazał, że decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla tego zamierzenia została uchylona w całości z uwagi na to, że organ I instancji nie wezwał pełnomocnika spółki P. sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień, czy w tej sprawie inwestor dopuszcza inne lokalizacje tej stacji w ramach wszystkich nieruchomości w obrębie wsi J. D.. Organ II instancji wskazał także, że jego zdaniem nie jest właściwym zlokalizowanie stacji bazowej w odległości kilkudziesięciu metrów od Domu Opieki D. , zwłaszcza że niektóre anteny sektorowe skierowane są wprost w okna tego Domu Opieki.
Wskutek rozpoznania sprzeciwu P. Sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 lutego 2022 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 1036/21 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2021 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że organ nie wskazał na naruszenia przepisów postępowania, skutkujące przyjęciem, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nadto, Sąd wskazał, że braki postępowania, które uzasadniają uchylenie decyzji i przekazanie jej po ponownego rozpoznania przez organ I instancji nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. jedynie w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 K.p.a. Tym samym zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. poprzedzone być powinno wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 K.p.a. będzie niewystarczające, czego zabrakło w sprawie. Sąd wskazał również, że Kolegium powinno uzupełnić ewentualne niedostatki decyzji organu I instancji podczas postępowania odwoławczego, a także, że zadaniem Kolegium była także merytoryczna ocena sprawy w zakresie odnoszącym się do kwalifikacji przedmiotowej stacji w świetle rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżona w niniejszej sprawie decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r. ponownie uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do rozpatrzenia temu organowi.
W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie niezgodnie z normami prawa procesowego i nie zastosował prawidłowo przepisów prawa materialnego, mających w sprawie zastosowanie. Dalej organ odwoławczy wskazywał, że tryb wydawania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego regulują przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz że zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy o gospodarce nieruchomościami budowa i utrzymywanie urządzeń łączności stanowi cel publiczny w rozumieniu ustawy.
Dalej organ argumentował, że przede wszystkim decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla tego zamierzenia została uchylona w całości z uwagi na to, że organ I instancji nie wykazał, że niniejsze zamierzenie nie jest zgodne z szeroko pojętym "pozytywnym" interesem społecznym, co wystarczająco jasno wynika z ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu usług i sieci telekomunikacyjnych.
Ponadto, Wójt Gminy G. winien zdaniem SKO zauważyć, że doktryna i orzecznictwo sądowo administracyjne wykluczają możliwość uznania norm zawartych w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym za samodzielne podstawy prawne dla wydania decyzji odmownej, zwłaszcza inwestycji celu publicznego.
Końcowo organ II instancji wskazał, że Wójt Gminy G. winien jeszcze raz przeprowadzić postępowanie w sprawie, uwzględniając właściwy tryb postępowania dla tego typu inwestycji i winien przestrzegać obowiązujących norm określających niezbędne elementy uzasadnienia decyzji.
Sprzeciw od powyższej decyzji SKO w P. złożyła P. Sp. z o.o. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji kasatoryjnej oraz udzielenie organowi I instancji lapidarnych, by nie rzec - enigmatycznych - wytycznych co do sposobu załatwienia sprawy, podczas gdy w niniejszej sprawie nie było przeszkód dla wydania decyzji merytorycznej, to jest uchylającej zaskarżoną decyzję nr [...] Wójta Gminy G. z dnia [...] grudnia 2020 roku o odmowie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] nr [...] na działce nr [...] w obrębie J. D., gmina G. w całości przez organ II instancji oraz ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] nr [...] na działce nr [...] w obrębie J. D., gmina G., zgodnie z wnioskiem Skarżącego.
W związku z tym spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2022 roku, nr [...].
W uzasadnieniu sprzeciwu spółka wskazała na przebieg postępowania w sprawie. W ocenie Skarżącej spółki decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie może się ostać. Zdaniem spółki organ II instancji uchybił obowiązkowi odniesienia się w treści swego rozstrzygnięcia do zarzutów sformułowanych w odwołaniu złożonym przez stronę i choć uchylił oczywiście wadliwe rozstrzygnięcie Wójta Gminy G., to jednak ograniczył się do udzielenia ogólnikowych, lapidarnych, by nie rzec - enigmatycznych - wytycznych, do których organ I instancji winien zastosować się przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.
W ocenie Skarżącego Kolegium całkowicie zignorowało wytyczne, których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu udzielił w wyroku z dnia 17 lutego 2022 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 1036/21. W szczególności zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zawiera w swym uzasadnieniu wykazania, że niemożliwe było w sprawie przeprowadzenie postępowania dowodowego na podstawie przepisu art. 136 § 1 K.p.a. Kolegium również, zdaniem Skarżącej spółki, nie wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Sprzeciw okazał się zasadny i zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej w skrócie "P.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest sprzeciw wprowadzony od dnia 1 czerwca 2017 r. do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który przysługuje od decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej "K.p.a.").
Sąd ponownie podkreśla, że kontrola sądowa decyzji wydanej, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. wymaga sięgnięcia do treści art. 15 K.p.a., zgodnie z którym postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dwuinstancyjność w postępowaniu administracyjnym polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że w postępowaniu administracyjnym przed organem odwoławczym nie mamy do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, ale z prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty.
W związku z tym, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji tylko wyjątkowo, a więc wówczas, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 K.p.a.). W tym przypadku organ ma obowiązek wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Inaczej mówiąc, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wtedy, gdy organ pierwszej instancji, rozpoznając sprawę, nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15, wszystkie orzeczenia dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Orzeczenie uchylające decyzję organu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia może zapaść wyłącznie wtedy, gdy ponad wszelką wątpliwość uzupełnienie postępowania dowodowego nie jest możliwe w trybie art. 136 K.p.a. Na organie odwoławczym ciążą bowiem te same, co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Sąd rozpoznając sprzeciw ocenia jedynie prawidłowość uchylenia decyzji organu I instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z powodu wydania decyzji przez organ I instancji właśnie z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w zakresie niepodjęcia przez ten organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), bo konieczny do wyjaśnienia zakres przedmiotowej sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jeżeli więc organ pierwszej instancji nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, albo nie zgromadził pełnego materiału dowodowego, to organ odwoławczy winien uzupełnić to postępowanie we własnym zakresie. Ograniczeniem jest jedynie sytuacja opisana w art. 138 § 2 K.p.a., gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przepis art. 138 § 2 K.p.a. nie znajduje zatem zastosowania, gdy zasadniczo materiał wymagany do rozstrzygnięcia sprawy jest zgromadzony, a kwestią sporną jest tylko jego ocena.
W konsekwencji kontrola decyzji, podejmowana przez sąd rozpoznający sprzeciw od tej decyzji, wymaga ustalenia, czy organ drugiej instancji uzasadnił w sposób należyty wydanie decyzji kasacyjnej, czy też uchylił się od załatwienia sprawy co do istoty. Rolą Sądu jest więc ocena, czy zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. miało pełne uzasadnienie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
Z kolei w myśl art. 151a § 1 P.p.s.a. Sąd, tylko gdy uwzględnia sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję odwoławczą w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a., a gdy w ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie wskazuje na braki w postępowaniu dowodowym w tak znacznym zakresie, że organ ten nie może sam go uzupełnić - zatem uzna że decyzja odwoławcza była prawidłowa - to Sąd oddala sprzeciw. Skutkiem tego sprawa wraca do organu I instancji by ten wykonał wskazania organu odwoławczego i usunął dostrzeżone braki w prowadzonym postępowaniu i prawidłowo rozpoznał sprawę w jej całokształcie.
Mając powyższe rozważania na względzie, w ocenie Sądu ustalenia dokonane w przedmiotowej sprawie przez organ II instancji nie dawały podstaw do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. i uchylenia decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Co także szczególnie istotne, art. 138 § 2 K.p.a. winien być wykładany łącznie z art. 136 K.p.a., a zwłaszcza z jego § 1, zgodnie z którym: "Organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję". W konsekwencji wydanie w danej sprawie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uzasadnione jest tylko wówczas, gdy do rozstrzygnięcia tej sprawy nie jest wystarczające przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 136 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z 13.04.2022 r., sygn. akt I OSK 445/22, CBOSA).
W tym miejscu należy wskazać, z uwagi na ponownie rozpoznanie sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, że zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przy tym przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 3 i 5 do art. 153). W świetle cytowanego art. 153 P.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są co do zasady związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: przede wszystkim w razie wzmiankowanej w art. 153 P.p.s.a. zmiany stanu prawnego powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, a ponadto w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 9 do art. 153).
W wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 1036/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylając, wskutek wniesionego przez Skarżącą spółkę sprzeciwu, decyzję SKO w P. z dnia 20 października 2021 r., uchylającą decyzję organu I instancji – zaznaczył w szczególności, że w uzasadnieniu decyzji zabrakło wyjaśnień Kolegium, dlaczego organ nie mógł wytkniętych organowi I instancji naruszeń konwalidować sam i rozstrzygnąć sprawę co do meritum albo uznać je za na tyle istotne, by przesądzały o braku możliwości rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem inwestora. Kolegium nie wskazało też przyczyn, dla których nie skorzystało z możliwości przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie na podstawie art. 136 § 1 K.p.a.
Rozpoznając sprawę ponownie SKO wymieniło uchybienia organu I instancji:
- "decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla tego zamierzenia została uchylona w całości z uwagi na to, że organ I instancji nie wykazał, że niniejsze zamierzenie nie jest zgodne z szeroko pojętym "pozytywnym" interesem społecznym, co wystarczająco jasno wynika z ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu usług i sieci telekomunikacyjnych";
- "Wójt Gminy G. winien zauważyć, że doktryna i bogate orzecznictwo sądowoadministracyjne wykluczają możliwość uznania norm zawartych w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 za samodzielne podstawy prawne dla wydania decyzji odmownej, zwłaszcza inwestycji celu publicznego";
- "Wójt Gminy G. winien jeszcze raz przeprowadzić postępowanie w tej sprawie, uwzględniając właściwy tryb postępowania dla tego typu inwestycji i winien przestrzegać obowiązujących norm określających niezbędne elementy uzasadnienia decyzji".
Zgodnie z przywoływanym już art. 138 § 2 K.p.a. przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W poprzednio wydanej decyzji z dnia 20 października 2021 r., nie odnosząc się do ich merytorycznej poprawności, Kolegium wskazało na czynności jakie organ I instancji winien dokonać. Problemem jednakże pozostawało niewykazanie przez SKO w P., że nie było możliwe przeprowadzenie ich na etapie postępowania odwoławczego. W obecnie zaskarżonej decyzji z dnia 30 czerwca 2022 r. nie sposób nawet doszukać się konkretnych poleceń skierowanych do organu I instancji. Zdaniem Sądu nie sposób uznać za nie wypunktowanych powyżej uchybień Wójta, odnoszących się m.in. do niewykazania zgodności z "pozytywnym" interesem społecznym. Trafnie zdaniem Sądu Skarżąca spółka określa wszelkie poczynione przez SKO zalecenia dla Wójta mianem "enigmatycznych".
Wskazaniem dla organu nie może być także ogólnikowe stwierdzenie Kolegium o powinności Wójta ponownego przeprowadzenia postępowania z uwzględnieniem właściwego trybu postępowania dla tego typu inwestycji. Nie wskazano o jaki właściwy tryb chodzi, przy czym nie budzi wątpliwości, że w sprawie mają zastosowanie przede wszystkim przepisy u.p.z.p.
Skoro więc nie sposób wydedukować z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jakich czynności w ponownie przeprowadzonym postępowaniu miałby dokonać organ I instancji i jakie okoliczności wziąć pod uwagę, to tym bardziej nie zostało wykazane, że uchybienia te nie mogły zostać konwalidowane przed SKO, zatem Kolegium nadal nie wykazało, że w niniejszej sprawie nie było możliwe postępowanie uzupełniające w trybie art. 136 § 1 K.p.a.
Zdaniem Sądu, zgodnie z aktualnym modelem postępowania przeprowadzenie postępowania dowodowego i orzeczenie merytoryczne nie przekracza kompetencji organu wynikających z art. 136 § 1 K.p.a. i byłoby w pełni uprawnione. Podkreślić bowiem należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych stoi nawet na stanowisku, że "Jeżeli organ pierwszej instancji odmówił ustalenia warunków zabudowy po przeprowadzeniu postępowania, w którym wykonał zasadnicze czynności wymagane w takim postępowaniu, w tym przeprowadził analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1-5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (analizę urbanistyczną) i uzgodnił projekt decyzji o warunkach zabudowy z właściwymi organami administracji, organ odwoławczy rozpoznając odwołanie od takiej decyzji może zastosować art. 138 par. 2 kpa tylko wówczas, iż dotychczas przeprowadzone postępowanie jest wadliwe i wymaga powtórzenia" (wyr. NSA z 13 października 2021r., sygn. akt II OSK 2077/21; z 24 listopada 2021r., sygn. akt II OSK 3576/18; CBOSA).
Odnosząc to stanowisko do niniejszej sprawy dotyczącej inwestycji celu publicznego wskazać należy, że organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, przygotowana została przez uprawnionego urbanistę analiza warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy na podstawie art. 53 pkt 3 u.p.z.p. (k. 53 akt adm. I inst.). Natomiast organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego i nie dokonał jego oceny, nie wskazał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, tzn. że dotychczas przeprowadzone postępowanie jest obarczone brakami tego rodzaju, iż wymaga ponownego przeprowadzenia, i niewystarczające jest jego uzupełnienie w trybie art. 136 § 1 K.p.a.
Niedostateczne jest zatem samo stwierdzenie Kolegium, że doktryna i bogate orzecznictwo sądowoadministracyjne wyklucza możliwość uznania norm zawartych w art. 1 ust 2 pkt 1 i 2 u.p.z.p. za samodzielne podstawy prawne do wydania decyzji odmownej. Tym bardziej Kolegium było zobowiązane do merytorycznej oceny sprawy, wskazane argumenty nie uzasadniały bowiem zastosowania art. 138 § 2 K.p.a.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jest obarczona wadą powodującą, że stanowisko Kolegium i motywy podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia w istocie uchylają się kontroli sądowoadministracyjnej. Każda decyzja administracyjna musi odpowiadać standardom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zarówno zatem materiał dowodowy, jak i jego ocena winny - zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 K.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. Mając na uwadze konkretne okoliczności badanej sprawy należy zatem zaakcentować jeszcze raz, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, a tego zabrakło w niniejszej sprawie. Słusznie argumentowała Skarżąca spółka, że Kolegium czyniąc organowi I instancji zarzut nienależytego uzasadniania samo dopuściło się naruszenia art. 107 § 3 K.p.a.
W ocenie Sądu można powtórzyć także za poprzednim wyrokiem, że "Kolegium podając w uzasadnieniu, że Wójt Gminy winien jeszcze raz przeprowadzić postępowanie w sprawie uwzględniając właściwy tryb postępowania dla tego typu inwestycji nie wskazał na czym niewłaściwość ta polegała i czy odnosiła się do naruszenia przepisów postępowania. Kolegium nie wyjaśniło zatem naruszenia przepisów postępowania o jakim mowa w art. 138 § 2 K.p.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do organu I instancji. Nadto nie budzi wątpliwości Sądu, że zarzut Kolegium, iż Wójt Gminy winien przestrzegać norm określających niezbędne elementy uzasadnienia decyzji nie uzasadniania zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Niedostatki uzasadnienia decyzji organu I instancji mogą bowiem być uzupełnione przez organ odwoławczy, który zgodnie z art. 15 K.p.a. dokonuje ponownej merytorycznej oceny sprawy, czemu daje wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Usunięcie tego rodzaju uchybień nie przekracza zatem możliwości organu odwoławczego".
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że Kolegium nie wykonało wytycznych wyroku WSA z 17 lutego 2022r.
Ubocznie wskazać należy, że w dniu 4 czerwca 2022 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 maja 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1071), które uchyliło § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z 2019 r., dotychczas odnoszące się do oddziaływania na środowisko instalacji emitujących pola elektromagnetyczne, które zastępowały § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z 2010 r. w zakresie kwalifikacji instalacji radiokomunikacyjnych, radionawigacyjnych i radiolokacyjnych, z wyłączeniem radiolinii, emitujących pola elektromagnetyczne, co oznacza, że instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne emitujące pola elektromagnetyczne tam określone przestały być przedsięwzięciami zaliczanymi do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco i mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Okoliczność tą organ uwzględni przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji będzie miał na uwadze zaprezentowaną w niniejszym wyroku wykładnię art. 138 § 2 i art. 136 K.p.a. oraz to, że zarówno postępowanie pierwszej, jak i drugiej instancji mają w pełni charakter merytoryczny. Jeżeli SKO uzna, że postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia, to mając na uwadze aktualną zawartość akt sprawy, podejmie stosowne czynności w celu uzupełnienia materiału dowodowego zgodnie z art. 136 § 1 K.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą SKO będzie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w pkt 2 sentencji wyroku. Na kwotę tych kosztów składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł, opłata skarbowa uiszczona od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV (k. 38) na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stronom umożliwiono także wypowiedzenie się w sprawie oraz zgłoszenie dalszych wniosków.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę