II SA/Rz 1505/22

II SA/Rz 1505/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 147, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 40
art. 91 ust. 1 i ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2020 poz 638
art. 11a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Przemyślu na uchwałę Rady Miejskiej w Dubiecku z dnia 30 marca 2022 r. nr 310/LIII/2022 w przedmiocie przyjęcia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Miasta i Gminy Dubiecko w 2022 r. I. stwierdza nieważność § 12 załącznika do zaskarżonej uchwały; II. oddala skargę w pozostałej części.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego w Przemyślu (dalej: "Prokurator") jest uchwała Rady Miejskiej w Dubiecku (dalej: "Rada" lub "organ") z dnia 30 marca 2022 r. nr 310/LIII/2022 w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Miasta i Gminy Dubiecko w 2022 r. (Dz. Urz. Woj. z 2022 poz. 1786).
Kwestionowana uchwała została wydana na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 559; dalej: "u.s.g.") oraz art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 638 z późn. zm.; dalej: "ustawa").
Powyższą uchwałę Prokurator zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w części dotyczącej jej załącznika w zakresie § 2 pkt 4, i § 13, § 5, § 6, § 7, § 8 ust. 3 i § 12 ust. 1, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, jako sprzecznej z prawem i zarzucając istotne naruszenia prawa, a to:
– art. 11a ust. 2 ustawy, poprzez wskazanie w załączniku do zaskarżonej uchwały w § 2 pkt 4 oraz w § 13, jako jednego z celów programu edukacji mieszkańców Miasta i Gminy Dubiecko w zakresie humanitarnego traktowania zwierząt oraz rodzaju działań o charakterze edukacyjno-informacyjnym. Podstawowymi celami programu są: zapewnienie opieki nad zwierzętami bezdomnymi i zapobieganie bezdomności zwierząt, a granice realizacji ww. celów określa art. 11a ust. 2, 3, 3a i 5 ustawy. Wyznacza on zamknięty katalog elementów jakie powinny znaleźć się w programie;
– art. 11a ust. 2 pkt 2 ustawy, poprzez niewskazanie w załączniku do zaskarżonej uchwały w § 5 konkretnych działań mających na celu realizację zadania w postaci opieki nad kotami wolno żyjącymi oraz konkretnych podmiotów realizujących to zadanie;
– art. 11a ust. 2 pkt 3 ustawy i § 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 sierpnia 1998 roku w sprawie zasad i warunków wyłapywania bezdomnych zwierząt (Dz.U. z 1998 r. nr 116 poz. 753), poprzez niesprecyzowanie w załączniku do uchwały w § 6, m.in. w jaki sposób będzie odbywać się odławianie bezdomnych zwierząt, niewskazanie czy wyłapywanie ma charakter stały, czy okresowy, a także niewskazanie terminu wyłapywania;
– art. 11a ust. 2 pkt 3 ustawy, poprzez niewskazanie w załączniku do zaskarżonej uchwały w § 7 nazwy schroniska, ani konkretnego lekarza weterynarii mającego przeprowadzać zabiegi sterylizacji i kastracji w schronisku, a także niewskazanie na jakich zasadach ma odbywać się obligatoryjna sterylizacja lub kastracja;
– art. 11a ust. 2 pkt 5 ustawy, poprzez wskazanie w załączniku do zaskarżonej uchwały w § 8 ust. 3, że poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt realizują "organizacje pozarządowe", bez ich skonkretyzowania;
– art. 11a ust. 5 ustawy, poprzez niewypełnienie w uchwale delegacji ustawowej i niewskazanie w załączniku do ww. uchwały w § 12 ust. 1, w jaki konkretnie sposób ma być wydatkowana ustalona kwota 50.000 zł, przeznaczona na realizację programu.
W uzasadnieniu skargi, w odniesieniu do pierwszego ze stawianych zarzutów dotyczących § 2 pkt 4 i § 13 załącznika do uchwały jako jednego z celów przyjętego programu edukacji mieszkańców Miasta i Gminy Dubiecko w zakresie humanitarnego traktowania zwierząt oraz § 13, w którym wskazano rodzaj działań o charakterze edukacyjno-informacyjnym, które będą realizowane w ramach programu, tj. edukację w zakresie odpowiedzialnej i właściwej opieki nad zwierzętami oraz ich humanitarnego traktowania, propagowanie sterylizacji i kastracji psów i kotów, propagowanie adopcji zwierząt bezdomnych i informowanie o zakazach dotyczących handlu zwierzętami domowymi, Prokurator podniósł, że takie unormowania pozostają poza kompetencją zawartą w art. 11a ustawy o ochronie zwierząt. Zaznaczył, że podstawowymi celami programu jest: zapewnienie opieki nad zwierzętami bezdomnymi i zapobieganie bezdomności zwierząt. Z kolei granice realizacji tychże celów określa art. 11a ust. 2, 3, 3a i 5 ustawy, który wyznacza zamknięty katalog elementów jakie winny znaleźć się w programie. Zdaniem Prokuratora w ramach dyspozycji tego unormowania nie mieści się określenie działań, które służyć mają zapewnieniu edukacji mieszkańców gminy we wskazanym zakresie.
Rozwijając kolejny z przytoczonych zarzutów, odnoszący się do opieki nad kotami wolnożyjącymi Prokurator podniósł, że narusza on w sposób istotny prawo, z uwagi na niewskazanie w § 5 załącznika do uchwały konkretnych działań, mających na celu realizację tego zadania oraz konkretnych podmiotów je realizujących. Prokurator zwrócił uwagę, że nie wskazano konkretnie kto ma się zajmować dokarmianiem kotów, kto będzie odpowiedzialny za zakup karmy, na jakich zasadach będzie odbywało się wydawanie karmy. Nie podano także przy udziale jakich osób będą, podjęte działania w zakresie ustalania miejsc, w których przebywają koty wolno żyjące oraz miejsc i częstotliwości dokarmiania zwierząt. Zdaniem Prokuratora wskazane przez Radę rozwiązania są ogólnikowe, niezupełne i nie pozwalają na realizację przyjętego w tym zakresie Programu. W uchwale brak jest również innych form sprawowania opieki nad kotami wolno żyjącymi.
Prokurator wskazał również, że do istotnego naruszenia art. 11a ust. 2 pkt 3 ustawy i § 2 i 3 Rozporządzenia doszło również, poprzez niesprecyzowanie w załączniku do uchwały w § 6, w jaki sposób będzie odbywać się odławianie bezdomnych zwierząt, nie wskazano czy wyłapywanie ma charakter stały, czy okresowy, a także nie wskazano terminu wyłapywania. W ocenie Prokuratora nie jest zgodne z prawem wskazanie w § 6 Programu jedynie, że na terenie gminy jest przeprowadzane odławianie bezdomnych zwierząt i że przeprowadza się je na podstawie "interwencji od mieszkańców miasta i gminy Dubiecko". Postanowienia te, nieokreślające charakteru odławiania bezdomnych zwierząt naruszają przepis § 2 rozporządzenia, w którym określono, że wyłapywanie zwierząt bezdomnych ma charakter stały lub okresowy, w zależności od treści uchwały. W ocenie Prokuratora uchwała przyjmująca program musi zatem wskazać perspektywę czasową przeprowadzania akcji wyłapywania zwierząt bezdomnych. Oznacza to, że niezależnie od terminów konkretnych akcji, zadania w zakresie wyłapywania mogą być realizowane w sposób stały (przez cały rok) albo okresowo (np. w okresie od marca do czerwca). Zastrzeżenia Prokuratora budzi również zapis, w którym za realizację tych zadań ma być odpowiedzialne określone w uchwale schronisko [...] - "w oparciu o umowę zawartą przez Burmistrzem Miasta i Gminy Dubiecko". Z zapisu tego wynika, że możliwość skorzystania z usług firmy [...] nie jest bezwarunkowa, a zatem dla adresata programu nie jest jasne i precyzyjne w jakiej konkretnie konfiguracji faktycznej może zwrócić się do tego podmiotu z informacją o konieczności odłowu bezdomnego zwierzęcia.
W odniesieniu do kolejnego podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego niewskazania w § 7 załącznika do zaskarżonej uchwały nazwy schroniska, ani konkretnego lekarza weterynarii mającego przeprowadzać zabiegi sterylizacji i kastracji w schronisku, a także nieokreślenia na jakich zasadach ma odbywać się obligatoryjna sterylizacja lub kastracja, a wskazanie, że ma się to odbywać na zasadach ustalonych z jednostką prowadząca schronisko, jest w ocenie Prokuratora zapisem zbyt ogólnym, enigmatycznym, nie spełniającym wymogów ustawowych określonych w art. 11a ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie zwierząt.
Prokurator podniósł również, że w § 8 ust. 3 załącznika do uchwały zawarto uregulowanie naruszające art. 11a ust. 2 pkt 5 ustawy, zgodnie z którym poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt realizują "organizacje pozarządowe". W ocenie Prokuratora identyfikacja konkretnej organizacji w oparciu o treść uchwały jest niemożliwa, zbiór organizacji podlegających takiej weryfikacji nie jest w żaden sposób limitowany. Nie wskazano, że chodzi wyłącznie o organizacje, z którymi zawarto umowę, bądź organizacje z określonego terytorium.
Prokurator wskazał również, że do istotnego naruszenia prawa doszło także poprzez niewskazanie w § 12 ust. 1 załącznika do uchwały w jaki konkretnie sposób ma być wydatkowana ustalona kwota 50.000 zł przeznaczona na realizację programu. W ocenie Prokuratora na mocy art. 11a ust. 5 ustawy lokalny prawodawca zobowiązany został nie tylko do wskazania wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację zadań programu, ale także do określenia konkretnego sposobu ich wydatkowania. Zdaniem Prokuratora delegacji ustawowej nie wypełnia zawarty w zaskarżonej uchwale program w zakresie § 12 ust. 1, pozostając w istotnej sprzeczności z treścią i celem art. 11a ust. 5 ustawy. Rada nie wskazała w nim bowiem, jaka konkretnie kwota przeznaczona będzie na każde z poszczególnych zadań i czy w konsekwencji rzeczywiście każde z tych zadań będzie finansowane, a nie pozostanie jedynie fikcją, a więc jakie środki powinny zostać przeznaczone przykładowo na usypianie ślepych miotów, poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt. Nie wskazano w jaki konkretnie sposób ma być wydatkowana ustalona kwota 50.000 zł, przeznaczona na realizację programu. W ocenie Prokuratora zbyt ogólnie przeznaczono sumę 41.000 zł na realizację zadań związanych z przeciwdziałaniem bezdomności zwierząt w 2022 r. oraz 9.000 zł na realizację usług weterynaryjnych. Oznacza to, że w istocie rozdział tych środków został pozostawiony do uznania organu wykonawczego gminy, a zakres pozostawionej organowi wykonawczemu gminy w wykonaniu swobody w zakresie wydatkowania zabezpieczonych na realizację zadań objętych programem środków jest nadmierny. Rada pozostawiła bowiem w tym zakresie całkowitą dowolność organowi wykonawczemu. Wbrew zatem przepisowi art. 11a ust. 5 ustawy uchwała nie uregulowała w wyczerpujący, całościowy sposób kwestii finansowania realizacji zadań przewidzianych w programie, a Rada - nie określając konkretnego sposobu wydatkowania środków - nie wypełniła delegacji ustawowej.
W ocenie Prokuratora Program powinien rozdzielać środki finansowe na poszczególne usługi i materiały objęte programem, tak aby wiadomo było, czy i jakie środki finansowe przewidziano odpowiednio na umieszczenie bezdomnych zwierząt w schronisku, opiekę nad wolno żyjącymi kotami, odławianie bezdomnych zwierząt, sterylizację i kastrację zwierząt, poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt, usypianie ślepych miotów, utrzymanie bezdomnych zwierząt gospodarskich przez gospodarstwo rolne, zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem bezdomnych zwierząt. Rada Gminy nie określiła jakie środki powinny być przeznaczane na poszczególne zadania związane z realizacją ustawowych zadań wyszczególnionych w treści art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt. Dokonany podział w istocie pozostawia do uznania organu wykonawczego gminy, jaką pulę środków wykorzysta na konkretny cel Programu, co jest sprzeczne z delegacją ustawową z art. 11a ust. 5 ustawy.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej oddalenie w całości, nie podzielając żadnych zarzutów i wniosków skargi.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi, Rada wskazała, że przepis art. 11a ust. 2 ustawy przewiduje otwarty katalog zadań, jakie mają zostać określone w programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, o czym świadczy użycie zwrotu "w szczególności". Rada wyjaśniła, że została ukształtowana jednolita linia orzecznicza dopuszczająca objęcie przedmiotową uchwałą kwestii edukacyjnych.
Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art., 11a ust. 2 pkt 2 ustawy Rada wyjaśniła, że w zapisie uchwały uregulowano kwestię identyfikacji miejsc przebywania kotów wolno żyjących, ich dokarmiania i pojenia. W pozostałych postanowieniach uchwały odniesiono się również do kwestii zapewnienia kotom schronienia, usypiania ślepych miotów, wyłapywania, jak też ich sterylizacji i kastracji. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazała, że nie jest niezbędne wskazanie konkretnych sposobów, częstotliwości czy miejsc dokarmiania wolno żyjących kotów, albowiem wkraczałoby to w obszar celowości, nie pokrywając się z sądowym kryterium zgodności z prawem takiej uchwały. Organ podał, że w zakresie w jakim nie wskazano konkretnego podmiotu do realizacji zadań, obowiązek wykonania uchwały leży po stronie Burmistrza Miasta i Gminy Dubiecko (§ 2 przedmiotowej uchwały), co jest realizowane, gdyż z większością kwestii związanych z bezdomnymi zwierzętami, mieszkańcy gminy zwracają się bezpośrednio do Urzędu Miasta i Gminy Dubiecko, natomiast konkretne czynności są zlecane przez Burmistrza.
W ocenie Organu nie można również uznać, że doszło do naruszenia art. 11a ust. 2 pkt 5 ustawy z uwagi na fakt, że Rada jako jeden z kilku elementów realizacji przedmiotowego działania wskazała współpracę z organizacjami pozarządowymi, jednak nie można z góry określić z którymi konkretnymi organizacjami Miasto i Gmina Dubiecko będzie prowadziła te działania z uwagi na fakt, że współpraca ta jest uzależniona od indywidulanej sytuacji i nie można z góry ograniczyć możliwości zwrócenia się o pomoc w poszukiwaniu domu dla bezdomnego zwierzęcia tylko do określonego, zamkniętego kręgu podmiotów.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi Rada wyjaśniła, że wskazała kwotę oraz dokonała rozbicia środków na realizację programu jednocześnie określając sposób wydatkowania środków, co wprost wskazał Skarżący. Organ nie pozostawił w tym zakresie całkowitej dowolności organowi wykonawczemu. Wskazała, że nie można w pełen sposób uszczegółowić sposobu wydatkowania środków. Rada wyjaśniła, że Gmina Dubiecko jest w dużej części zalesioną i posiadającą jako jedyna w okolicy na swoim terenie schronisko, co powoduje istnienie na jej terenie znacznej ilości zwierząt bezdomnych (porzucanie psów, kotów w lasach i w okolicy schroniska).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Stosownie do art. 147 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W zakresie kontroli uchwał organów gmin kryterium zgodności z prawem zostało sprecyzowane w art. 91 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm., dalej u.s.g.). Zgodnie z art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach doszedł do przekonania, że zarzuty skargi uzasadnione są względem § 12 załącznika do zaskarżonej uchwały, który dotyczy sposobu finansowania Programu. W pozostałym zakresie zaskarżona uchwała odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina.
Na tle wykładni tego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko co do tego, że lokalny prawodawca zobowiązany został, nie tylko do wskazania wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację zadań programu, ale także do określenia konkretnego sposobu ich wydatkowania. Użyte przez ustawodawcę określenie: "sposób wydatkowania" środków finansowych, oznacza przedstawienie w programie, jako obligatoryjnego elementu, sposobu rozdysponowania puli środków finansowych przeznaczonych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie. Czym innym jest wskazanie sposobów realizacji celów programu, a czym innym konkretne i jednoznaczne ustalenie w ramach przewidzianych środków sposobów ich wydatkowania, które z oczywistych względów powinny być zgodne z celami i przyjętymi założeniami programu. Przez określenie sposobów wydatkowania należy rozumieć wskazanie konkretnych form ich wykorzystania, ukierunkowanych na osiągnięcie celów programu. Rada powinna więc określić, jaka konkretnie kwota przeznaczona będzie na każde z poszczególnych zadań i czy w konsekwencji rzeczywiście każde z tych zadań będzie finansowane (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 stycznia 2023r., IV SA/Po 801/22, dost. baza CBOSA).
W § 12 załącznika do uchwały przewidziano kwotę na realizację programu w łącznej wysokości 50.000 zł (w tym kwotę 9.000 zł na usługi weterynaryjne), która miała służyć na realizację wszystkich celów, wymienionych kolejno w tym przepisie w pkt od 1 do 10. Nie wskazano konkretnych kwot, które miałyby zostać przeznaczone na konkretne cele, wymienione w § 12. Pozostawiono zatem organowi wykonawczemu gminy w wykonaniu uchwały nadmierną swobodę w zakresie sposobu wydatkowania środków, zabezpieczonych na realizację zadań objętych programem. Wbrew przepisowi art. 11a ust. 5 ww. ustawy, zaskarżona uchwała nie uregulowała w wyczerpujący, całościowy sposób kwestii finansowania realizacji zadań przewidzianych w programie. Jednocześnie Rada nie wypełniła delegacji ustawowej, bowiem nie określiła konkretnego sposobu wydatkowania środków. Kwestionowany § 12 pozostaje zatem w istotnej sprzeczności z treścią i celem przepisu art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt. Rada nie określiła bowiem, jaka konkretnie kwota przeznaczona będzie na każde z poszczególnych zadań i czy w konsekwencji rzeczywiście każde z tych zadań będzie finansowane, a nie pozostanie jedynie fikcją. Powyższe nie wyczerpuje określenia "sposobów wydatkowania środków finansowych", o którym mowa w art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt (tak wyrok NSA z 29 lipca 2020 r., II OSK 997/20, LEX nr 3064568). Z tej przyczyny stwierdzono nieważność § 12 załącznika do zaskarżonej uchwały.
Sąd nie podzieli natomiast zarzutu, kierowanego przez Prokuratora względem § 2 pkt 4 i § 13 załącznika do zaskarżonej uchwały, poprzez wskazanie jako jednego z celów Programu edukacji mieszkańców w zakresie humanitarnego traktowania zwierząt, które to unormowanie zdaniem Skarżącego pozostaje poza kompetencją, zawartą w art. 11a ustawy o ochronie zwierząt. Sąd nie podziela takiego stanowiska Prokuratora. Należy bowiem wskazać, że ustawodawca w art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, określając obligatoryjne elementy programy posłużył się sformułowaniem "w szczególności". Tym samym ustawodawca wprowadził katalog otwarty elementów składających się na treść programu. Oznacza to, że elementy wskazane w pkt 1-8 ww. przepisu mają charakter obligatoryjny i stanowią niezbędne obszary, co do uregulowania których lokalny prawodawca jest zobowiązany. Natomiast pozostałe elementy, wprowadzone do programu a niewymienione w analizowanym przepisie mają charakter fakultatywny. Zatem uregulowanie dodatkowych kwestii, ponad to, co przewiduje art. 11a ust. 2 pkt 1-8 u.o.z., nie stanowi naruszenia prawa, jeżeli mieści się w ramach celu, jakim jest opieka nad zwierzętami bezdomnymi. Należy uwzględnić, że w § 13 Programu Rada Gminy przewidziała działalność edukacyjną w zakresie odpowiedzialnej i właściwej opieki nad zwierzętami oraz ich humanitarnego traktowania, propagowania sterylizacji i kastracji psów i kotów, propagowania adopcji zwierząt bezdomnych, informowania o zakazach dotyczących handlu zwierzętami domowymi.
Z całą pewnością tego rodzaju działania wpisują się w realizację celów dotyczących opieki nad zwierzętami i zapobiegania bezdomności zwierząt. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych w wyrokach: WSA w Gdańsku z 23 stycznia 2019 r., II SA/Gd 681/18, NSA z 30 lipca 2019 r., II OSK 1754/18, WSA w Bydgoszczy z 17 września 2019 r., II SA/Bd 628/19, WSA w Poznaniu z 23 października 2019 r., IV SA/Po 646/19 i z 4 grudnia 2019 r., IV SA/Po 673/19, LEX nr 2761313 i WSA w Warszawie z 12 marca 2020 r., IV SA/Wa 2602/19, dost. baza CBOSA.
Jako niezasadny Sąd ocenił zarzut dotyczący niewskazania w § 5 załącznika do zaskarżonej uchwały konkretnych działań mających na celu realizację zadania w postaci opieki nad kotami wolnożyjącymi oraz konkretnych podmiotów realizujących to zadanie. Należy wskazać, że w ww. przepisie § 5 zostały określone konkretne formy opieki nad kotami wolno żyjącymi (tj. ustalenie miejsc, w których one przebywają i zapewnienie im karmy i wody pitnej). Zdaniem Sądu nie jest niezbędne wskazanie konkretnych sposobów, częstotliwości czy miejsc dokarmiania wolnożyjących kotów, albowiem wkraczałoby to w obszar celowości, nie pokrywając się z sądowym kryterium zgodności z prawem zaskarżonej uchwały (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28 września 2017 r., II SA/Go 700/17, CBOSA). Ponadto, skoro zgodnie z § 2 zaskarżonej uchwały wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta i Gminy Dubiecko, to tego rodzaju unormowanie należało ocenić jak wystarczające, bowiem to na Burmistrzu spoczywa obowiązek wskazania odpowiednich pracowników Urzędu Miasta i Gminy do realizacji zadania dokarmiania kotów. Należy również uwzględnić, że opieka nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie, ma charakter o tyle specyficzny, że nie wymaga udziału podmiotu wyspecjalizowanego, a ustawa nie wskazuje tego jak szczegółowy ma być charakter omawianej regulacji (zob. wyrok WSA w Krakowie z 18 marca 2021 r., II SA/Kr 92/21, LEX nr 3209333).
Prokurator zarzucał również, że w § 6 załącznika do zaskarżonej uchwały nie sprecyzowano, w jaki sposób będzie odbywać się odławianie zwierząt poprzez wskazanie, czy odławianie będzie odbywać się w sposób okresowy, czy stały, a także nie wskazano konkretnych terminów wyłapywania zwierząt. Sąd również ten zarzut ocenił jako bezzasadny. W § 6 ust. 1 Rada Gminy wskazała, że odławianiem objęte zostaną zwierzęta, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, w stosunku do których brak możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką dotychczas pozostawały, a w szczególności chore lub zagrażające życiu, zdrowiu i bezpieczeństwu najbliższego otoczenia.
Ponadto w § 6 ust. 2 wskazano, że bezdomne zwierzęta na terenie wyznaczonym administracyjnymi granicami Miasta i Gminy Dubiecko podlegają odławianiu na podstawie interwencji od mieszkańców Miasta i Gminy Dubiecko. Zgłoszenia o bezdomnych zwierzętach przyjmuje się w godzinach pracy Urzędu Miasta i Gminy Dubiecko (tel. [...]).
Zgodnie z powoływanym przez Prokuratora § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 sierpnia 1998 r. w sprawie zasad i warunków wyłapywania bezdomnych zwierząt (Dz. U. Nr 116, poz. 753), wyłapywanie zwierząt bezdomnych ma charakter stały lub okresowy, w zależności od treści uchwały, podjętej przez radę gminy, o której mowa w art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt.
Zdaniem Sądu § 6 załącznika do zaskarżonej uchwały w sposób prawidłowy i wystarczający reguluje materię odławiania bezdomnych zwierząt, wskazując w szczególności, że będzie ono przeprowadzane na podstawie interwencji mieszkańców, przyjmowanych pod wskazanym numerem telefonu. Sprecyzowano przy tym podmiot właściwy do dokonywania tych czynności (§ 4 ust. 4). Z uwagi na hierarchię źródeł prawa niepodobna skonstatować naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 sierpnia 1998 r. Ponadto zdaniem Sądu określenie częstotliwości odławiania "na podstawie interwencji od mieszkańców" - w realiach niewielkiej gminy jest zasadne i wskazuje na jego stały charakter (tak też wyrok WSA w Krakowie z 18 marca 2021 r., II SA/Kr 92/21, LEX nr 3209333).
Prokurator zarzucał, że w § 7 załącznika do zaskarżonej uchwały nie wskazano nazwy schroniska, ani też konkretnego lekarza weterynarii, mającego przeprowadzać zabiegi sterylizacji i kastracji w schronisku a także brak wskazania zasad przeprowadzania sterylizacji i kastracji.
W § 7 ust. 1 Programu wskazano, że obligatoryjną sterylizację lub kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt przeprowadza się na zasadach ustalonych z jednostką prowadzącą schronisko. Stosownie do § 7 ust. 2, zabiegi sterylizacji i kastracji mogą być przeprowadzone wyłącznie przez lekarza weterynarii. Ponadto z § 4 ust. 4 Programu wynika, że wyłapywanie, przewiezienie i umieszczanie zwierząt bezdomnych w schronisku będzie realizowane w oparciu o umowę zawartą przez Burmistrza Miasta i Gminy Dubiecko z P. A.N. prowadzącą działalność pod firmą [...]. Firma posiada zezwolenie na prowadzenie schroniska dla bezdomnych zwierząt zlokalizowane na działce nr [...] w miejscowości [....].
Zatem z § 4 ust. 4 Programu wynika, że umieszczaniem zwierząt w schronisku zajmuje się w oparciu o umowę wskazany tam podmiot (sprecyzowany poprzez podanie nazwy i adresu).
Skoro ustawa o ochronie zwierząt przewiduje w art. 11a ust. 4 możliwość powierzenia realizacji zadań podmiotowi prowadzącemu schronisko dla zwierząt, to zdaniem Sądu brak jest podstaw, by w Programie określać konkretne obowiązki tego podmiotu i sposób jego działania. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym dla spełnienia ustawowych wymogów wskazanych w art. 11a ust. 2 pkt 3-6 ww. ustawy wystarczające jest stwierdzenie, że czynności te będą się odbywały w schronisku dla zwierząt, wskazanym w sposób konkretny w Programie. Nie ma konieczności określania trybu, sposobu, terminów obligatoryjnej sterylizacji i kastracji zwierząt (por. wyrok WSA w Krakowie z 18 stycznia 2018 r., sygn. II SA/Kr 1403/17, wyrok WSA w Kielcach z 5 marca 2020 r., II SA/Ke 69/20, dost. baza CBOSA).
Sąd nie podzielił również zarzutu dotyczącego naruszenia prawa w § 8 ust. 3 załącznika do zaskarżonej uchwały, poprzez wskazanie, że poszukiwaniem właścicieli dla bezdomnych zwierząt będą zajmować się organizacje pozarządowe bez ich skonkretyzowania. Wbrew twierdzeniom Prokuratora, Rada Gminy sprecyzowała kto będzie zajmować się poszukiwaniem nowych właścicieli dla bezdomnych zwierząt a uczyniła to odpowiednio w § 8 ust. 1 i ust. 2 Programu. W tym przepisach wskazała, że poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt realizuje:
1. Podmiot prowadzący schronisko poprzez prowadzenie działań zmierzających do pozyskiwania nowych właścicieli i oddawania do adopcji bezdomnych zwierząt osobom zainteresowanym, zdolnym zapewnić im należyte warunki bytowania.
2. Miasto i Gmina Dubiecko poprzez informowanie o możliwości adopcji zwierząt bezdomnych w sposób zwyczajowo przyjęty na terenie Miasta i Gminy w szczególności poprzez zamieszczanie informacji na tablicy ogłoszeń oraz na stronie internetowej gminy www.dubiecko.pl.
Rozwiązanie, zawarte w § 8 ust. 3 Programu, które przewiduje, że poszukiwaniem właścicieli zwierząt zajmują się organizacje pozarządowe nie narusza prawa. Należy bowiem pamiętać, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 571), organy administracji publicznej prowadzą działalność w sferze zadań publicznych, o której mowa w art. 4 [w tym ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego], we współpracy z organizacjami pozarządowymi, prowadzącymi, odpowiednio do terytorialnego zakresu działania organów administracji publicznej, działalność pożytku publicznego w zakresie odpowiadającym zadaniom tych organów.
Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 147 P.p.s.a. stwierdził nieważność § 12 załącznika do zaskarżonej uchwały, natomiast na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę w pozostałej części.
Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania sądowego, bowiem prokurator jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.