IV SA/Po 480/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-09-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
służba wojskowapoborowykomisja lekarskazdolność do służbyprocedura administracyjnaWSAorzecznictwo wojskowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje komisji lekarskich dotyczące zdolności poborowego do służby wojskowej z powodu naruszenia procedury administracyjnej.

Sprawa dotyczyła skargi Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, które utrzymało w mocy decyzję Powiatowej Komisji Lekarskiej o niezdolności poborowego do służby wojskowej. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie procedury administracyjnej przez komisje lekarskie, które błędnie skierowały poborowego na badanie bez zachowania wymaganych przepisów dotyczących list poborowych i skierowań przez wojskowego komendanta uzupełnień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę ze skargi Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej dotyczące zdolności poborowego P.W. do służby wojskowej. Poborowy P.W. zwrócił się o ponowne badanie z powodu pogorszenia stanu zdrowia. Powiatowa Komisja Lekarska uznała go za niezdolnego do służby wojskowej w kategorii D, stwierdzając zespół płatka zastawki mitralnej i zaburzenia rytmu serca. Wojskowy Komendant Uzupełnień wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie procedury administracyjnej przez przewodniczącego PKL. Wojewódzka Komisja Lekarska utrzymała w mocy orzeczenie PKL, argumentując, że przepisy nie nakładają obowiązku składania wniosku o zmianę kategorii zdrowia bezpośrednio do WKU, a przewodniczący PKL powinien poinformować WKU i Burmistrza. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie PKL. Sąd stwierdził, że komisje lekarskie naruszyły przepisy dotyczące administrowania rezerwami osobowymi, błędnie kierując poborowego na badanie bez umieszczenia go na liście poborowych zgodnie z rozporządzeniem MSWiA i MON. Sąd podkreślił, że postępowanie komisji lekarskich musi być zgodne z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, a wszelkie odstępstwa od ogólnych zasad postępowania administracyjnego muszą być ściśle określone i uzasadnione. Sąd wskazał również na brak należytego uzasadnienia orzeczeń obu instancji oraz na niejasności dotyczące trybu postępowania (czy było to postępowanie w trybie zmiany decyzji).

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, komisja lekarska nie może skierować poborowego na badanie z pominięciem procedury określonej w przepisach, w szczególności dotyczącej list poborowych sporządzanych przez wójta na podstawie danych od wojskowego komendanta uzupełnień.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że przewodniczący PKL naruszył zasady administrowania rezerwami osobowymi, błędnie kierując poborowego na posiedzenie komisji mimo nieumieszczenia go na liście poborowych zgodnie z rozporządzeniem MSWiA i MON.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (37)

Główne

ustawa art. 26 § ust. 1

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 104 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa art. 30a

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

rozporządzenie MON art. 1 § "ust." 7

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach

ustawa art. 28 § ust. 2

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa art. 29 § ust. 1

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

rozporządzenie z 2005 r. art. 9

Rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Obrony Narodowej w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa art. 30a § ust. 1, 2, 3 i 4 pkt 1

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

rozporządzenie MON art. 1 § pkt 7

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach

ppsa art. 119 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

ppsa art. 3 § § 1 i art. 145

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 1 § pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa art. 23

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa art. 24 § ust. 1

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

rozporządzenie RM art. 8

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracach

rozporządzenie RM art. 9

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracach

rozporządzenie RM art. 17 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracach

rozporządzenie RM art. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracach

rozporządzenie RM art. 3

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracach

rozporządzenie RM art. 4 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracach

rozporządzenie RM art. 4 § ust. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracach

k.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa art. 28 § ust. 4

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 16 § § 1 zd. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa art. 26 § ust. 1c

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa art. 29 § ust. 5

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa art. 37 § ust. 3

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa art. 14 § ust. 3 pkt 1, 5 i 7

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa art. 6 § ust. 1 i 2 pkt 1 i 2

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

ppsa art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie procedury administracyjnej przez komisje lekarskie, w szczególności poprzez skierowanie poborowego na badanie bez zachowania wymogów formalnych dotyczących list poborowych. Brak należytego uzasadnienia orzeczeń obu instancji, co uniemożliwia kontrolę sądową. Niejasność co do trybu postępowania (zmiana decyzji administracyjnej).

Godne uwagi sformułowania

sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności Wykładnią prawa jest operacja myślowa nie ograniczająca się do wykładni jednego przepisu orzeczenia wojskowych komisji lekarskich... są decyzjami administracyjnymi, podlegającymi zaskarżeniu do sądu administracyjnego Przewodniczący PKL z naruszeniem zasad związanych z administrowaniem rezerwami osobowymi... błędnie skierował na posiedzenie komisji poborowego P.W., mimo nie umieszczenia go w trybie § 9 ust. 1, 4, 6 i 7 rozporządzenia MSW i ON, na liście poborowych. rozpoznanie lekarskie pełni funkcje opinii biegłego ( art. 84 kpa) i jako takie winno być umotywowane w sposób zrozumiały dla stron, organów orzekających, a także dla Sądu

Skład orzekający

Maciej Dybowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi, wymogów formalnych skierowania na badania oraz obowiązku uzasadniania orzeczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i procedur związanych z poborem do wojska w okresie wydania orzeczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur administracyjnych, nawet w tak specyficznych obszarach jak orzekanie o zdolności do służby wojskowej. Błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji.

Błąd proceduralny w wojskowej komisji lekarskiej doprowadził do uchylenia decyzji o zdolności do służby wojskowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 480/06 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-09-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2006-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Sygn. powiązane
II OSK 129/07 - Wyrok NSA z 2007-04-20
Skarżony organ
Wojewódzka Komisja Lekarska
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym dnia 29 września 2006 r. sprawy ze skargi Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] przy udziale P. W. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zdolności poborowego do służby wojskowej 1.uchyla zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej nr [...] w [...] z dnia [...] r. nr [...] 2. określa, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane. /-/M.Dybowski KP WSa/wyr.1a-sentencja wyroku (tryb uproszczony)
Uzasadnienie
Sygn. akt IV SA/Po 480/06 U Z A S A D N I E N I E
Wnioskiem z dnia [...] r. P.W. zwrócił się do Powiatowej Komisji Lekarskiej w L. o ponowne badanie lekarskie z powodu pogorszenia się na przestrzeni ostatnich dwu lat Jego stanu zdrowia.
Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...]Powiatowa Komisja Lekarska Nr [...] w L. (dalej PKL) na podstawie art. 104 § 1 kpa, art. 26 ust. 1 w zw. z art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ( j.t. Dz.U. 241/04/2416 ze zm.- dalej ustawa) i § 1 "ust." 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. 151/04/1595- dalej rozporządzenie MON) uznała poborowego P.W. za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju- kategoria [...] .
PKL stwierdziła u Poborowego: wzrost powyżej 185 cm przy proporcjonalnej budowie ciała, osłabienie ostrości wzroku obu oczu, zespół płatka zastawki mitralnej z istotną hermodynamicznie falą zwrotną mitralną, z zaburzeniami rytmu serca w postaci skurczy dodatkowych komorowych i nadkomorowych, potwierdzone- badaniem echokardiograficznym serca i dokumentacją z leczenia (§ 1 pkt 1, § 13 pkt 1, § 38 pkt 14 i § 38 pkt 1 wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr [...] do rozporządzenia MON).
Odwołanie od tej decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy złożył Wojskowy Komendant Uzupełnień w L., wnosząc o uchylenie orzeczenia PKL. Wojskowy Komendant Uzupełnień podniósł, że Przewodniczący PKL przekroczył swe uprawnienia, wynikające z art. 26 ustawy. Poborowych o określonej zdolności do czynnej służby wojskowej, kieruje z urzędu lub na wniosek tych osób do komisji lekarskiej wojskowy komendant uzupełnień ( art. 29 ustawy). Listę poborowych wnioskujących o ponowne ustalenie zdolności do czynnej służby wojskowej, przekazuje wójtowi (lub burmistrzowi, prezydentowi miasta- dalej wójtowi) wojskowy komendant uzupełnień nie później niż na 14 dni przed ogłoszeniem poboru ( § 9 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Obrony Narodowej z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru- Dz.U. 1/06/7- dalej rozporządzenie z 2005 r.). Lista poborowych w czasie trwania poboru może być uzupełniona na podstawie dodatkowego imiennego wykazu poborowych, przekazanego jednorazowo przez wojskowego komendanta uzupełnień przewodniczącemu powiatowej komisji lekarskiej oraz właściwemu wójtowi. Lista poborowych podlegających obowiązkowi stawienia się do poboru sporządzana przez wójta oraz dodatkowy imienny wykaz poborowych, sporządzany w czasie trwania poboru przez wojskowego komendanta uzupełnień, stanowi podstawę do określenia zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych przez powiatową komisję lekarską. Przewodniczący PKL nie zachował procedury administracyjnej; poborowy P.W. nie figurował na liście poborowych, podlegających stawieniu się do poboru, o której mowa w § 9 pkt 1 rozporządzenia z 2005 r., co skutkowało brakiem ewidencji wojskowej poborowego i pominięciem wojskowego komendanta uzupełnień jako organu właściwego w sprawach kierowania do komisji lekarskiej.
Wojewódzka Komisja Lekarska w P., po rozpatrzeniu odwołania Wojskowego Komendanta Uzupełnień, orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 26 ust. 1, art. 28 ust. 2, art. 30a ust. 1, 2, 3 i 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ( j.t. Dz.U. 241/04/2416 ze zm.), i na podstawie § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. 151/04/1595) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej nr [...] w L..
W uzasadnieniu w szczególności podano, że żaden przepis ustawy ani przepisy wykonawcze do ustawy, nie nakładają obowiązku składania przez poborowego wniosku o zmianę kategorii zdrowia bezpośrednio do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w L., jeśli w tym czasie urzęduje PKL. Konstrukcja art. 28 ust. 4 ustawy pozwala przyjąć od poborowego i rozpatrzyć przez PKL jego wniosek o zmianę kategorii zdrowia. W takie sytuacji Przewodniczący Komisji winien o fakcie przyjęcia wniosku poinformować Wojskowego Komendanta Uzupełnień w L. i Burmistrza Miasta i Gminy O. (dalej Burmistrz). O przyjęciu wniosku poinformowano Wojskowego Komendanta Uzupełnień w L. a wydane orzeczenie przekazano do WKU za pośrednictwem pracownika Starostwa Powiatowego w L.. Burmistrza poinformowano o dopisaniu poborowego do listy poborowych telefonicznie a następnie pismem z dnia [...] r. Określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich- z zastrzeżeniem art. 29 ust. 1 ustawy ( art. 26 ust. 1 ustawy). Wojskowy komendant uzupełnień ma obowiązek, zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych oraz Obrony Narodowej z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru (Dz.U. 1/06/7- dalej rozporządzenie MSW i ON), przekazać imienny wykaz poborowych, którzy złożyli wnioski o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej wójtowi nie później niż na 14 dni przed ogłoszeniem poboru. Są to wnioski, które złożyli poborowi, gdy nie urzędowała powiatowa komisja lekarska i nie zostały one skierowane do wojskowej komisji lekarskiej zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy. Wojewódzka Komisja Lekarska na podstawie badania przedmiotowego, przeprowadzonego wywiadu z poborowym, przedłożonej dokumentacji z leczenia, dokumentacji Powiatowej Komisji Lekarskiej nr [...] w L., stwierdziła u poborowego zespół wypadania płatka zastawki mitralnej, powodującej zaburzenia sprawności ustroju, co nie pozwala poborowemu na odbycie służby wojskowej. Kwalifikacja schorzeń poborowego, jak i orzeczona kategoria D zdolności do czynnej służby wojskowej, jest zgodna z § 38 pkt 14 wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr [...] do rozporządzenia MON.
Od powyższego orzeczenia skargę złożył Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego (dalej Szef Sztabu) w P., zarzucając orzeczeniu naruszenie § 9 ust. 1, 4, 6 i 7 rozporządzenia MSW i ON i wnosząc o uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego je orzeczenia PKL z dnia [...] r. Szef Sztabu podtrzymał i rozwinął zarzuty, uprzednio zaprezentowane w odwołaniu.
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Pismem z dnia [...] r. Szef Sztabu wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzka Komisja Lekarska ani uczestnik postępowania P.W., pomimo prawidłowego zawiadomienia o złożeniu wniosku i o możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym- na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednego sędziego ( art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa), nie zażądali przeprowadzenia rozprawy, zatem Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym (k. [...] akt administracyjnych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153/02/1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i art. 145 ppsa, sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej.
2. Wykładnią prawa jest operacja myślowa nie ograniczająca się do wykładni jednego przepisu (zwłaszcza ograniczona jedynie do wykładni językowej), lecz operacja w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (M. Zieliński "Interpretacja jako proces dekodowania tekstu prawnego" WN UAM 1972 s. 26 i n; Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 2002 s. 230). Koniecznym jest sięganie do zasad wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej i przekonania moralne ( L. Morawski "Wykładnia w orzecznictwie sądów – komentarz" Toruń 2002 r. s. 77-78).
3. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, powołanych na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy w dawnym brzmieniu (j.t. Dz.U. 4/92/ 16 ze zm.), są decyzjami administracyjnymi, podlegającymi zaskarżeniu do sądu administracyjnego (odpowiednio- wyrok NSA z 16.11.1995 r.- sygn. SA/Gd 1655/95 z akceptującą glosą J. Borkowskiego- OSP 7-8/97/135). Pogląd ów zachował aktualność także pod rządem przepisów prawa, znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie ( postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12.04.2005 r.- II SA/Wa 2637/04) - w szczególności odnoszą się również do orzeczeń powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, powołanych na podstawie art. 26 ust. 1, art. 28 i art. 30 ustawy. Ustawa wprowadziła szereg odrębności postępowania w sprawach powszechnego obowiązku obrony. Owe szczególne rozwiązania proceduralne mają pierwszeństwo w stosowaniu przed przepisami kpa, jako uregulowania późniejsze i szczegółowe, to nie one same regulują na zasadzie wyłączności tryb postępowania przed organami administracji wojskowej lub w sprawach powszechnego obowiązku obrony kraju, lecz stanowią jedynie odstępstwa od niektórych unormowań ogólnego postępowania administracyjnego w zakresie jego stosowania wyznaczonym art. 1 pkt 1 kpa (j.t. Dz.U. 98/00/1071 ze zm.)- w szczególności wskazują na to orzeczenia NSA dotyczące zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej na podstawie przepisów, do których odsyła art. 163 kpa (J. Borkowski- op. cit. s. 369 i przywołane w przypisie 3 przez Glosatora orzeczenia).
4. Przepisy regulujące orzekanie o zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej umieszczone są w dziale II Administracja rezerw osobowych ustawy. Zgodnie z art. 23 ustawy, administrowanie rezerwami osobowymi dla c e l ó w powszechnego obowiązku obrony obejmuje- w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy- określanie zdolności do służby wojskowej. Administrowanie rezerwami osobowymi ( z wyjątkiem przeprowadzania rejestracji i poboru obywateli oraz określania zdolności do służby wojskowej), należy do Ministra Obrony Narodowej ( art. 24 ust. 1 ustawy), a terenowymi organami administracji wojskowej właściwymi w sprawach określonych w ust. 1, są szefowie wojewódzkich sztabów wojskowych oraz wojskowi komendanci uzupełnień. Ustawodawca nie definiuje pojęcia administrowanie rezerwami osobowymi , przeto przyjąć należy, że odwołuje się tu do powszechnie przyjętego w języku polskim znaczenia pojęcia administrowanie jako zarządzanie, kierowanie czymś ( "Słownik języka polskiego" pod red. M. Szymczaka PWN 1993 t. I s. 9).
Potwierdzają to dalsze uregulowania, zawarte w ustawie, zapewniające szefowi sztabu bądź wojskowemu komendantowi uzupełnień istotne kompetencje w toku poboru i określania zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej. Ustawodawca zastrzegł, że określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 1 ( art. 26 ust. 1 ustawy). Z uregulowania zawartego w art. 23 pkt 2, art. 24 ust. 1 in fine w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy wynika, że wolą ustawodawcy jest, by komisje lekarskie- jako organy złożone z lekarzy (§ 8, § 9, § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rada Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracach - Dz.U. 18/06/142- dalej rozporządzenie RM - były w zakresie orzecznictwa medycznego niezależne od organów administracji wojskowej. Jednakże to organy administracji wojskowej kierują dane osoby dla realizacji c e l ó w powszechnego obowiązku obrony na badania we właściwej komisji lekarskiej.
5. Takim określeniem, które osoby są kierowane do właściwej komisji lekarskiej, jest wpisanie danych osób na listę poborowych. Listę poborowych podlegających obowiązkowi stawienia się do poboru sporządza w 2 egzemplarzach wójt na podstawie rejestru przedpoborowych i wykazu osób o nieuregulowanym stosunku do powszechnego obowiązku obrony oraz imiennego wykazu poborowych, otrzymanego od wojskowego komendanta uzupełnień ( § 9 ust. 1 rozporządzenia MSW i ON). Imienny wykaz poborowych podlegających wezwaniu do zgłoszenia się do poboru, którzy stawali już do poboru i u b i e g a j ą się o z m i a n ę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, przekazuje wójtowi wojskowy komendant uzupełnień, nie później niż na 14 dni przed ogłoszeniem poboru ( § 9 ust. 4 rozporządzenia MSW i ON). Listę poborowych sporządza się najpóźniej do dnia ogłoszenia poboru; wójt przekazuje egzemplarz listy PKL nie później niż na 7 dni przed rozpoczęciem poboru ( § 9 ust. 6 rozporządzenia MSW i ON). Lista poborowych w czasie trwania poboru może być uzupełniona na podstawie dodatkowego imiennego wykazu poborowych, przekazanego jednorazowo przez wojskowego komendanta uzupełnień przewodniczącemu PKL oraz właściwemu wójtowi nie później, niż na 14 dni przed zakończeniem pracy powiatowej komisji lekarskiej ( § 9 ust. 7 rozporządzenia MSW i ON).
W tym stanie rzeczy Przewodniczący PKL z naruszeniem zasad związanych z administrowaniem rezerwami osobowymi dla celów powszechnego obowiązku obrony, błędnie skierował na posiedzenie komisji poborowego P.W., mimo nie umieszczenia go w trybie § 9 ust. 1, 4, 6 i 7 rozporządzenia MSW i ON, na liście poborowych. Wadliwe przyjęcie poborowego P.W. dnia [...] r. przez Powiatową Komisję Lekarską nr [...] w L. i potraktowanie tego zdarzenia jako "stanięcie do poboru" nie mogło być sanowane poprzez następcze dopisanie dnia [...] r. do listy poborowych rocznika starszego. Działania takie nie mieściły się w kompetencjach PKL, określonych w art. 23 pkt 2 i art. 26 ust. 1 ustawy.
6. Art. 26 ust. 1 ustawy określił właściwość powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich w ten sposób, że określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do tychże komisji, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy, Rada Ministrów w drodze rozporządzenia z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracach (Dz.U. 18/06/142), określiła skład, tryb powoływania i postępowania oraz terminy urzędowania powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz zasady przeprowadzania badań lekarskich, a także zasady współdziałania komisji z wojewodami oraz wójtami.
Powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie powołuje się nie później niż na 30 dni przed rozpoczęciem poboru w poszczególnych województwach ( § 2 rozporządzenia RM). Zgodnie z § 3, powiatowa komisja lekarska działa w terminie określonym w wojewódzkim planie poboru, z zastrzeżeniem § 4 rozporządzenia RM. Wyjątkiem jest, by mogło się odbyć posiedzenie PKL po upływie terminu określonego w wojewódzkim planie poboru. Dzieje się to jedynie wówczas, gdy posiedzenie komisji służyć ma zakończeniu postępowania wszczętego w czasie poboru ( § 4 ust. 1 rozporządzenia RM- "przewodniczący zarządza posiedzenie komisji"). Natomiast normodawca w § 4 ust. 2 rozporządzenia RM zakłada fakultatywność wyznaczenia posiedzenia komisji po upływie terminu określonego w § 3, jedynie "w uzasadnionym wypadku", jeśli zaistnieją okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 4 ustawy. W wypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, przewodniczący komisji może wezwać poborowego do zgłoszenia się przed komisją ( § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia RM).
7. Z całokształtu tych uregulowań wynika, że powiatowe komisje lekarskie służą realizacji poboru, działają w terminie określonym w wojewódzkim planie poboru, a wyjątkiem są posiedzenia, które winny być wyznaczone obligatoryjnie ( w celu zakończenia postępowania wszczętego w czasie poboru), bądź mogą być wyznaczone jedynie "w uzasadnionym wypadku...,jeżeli zaistnieją okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 4 ustawy"). Możliwość taka jest wyjątkiem, który nie może być interpretowany rozszerzająco- w szczególności nie każdy wniosek, w którym poborowy powołuje okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 4 ustawy, jest uzasadnionym wypadkiem (w rozumieniu § 4 ust. 2 rozporządzenia RM). Przesłanki te winny być zbadane przez przewodniczącego PKL, a następnie w decyzji PKL, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, spełniającym przesłanki art. 107 § 1 i 3 kpa. W niniejszej sprawie brak takich ustaleń i subsumcji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
8. Z powołanej w orzeczeniu PKL, jak i w orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, nie wynika, by oba te organy orzekały w trybie zmiany decyzji, przewidzianej w art. 28 ust. 4 ustawy. Wskazuje na to zarówno brak przywołania art. 28 ust. 4 ustawy, jak i brak odniesienia się w jakikolwiek sposób do uprzedniego orzeczenia PKL (chronionego wszak zasadą trwałości decyzji ostatecznej- art. 16 § 1 zd. 2 kpa), co byłoby obowiązkiem organów obu instancji, gdyby orzekały w trybie zmiany wcześniejszego, ostatecznego orzeczenia PKL, którym uprzednio orzeczono o zdolności poborowego P.W. do czynnej służby wojskowej. Z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa, organy obu instancji nie ustaliły, jakie było poprzednie orzeczenie komisji lekarskiej, czy i jakie istotne zmiany w stanie zdrowia Poborowego od tego czasu nastąpiły i jak wpłynęło to na treść orzeczeń obu instancji w niniejszej sprawie. Jedynie w akapicie pierwszym uzasadnienia orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej organ odwoławczy zdaje się wskazywać, że orzeczenie PKL z dnia [...] r. nastąpiło w trybie art. 28 ust. 4 ustawy. Wobec braku jakichkolwiek dowodów w tej materii, orzeczenia obu instancji wymykają się kontroli sądu administracyjnego. Z treści uzasadnienia orzeczenia odwoławczego należy wnosić, że w tej materii Wojewódzka Komisja Lekarska raczej poszukiwała argumentów za dopuszczalnością orzekania PKL bez skierowania Poborowego przez wojskowego komendanta uzupełnień, niźli że orzekała w trybie art. 28 ust. 4 ustawy.
Orzeczenia obu instancji, mimo, że istotnie różnią się w zakresie rozpoznania, a następnie subsumcji ( Wojewódzka Komisja Lekarska, mimo przyjęcia w całości w poczet dowodów przedłożonej dokumentacji z leczenia, stwierdziła- odmiennie niż PKL- u P.W. jedynie zespół wypadania płatka zastawki mitralnej, powodującej zaburzenia sprawności ustroju i nie przyjęła kwalifikacji z § 1 pkt 1, § 13 pkt 1 i § 38 pkt 1 załącznika nr [...]), nie zawierają szczegółowego uzasadnienia w tej materii, choć owo rozpoznanie lekarskie pełni funkcje opinii biegłego ( art. 84 kpa) i jako takie winno być umotywowane w sposób zrozumiały dla stron, organów orzekających, a także dla Sądu, Sąd zaś obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takiego rozpoznania lekarskiego orzeczenia są zgodne z prawem (odpowiednio- wyrok NSA z: 14.12.2000 r.- sygn. III SA 2042/00; 18.8.2000 r.- sygn. III SA 879/00). Owo naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
9. Orzeczenie o zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej służy jedynie określeniu tej zdolności dla celów powszechnego obowiązku obrony, nie zaś dla innych celów (np. określenia zdolności do pracy czy stopnia niepełnosprawności). Ustaleniu np. zdolności do pracy służą odrębne postępowania- np. przed specjalistami medycyny pracy bądź przed komisjami do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Z art. 26 ust. 1c ustawy wynika, że np. orzeczenie stwierdzające tę niezdolność lub niepełnosprawność może być przedmiotem dowodu ( art. 80 kpa) w ewentualnym orzekaniu o zdolności do służby wojskowej, nie zaś odwrotnie.
Jeśli poborowy zwraca się z wnioskiem o zmianę orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej, właściwy wojskowy komendant uzupełnień dokonuje oceny, czy istnieją uzupełnieniowe potrzeby sił zbrojnych ( art. 29 ust. 5 ustawy). Przy braku takich podstaw decyzją umarza postępowanie jako bezprzedmiotowe ( art. 105 § 1 kpa; niecelowym jest bowiem ponoszenie przez podatników kosztów ponownego orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej poborowego, gdy brak wobec danego poborowego uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych), bądź nadaje temu wnioskowi właściwy bieg- czy to w trybie art. 26 w zw. z art. 28 ustawy, czy to w trybie art. 29 ustawy.
10. Legitymacja czynna Szefa Sztabu do wywiedzenia skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym znajduje oparcie w art. 37 ust. 3 w zw. z art. 14 ust. 3 pkt 1, 5 i 7 i art. 6 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy. Jeżeli bowiem w postępowaniu odwoławczym i nadzwyczajnym ustawodawca przyznał uprawnienia wojskowemu komendantowi uzupełnień (art. 28 ust. 1 bądź 4 ustawy), to Szef Sztabu na podstawie wyżej przywołanych przepisów ma prawo inicjować i występować – jako organ wyższego stopnia w rozumieniu kpa – w postępowaniu sądowoadministracyjnym
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ppsa należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżone orzeczenie i orzeczenie je poprzedzające. O wykonalności zaskarżonego orzeczenia rozstrzygnięto w oparciu o art. 152.
/-/ M. Dybowski
KP

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI