IV SA/PO 502/21

IV SA/Po 502/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta
Maciej Busz /przewodniczący/
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 2375/21 - Wyrok NSA z 2022-10-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1507
art. 2 ust. 1  art. 3 ust. 1 ust. 4  art. 39 ust. 1-3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 67 ust. 1 ust. 2 art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 6 art. 7 art. 8 par. 1 art. 9 art. 11 art. 15 art. 77 par. 1 art. 80 art. 107  par. 1 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Donata Starosta Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddalić skargę w całości.
Uzasadnienie
M. S., pismem złożonym w organie w dniu [...] listopada 2020 roku, wystąpił z wnioskiem o przyznanie w pełnej wysokości zasiłku celowego na pilną i niezbędną potrzebę obejmującą: zakup ośmiu rolek papy dachowej termozgrzewalnej, zakup palnika do zgrzewania papy, opłacenie rachunku bieżącego za wodę i ścieki (faktura [...] zł), opłacenia energii elektrycznej za listopada i grudzień 2020 roku ([...] zł na każdy miesiąc), zakup butli gazowej ([...] zł), zakup dwóch konwektorowych grzejników elektrycznych oraz piżamy.
Prezydenta Miasta K., decyzją z dnia [...] listopada 2020 roku (nr [...]), przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w kwocie [...]zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie ma nikogo na utrzymaniu. Posiada orzeczenie o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Wnioskodawca pobiera zasiłek stały w kwocie [...]zł miesięcznie. Nie pracuje zawodowo, ani dorywczo. Spełnia kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ([...] zł).
Organ wskazał, że z przyznanego zasiłku:
- kwota [...]zł stanowi dofinansowanie do zakupu 8 rolek papy dachowej termozgrzewalnej (koszt zakupu 8 rolek na stronie leroymerlin.pl organ ustalił na kwotę [...]zł),
- kwota [...]zł stanowi dofinansowanie do zakupu palnika do zgrzewania papy (cena na stronie internetowej allegro [...] zł),
- kwota [...]zł stanowi dofinansowanie do zakupu energii elektrycznej (z dokumentacji będącej w posiadaniu organu za okres od maja do listopada 2020 roku wynika miesięczny koszt energii w kwocie [...]zł),
- kwota [...]zł stanowi dofinansowanie do opłacenia bieżącego rachunku za wodę i ścieki (przedłożony rachunek opiewa na kwotę [...]zł),
- kwota [...]zł stanowi dofinansowanie do dopełnienia butli gazem (napełnienie butli to koszt około [...] zł),
- kwota [...]zł stanowi dofinansowanie do zakupu grzejników (cena jednego grzejnika na stronie leroymerlin.pl wynosi od [...] zł),
- kwota [...]zł stanowi dofinansowanie zakupu piżamy (cena na stronie allegro wynosi [...] zł).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] marca 2021 roku (nr [...]), po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji. Uzupełniająco organ dodał, że strona zamieszkuje we własnym domu o pow. 38 mkw. Nie pracuje i nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy.
M. S. skorzystał z prawa złożenia skargi do sądu administracyjnego.
Strona podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, wskazała przepisy art. 32, art. 67, art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisy art. 6, art. 7, art. 8 , art. 9 , art. 11, art. 15, art. 77 §1, art. 80 , art. 107 §3 i art. 136 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
W ocenie skarżącego kwoty zasiłku zostały arbitralnie zniżone o 50%, bo rolka papy to [...] zł, palnik kosztuje [...] zł, a jeden grzejnik konwektorowy to wydatek [...] zł. Wydatki na: energię elektryczną wynoszą [...] zł miesięcznie, na wodę i ścieki [...] zł miesięcznie, a napełnienie butli gazowej to [...] zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do zmiany wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.
Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu w osobie radcy prawnego w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 roku wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podtrzymał zarzuty skargi oraz podniósł zarzuty naruszenia:
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie obiektywnej oceny braku możliwości finansowych skarżącego umożliwiających dopłatę do realizacji uzasadnionych potrzeb bytowych, brak ustaleń, co do skutków zaniechania przyznania zasiłku celowego w pełnej wysokości, brak ustaleń czy wysokość zasiłku zaspokaja potrzeby na warunkach odpowiadających godności człowieka, a także gołosłownych twierdzeń, że skarżący nie współpracuje z pracownikami socjalnymi,
- art. 8 §1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nadanie skarżącemu cech osoby mającej postawę roszczeniową, która nigdy nie była zadowolona z przyznanej pomocy,
- art. 107 §1 i §3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wskazania dowodów oraz faktów uznanych za udowodnione w zakresie przyczyn i podstaw przyznania świadczenia w niepełnej wysokości, brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego, brak ustaleń czy wysokość przyznanego zasiłku celowego jest odpowiednia i zaspakaja potrzeby skarżącego na warunkach godności człowieka,
- art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej poprzez nadużycie uznania administracyjnego,
- art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej poprzez brak zastosowania zasady, że na organie ciąży obowiązek dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
Pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu na okoliczność trwałej niezdolności do pracy wnioskodawcy oraz brak możliwości pozyskania własnego wkładu na zrealizowanie uzasadnionych potrzeb, w tym konieczność stosowania specjalistycznej diety wątrobowej. Jako dowody przedłożone zostały:
- zaświadczenie MOPS w K. z dnia [...] lutego 2020 roku na okoliczność nadwyżek finansowych z uwagi na wydanie 133 decyzji odmownych, które to nadwyżki mogą być przeznaczone na potrzeby skarżącego,
- opinia biegłego lekarza sądowego z dnia [...] stycznia 2017 roku na okoliczność stałego uszczerbku na zdrowiu w obszarze narządu ruchu (kończyna górna prawa),
- zaświadczenia lekarskie z [...] czerwca 2019 roku, [...] stycznia 2020 roku, [...] stycznia 2021 roku oraz [...] sierpnia 2021 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842, z późn. zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 §1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 §1 pkt 3 P.p.s.a.).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 P.p.s.a.).
Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną we wskazanym powyżej zakresie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K., odpowiadają prawu.
W okolicznościach kontrolowanej sprawy kwestia sporna nie dotyczy spełnienia przesłanek przyznania wnioskowanej pomocy, lecz samej wysokość przyznanego świadczenia.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 32, art. 67 oraz art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) Sąd wskazuje, że zgodnie z literalnym brzmieniem wskazanych przepisów: zakres i formy zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego określa ustawa (art. 67 ust. 1 Konstytucji RP), obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa (art. 67 ust. 2 konstytucji RP), a osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej (art. 69 Konstytucji RP). Wskazać zatem należy, że powołane przepisy Konstytucji RP nie stanowią właściwej podstaw prawnej do rozstrzygania kontrolowanej sprawy.
Skarżący wystąpił do organów administracji publicznej z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup i opłacenie: ośmiu rolek papy dachowej termozgrzewalnej, palnika do zgrzewania papy, rachunku bieżącego za wodę i ścieki, rachunków za energię elektryczną za listopada i grudzień 2020 roku, napełnieni butli gazowej, zakup dwóch konwektorowych grzejników elektrycznych oraz piżamy.
Organy prawidłowo uznały, że materialnoprawną podstawę załatwienia wniosku skarżącego stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. 2019, poz. 1507 ze zm.; dalej w skrócie u.p.s.), a sprawę należy załatwić w formie decyzji wydanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020, poz. 256; dalej w skrócie K.p.a.).
Organy trafnie rozpoznały, że żądanie wniosku należy zakwalifikować i rozpoznać w trybie właściwym dla pomocy świadczonej w postaci zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ust.1-3 u.p.s.
Zgodnie z powołaną regulacją w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Rozpoznając niniejszą sprawę organ powinien mieć na uwadze w szczególności podstawowe cele, jakie spełnia instytucja pomocy społecznej. Z przepisu art. 2 ust. 1 u.p.s. wynika, że ma ona na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).
Organy nie kwestionowała, że zgłoszone przez skarżącego potrzeby mogą być sfinansowane w ramach pomocy w postaci zasiłku celowego.
Organ ustalił, że do zaspokojenia zgłoszonej przez skarżącego potrzeby wystarczająca jest kwotę około [...] zł. Wskazana wartość został określona na podstawie dostarczonych przez wnioskodawcę oraz pozostających w posiadaniu organu dowodów wydatków ponoszonych przez skarżącego. Ceny zakupu papy, palnika, grzejników oraz piżamy został ustalone w oparciu o dane z ofert sklepów internetowych. Wysokość ponoszonych przez skarżącego wydatków oraz koszty zakupu towarów zgodne, co do ilości i rodzaju z żądaniem skarżącego, zostały udokumentowane w aktach sprawy.
Argumentacja skargi o zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej na poziomie 50 % została wykazana w żaden sposób. Z kolei wartości przyjęte przez organ znajdują potwierdzenie w dowodach zgromadzonych w aktach sprawy. Skarżący w żadnym zakresie nie podważył udokumentowanych ustaleń organów dotyczących ceny towarów objętych zgłoszoną potrzebą. Odnotować również należy, że twierdzenia skarżącego zawarte odwołaniu istotnie się różnią od twierdzeń skargi. W odwołaniu wskazano, że koszt zakupu rolki papy wynosi [...] zł, grzejnika [...] zł, a palnika [...] zł. Z kolei w skardze koszt zakupu jednej rolki papy to [...] zł, grzejnika [...] zł, a palnika [...] zł.
Przyjmując za podstawę wartości udokumentowane w aktach sprawy Sąd uznał, że przyznana skarżącemu kwota zasiłku celowego ([...] zł) pokrywa koszty zaspokojenia zgłoszonej przez niego potrzeby do wysokości prawie 85 %.
Skarżący nie wykazał, aby ustalenie kwoty zasiłku celowego na wskazanym poziomie było niezgodne z celami przyznawania świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Analiza dowodów włączonych do akt sprawy, w tym dokumentacja przedłożona przez pełnomocnika skarżącego, nie pozwala na sformułowanie stanowiska o tym, że wobec skarżącego nieuzasadnione są oczekiwania, aby podejmował on własny wysiłek zmierzający do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, w celu poprawy własnej sytuacji życiowej.
Sąd podziela ocenę organów, że celem świadczeń pomocy społecznej nie jest pełne sfinansowanie każdorazowo wszystkich zgłaszanych potrzeb w wysokości odpowiadającej wnioskodawcy. Sądowi z urzędu znana jest intensywność korzystania przez skarżącego ze świadczeń pomocy społecznej. W tutejszym Sądzie od maja 2011 roku wydane zostały sześćdziesiąt trzy wyroki rozpoznające skargi M. S. od decyzji organów administracji publicznej w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej.
Przyznany skarżącemu zasiłek celowy w istotny sposób pomoże zaspokoić zgłaszane przez niego potrzeby, a jego wysokość znajduje uzasadnienie w tym, że pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.).
Brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów, że kwota zasiłku została ustalona w sposób arbitralny, bo z naruszeniem zasady bezstronności i równego traktowania, w tym z naruszeniem zasad uznania administracyjnego oraz bez zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej na warunkach odpowiadających godności człowieka.
Okoliczności znane Sądowi z urzędu, wyliczenia skarżącego dokonane w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/Po 503/21 wskazują, że w okresie od stycznia2019 roku do lipca 2019 roku otrzymał on tytułem różnych świadczeń z pomocy społecznej środki finansowe w łącznej kwocie [...]zł ([...] zł średniomiesięcznie). Wyliczenia skarżącego są zbieżne z wyliczeniami organ we wskazanej sprawie za okres od stycznia do września 2019 roku ([...] [...] zł średniomiesięcznie).
Wskazać zatem należy, że skarżący z tytułu świadczeń pomocy społecznej otrzymuje środki odpowiadające wysokością kwocie tzw. minimum socjalnego, które średniorocznie w 2019 roku wynosiło [...] zł dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego oraz [...] zł dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego.
Uwzględniając zatem, że minimum socjalne jest wskaźnikiem (modelem) kosztów utrzymania gospodarstw domowych zagrożonych tzw. sferą niedostatku, a zakres i poziom zaspokajanych potrzeb w minimum socjalnym zapewnia takie warunki, aby osobie na każdym etapie jej rozwoju umożliwić reprodukcję sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych, to brak jest jakichkolwiek podstaw uzasadniających sugestie pełnomocnika skarżącego, że kwota zasiłku celowego została ustalona na poziomie, który nie odpowiada warunkom godności człowieka, co miałoby wynikać z ocen organu stygmatyzujących postawy skarżącego.
Sąd wskazuje, że rodzaj i forma udzielonej pomocy są zgodne z żądaniem wnioskodawcy, a jej wysokość organy dostosowały do sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego.
Z uwagi na powyższe kwestią całkowicie drugorzędną, bo nie mogącą rozstrzygać o zasadności skargi, jest okoliczność limitowania rozmiaru świadczeń przyznawanych skarżącemu z uwagi na ograniczone środki finansowe, które organy muszą rozdzielać pomiędzy osoby wymagające wsparcia. Sugerowana przez skarżącego nadwyżka budżetowa jest kwestią nieistotną skoro limitowanie środków przyznawanych skarżącemu usprawiedliwia oczekiwanie, że wnioskodawca podejmie także własny wysiłek zmierzający do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, bo już średniomiesięcznie otrzymuje z pomocy społecznej środki finansowe na poziomie minimum socjalnego.
Wbrew zarzutom skargi (w tym podniesionym przez pełnomocnika skarżącego) organy nie naruszyły przepisów postępowania, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Przyznana pomoc pomimo, iż nie spełnia oczekiwań skarżącego, została przyznana w zakresie adekwatnym zarówno do potrzeb skarżącego i oczekiwań, że wnioskodawca podejmie własny wysiłek zmierzający do zaspokojenia niezbędnych potrzeb.
Zaskarżone decyzje są zgodne z przepisami prawa i zostały wydane po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, zgodnie z jego naczelnymi zasadami i celem tego postępowania. Sąd nie znalazł podstaw do usunięcia kwestionowanych aktów z obrotu prawnego z uwagi na podnoszone naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 , art. 9 , art. 11, art. 15, art. 77 §1, art. 80 , art. 107 §1, §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020, poz. 256 ze zm.).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu.