IV SA/PO 496/24

IV SA/Po 496/24 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Monika Świerczak /przewodniczący/
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II OSK 54/25 - Postanowienie NSA z 2025-02-26
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi Z. P. i P. F. na uchwałę Rady Miejskiej Leszna z dnia 17 września 2020 r. nr XXVIII/372/2020 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie torów kolejowych, ulic: Dożynkowej, Henrykowskiej i granic miasta Leszna postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z urzędu stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 zł (słownie: trzysta złotych).
Uzasadnienie
W dniu 17 września 2020 r. Rada Miejska Leszna podjęła uchwałę nr XXVIII/372/2020 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie torów kolejowych, ulic: Dożynkowej, Henrykowskiej i granic miasta Leszna (dalej również: uchwała; plan miejscowy; plan). Uchwała ta została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 12 października 2020 r. pod pozycją 7773.
W dniu 3 czerwca 2024 r. Z. P. i P. F. (dalej: skarżący), reprezentowani przez pełnomocnika procesowego, wnieśli skargę (k. 60, 217) na wyżej opisaną uchwałę, zaskarżając ją w części obejmującej nieruchomość stanowiącą działkę oznaczoną geodezyjnie numerem 12/2, ark. 83, obręb Leszno, gmina Leszno, położoną przy ulicy Henrykowskiej, oznaczoną w planie miejscowym symbolem US - teren sportu i rekreacji (§ 3 pkt 6 i § 13 planu miejscowego).
Zaskarżonej uchwale zarzucili naruszenie:
1) art. 15 ust. 1 i art. 17 pkt 9 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r., poz. 1945 [aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 1130] ze zm.) - dalej: u.p.z.p., poprzez niedołączenie uzasadnienia projektu planu miejscowego do ogłoszenia z dnia 10 czerwca 2020 r. o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie torów kolejowych, ulic: Dożynkowej, Henrykowskiej i granic miasta Leszna;
2) art. 9 ust. 4 i 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez przeznaczenie działki nr ewid. 12/2 pod teren sportu i rekreacji, podczas gdy z uchwały nr XLVII/646/2018 Rady Miejskiej Leszna z dnia 26 kwietnia 2018 r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Leszna (dalej: Studium) wynika, że jest to niedopuszczalne z uwagi na sprzeczność z przewidzianym w Studium kierunkiem podstawowym i przewidzianymi dla niego zasadami zagospodarowania;
3) art. 9 ust. 4 i 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez wprowadzenie na terenie działki nr ewid. 12/2 ustaleń szczegółowych, w tym parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania, które są sprzeczne z przewidzianym w Studium kierunkiem podstawowym i przewidzianymi dla niego zasadami zagospodarowania;
4) art. 1 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 oraz art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483) poprzez zmianę przeznaczenia nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. 12/2, wykorzystywanej na cele rolne i położonej w sąsiedztwie wyłącznie gruntów rolnych na teren sportu i rekreacji, co nastąpiło w sposób całkowicie nieuzasadniony i arbitralny, bez uwzględnienia interesu prawnego skarżących oraz z naruszeniem zasady praworządności.
Przy tak sformułowanych zarzutach skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności planu miejscowego w zakresie obejmującym nieruchomość stanowiącą działkę nr 12/2, obręb Leszno, gmina Leszno, położoną przy ul. Henrykowskiej (§ 3 pkt 6 i § 13 planu miejscowego), a także zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podnieśli, że działka nr 12/2 o powierzchni 6,4685 ha, położona w obrębie ewid. Leszno, gm. Leszno, aktualnie znajduje się w zasobie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy Poznań (dalej również: Ośrodek) i jest objęta umową dzierżawy do dnia 5 grudnia 2024 r. Zgodnie z informacjami pozyskanymi od Ośrodka nie ma możliwości zawarcia kolejnej umowy dzierżawy po zakończeniu obowiązywania tej umowy z tego względu, że Miasto Leszno złożyło wniosek o nieodpłatne przejęcie działki na cel publiczny. Procedura toczy się na podstawie przepisów art. 24 ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z dnia 19 października 1991 r. Zdaniem Ośrodka, po odebraniu działki od obecnego dzierżawcy zostanie podpisane porozumienie z władzami Miasta Leszna, które to będzie podstawą do wystąpienia do ministra właściwego ds. rozwoju wsi o zgodę na nieodpłatne przekazanie. Gdyby procedura doszła do skutku, to Miasto Leszno planuje oddać działkę nr [...] w użyczenie Stowarzyszeniu, które chce na przedmiotowym terenie wybudować tor motocrossowy i planuje prowadzić tam działalność sportową związaną ze sportami motorowymi. Ponadto, została już przedstawiona dokumentacja techniczna tej inwestycji. Również w uzasadnieniu planu miejscowego wskazano, że "(...) wyznaczono nowy teren sportu i rekreacji (US) o powierzchni 6,7 ha, gdzie możliwe będzie przeniesienie zlikwidowanego toru motocrossowego przy zbiorniku Zaborowo".
Skarżący wyjaśnili, że są właścicielami nieruchomości stanowiących działki oznaczone ewidencyjnie jako: 315/9, 315/10 i 315/4, obręb Henrykowo, gmina Święciechowa (Z. P. jest właścicielem działek nr 315/9 i 315/10, a P. F. - działki nr 315/4). Na działkach nr 315/10 i 315/4 skarżący prowadzą działalność rolniczą wraz z fermą trzody chlewnej, które to bezpośrednio sąsiadują z działką nr 12/2, którą to Miasto Leszno chce przejąć. Skarżący w ramach prowadzonej działalności zajmują się przede wszystkim tuczem i sprzedażą tuczników; w tym zakresie nawiązali wieloletnią współpracę w ramach programu Gobarto 500. Jednocześnie wyjaśnili, że do skargi załączono umowy zawarte w ramach tego programu przez skarżących w wersji zanonimizowanej, uzgodnionej z ich kontrahentem, z uwagi na zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa i poufności.
Na uzasadnienie legitymacji do wniesienia skargi, skarżący podnieśli, że ich działki nie zostały wprawdzie uwzględnione w planie miejscowym, jednakże jego postanowienia w części dotyczącej działki nr 12/2 naruszają ich interes prawny, gdyż prowadzą w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr 12/2 działalność rolniczą, w tym hodowlę trzody chlewnej. W ramach tej działalności dostarczają świeże produkty spożywcze dla lokalnej społeczności. Przejęcie działki rolnej przez Miasto Leszno w celu budowy toru motocrossowego stoi w sprzeczności z zasadą pierwszeństwa rolnika, wynikającą z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, co potwierdził również Ośrodek w ramach dostępu do informacji publicznej. Utrzymanie terenu jako obszaru rolnego jest kluczowe dla potrzeb społeczności lokalnej. Planowane działania Miasta Leszna bezpośrednio zagrażają działalności rolniczej i stabilności bytowej skarżących, szczególnie ich zwierząt. Oczywistym jest bowiem, że funkcjonowanie toru motocrossowego silnie oddziałuje na otoczenie i wiąże się głównie z emisją hałasu na bardzo wysokim poziomie. Trzoda chlewna jest z kolei płochliwa, wrażliwa i mało odporna na stres, a hałas jest jednym z głównych czynników, które niekorzystnie wpływają na życie i rozwój świń. Ponadto powołali się na § 26 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. z 2010 r. nr 56, poz. 344 ze zm.), podnosząc, że hałas emitowany na torze motocrossowym, na którym jednocześnie poruszać się będzie więcej niż jeden motor crossowy, niewątpliwie będzie przekraczał poziom wskazany w tym przepisie [85 dB], a ponadto będzie wywoływany nagle. Wobec powyższego stwierdzili, że zmiana zagospodarowania terenu w sąsiedztwie niewątpliwie doprowadzi do pogorszenia warunków życia i pracy skarżących, a to głównie z uwagi na jej przedmiot związany z hodowlą trzody chlewnej. W konsekwencji stwierdzili, że posiadają legitymację do wniesienia skargi na przedmiotowy plan miejscowy, stwierdzając, że wpływ planu miejscowego na zakres wykonywania prawa własności nieruchomości położonych poza obszarem planu miejscowego wynika z art. 144 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.).
Skarga została opłacona wpisem w kwocie 300 zł (k. 200).
W odpowiedzi na skargę (k. 10, 207) Rada Miejska Leszna (dalej również: Rada; organ), reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, wniosła o odrzucenie skargi z uwagi na brak interesu prawnego po stronie skarżących albo ewentualnie o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu Rada wyjaśniła, że głównym celem uchwalenia przedmiotowego planu miejscowego było powstrzymanie ekspansji procesów urbanizacji na tereny do tego nieprzygotowane infrastrukturalnie, a także ochrona istniejącego potencjału przyrodniczego oraz zachowanie korytarzy ekologicznych przewietrzających miasto; plan ten pełni więc funkcję ochronną i jednocześnie umożliwia zachowanie jednego z korytarzy przewietrzających i nawietrzających miasto. Obszar planu miejscowego zajmuje powierzchnię aż 378 ha (co stanowi ponad 11% powierzchni miasta) i położony jest w południowej części Leszna, przy granicy z gminą Święciechowa, przy drodze ekspresowej S5. Obszar objęty planem stanowi w zdecydowanej większości grunty niezainwestowane i niezabudowane, użytkowane rolniczo. Przez jego południową część przebiega fragment drogi ekspresowej S5 Poznań-Wrocław.
Organ podkreślił, że powstanie na tym terenie [na działce nr 12/2, ark. 83] toru motocrossowego jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym. Nie ma na ten moment pewności, że teren ten zostanie w ten sposób zagospodarowany. Ocenę zasadności lokalizowania na tym obszarze przedmiotowego toru podejmą organy właściwe do uzyskiwania decyzji w procesie inwestycyjnym (decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwolenie na budowę).
Ponadto organ wyjaśnił, że w południowo-zachodniej części planu wyznaczono teren sportu i rekreacji (US) o powierzchni 6,7 ha. Teren ten został zaplanowany jako potencjalne miejsce do ewentualnego przeniesienia zlikwidowanego toru motocrossowego przy ul. Henrykowskiej. Obszar ten wyznaczono celowo i w sposób przemyślany na terenie końca miasta, tuż przy trasie S5, biorąc pod uwagę uciążliwości generowane przez trasę szybkiego ruchu. O lokalizację na tym terenie toru motocrossowego zabiegało środowisko związane ze sportami motorowymi, w szczególności Stowarzyszenie, które złożyło do Prezydenta Miasta Leszna wniosek o możliwość stworzenia toru motocrossowego w Lesznie na działce nr 12/2, ark. m. 83. W wyniku dalszych konsultacji społecznych oraz wymiany pism z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w Poznaniu zaplanowano nieodpłatne przekazanie tej działki na rzecz Miasta Leszna.
Rada stwierdziła, że w niniejszej sprawie skarżący obowiązani są wykazać, że w wyniku przyjęcia uchwały doszło do naruszenia ich interesu prawnego albo uprawnienia, polegającego na istnieniu związku między zawartym w kwestionowanym akcie unormowaniem a ich własną, aktualną, indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z prawa materialnego. Osoba skarżąca uchwałę organu gminy musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jej indywidualną sytuacją prawną, a zatem udowodnić, że zaskarżona uchwała, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jej sferę prawnomaterialną, na przykład pozbawia ją pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Niespełnienie tej przesłanki winno natomiast skutkować odrzuceniem skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.
W ocenie organu, skarżący nie wykazali wystarczająco naruszenia ich interesu prawnego. Przede wszystkim skarżący nie są właścicielami terenu objętego postanowieniami zaskarżonego planu, ich nieruchomość znajduje się bowiem na terenie gminy Święciechowa (Henrykowo), poza obszarem objętym ustaleniami zaskarżonego planu.
W uzasadnieniu skargi skupiono się na prowadzeniu działalności rolniczej w sąsiedztwie terenów objętych postanowieniami zaskarżonego planu. Skarżący na terenie sąsiadującym z obszarem objętym planem prowadzą fermę trzody chlewnej oraz zajmują się tuczem i sprzedażą wytworzonych tuczników. Skarżący wskazali, że działania Miasta Leszna związane z planowaną lokalizacją terenów sportowych na terenie działki nr 12/2 narusza ich interes prawny, albowiem zagraża działalności rolniczej i stabilności bytowej zwierząt. Według skarżących funkcjonowanie ewentualnego toru motocrossowego wiąże się z emisją hałasu na wysokim poziomie.
Zdaniem Rady interes skarżących w przedmiotowej sprawie nie jest interesem prawnym, gdyż jest to interes faktyczny. Ponadto nie jest to interes konkretny i aktualny, lecz jedynie przyszły i hipotetyczny. W tym zakresie organ zauważył, że teren US przeznaczony jest pod teren sportu i rekreacji. Nie ma jakiejkolwiek pewności, że na tym terenie powstanie tor motocrossowy (jako urządzenie sportowo rekreacyjne). Plan dopuszcza na tym terenie wszelkie obiekty sportowe otwarte, w tym boiska, siłownie plenerowe itp. Tego rodzaju obiekty nie będą wpływać na prowadzoną przez skarżących działalność. Odnosząc się do emisji hałasu, organ zauważył, że skarżący nie przedstawili badań wskazujących na to, w jaki sposób obiekty sportowe mogą wpływać na zwiększenie emisji. Skarżący na własne ryzyko prowadzą tego rodzaju działalność przy trasie szybkiego ruchu S5. Uzyskali wymagane pozwolenia, w tym decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, w której nie ujawniono negatywnego wpływu na środowisko z uwagi na hałas, już po realizacji tej drogi.
Przy takiej argumentacji Rada stwierdziła, że w niniejszej sprawie również nie został w ten sposób spełniony wymóg określony w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, dotyczący korelacji między zaskarżonym aktem organu gminy a interesem prawnym podmiotów wnoszących skargę do sądu administracyjnego. Powyższe, w ocenie organu, uzasadnia odrzucenie skargi ze względu na niewykazanie interesu prawnego skarżących.
W piśmie z dnia 31 lipca 2024 r. (k. 241) skarżący na wezwanie Sądu przedstawili na załączniku graficznym (mapowym) położenie ich działek nr ewid. 315/4, 315/9 i 315/10, obr. Henrykowo, gm. Święciechowa względem działki nr 12/2, obr. Leszno, gm. Leszno.
W piśmie procesowym z dnia 23 września 2024 r. (k. 289) skarżący odnieśli się do odpowiedzi organu na skargę i podtrzymali swoje stanowisko co do posiadania interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, wywodząc go z art. 140 i art. 144 k.c. oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. i wskazując na to, że już sam fakt "potencjalnej możliwości naruszenia uprawnień właścicielskich (wynikających m.in. z art. 140 k.c.) w sytuacji realizacji postanowień zaskarżonego planu miejscowego w przyszłości uzasadnia istnienie aktualnego w momencie uchwalania planu interesu prawnego skarżącego do skierowania skargi do sadu administracyjnego na jego postanowienia".
Na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał stanowisko i wnioski wyrażone w skardze. Ponadto dodał, że pomimo iż skarżący nie są właścicielami działki znajdującej się w granicach planu, to jednak posiadają interes prawny zaskarżenia tego planu, przede wszystkim z uwagi na fakt, że planowane usługi sportowe w znacznej mierze będą oddziaływać na prowadzoną przez skarżących działalność gospodarczą. Pełnomocnik zwraca przede wszystkim uwagę na sprzeczność uchwalonego planu ze Studium, wskazując, że kierunkiem przeznaczenia jest zieleń otwarta.
Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko i wnioski wyrażone w odpowiedzi na skargę. Podkreślił, że zaskarżony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest bardzo ważny dla miasta Leszna, a obejmuje on 11% jego obszaru. Tereny objęte planem, szczególnie zaskarżony obszar, znajdują się przy trasie S5, natomiast usługi sportowe stanowią niewielki element obszaru zielonego. Podniósł również, że skarga głównie opiera się na oddziaływaniu hałasu, które w związku z położeniem tego terenu przy trasie S5 nie będzie znaczące i takiego oddziaływania w ocenie organu nie będzie. Ponadto pełnomocnik organu podkreślił, że uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w tym zakresie, organ nie miał świadomości i wiedzy o prowadzonej przez skarżących działalności gospodarczej, bowiem znajduje się on w innej gminie i Wójt nie poinformował przy dokonywanych ustaleniach o takiej sytuacji i nie zadbał o interes osób prowadzących w tym miejscu działalność gospodarczą. Ponadto pełnomocnik organu wypowiedział się co do zarzutu niezgodności planu ze Studium, wskazując m.in., że usługi sportowe były dla tych terenów w studium alternatywnie przewidziane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a. zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawie skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdzenie nieważności tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej Leszna z dnia 17 września 2020 r. nr XXVIII/372/2020 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie torów kolejowych, ulic: Dożynkowej, Henrykowskiej i granic miasta Leszna, w części obejmującej nieruchomość stanowiącą działkę oznaczoną geodezyjnie numerem 12/2, ark. 83, obręb Leszno, gmina Leszno, położoną przy ulicy Henrykowskiej, oznaczoną w planie miejscowym symbolem US - teren sportu i rekreacji (§ 3 pkt 6 i § 13 planu miejscowego).
W związku z tym przypomnieć należy, że w § 3 pkt 6 planu miejscowego Rada ustaliła przeznaczenie terenu wyznaczonego liniami rozgraniczającymi na rysunku planu pod teren sportu i rekreacji, oznaczony symbolem US. Z kolei w § 13, w zakresie ustaleń szczegółowych, w tym parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania, na terenie oznaczonym symbolem US, ustalono: 1) lokalizację sportowo-rekreacyjnych obiektów budowlanych; 2) dopuszczenie lokalizacji: a) nie więcej niż jednego budynku szatni, b) nie więcej niż jednego budynku higieniczno-sanitarnego, c) tymczasowych obiektów higieniczno-sanitarnych, d) wiat; 3) powierzchnię zabudowy nie większą niż 0,5 % powierzchni działki budowlanej; 4) wysokość zabudowy nie większą niż 3 m; 5) teren biologicznie czynny nie mniejszy niż 85% powierzchni działki budowlanej; 6) intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej od 0 do 0,005; 7) kąt nachylenia połaci dachowych do 12ş; 8) zapewnienie w granicach działki budowlanej co najmniej 10 stanowisk postojowych dla samochodów osobowych, w tym co najmniej 2 stanowisk postojowych przystosowanych do obsługi pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową; 9) dostęp do drogi 3KD-D.
Z akt sprawy wynika, że skarżący są właścicielami nieruchomości stanowiących działki nr 315/9, 315/10 i 315/4, obr. Henrykowo, gm. Święciechowa (Z. P. jest właścicielem działek nr 315/9 i 315/10, a P. F. - działki nr 315/4). Na działkach nr 315/10 i 315/4 skarżący prowadzą działalność rolniczą wraz z fermą trzody chlewnej, które to bezpośrednio sąsiadują z działką nr 12/2, którą to Miasto Leszno chce przejąć. Skarżący w ramach prowadzonej działalności zajmują się przede wszystkim tuczem i sprzedażą tuczników. Nieruchomości te znajdują się w pobliżu, tj. sąsiadują, lecz nie graniczą bezpośrednio z działką nr 12/2 obr. Leszno, której dotyczą kwestionowane postanowienia zaskarżonej uchwały (teren skarżących oddzielony jest od tego obszaru innymi nieruchomościami gruntowymi, zasadniczo wąskimi pasami gruntu). Skarżący nie posiadają tytułu prawnego do nieruchomości objętych zaskarżonym planem miejscowym.
Należy mieć na uwadze to, że mimo iż w przypadku miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego zasadniczo podmiotami legitymowanymi do wniesienia skargi są co do zasady właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości położonych na terenie objętym planem, to orzecznictwo dopuszcza możliwość wniesienia skargi na uchwałę w przedmiocie planu miejscowego przez właścicieli nieruchomości, które wprawdzie nie są objęte granicami planu miejscowego, lecz jego ustalenia naruszają interes prawny lub uprawnienia tych osób (zob. np. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 832/20, dostępny w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma bowiem prostej, zawsze aktualnej reguły, która wykluczałaby legitymację skargową każdego, bez wyjątku, właściciela działki położonej poza terenem, dla którego uchwalono plan miejscowy. Konieczne jest więc zbadanie każdego pojedynczego przypadku dla oceny legitymacji skargowej na plan miejscowy. Nie jest bowiem wykluczone, że z uwagi na określone przeznaczenie terenu w granicach planu prawa właścicieli nieruchomości sąsiednich, leżących poza granicami planu, będą ograniczone w stopniu mogącym mieć wpływ na sposób jej zagospodarowania (zob. wyroki NSA z dnia: 17 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 333/15, 3 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1780/10, dostępne jw.).
Warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi jest uprzednie ustalenie, czy jest ona dopuszczalna i czy została wywiedziona przez uprawniony do tego podmiot.
Osoba skarżąca uchwałę organu gminy musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej indywidualną sytuacją prawną. Innymi słowy, zmuszona jest udowodnić, że zaskarżona uchwała, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jej sferę prawnomaterialną, na przykład pozbawia ją pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Niespełnienie tej przesłanki winno natomiast skutkować odrzuceniem skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., który to przepis stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 609) - dalej: u.s.g. (patrz: wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt I OSK 810/22, dostępny jw.).
Ważne jest podkreślenie, że tak jak źródła interesu prawnego należy poszukiwać w normach prawa powszechnie obowiązującego, tak również o ochronie i stopniu ochrony tego interesu przesądza ustawodawca, ustanawiając w tym zakresie odpowiednie odrębne normy prawne (zob. uchwała NSA z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22, dostępna jw.).
Krąg podmiotów legitymowanych do zaskarżenia uchwały podjętej przez organ stanowiący gminy został ustalony w przywołanym już art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym to przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skarga wnoszona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma zatem charakteru actio popularis, a do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Przepis ten wprowadza podmiotowe ograniczenie kręgu osób legitymowanych do wniesienia skargi na taką uchwałę w stosunku do normy prawnej wynikającej z art. 50 p.p.s.a. Skarżący musi wykazać nie tylko istnienie interesu prawnego, ale również jego rażące naruszenie. Wnosząc skargę na uchwałę organu gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. należy wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a indywidualną sytuacją prawną skarżącego. Innymi słowy kwestionowana uchwała musi wpływać negatywnie na jego sferę prawnomaterialną i pozbawiać go np. pewnych uprawnień albo uniemożliwiać ich realizację, lub też nakładać na niego obowiązki (patrz: P. Daniel, Naruszenie przepisów prawa własności jako źródło legitymacji do wniesienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, PPP 2016, nr 3, s. 64-76.).
W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą tego interesu jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Obowiązek wykazania się indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, a także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi naruszeniem tego interesu lub uprawnienia, spoczywa na stronie skarżącej. Innymi słowy, interes prawny będzie posiadał taki podmiot, któremu obowiązujące przepisy przyznają określone uprawnienia lub nakładają na podmiot wymierne obowiązki. Interes prawny musi być aktualny i realny, osobisty (własny, indywidualny) oraz dotyczyć bezpośrednio sfery prawnej określonego podmiotu. Naruszenie tego interesu nastąpi wówczas, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Co ważne, naruszenie to musi być bezpośrednie i zaistniałe, samo zagrożenie naruszenia interesu prawnego nie pozwala na skuteczne powołanie się na tę instytucję prawną. Podkreślić należy, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania naruszenia interesu prawnego, a naruszenie to musi istnieć w momencie wnoszenia skargi (zob. K. Kaczmarska [w:] P. Drembowski, P. Suwaj (red.), Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz, 2023, wyd. I - przywołane w postanowieniu NSA z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 730/24, dostępnym jw.).
Sąd w tym miejscu w pierwszej kolejności podkreśla, że skarżący nie posiadają żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, z którą związane jest wystąpienie ze skargą w trybie art. 101 u.s.g., a swój interes prawny wywodzą z sąsiedztwa ich gruntów, na których prowadzą działalnością rolniczą w zakresie hodowli trzody chlewnej, z nieruchomością znajdującą się na obarze objętym kwestionowanym planem miejscowym. Skarżący nie wykazali również, aby ustalone w planie miejscowym przeznaczenie działki nr 12/2, obr. Leszno, stanowiącej teren rolny, pod teren sportu i rekreacji (oznaczony symbolem US), jak i uszczegółowione zasady zagospodarowania tego terenu (w tym lokalizacja sportowo-rekreacyjnych obiektów budowlanych) ingerowały bezpośrednio w sposób wykonywania przez nich przysługującego im prawa własności nieruchomości.
W ocenie Sądu, sytuacja planistyczna powyższej działki nr 12/2, obr. Leszno, w świetle zakwestionowanych postanowień planu miejscowego pozostaje irrelewantna dla wykonywania przez skarżących ich praw i obowiązków. Z treści art. 144 k.c. – stanowiącego, że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych – nie wynika w tym wypadku interes prawny do zaskarżania przeznaczenia planistycznego nieruchomości sąsiednich, ponieważ nie można przyjąć, że ustalenia planistyczne w przedmiotowej sprawie same w sobie kreują immisje ponad przeciętną miarę i w ten sposób planowane przeznaczenie i sposób zagospodarowania gruntu sąsiedniego dotyczy bezpośrednio sfery prawnej skarżących. W takiej też sytuacji również przepis art. 140 k.c. (uprawnienia właściciela) w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. (ochrona własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych) nie mógł stanowić o zmaterializowaniu się aktualnego i realnego, indywidualnego interesu prawnego skarżących. Sam fakt, że w planie miejscowym dopuszczono realizację danego rodzaju zabudowy jeszcze nie przesądza o naruszeniu interesu właściciela nieruchomości sąsiedniej.
Sąd podziela przy tym stanowisko organu, że interes skarżących w przedmiotowej sprawie nie jest interesem prawnym, gdyż jest to w realiach niniejszej sprawy jedynie interes faktyczny. Nie jest to bowiem interes konkretny i aktualny, lecz jedynie przyszły i hipotetyczny. Teren US przeznaczony jest w kwestionowanym planie miejscowym pod teren sportu i rekreacji. Samo tylko takie przeznaczenie przedmiotowego terenu w żaden sposób nie determinuje powstania na nim toru motocrossowego, jakkolwiek na powstanie takiego obiektu pozwala. Nie ma jednak pewności, że na tym terenie powstać może jedynie zabudowa (obiekty sportowo-rekreacyjne) dotycząca przedmiotowego toru do sportów motorowych. Słusznie Rada podniosła, że plan dopuszcza na tym terenie wszelkie obiekty sportowe otwarte, a zatem również boiska, siłownie plenerowe itp. Nie jest zatem tak, że już samo przeznaczenie gruntu w planie miejscowym i dopuszczalny rodzaj jego zagospodarowania oraz parametry nowej zabudowy przesądzają o naruszeniu interesu prawnego skarżących. Powstanie na terenie działki nr 12/2, ark. 83, obr. Leszno, określonego obiektu sportowo-rekreacyjnego w postaci toru motocrossowego, negatywnie oddziałującego (poprzez emitowanie ponadnormatywnego hałasu) na nieruchomości skarżących, jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym. Skarżący naruszenie ich interesu prawnego upatrują zaś w realizacji konkretnego obiektu sportowo-rekreacyjnego – zakładając określone oddziaływanie takiego obiektu na ich grunty w zakresie immisji hałasu – podczas gdy nie ma żadnej pewności, że teren ten w ogóle zostanie w ten sposób zagospodarowany przez miasto Leszno. Same tylko zamiary inwestycyjne gminy – która nawet nie jest właścicielem tego terenu – jeszcze o tym nie świadczą. Trafnie też organ podniósł, że ocenę zasadności lokalizowania przedmiotowego na tym obszarze podejmą organy właściwe do wydawania decyzji w procesie inwestycyjnym (decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwolenie na budowę). Należy dodać, że właśnie wtedy – pod warunkiem urzeczywistnienia dopuszczonego planem zagospodarowania przedmiotowej działki w postaci konkretnego rodzaju zabudowy (obiektów) wymagającej przeprowadzenia odpowiednich postępowań w procesie budowlanym – skarżący będą mogli poszukiwać ochrony swojego interesu prawnego.
Odnosząc się jeszcze do argumentu skarżących dotyczącego emisji hałasu z terenu US, należy zauważyć, że skarżący nie odparli skutecznie argumentu organu co do tego, że nie przedstawili badań wskazujących na to, w jaki sposób obiekty sportowe mogą wpływać na zwiększenie emisji [dotyczących oddziaływania hałasu], przy czym sami na własne ryzyko prowadzą działalność hodowlaną przy trasie szybkiego ruchu S5, gdyż uzyskali wymagane pozwolenia, w tym decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, w której nie ujawniono negatywnego wpływu na środowisko z uwagi na hałas, już po realizacji tej drogi.
Podsumowując, skarżący w przedmiotowej sprawie kwestionują ustalenia planu miejscowego w zakresie nieruchomości, której nie są właścicielami, a występując ze skargą w trybie art. 101 u.s.g., swój interes prawny wywodzą z sąsiedztwa ich działek z tą nieruchomością. Nie wykazali jednak, w jaki sposób zakwestionowane ustalenia planu miejscowego będą ograniczały możliwość zagospodarowania i korzystania z ich nieruchomości znajdujących się poza granicami zaskarżonego planu (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2818/17, dostępne jw.).
Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. odrzucił skargę (pkt 1 sentencji postanowienia).
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącym uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 zł (pkt 2 sentencji).
Na koniec Sąd wyjaśnia, że ponieważ naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia stanowi przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., uzasadniającą jej merytoryczne rozpoznanie, a skarga w niniejszej sprawie nie spełnia tych warunków, Sąd nie był uprawniony do dokonania kontroli legalności zaskarżonego aktu, w tym badania zarzutów skargi.