IV SA/Po 503/24

IV SA/Po 503/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 23 marca 2024 r. znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. Z. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 maja 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania A. Z. (dalej również: wnioskodawczyni; skarżąca; strona), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej również: Wójt; organ I instancji) z dnia 23 marca 2024 r. znak [...] wydaną w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzje te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy.
W dniu 14 grudnia 2023 r. (data wpływu podania do organu) A. Z., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym pełnoletnim synem K. Z., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 30 października 2023 r.
Decyzją z dnia 23 marca 2024 r., wydaną na podstawie art. 17, art. 24, art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) - dalej: u.ś.r. oraz art. 63 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: k.p.a., Wójt Gminy K. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad synem K. Z. posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wójt w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że fakt, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż do ukończenia 18 roku życia i nie powstała w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej do ukończenia 25 roku życia oraz to, że wnioskodawczyni nie rezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i na dzień złożenia wniosku była uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy - stanowi negatywne przesłanki wykluczające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ I instancji ustalił, że na podstawie wniosku z dnia 10 stycznia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dniem 1 lutego 2024 r. wstrzymał wnioskodawczyni wypłatę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Strona była aktywna zawodowo w 2016 r. Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 18 marca 2024 r. wynika, że K. Z. w chwili obecnej porusza się przy pomocy kul i protezy stawu kolanowego prawej nogi. Wymaga pomocy w niektórych czynnościach domowych takich jak sprzątanie, gotowanie; ma trudności w wykonywaniu niektórych czynności samoobsługowych i w tym zakresie potrzebuje pomocy matki. A. Z. wozi syna do lekarza, do urzędów, zmywa naczynia, odkurza, wychodzi z synem na spacer. Wnioskodawczyni opiekuje się synem ok. 4 godziny dziennie w różnych porach dnia.
W ocenie organu I instancji nie została spełniona przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ zakres sprawowanej przez wnioskodawczynię opieki nad synem K. Z. nie ma charakteru nadzwyczajnego i nie wykracza poza ramy podstawowych czynności wykonywanych przy prowadzeniu gospodarstwa domowego (tj. sprzątanie, pranie, robienie zakupów czy gotowanie). Zdaniem organu, opieka musi być związana wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego, sprzątaniu i gotowaniu, ponieważ prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyłącza podjęcia zatrudnienia. Istotne jest bowiem to, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Nie zawsze ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim rozmiarze, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W związku z powyższym Wójt stwierdził, że rezygnacja z aktywności zawodowej przez stronę nie jest wymuszona przez konieczność sprawowania opieki, zaś rozmiar tej opieki nie jest na tyle duży, że uniemożliwia podjęcie zatrudnienia nawet na 3/4 etatu lub umowę zlecenie.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez pominięcie prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy i przyjęcie, że faktycznie sprawowanie opieki nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 15 maja 2024 r. przyczyną odmowy przyznania świadczenia przez organ I instancji jest fakt, że niepełnosprawność u syna wnioskodawczyni powstała po 18 roku życia, a więc nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r., a ponadto w ocenie organu w przedmiotowej sprawie brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad synem.
Organ II instancji ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 – w którym Trybunał uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności – od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie - w swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że skoro nie jest dopuszczalne wydanie decyzji na podstawie przepisu, który w związku z wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niezgodny z Konstytucją, to uznać przedmiotowe odwołanie za zasadne w tym zakresie.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium, odwołując się do stanowiska orzecznictwa, stwierdziło, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.
Zdaniem Kolegium organ prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie odwołująca nie wypełniła przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby sprawowana przez skarżącą opieka nad niepełnosprawnym synem wykluczała podjęcie przez nią jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W tym względzie Kolegium zwróciło uwagę na to, że skarżąca szczegółowo wskazała w oświadczeniu z dnia 18 marca 2024 r., że pomoc synowi stanowią następujące czynności: towarzyszenie w czasie wizyt lekarskich, zakupy, gotowanie, sprzątanie, spacer z synem. Jednocześnie strona wskazała, że opieka nad synem sprawowana jest w wymiarze 4 godzin dziennie. W ocenie organu II instancji, tak określony zakres sprawowanej opieki nad synem nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą - chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Według Kolegium takie czynności, jak przygotowanie posiłków, sprzątanie, towarzyszenie przy wizytach lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności odwołującej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca "nie wykonuje przy synu ekstraordynaryjnych czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego (niepełnosprawny nie jest osobą leżącą, nie wymaga pieluchowania, nie jest cewnikowany, nie przyjmuje pokarmów przez sondę, nie jest rehabilitowany), nie wymaga też szczególnej pielęgnacji i obsługi (karmienia, podawania napojów, podłączania kroplówek, robienia zastrzyków, opatrywania odleżyn)". W ocenie Kolegium, zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym synem jest do pogodzenia z podejmowaniem zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto organ II instancji podkreślił, że takie czynności jak pomoc przy robieniu zakupów czy towarzyszenie przy wizytach lekarskich, jak i spacer są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności. Tym samym, w ocenie Kolegium, skoro strona sprawuje opiekę nad synem w sposób niepełny, to nie spełnia jednego z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. konieczności stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji osoby niepełnosprawnej.
Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę na to, że istotą świadczenia jest pomoc i rekompensata opiekunowi z powodu utraty zatrudnienia spowodowanego koniecznością sprawowania opieki. Rezygnacja z zatrudnienia powinna być oczywista i jednoznacznie powiązana z powstaniem okoliczności uzasadniających sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, co jednak nie ma miejsca w omawianej sytuacji z powodu przedstawionych okoliczności.
W skardze na decyzję odwoławczą A. Z., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego (adwokata) zarzuciła naruszenie:
1. art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej - i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia dyspozycji tego przepisu, podczas gdy w rozumieniu tego przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;
2. naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie zasady, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie dookreśla pojęcia opieki, gdyż punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie i opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności. Poza tym strona zauważyła, że pod pojęciem "sprawowania opieki" nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej, gdyż także wyręczenie syna w jego normalnych, codziennych obowiązkach rodzinnych i życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nim. Ograniczenie form opieki nad osoba niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną, nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny. Dlatego też stwierdziła, że organ pozostaje w błędzie, iż opieka nad synem nie uzasadniania przyznania jej świadczenia. Poza tym strona podniosła, że organ zdaje się całkowicie pomijać fakt, iż zgodnie z orzecznictwem osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia – opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Warunek całodobowej opieki jest bowiem związany w sposób konieczny z osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, a więc z takimi osobami, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikacje (art. 4 ust. 4 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Skarżąca sprawuje opiekę nad synem i jej zakres jest stały, długotrwały, a co tym samym przesądza o zasadności przyznania świadczenia. Nadto, z art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r. wynika, że organ winien przyznać stronie świadczenie co najmniej od daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia.
Przy tak sformułowanych i umotywowanych zarzutach strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji z dnia 23 marca 2024 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Do skargi zostały dołączone oświadczenia skarżącej i jej niepełnosprawnego syna dotyczące zakresu i wymiaru czasowego opieki wykonywanej przez skarżącą względem jej syna.
Kolegium w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy ustawy oświadczeniach rodzinnych, a przed wszystkim jej art. 17 ust. 1, w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. (patrz: art. 43, art. 63 ust. 1 i 2 oraz art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. - Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r.).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom [niż wymienione w pkt 1-3], na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ta ostatnia przesłanka nie zachodzi w sprawie, skoro podopieczny (syn skarżącej) jest kawalerem (jak podano we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a co nie było kwestionowane przez organy w tej sprawie).
Zauważyć również należy – co jednakże nie było sporne pomiędzy stronami postępowania sądowego – że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., na który powołał się organ I instancji, a wprowadzający kryterium okresu powstania niepełnosprawności, nie mógł stanowić w przedmiotowej sprawie przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie stanowisko Kolegium, korygujące błąd organu I instancji w zakresie prawa materialnego, było całkowicie zasadne.
Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w jednym z nowszych orzeczeń (patrz: wyrok z dnia 26 września 2023 r. sygn. akt I OSK 1639/21, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w toku dekodowania treści normy prawnej z oparciem się m.in. na art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. powinien znaleźć zastosowanie jako zgodny w tym zakresie z przepisami Konstytucji. Jednocześnie, w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Stanowisko to jest wynikiem przyjęcia, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. od momentu wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443) nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu (patrz np. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. I OSK 1530/20, dostępny jw.).
Trzeba jednakże stwierdzić, że pomimo sformułowania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w znacznej części trafnych uwag ogólnych, organ II instancji przedstawił w niniejszej sprawie – częściowo w sposób dorozumiany – taką wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., która doprowadziła do nieuprawnionego zawężenia przesłanek uzasadniających nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z aktywności zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności, znacznie ograniczoną w zdolności do samodzielnej egzystencji. Miało to swoje przełożenie na dwa aspekty sprawy. Pierwszy - dotyczący związku rezygnacji czy też powstrzymania się od aktywności zarobkowej z wykonywaną opieką, a drugi - obejmujący kwestie zakresu czynności, jakie mogą być uznane za stałą opiekę, której wykonywanie wiązałoby się z uznaniem zaistnienia warunku konieczności rezygnacji z zarobkowania. To z kolei doprowadziło do braku wszechstronnych ustaleń i oceny okoliczności faktycznych, niezębnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W ten sposób po stronie organu odwoławczego wystąpiło powielenie niedostatków w zakresie ustaleń faktycznych i wykładni prawa oraz oceny prawnej okoliczności sprawy, do których doszło jeszcze na etapie rozstrzygania sprawy przez organ I instancji.
Sąd podkreśla, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo takim, które takiego zarobkowania nie podejmują z uwagi na konieczność objęcia opieką niepełnosprawnego członka rodziny. Wykładnia przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r. in fine w oderwaniu od całej regulacji tej ustawy i wartości przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowić może w konsekwencji naruszenie prawa materialnego mogące mieć wpływ na treść decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 328/16, dostępnym jw.). Celem tej regulacji jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie to przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów, względnie potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 829/16, dostępny jw.). Stanowi zatem ekwiwalent zarobków za pracę. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi, który nie może wykonywać pracy z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i traci możliwość zarobkowania. Państwo wspiera w ten sposób tych, którzy obejmując opieką osoby niepełnosprawne, przyjmują na siebie realizację obowiązków spoczywających na państwie (por. np. wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt II SA/Po 3/23 i WSA w Poznaniu z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Po 3/23, dostępne jw.).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia (zarobkowania) lub jego niepodejmowanie musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana podjęciem się sprawowania opieki. Organ jest zobowiązany do ustalenia, czy osoba występująca o świadczenie pielęgnacyjne jest zdolna do pracy, zaś opieka nad osobą niepełnosprawną musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wprowadzono definicji legalnej pojęć "opieki" ("sprawowania opieki" czy "wykonywania opieki"). Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres opieki lub jej charakter. Zawarte w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji dotyczą jedynie wymogów orzeczenia o niepełnosprawności. Warto w tym miejscu warto zauważyć, że zgodnie z art. 3 pkt 21 u.ś.r. znaczny stopień niepełnosprawności oznacza: niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (lit. a), całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (lit. b), stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach (lit. c), posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów (lit. d) lub niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (lit. e).
Trzeba zarazem podkreślić, że ustawodawca nie stawia bezwzględnego warunku sprawowania opieki wyłącznie w sposób nieprzerwany, całodobowy i każdodzienny, jak i wyłącznie samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która opieki – w świetle orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – wymaga. Nie chodzi zatem o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę - i w tym znacznie całodzienny (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11 i 6 października 2020 r. sygn. akt I OSK 371/20, dostępne jw.). Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać na to, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie w tym sensie, że opiekun powinien pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1867/21, dostępny jw.). Jej zakres wyznaczony jest zaś niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (patrz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 806/22, dostępny jw.). Dlatego też zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, należy każdorazowo dokonywać z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym m.in. rodzaju jej niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych itp. Innego zakresu opieki wymaga bowiem np. osoba sprawna ruchowo, lecz niewidoma, a innego osoba widząca, ale stale leżąca (tak NSA w wyroku z dnia 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1637/22, dostępnym jw.).
Niemniej jednak nie można przyjmować, że tylko osoby leżące lub niezdolne do jakiegokolwiek samodzielnego poruszania się czy samoobsługi wymagają opieki ze strony innych osób. Także osoby, które nie są w takim stanie, mogą wymagać opieki lub asystowania w codziennych czynnościach w celu zapewnienia im egzystencji z zachowaniem względów godności człowieka, co zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Niewątpliwie też świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny czy też gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Stąd też w judykaturze prezentowany jest pogląd, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres wykonywanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż realizacja tego celu nie jest możliwa bez powstrzymania się od podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (por. powoływany w późniejszym orzecznictwie wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11, dostępny jw.). Zdaniem Sądu, nie chodzi tu jednak o niemożliwość podjęcia jakiejkolwiek innej aktywności, lecz przeszkodę życiowo-organizacyjną związaną z koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych w określonych porach dnia i tygodnia, jak również stałego czuwania i pozostawania w pełnej gotowości do wykonywania niezbędnej pomocy w ramach wykonywanej opieki (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Po 60/22, dostępny jw.).
Należy podkreślić, że fakt rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie powinien być oceniany na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia. Dlatego też bez znaczenia pozostaje, czy wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia wcześniej z innych przyczyn (np. z uwagi na opiekę nad małymi dziećmi), jeżeli przyczyny te ustały, a w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniały nowe okoliczności, związane z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, które uniemożliwiają wnioskodawcy ponowne podjęcie zatrudnienia. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla bowiem żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, warunkiem jest jednak, by stan ten w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwał (por. np. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2799/20, dostępny jw.). Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie – po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia – wystąpi on o to świadczenie. Dlatego nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Stąd też istotne jest, czy w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona spełnia ustawowe przesłanki do jego przyznania (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1939/21, dostępny jw.).
Dodać należy, że aktualnie w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. [w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r.]) przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń - pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wyboru świadczenia wnioskodawca może zaś dokonać przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm.). Za taką wykładnią powołanych wyżej przepisów – również w stosunku do osób mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. częściowo został uznany za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 - Dz.U. z 2019 r., poz. 1257) z dniem 9 stycznia 2020 r.) – opowiada się skład orzekający w niniejszej sprawie, gdyż jest on zgodny z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide np. wyroki z dnia: 13 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2109/23, 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2501/23, 12 czerwca 2024 r. sygn. akt I OSK 1341/23, 12 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 426/23 i 10 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 271/22 - dostępne jw.).
W następnej kolejności Sąd zauważa, że z wywiadu środowiskowego oraz innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynikają pewne uwarunkowania wykonywanej przez skarżącą opieki nad swoim niepełnosprawnym synem. Nie pozwalają one jednak na kategoryczne przyjęcie takich końcowych wniosków, jak uczyniło to Kolegium.
Organ II instancji, odwołując się do materiału dowodowego, stwierdziło, że niepełnosprawny nie jest osobą leżącą, nie wymaga pieluchowania, nie jest cewnikowany, nie przyjmuje pokarmów przez sondę, nie jest rehabilitowany, nie wymaga też szczególnej pielęgnacji i obsługi (karmienia, podawania napojów, podłączania kroplówek, robienia zastrzyków, opatrywania odleżyn). W ocenie organu odwoławczego zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym synem jest do pogodzenia z podejmowaniem zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto organ podkreślił, że takie czynności jak pomoc przy robieniu zakupów czy towarzyszenie przy wizytach lekarskich, jak i spacer są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej.
Organ II instancji odniósł się do oświadczenia skarżącej z dnia 18 marca 2024 r., z którego wynikało, że pomoc synowi stanowią następujące czynności: towarzyszenie w czasie wizyt lekarskich, zakupy, gotowanie, sprzątanie, spacer z synem i strona jednocześnie podała, że opieka nad synem sprawowana jest w wymiarze 4 godzin dziennie. Organ odwoławczy zarazem stwierdził, że takie czynności, jak przygotowanie posiłków, sprzątanie, towarzyszenie przy wizytach lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Zdaniem Kolegium, skarżąca "nie wykonuje przy synu ekstraordynaryjnych czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego (niepełnosprawny nie jest osobą leżącą, nie wymaga pieluchowania, nie jest cewnikowany, nie przyjmuje pokarmów przez sondę, nie jest rehabilitowany), nie wymaga też szczególnej pielęgnacji i obsługi (karmienia, podawania napojów, podłączania kroplówek, robienia zastrzyków, opatrywania odleżyn)".
Stanowisko Kolegium zasadnie odnosi się do ustaleń poczynionych w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia określonych oświadczeń, dotyczących okoliczności wykonywania opieki. Niemniej jednak co najmniej przedwczesny jest wniosek, jaki można wyprowadzić z całokształtu rozważań organu, że okoliczności wykonywania przez skarżącą opieki nie świadczą o spełnieniu warunku sprawowania opieki w sposób stały i codzienny. Sąd podkreśla, że pod tym pojęciem można rozumieć nie tylko wykonywanie "ekstraordynaryjnych czynności pielęgnacyjnych" ściśle związanych z osobą wymagająca opieki, ale również regularne wykonywanie wielu pomniejszych czynności pomocowych czy usługowych (działań organizacyjnych i typowych czynności opiekuńczych), które łącznie przekładają się na stałe pozostawanie w dyspozycji osoby wymagającej opieki, jak i świadczą o gotowości do niezwłocznego udzielenia jej pomocy w codziennych sprawach bytowych, jak i w sprawach incydentalnych. W takich warunkach również przedwczesne było uznanie przez organ, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym synem jest do pogodzenia z podejmowaniem zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Zdaniem Sądu do wyjaśnienia wciąż pozostaje to, czy jeżeli skarżąca zapewnia swojemu synowi odpowiednią opiekę do jego potrzeb – w tym pozostaje w stałej gotowości do niezwłocznego udzielenia niezbędnej pomocy w odpowiednim zakresie we wszystkich dniach tygodnia ("jestem u syna praktycznie codziennie o różnych godzinach [4 godziny dziennie]", jak podała w swoim oświadczeniu dołączonym do kwestionariusza wywiadu środowiskowego - oświadczenie z dnia 18 marca 2024 r.; "opiekują się nim [synem] codziennie przez 7 dni w tygodniu" - oświadczenie z dnia 20 lutego 2024 r.) – to zakres tej opieki wiąże się z koniecznością rezygnacji z zarobkowania. Kwestią otwartą w szczególności jest to, czy skarżąca faktycznie zajęta jest wykonywaniem tej opieki przez około 4 godziny dziennie. Nie wiadomo bowiem, czy owe 4 godziny miałyby stanowić czas stricte wykonywanej opieki nad synem, tj. działań powiązanych z przebywaniem w obecności podopiecznego (wykonywania samych czynności opiekuńczych), czy też jest to czas obejmujący łącznie również dojazdy do miejscowości, w której przebywa skarżący (J. ) i powroty do miejsca zamieszkania skarżącej (K. ), jak i wykonywanie innych jeszcze czynności pomocowo-organizacyjnych. Oświadczenie strony ani wywiad środowiskowy z dnia 18 marca 2024 r. nie pozwalają na stanowczą odpowiedź na wyżej postawione pytania. Skoro zaś wymiar czasowego zaabsorbowania skarżącej tą opieką nie został jednoznacznie ustalony, to w konsekwencji stan faktyczny nie mógł stanowić podstawy do rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd w tym miejscu zauważa również, że do skargi zostały dołączone oświadczenia skarżącej i jej niepełnosprawnego syna dotyczące zakresu i wymiaru czasowego opieki wykonywanej przez skarżącą względem osoby niepełnosprawnej. Miałoby z nich wynikać, że czas poświęcony przez skarżącą na opiekę nad synem jest "znacznie większy, niż 4 godziny dziennie" (oświadczenie skarżącej - k. 12) i "znacznie większy niż wynika to z wywiadu środowiskowego" (oświadczenie syna - k. 13). Według tych oświadczeń opieka miałaby w istocie być wykonywana codziennie przez około 10 godzin.
Sąd administracyjny co do zasady nie dokonuje ustaleń fatycznych w ramach kontroli działania organów administracji, dlatego też Sąd w niniejszej sprawie nie odniósł się do kwestii wiarygodności takich następczych oświadczeń względem ustaleń i oświadczeń zawartych w wywiadzie środowiskowym i innych dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych, które zostały złożone na etapie postępowania administracyjnego pod rygorem odpowiedzialności karnej. Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 2a u.ś.r. informacje przedstawione we wniosku składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
W sprawie istotne jest to, że ustalenia poczynione w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia oświadczeń przez skarżącą były niepełne, zatem nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W szczególności wywiad rodzinny nie pozawalał na ustalenie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy tym zawierał on również błędy formalne, w zakresie określenia adresu miejsca skarżącej. W kwestionariuszu wskazano bowiem miejsce zamieszkania syna skarżącej (J. ), pod którym to adresem przeprowadzono wywiad środowiskowy. Natomiast miejscem zamieszkania skarżącej jest inna miejscowość - K. , oddalony o kilkanaście kilometrów od J. (Sąd w tym względzie powołuje się na fakt powszechnie znany). Wszystko to przełożyło się z kolei na braki ustalonego stanu faktycznego w zakresie zobrazowania rzeczywistej sytuacji i uwarunkowań świadczonej przez wnioskodawczynię opieki w kontekście wymagań osoby niepełnosprawnej. Wobec tego w sprawie nie zachodziły warunki pozwalające na jednoznaczne przesądzenie o charakterze pomocy, jaką świadczy skarżąca względem swojego syna. Tym samym, wyniki postępowania wyjaśniającego nie były wystarczające dla uzasadnienia tezy, że sprawowana przez skarżącą opieka nie ma charakteru stałego, a zatem nie wiąże się z codzienną i całodzienną dyspozycyjnością wobec osoby podopiecznej. W konsekwencji nie były uprawnione końcowe wnioski organu dotyczące wymogu sprawowania nieustającej pieczy nad osobą niepełnosprawną, na tyle absorbującej czasowo i organizacyjnie, że uniemożliwia skarżącej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Przy tym, mówiąc o "jakimkolwiek zatrudnieniu", Sąd ma na myśli uzasadniony ekonomicznie w danych warunkach [tu: wnioskodawczyni jest osobą częściowo niezdolną do pracy] wymiar zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej.
Wszystko, co zostało powyżej powiedziane, wskazuje, że w sprawie miało miejsce naruszenie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. z uwagi na przedstawienie przez organy takiego sposobu rozumienia pojęcia rezygnacji z zatrudnienia i konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, która nie mogła znaleźć pełnej aprobaty Sądu z przyczyn wyłożonych w niniejszym uzasadnieniu. Błąd ten – przy jednocześnie niepełnych ustaleniach faktycznych w sprawie – doprowadził również do naruszenia art. 7 (zasada prawdy obiektywnej) i art. 8 (zasada wzbudzania zaufania do władzy publicznej) oraz szczegółowych przepisów dotyczących ustalania i rozpatrywania materiału dowodowego oraz wymogów stawianych uzasadnieniu decyzji, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W takich warunkach Sąd uznał zasadność skargi i stwierdził podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Powinno to znaleźć swoje odpowiednie przełożenie na ponowienie postępowania wyjaśniającego i poczynienie wyczerpujących ustaleń faktycznych oraz dokonanie pogłębionej oceny okoliczności niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem. W wyniku ponowienia postępowania wyjaśniającego organy administracji powinny przeprowadzić niezbędne dowody i ustalić wszystkie wyżej sygnalizowane istotne okoliczności sprawy w warunkach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a zarazem z poszanowaniem pozostałych zasad i reguł postępowania administracyjnego – w tym powtórnie przeprowadzić wywiad środowiskowy, który będzie cechował się odpowiednią szczegółowością (włącznie z przedstawieniem stanowiska osoby podopiecznej). Następnie ocenią, czy niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą pozostaje w bezpośrednim związku z koniecznością wykonywania takiej opieki nad osobą niepełnosprawną, której zakres stanowi oczywistą przeszkodę dla podjęcia aktywności zawodowej. Innymi słowy, konieczne są ponowne ustalenia i kompleksowa ocena charakteru –zakresu i wymiaru codziennego zaangażowania – wykonywanych przez wnioskodawczynię czynności w ramach opieki i pomocy udzielanej synowi w zakresie niezbędnym dla zapewnienia opieki zgodnej z potrzebami osoby niepełnosprawnej.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wniosek strony skarżącej, wynik sprawy, jak również wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 w sprawie w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).