IV SA/Po 506/08

IV SA/Po 506/08 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2008-12-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2008-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Grażyna Radzicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
I OSK 101/09 - Wyrok NSA z 2009-09-30
Skarżony organ
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
art. 75 ust. 3, art. 81 ust. 1-3
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Wydziale IV w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w P. nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/G. Radzicka
Uzasadnienie
IV SA/Po 506/08
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją Wojskowego Komendanta Uzupełnień w P. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] odmówiono sierż. sztab. M. J. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia.
Powyższą decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy.
Sierżant sztabowy M. J. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku podoficera ewidencyjnego – sekcja poboru i uzupełnień w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w P. 05 września 2002 r. Dowódca Wojsk Lądowych wydał rozkaz nr PF-179 w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w Wojskowych Komendach Uzupełnień, według którego z dniem 1 listopada 2003 r. instytucja wojskowa, w której żołnierz pełnił służbę wojskową uległa przeformowaniu. W związku z powyższym rozkazem uległo likwidacji stanowisko służbowe zajmowane przez M. J. Podoficerowi zawodowemu zaproponowano objęcie niższego stanowiska służbowego: starszego kierowcy plutonu transportowego.
M. J. odmówił przyjęcia proponowanego mu stanowiska. W takim stanie rzeczy dnia 26 listopada 2002 r. decyzją Dowódcy Okręgu Wojskowego nr [...] wypowiedziano podoficerowi M.J. stosunek służbowy.
Decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] stwierdzono nieważność decyzji Dowódcy Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nr [...] z dnia [...].11.2002 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Dla celów ewidencyjno-finansowych od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano M. J. zwaloryzowane należności z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej.
W motywach uzasadnienia decyzji z [...] maja 2008 r. odmawiającej przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia stwierdzono, że organy wojskowe zobowiązane były do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. Odnośnie odsetek organ powołał się na treść art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), który stanowi, że tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Zdaniem organu instytucja zwłoki (art. 476 k.c.) – w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 k.c.) warunkowana jest winą. A zważywszy na okoliczności nie sposób przypisać tej winy organowi zobowiązanemu do zapłaty uposażenia. Nadto M. J. mimo, że nie pełnił służby wojskowej to otrzymywał od resortu MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, w szczególności dwunastomiesięczne uposażenie, odprawę wojskową i emeryturę wojskową. Organ wyraził przekonanie, że dopiero z chwilą, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczać od tego właśnie momentu, ale nie wstecz, lecz po tej dacie.
Od powyższej decyzji M. J. wniósł odwołanie. Zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem M. J. stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej, oznacza, że skutki są takie jakby tej decyzji nigdy nie wydano. W związku z powyższym w całym, spornym okresie podoficer w sensie prawnym pełnił zawodową służbę wojskową. Dlatego też każdego 10 dnia miesiąca w spornym okresie odwołujący winien otrzymywać uposażenie, a co za tym idzie na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693 ze zm.) oraz art. 75 ust. 3 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych przysługują mu odsetki od uposażenia. Zdaniem M. J. stanowisko organu I instancji budzi poważne wątpliwości także z tego powodu, iż wypłacając powodowi uposażenie za sporny okres po terminie jego wymagalności, miał wiedzę i świadomość konkretnego długu i wiedzę o tym, iż wypłaca należności po terminie.
Dnia [...] czerwca 2008 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wydał decyzję nr [...] utrzymującą decyzje organu I instancji w mocy. Organ II instancji powtórzył argumentację Wojskowego Komendanta Uzupełnień w P. nie znajdując podstawy do wypłacenia odsetek. Analogicznie do twierdzeń organu I instancji przyjęto, że M. J. po przywróceniu do służby odmówił zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń. Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że najbardziej nieuzasadnione wydaje się roszczenie o odsetki za świadczenie, które żołnierz pobrał z góry (roczne uposażenie przez pierwszy rok po zwolnieniu).
M. J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w P., względnie o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji. Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu organu II instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającą na uznaniu, iż wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie powstało po stronie skarżącego przywrócenie stanu poprzedniego, w którym miał on w okresie od dnia 01 marca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2006 r. prawo do wypłaty uposażenia w terminie do 10 dnia każdego miesiąca kalendarzowego w tym okresie, a tym samym, iż wypłacenie uposażeń po dacie 30 czerwca 2006 r. w formie skumulowanej odbyło się z zawinionym opóźnieniem organów wojskowych (ze zwłoką). Skarżący zaznaczył, że na potwierdzenie swojego stanowiska wielokrotnie przytaczał pogląd, który znalazł wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak również w orzecznictwie sądów powszechnych. M. J. wniósł zarazem w skardze o prowadzenie sprawy w trybie uproszczonym oraz wydanie wyroku bez przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 23 lipca 2008 r. organ II instancji poinformował Sąd, że w bliźniaczo podobnych sprawach toczących się wcześniej przed sądami pracy i zakończonych wyrokami II instancji – VI Wydziału Sądu Okręgowego w Poznaniu Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wniosła skargi kasacyjne do Sądu Najwyższego. W związku z faktem ich oczekiwania na rozpatrzenie organ wniósł o zawieszenie niniejszej sprawy przed tutejszym sądem do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego będącego przedmiotem niniejszego postępowania.
Postanowieniem z dnia 05 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie.
W związku z wydaniem przez Sąd Najwyższy w dniu 02 lipca 2008 r. wyroku o sygn. II PK 8/08 podjęto zawieszone postępowanie z dniem 04 listopada 2008 r. i sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 P.p.s.a) gdyż organ administracji publicznej nie żądał przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W oparciu o treść art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Unormowanie o prawie żołnierza zawodowego do odsetek od zaległego uposażenia wprowadzone zostało do ustawy o uposażenie żołnierzy ustawą z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy ( Dz. U. nr 50 poz. 500) i to w art. 9 ust. 3a i 9 ust. 4.
Od 1 lipca 2004 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 892). Art. 1 pkt 4 ustawy stanowi, że ustawa określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, a w art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwiania dla wszystkich spraw uregulowanych w ustawie.
Ponieważ należności pieniężne nie zostały wymienione w ust. 2 art. 8, a który to przepis wyklucza spod kontroli sądu administrcyjnego sprawy wymienione w pkt od 1-do 4 , należy uznać, że świadczenia odsetkowe o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy należą do drogi administracyjnej.
Powyższy pogląd znajduje aprobatę w orzecznictwie Sądu Najwyższego w szczególności w Uchwale Sądu Najwyższego z 29 listopada 2007 r. sygn. III CZP 106/07-Lex nr 319935, Biul. SN 2007/11/10 oraz wyrokach, które zapadły w 2008 r. na skutek skarg kasacyjnych wniesionych przez Skarb Państwa – Prokuratorię Generalną Skarbu od wyroków sądów powszechnych ( vide między innymi II PK 8/08 z 2.07.2008 r.; II PK 55/08). Podobna interpretacja została zaprezentowana w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r. I OPS 3/06 ( O NSA/WSA zeszyt 3 z 2006 r. poz. 69).
Postępowanie w niniejszej sprawie, w związku z wniesionym pozwem o odsetki z 15.11.2007 r., przekazanym Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu postanowieniem Sądu Rejonowego –w P. dnia [...].02.2008 r. winno się toczyć w oparciu o art. 75 ust. 3 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2008 nr 141 poz. 892).
Zdaniem organów obu instancji rozstrzygających w przedmiocie żądania odsetek - odsetki od zaległego roszczenia należy uznać za uzasadnione od momentu, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stała się wykonalna.
W ocenie Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę pogląd ten jest chybiony i wadliwie przypisuje decyzji z [...] stycznia 2006 r. Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] cechę kształtującą.
Jakkolwiek spór o odsetki ma przymiot sprawy cywilnej, to z mocy przepisu szczególnego został przekazany do rozpoznania organom administracji publicznej ( art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Powyższe nakłada na organy rozstrzygające sprawę do rozważenia sprawy nie tylko w kontekście pojęć cywilnoprawnych ale z obowiązkiem respektowania przepisów obowiązujących w postępowaniu administracyjnym.
Art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że " w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne".
Istotnym dla niniejszego sporu jest to, że na skutek stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].11.2002 r. w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej – M. J. wypłacono zwaloryzowane należności z tytułu pełnienia służby wojskowej.
Stwierdzając nieważność decyzji organ administracyjny autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją od daty wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Oznacza to, że nieważność decyzji istniała już w dacie orzekania o niej, a nie dopiero od tej daty.
Rozkaz dzienny nr 75 z dnia [...].04.2006 r.; wymienia w pkt 3 należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej od dnia zwolnienia do dnia ponownego przybycia do służby i w poszczególnych podpunktach określa wysokość uposażenia, terminy w których ono przypada, wreszcie określa daty wymagalności (vide k. 88 akt personalnych skarżącego).
Art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Z kolei ust. 2 wymienionego wyżej artykułu, mówi, że dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Wreszcie art. 81 ust. 3 ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73. Proste zestawienie powyższego przepisu z art. 75 ust. 3 ustawy pozwala na uznanie, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce. Regulacje dotyczące wypłaty uposażenia, dodatków do uposażenia, wreszcie odsetek zawarte w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowią "lex specialis". Stąd zupełnie zbędnym było odnoszenie przez organy rozstrzygające sprawę do przepisów Kodeksu cywilnego w szczególności art. 481 czy 476 k.c. i rozważania w kategoriach winy organu czy braku winy w zwłoce w wypłacie wynagrodzenia i dodatków do niego. Uszły uwadze organom administracji publicznej konsekwencje jakie przepisy K.P.A. wiążą ze stwierdzeniem nieważności decyzji o czym wspomniano wyżej.
W niniejszej sprawie Sąd kontrolujący rozstrzygnięcia organów stwierdził ponadto uchybienia organów obu instancji w ustaleniach stanu faktycznego, gdyż ze sformułowań uzasadnień rozstrzygnięć wynika, że M. J. odmówił zwrotu świadczeń, które otrzymał w związku z odejściem z zawodowej służby wojskowej w 2003 r. w związku z wypowiedzeniem stosunku służbowego. Powyższe pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem żołnierza z dnia 14 kwietnia 2006 r. wyrażającym zgodę na potrącenie należności.
Kwestie te pozostają jednak poza kontrolą Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę, bowiem skarga kwestii potrąceń nie dotyczy.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w P. zostały wydane z naruszaniem przepisów art. 81 ust. 1-3; art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz.U. z 2008 nr 141 poz. 892) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.P.A. – co spowodowało, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", art. 152, art. 119 pkt 2, art.120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/G. Radzicka
MZ