IV SA/Po 506/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-03-18
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanylinia energetycznapostępowanie administracyjnelegalność budowyplany zagospodarowania przestrzennegosamowola budowlanadokumentacja budowlanastan techniczny obiektu

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budowy linii energetycznej, uznając, że zgromadzony materiał dowodowy nie wykazał naruszenia prawa.

Sprawa dotyczyła skarg na decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy linii energetycznej 110kV. Skarżący kwestionowali prawidłowość ustaleń organów, zarzucając m.in. naruszenie przepisów KPA i Prawa budowlanego oraz niekompletność materiału dowodowego. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym ekspertyzy i decyzje lokalizacyjne, był wystarczający do stwierdzenia, że linia została wybudowana zgodnie z obowiązującymi przepisami w czasie jej powstania, a jej obecny stan techniczny i lokalizacja nie naruszają prawa, co uzasadniało umorzenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę ze skarg Ś. Sp. z o.o. i P. Sp. z o.o. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego, która umorzyła postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy odcinka linii wysokiego napięcia 110kV. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i Prawa budowlanego, błędną ocenę materiału dowodowego oraz niekompletność postępowania. Kwestionowali legalność budowy linii, wskazując na brak pozwolenia na budowę i potencjalne negatywne oddziaływanie na środowisko i zdrowie mieszkańców. Sąd, analizując zgromadzony materiał dowodowy, w tym decyzje lokalizacyjne z lat 70. i 90., ekspertyzy techniczne oraz aktualne plany zagospodarowania przestrzennego, uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Sąd podkreślił, że dla obiektów wybudowanych przed 1 stycznia 1995 roku nie zawsze istnieje obowiązek przechowywania pozwolenia na budowę, a jego brak nie przesądza o samowoli budowlanej. Stwierdzono, że linia została wybudowana zgodnie z ówczesnymi przepisami, a jej obecna lokalizacja i stan techniczny nie naruszają prawa, co uzasadniało umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 KPA. W konsekwencji, Sąd oddalił skargi jako nieuzasadnione.

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, brak pozwolenia na budowę dla obiektu wybudowanego przed 1 stycznia 1995 roku nie jest samoistną przesłanką do nakazania rozbiórki lub zmian, jeśli nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. lub art. 40 tej ustawy, a organy podjęły kroki w celu wyjaśnienia stanu faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo NSA wskazujące, że obowiązek przechowywania dokumentów budowlanych nie dotyczy obiektów wybudowanych przed 1 stycznia 1995 roku. W takich przypadkach brak dokumentów nie oznacza samowoli budowlanej, a organy muszą podjąć kroki wyjaśniające.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.b. art. 103 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 37 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Przewiduje rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, gdy obiekt znajduje się na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi/mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych/użytkowych dla otoczenia.

u.p.b. art. 40

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

W przypadku wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami, gdy nie zachodzą okoliczności z art. 37, organ wydaje decyzję nakazującą wykonanie zmian lub przeróbek.

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ umarza postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

k.p.a. art. 151

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

rozp. nadzór urbanistyczno-budowlany art. 34 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra gospodarki terenowej i ochrony środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego

rozp. pola elektromagnetyczne

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 roku w sprawie dopuszczonych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku

Argumenty

Skuteczne argumenty

Linia energetyczna wybudowana przed 1 stycznia 1995 roku, dla której brak pozwolenia na budowę nie przesądza o samowoli budowlanej. Linia jest zgodna z obowiązującymi miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego. Stan techniczny linii jest poprawny, co potwierdzają okresowe przeglądy. Linia nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wyczerpująco, a zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez brak zastosowania (nakaz rozbiórki). Błędne zastosowanie art. 105 § 1 KPA (umorzenie postępowania). Naruszenie art. 7, 77, 80 KPA poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i brak stwierdzenia niezgodności linii z przepisami. Naruszenie art. 107 § 3 KPA poprzez brak odniesienia się do zarzutów odwołania. Naruszenie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. w związku z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez błędną wykładnię i uznanie zgodności linii z planem zagospodarowania i braku zagrożenia dla zdrowia. Linia energetyczna prowadzi do ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości i nadmiernego oddziaływania pola elektromagnetycznego, niezgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia. Nielegalne posadowienie linii doprowadziło do opuszczenia domów i ich zrujnowania.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących budowy obiektu budowlanego nie odnosi się do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 roku brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną nielegitymowanie się przez właściciela dokumentami na okoliczność zgodnego z przepisami wykonania budynku, nie jest samoistną przesłanką do nakazania rozbiórki budynku

Skład orzekający

Maria Grzymisławska-Cybulska

przewodniczący

Sebastian Michalski

sprawozdawca

Tomasz Grossmann

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących legalności budowy obiektów sprzed 1995 roku, zwłaszcza linii energetycznych, w kontekście braku dokumentacji budowlanej oraz zgodności z planami zagospodarowania przestrzennego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r. i specyfiki linii energetycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z legalnością infrastruktury technicznej o długiej historii, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym.

Linia energetyczna sprzed dekad: czy brak pozwolenia na budowę to wciąż problem?

Sektor

energetyka

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

IV SA/Po 506/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maria Grzymisławska-Cybulska /przewodniczący/
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1865/22 - Wyrok NSA z 2025-03-12
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 81c ust. 2 art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 37 ust. 1 pkt 1 pkt 2 art. 40
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7 art. 75   par. 1 art. 77 par. 1 par. 2 art. 78 par. 1 art. 80 art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2022 r. sprawy ze skarg Ś. ., P. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego, oddala skargi w całości.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., decyzją z dnia [...] października 2020 roku (nr [...], znak: [...]), na podstawie art. 105 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, umorzył z urzędu w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności odcinka linii wysokiego napięcia 110kV o długości 1544m, usytuowanego wzdłuż ulicy [...] i [...] w P., pomiędzy G. (działka nr [...], arkusz [...], obręb K.) a słupem na nieruchomości przy ulicy [...] (działka nr [...], arkusz [...], obręb C.).
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wskazana powyżej linia energetyczna została wybudowana przed dniem 1 stycznia 1995 roku. Jedynym odnalezionym dokumentem mogącym świadczyć o legalności budowy linii energetycznej będącej przedmiotem postępowania jest decyzja Prezydium Rady N. m. P. z dnia [...] stycznia 1970 roku nr [...] (sygn. [...]) o lokalizacji szczegółowej wydana dla Z. na budowę napowietrznej linii energetycznej 110 kV oraz pochodzący z roku 1970 niekompletny projekt budowy dwutorowej linii wysokiego napięcia. Trasa linii energetycznej przewidziana tym projektem odpowiada istniejącemu stanowi rzeczy. Wskazana decyzja nie upoważniała jednak do rozpoczęcia robót budowlanych.
Organ wyjaśnił, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do wydania nakazu rozbiórki. Sporna linia energetyczna nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia.
Cały teren przez który przebiega linia energetyczna objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Na odcinku od stacji G. do ulicy [...] obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego "R. - Ł." części [...] - uchwała Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] lipca 2009 roku (Dz. U. Woj. [...]. Nr [...], poz. [...] z dnia [...] września 2009 roku). Zapisy planu akceptują lokalizację sieci infrastruktury technicznej (§ 5 ust. 1 pkt 3a) oraz przewidują przebudowę elektroenergetycznej linii napowietrznej [...] na linię kablową na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (§ 5 ust. 1 pkt 6 planu miejscowego)
Na odcinku pomiędzy ulicami [...] i [...] sporna linia przebiega przez teren objęty miejscowym planem zagospodarowania "O. Z." - uchwała Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] lipca 2011 roku (Dz. U. Woj. [...]. Nr [...], poz. [...] z dnia [...] lipca 2011 roku). Zapisy planu akceptują linie wysokiego napięcia 110 kV i przewidują ich skablowanie (§ 4 ust. 6 pkt 8 i § 5 ust. 6 pkt 7 planu miejscowego).
Od ulicy [...] do słupa na nieruchomości przy ulicy [...] (działka nr [...], arkusz [...], obręb C.) linia przebiega przez teren objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla terenów położonych w rejonie ulicy [...] i [...] w P. ustanowionego uchwałą Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 roku (Dz. U. Woj. [...]. Z dnia [...] stycznia 2012 roku, poz. [...]). Zapisy planu przewidują zakaz budowy nowych napowietrznych sieci infrastruktury technicznej i akceptują istniejące już sieci ( § 5 ust. 2 pkt 4i, § 5 ust. 2 pkt 5e, § 5 ust. 5 pkt 1, § 7 ust. 2 pkt 4b planu miejscowego).
PINB wyjaśnił, że przez niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 października 1974 roku Prawo budowlane należy rozumieć takie naruszenie wymogów prawa budowlanego, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania zmian lub przeróbek w obiekcie budowlanym.
Zgodnie z art. 40 ustawy z 24 października 1974 roku Prawo budowlane w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Po analizie dokumentów obejmujących książkę obiektu budowlanego oraz dokumentów z okresowych kontroli stanu technicznego spornego obiektu budowlanego (przegląd 5-letni z dnia [...] maja 2020 roku) organ stwierdził, że stan techniczny linii energetycznej jest poprawny.
Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, decyzją opatrzoną datą [...] marca 2020 roku (nr [...]), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że PINB zastosował się do wytycznych i zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 kwietnia 2014 roku o sygn. akt II SA/Po 979/13 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2016 roku o sygn. akt II OSK 2392/14.
Po wykonaniu zaleceń zawartych w powołanych wyrokach, w oparciu o przedłożoną przez inwestora ekspertyzę, organ ustalił, że powstanie spornej linii energetycznej jest związane z budową G. w 1968 roku. W tym czasie z G. wyprowadzona została dwutorowa linii napowietrzna. Na początku lat 80-tych XX wieku powstał G. , co stworzyło potrzebę połączenia G. i G. , tj. wybudowania dodatkowych słupów na stanowiskach [...] i [...]. Ostatnim etapem prac na przedmiotowej linii była przeprowadzona w 2018 roku wymiana izolacji porcelanowej na kompozytową. Ekspertyza oraz wykorzystana na jej potrzeby dokumentacja wskazuje, że słupy spornej linii energetycznej od stacji G. do stanowiska [...] pozostały bez zmian w latach 1972-2011.
Organ odwoławczy w całości podzielił ocenę, co do zgodności spornej linii z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, braku niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, w tym niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i ostatecznie również uznał, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy ziściły się przesłanki umorzenia postępowania w sprawie legalności spornej linii energetycznej.
Ś. Sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, oraz P. Sp. z o.o. z siedzibą w K., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystały z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Ś. Sp. z o.o. zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W ocenie Spółki kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem:
1) art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 roku poprzez brak jego zastosowania,
2) 105 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie,
3) art. 7, art. 77, art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego oraz brak stwierdzenia, że pozwolenie na budowę nie zostało wydane, a także brak stwierdzenia niezgodności linii wysokiego napięcia z przepisami techniczno-budowlanymi,
4) art. 107 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów odwołania.
P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W ocenie Spółki kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem:
1) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego,
2) art. 105 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie,
3) art. 7, art. 75, art. 77 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez błędne uznanie, że w sprawie został zgromadzony wyczerpujący materiał dowodowy oraz, że został on rozpatrzony prawidłowo, w tym poprzez brak odniesienia się do ekspertyzy technicznej przedłożonej przez E. , a także brak przyjęcia, że jest ona niekompletna i nierzetelna,
4) art. 8 i art. 107 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia ocenę dlaczego przedmiotowa linia jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jej stan techniczny jest prawidłowy,
5) naruszenie art. 103 ust. 2 ustawy Prawo Budowlane z 7 lipca 1994 roku w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 roku poprzez błędną wykładnię i uznanie, że sporna linia energetyczna nie narusza obowiązującego w czasie jej budowy planu zagospodarowania przestrzennego i nie stanowi zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, pogorszenia warunków użytkowych oraz ograniczenia zabudowy działek; ponadto błędne ustalenie, że linia energetyczna została wybudowana przed 1 stycznia 1995 roku i przez to nie wymagała pozwolenia na budowę oraz błędne ustalenie, że sporny obiekt został wybudowany zgodnie z obowiązującymi w czasie budowy przepisami prawa budowlanego.
W uzasadnieniu skarg podniesiono, że materiał dowodowy zgromadzony przez PINB jest niekompletny. Obejmuje szczątkowe dokumenty i nie przyczynia się w żadnym stopniu do wyjaśnienia sprawy. Na skutek błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych oraz błędnej wykładni przepisów prawa strona pozbawiona została sprawiedliwej decyzji. W sprawie nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania. Przedłożona ekspertyza nie jest dokumentem, któremu można przyznać rangę obiektywnego dowodu. Natomiast decyzja Prezydium Rady N. m. P. z dnia [...] stycznia 1970 roku nr [...] (sygn. [...] oraz niekompletny projekt budowy linii energetycznej z roku 1970 nie są dokumentami upoważniającymi do rozpoczęcia budowy.
W ocenie skarżących w sprawie nie przedstawiono żadnej dokumentacji na okoliczność, że lokalizacja przedmiotowej linii nie narusza ustaleń obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Niewłaściwe są twierdzenia, że przedmiotowa linia jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jej stan jest odpowiedni. Przedłożona ekspertyza jest nierzetelna.
Wobec braku odnalezienia pozwolenia na budowę organy powinny były kategorycznie stwierdzić nielegalność budowy spornej linii wysokiego napięcia.
Przepis § 34 ust. 2 rozporządzenia Ministra gospodarki terenowej i ochrony środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego zobowiązywał do przechowywania dokumentacji budowlanej. Brak stosowanego pozwolenia na budowę dowodzi, że takiej dokumentacji nie było, co obala domniemanie przeciwne.
W ocenie skarżący nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa linia energetyczna prowadzi do ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości poprzez posadowienie jej nad dachami budynków i budowli tworząc nadmierne oddziaływanie pola elektromagnetycznego, co jest niezgodne z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 roku w sprawie dopuszczonych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku. Linia ma wysoce negatywny wpływ na zdrowie mieszkańców całej okolicy. W wyniku nielegalnego posadowienia linii doszło do opuszczenia przez część mieszkańców swoich domów, które zostały niezamieszkałe i częściowo zrujnowane. W tej sytuacji aktualizują się przesłanki rozbiórki obiektu z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 roku, ewentualnie konieczność dokonania zmian lub przeróbek w trybie art. 40 powołanej ustawy.
Inspektor Nadzoru Budowlanego zażądał oddalenia skargi oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Sąd nie ujawnił podstaw dla przyjęcia stanowiska, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Ustalenia stanowiące postawę faktyczną kontrolowanego rozstrzygnięcia zostały przyjęte bez istotnego naruszenia art. 7, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020, poz. 256 ze zm.; dalej w skrócie "K.p.a.").
W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.).
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem; w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 K.p.a.).
Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 K.p.a.)
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu (art. 77 § 1 i § 2 K.p.a.)
Analiza uzasadnienia decyzji organów obu instancji, a także dokumenty włączone do akt sprawy, ujawniają jednoznacznie, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził obszerne postępowanie wyjaśniające z poszanowaniem wytycznych zawartych w wyrokach sądów administracyjnych. Organ rozstrzygał sprawę z uwzględnieniem następujących dowodów:
- pisemnych stanowisk/wniosków właścicieli działek, przez które przebiega sporna linia energetyczna,
- wyjaśnienia spółki E. Sp. z o.o.,
- protokołów czynności kontrolnych w terenie ([...] marca 2009 rok, [...] marca 2009 rok, [...] maja 2009 rok, [...] marca 2012 roku)
- decyzji Prezydium Rady N. m. P. z dnia [...] stycznia 1970 roku nr [...] (sygn. [...]) o lokalizacji szczegółowej wydaną na rzecz Z. na budowę napowietrznej linii energetycznej 110 kV,
- pochodzącego z roku 1970 niekompletnego projektu budowy dwutorowej linii wysokiego napięcia.
- decyzji Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] lipca 1994 roku nr [...] (sygn. [...]) o ustaleniu lokalizacji dwutorowej linii napowietrznej [...] G.-R. [...]) o długości 6,672km i przebudowywanej linii napowietrzno-kablowej [...] R. (A.) - S. w rejonie ulicy [...] o długości 0,388 km,
- decyzji Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] grudnia 1994 roku (sygn. [...]) w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego i wydania pozwolenia na budowę linii napowietrznej [...] G.-R. [...]) oraz przebudowywanej linii napowietrzno-kablowej [...] R. (A.) - S. w rejonie ulicy [...] wraz z załącznikiem, tj. rysunkiem (plan trasy dwutorowej linii napowietrznej 110 kV),
- protokołów rozpraw zawierających zeznania świadków składane przed Sądem Okręgowym w P. w dniu [...] stycznia 2009 roku w sprawie o sygn. akt [...] oraz w dniu [...] sierpnia 2007 roku w sprawie o sygn. akt [...]
- planu trasy linii energetycznej 110 kV G.-R. aktualnego na dzień [...] marca 2009 roku oraz protokołów kontroli okresowych (przeglądy 5-letnie) linii wysokiego napięcia G.-R. oraz B.-R. (przedłożony w trybie art. 81c ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane),
- ekspertyzy dotyczącej linii 110kV w relacji G. słup nr [...], G. słup nr [...] (przedłożona w trybie art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane),
- protokołu kontroli okresowej spornej linii energetycznej, tj. protokołu przeglądu 5-letniego z dnia [...] maja 2020 roku.
Mając na uwadze powołane dowody organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania administracyjnego jest odcinek linii energetycznej o długości 1544m od stacji G. w kierunku wschodnim do słupa energetycznego nr [...] (z wyłączeniem tego słupa), który stanowi pierwszy słup linii energetycznej wybudowanej na podstawie pozwolenia z dnia [...] grudnia 1994 roku (sygn. [...]). Odnosząc się do daty powstania wskazanego spornego odcinka linii wysokiego napięcia organ odwołał się między innymi do dowodu z ekspertyzy, przedłożonej w trybie art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, która potwierdza, że słupy spornej linii energetycznej od stacji G. do stanowiska [...] pozostały bez zmian w latach 1972-2011. Organ uwzględnił przy tym, że powstanie spornej dwutorowej linii napowietrznej związane było z budowa G. w 1968 roku, a budowa dodatkowych słupów na stanowiskach [...] i [...] w celu połączenia G. z G. miała miejsce w latach 80-tych XX wieku.
PINB wyjaśnił, że ekspertyza zawiera szczegółową inwentaryzację przebiegu spornej linii; uwzględnienia rodzaj słupów, fundamentów i przewodów, szkice polowe z pomiarów geodezyjnych (zawierają adres obiektu, datę wykonania pomiaru oraz wskazują osobę, która wykonała pomiar). Biorąc pod uwagę zawartość ekspertyzy i jej spójną argumentację (zbieżność wniosków wyprowadzonych z analizy technicznej i analizy dokumentów geodezyjnych), a także uprawnienia jej autorów, organ przyznał ekspertyzie walor rzetelności.
W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych dla załatwienia kontrolowanej sprawy z poszanowaniem zasady prawdy materialnej.
Materiał dowodowy pozwala na kontrolę realizacji obowiązków procesowych, co do przyczyn uznania danych faktów za udowodnione, dowodów, na których organ się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Zarzuty skargi są tożsame z zarzutami zawartymi w odwołaniach. Strony nie zgłaszały żadnych wniosków dowodowych. Zarzut błędnego ustalenie, że linia energetyczna została wybudowana przed [...] stycznia 1995 roku nie został wsparty żadną rzeczową argumentacją. Twierdzenia o nierzetelności ekspertyzy, czy też braku obiektywności tego dowodów, także nie zostały poparte żadną merytoryczną argumentacją. Zarzut wydania rozstrzygnięcia na podstawie "szczątkowych dokumentów" nie wskazuje, jakie to czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy zostały przez organy niesłusznie zaniechane oraz jakie to dowody należałoby jeszcze w kontrolowanej sprawie przeprowadzić w celu jej załatwienia z poszanowaniem zasady praworządności.
Analizując dowody włączone do akt sprawy Sąd doszedł do przekonania o prawidłowości stanowiska, że sporny odcinek linii energetycznej został wybudowany w 1971 roku.
Powyższe stanowisko zawarte w ekspertyzie koresponduje z treścią pozostały dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, tj. posiada logiczne i rzeczowe uzupełnienie oraz potwierdzenie w dokumentacji geodezyjnej, charakterystyce technicznej spornego ciągu liniowego 110 KV, inwestycjach technicznie warunkujących realizację sporego obiektu (G. i G. ), a także decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] stycznia 1970 roku nr [...] (sygn. [...]), czy decyzjach Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] lipca 1994 roku nr [...] (sygn. [...]) oraz z dnia [...] grudnia 1994 roku (sygn. [...]) dotyczących lokalizacji i pozwolenia na budowę dwutorowej linii napowietrznej [...] G. (II etap) o długości 6,672km oraz przebudowywanej linii napowietrzno-kablowej [...] R. (A.) - S. w rejonie ulicy [...] o długości 0,388.
Sąd nie podziela oceny, że wobec braku odnalezienia pozwolenia na budowę organy powinny były kategorycznie stwierdzić nielegalność budowy spornej linii wysokiego napięcia.
Wbrew argumentacji podnoszonej w skargach organ nie działały w sposób adekwatny dla stwierdzenia, że sporny obiekt został wybudowany zgodnie z obowiązującymi w czasie budowy przepisami prawa budowlanego. Uwzględniły natomiast, że sporna inwestycja została zrealizowana w czasie obowiązywania ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 ze zm.).
W tym stanie rzeczy aktualne pozostaje stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1705/11, że "obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących budowy obiektu budowlanego nie odnosi się do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 roku, a więc przed 1 stycznia 1995 roku".
W sytuacji wzniesienia obiektu budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 roku, a także przed dniem wejścia w życie § 34 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48), uwzględnić należało, że aktualny właściciel tego obiektu nie musi przechowywać decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną. W przypadku ustalenia, że na właścicielu obiektu budowlanego nie ciąży obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących jego budowy, organ musi podjąć niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym czy w organach architektoniczno-budowlanych nie znajduje się pozwolenie na budowę danego obiektu.
W rozpatrywanej sprawie organy, a zwłaszcza organ I instancji, takie kroki niewątpliwie podjął. Przeprowadził szerokie postępowanie wyjaśniające związane z poszukiwaniem dokumentów dotyczących budowy spornej linii energetycznej. Fakt, że postępowanie to nie doprowadziło do odnalezienia poszukiwanej dokumentacji nie uprawnia do wniosku, że sporny obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej. Skoro przepisy obowiązujące w czasie realizacji inwestycji nie obligowały inwestora, ani właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją tego obiektu, to z faktu, że nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę danego obiektu budowlanego nie można wyciągać wniosku, że obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej (tak trafnie wyrok WSA we Wrocławiu z 09.04.2008 r., II SA/Wr 45/08, CBOSA). Powyższe stanowisko pozostaje spójne z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z 19 października 2010 r. (II OSK 1622/09, LEX nr 746692), w myśl którego nielegitymowanie się przez właściciela dokumentami na okoliczność zgodnego z przepisami wykonania budynku, nie jest samoistną przesłanką do nakazania rozbiórki budynku na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane.
Niezależnie od powyższego z całą stanowczością podkreślić należy, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy PINB oraz WWINB zastosowały przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. 2020, poz. 1333 ze zm.).
Stosownie do treści art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane dla obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 roku stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.).
Podkreślić należy, że skarżone organy zastosowały przepis art. 105 § 1 K.p.a. w kontekście bezprzedmiotowości nakładania obowiązków i nakazów przewidzianych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane.
Przepis art. 37 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 roku Prawo budowlane przewiduje rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę w przypadku, gdy taki obiekt:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Natomiast zgodnie z art. 40 ustawy z 24 października 1974 roku Prawo budowlane w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Nieuzasadnione są zarzuty wskazujące na wydanie kwestionowanych decyzji z naruszeniem art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24 października 1974 roku Prawo budowlane. Takie oczekiwanie skarżących Spółek pozostaje w oczywistej kolizji z włączoną do akt sprawy decyzją Prezydium Rady N. m. P. z dnia [...] stycznia 1970 roku nr [...] (sygn. [...]) o lokalizacji szczegółowej wydaną na rzecz Z. na budowę napowietrznej linii energetycznej 110 kV, a także z włączonymi do akt sprawy oraz wskazanymi w uzasadnieniu decyzji, aktualnymi na dzień wydania skarżonych decyzji, wyciągami z miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, które potwierdzają, że sporny odcinek linii wysokiego napięcia na całej długości jest zgody zapisami stosownych uchwał Rady Miasta P..
Brak jest podstaw do stwierdzenia, że kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 października 1974 roku Prawo budowlane.
Nakaz rozbiórki w oparciu o wskazany powyżej przepis może zostać wydany w sytuacji, gdy zrealizowany obiekt "powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia". Sporna linia energetyczna funkcjonuje od około 50 lat, a do akt sprawy złożone zostały aktualne 5-letnie przeglądy techniczne obiektu.
Ogólnikowa argumentacja skargi w żadnym zakresie nie podważa wskazanych powyżej dowodów.
Twierdzenia sprowadzające się do sformułowania, że "Linia ma wysoce negatywny wpływ na zdrowie mieszkańców całej okolicy, a w wyniku nielegalnego posadowienia linii doszło do opuszczenia przez część mieszkańców swoich domów, które zostały niezamieszkałe i częściowo zrujnowane" nie pozwala nawet określić czy taki zarzut został sformułowany w granicach interesu prawnego skarżących Spółek.
W aktach sprawy nie ma żadnych dowodów wskazujących na to, aby sporna linia energetyczna został wybudowana lub aktualnie przebiegała z naruszeniem standardów dotyczących odległości od budynków mieszkalnych. W postępowaniu administracyjnym strony nie zgłaszały w powyższym zakresie żadnych wniosków dowodowych oraz nie wskazywały żadnych stanów rzeczy na okoliczność, że sporna linia energetyczna przebiega z warunków technicznych.
Skoro w kontrolowanej sprawy nie ujawniono przesłanek pozytywnych uzasadniających orzeczenia nakazu rozbiórki oraz stanów rzeczy uzasadniających wydanie nakazu zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia spornego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, to uznać należało, że organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepis art. 105 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.