IV SA/Po 475/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-09-11
NSAbudowlaneWysokawsa
warunki zabudowylegalizacja budowypostępowanie administracyjnezawieszenie postępowaniastrony postępowaniawspólnota mieszkaniowaspadkobiercynieruchomościbudownictwo

WSA uchylił postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie warunków zabudowy, wskazując na błędne ustalenie stron postępowania przez organy administracji.

Skarżący L.S. i K.S. wnieśli skargę na postanowienie SKO o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy. WSA w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji, uznając za przedwczesne zawieszenie postępowania z powodu konieczności ustalenia następców prawnych zmarłych współwłaścicieli. Sąd wskazał, że kluczowe jest ustalenie, kto reprezentuje wspólnotę mieszkaniową, która powinna być stroną postępowania, a nie poszczególni jej członkowie, chyba że wykażą oni indywidualny interes prawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę L.S. i K.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla legalizacji budowy garażu i budynku gospodarczego. Organy administracji zawiesiły postępowanie, powołując się na konieczność ustalenia kręgu spadkobierców zmarłych współwłaścicieli nieruchomości. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 97 § 1 pkt 4, wskazując, że organy nie wykonały należycie swoich obowiązków w zakresie ustalania stron postępowania i korzystania z dostępnych baz danych. WSA uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. Sąd uznał, że zawieszenie postępowania było przedwczesne, ponieważ kluczowe było prawidłowe ustalenie, kto reprezentuje wspólnotę mieszkaniową, która powinna być stroną postępowania, a nie poszczególni jej członkowie, chyba że wykażą oni indywidualny interes prawny. Sąd podkreślił, że organy powinny najpierw ustalić właściwy podmiot reprezentujący wspólnotę, a dopiero w dalszej kolejności badać ewentualne następstwo prawne, jeśli okaże się to konieczne. Uchybienie obowiązkowi ustalenia stron postępowania zostało uznane za istotne naruszenie przepisów procesowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zawieszenie postępowania było przedwczesne, ponieważ organy nie ustaliły prawidłowo stron postępowania, w szczególności nie rozróżniły roli wspólnoty mieszkaniowej od poszczególnych jej członków.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie, kto reprezentuje wspólnotę mieszkaniową, która powinna być stroną postępowania, a nie poszczególni jej członkowie, chyba że wykażą oni indywidualny interes prawny. Przedwczesne jest zawieszanie postępowania z powodu konieczności ustalenia następców prawnych osób, co do których nie ma pewności, że powinny być uznane za strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

k.p.a. art. 100 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ma obowiązek wystąpić o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego do właściwego organu lub sądu albo wezwać stronę do dokonania tej czynności, nie może zobowiązać strony do wystąpienia do sądu.

u.w.l. art. 6

Ustawa o własności lokali

Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową.

u.w.l. art. 21 § ust. 1

Ustawa o własności lokali

Zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 54 § pkt 2 lit. d

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa krąg stron w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.

u.p.z.p. art. 64 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa krąg stron w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.

u.p.z.p. art. 6 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa krąg stron w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.

u.w.l. art. 18 § ust. 1

Ustawa o własności lokali

Właściciele lokali mogą powierzyć zarząd nieruchomością wspólną osobie fizycznej albo prawnej.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności organów administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia przepisów prawa procesowego.

p.p.s.a. art. 200 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nieprawidłowo ustaliły strony postępowania, uznając poszczególnych członków wspólnoty mieszkaniowej za strony zamiast wspólnoty. Zawieszenie postępowania było przedwczesne, ponieważ nie ustalono prawidłowo podmiotu reprezentującego wspólnotę mieszkaniową. Organy nie wykonały należycie swoich obowiązków w zakresie ustalania stron i korzystania z dostępnych baz danych.

Godne uwagi sformułowania

Co do zasady, legitymację do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty. Tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania. Może to mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes prawny.

Skład orzekający

Monika Świerczak

przewodniczący

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

sprawozdawca

Jacek Rejman

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie stron postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących nieruchomości, w których funkcjonują wspólnoty mieszkaniowe; prawidłowe stosowanie przepisów o zawieszeniu postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania stron w postępowaniu o warunki zabudowy, ale zasady dotyczące reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy częstego problemu w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości – prawidłowego ustalenia stron, zwłaszcza w kontekście wspólnot mieszkaniowych i zmarłych współwłaścicieli. Wyjaśnia praktyczne aspekty stosowania przepisów k.p.a.

Kto jest stroną w sprawie warunków zabudowy? Sąd wyjaśnia rolę wspólnoty mieszkaniowej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 475/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Monika Świerczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono postanowienia I i II instancji
uchylono postanowienia I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi L. S. i K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza [...] z dnia 13 maja 2024 r., znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących L. S. i K. S. solidarnie kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 19 lipca 2022 r. L. S. oraz K. S. wystąpili z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na legalizacji budowy budynku garażowego i budynku gospodarczego na terenie działki oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...] położonej w położonej w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...].
Burmistrz [...] decyzją z dnia 21 lutego 2023 r. Nr [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy w przedmiotowej sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 03 lipca 2023 r. znak: [...], w wyniku odwołania wniesionego przez L. S. i K. S., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ww. decyzji podniosło, iż wniosek jest niekompletny, należy uzupełnić analizę urbanistyczno-architektoniczną, przeanalizować wskaźnik powierzchni zabudowy, rozważyć rozszerzenie obszaru analizowanego. Organ miał również zastrzeżenia co do poprawnego ustalenia stron postępowania.
W ponownie prowadzonym postępowaniu inwestorzy byli wzywani do uzupełniania wniosku, co czynili. Ponadto organ ustalając krąg stron postępowania ustalił, że współwłaścicielami działki oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...], są osoby zmarłe, tj. D. N., Z. T., B. R., M. N., K. i W. N., P. L., J. P., W. M., A. K.. W związku ze śmiercią ww. osób organ wezwał potencjalnych spadkobierców do udziału w przedmiotowym postępowaniu w celu złożenia wyjaśnień, tj. oświadczeń o posiadanym statusie spadkobiercy.
Postanowieniem z dnia 13 maja 2024 r. nr [...] Burmistrz [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1 i art. 101 § 1 i 3 oraz art. 123 i art. 124 k.p.a.:
1) zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla legalizacji budowy budynku garażowego i budynku gospodarczego na terenie działki oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...];
2) zobowiązał wnioskodawcę - L. S. oraz K. S. — reprezentowanych przez Pełnomocnika T. T. prowadzącą Kancelarię Prawną [...], do wskazania spadkobierców zmarłych: D. N., Z. T., B. R., M. N., Państwa K. i W. N., P. L., J. P., W. M., A. K., w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym niniejsze postanowienie stanie się ostateczne, celem umożliwienia wezwania ich do udziału w postępowaniu.
W uzasadnieniu organ wskazał, że z uwagi na brak wyjaśnień, zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej winien zawiesić niniejsze postępowanie, ponieważ rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, przy czym organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte.
Organ podał, że zawieszenie przedmiotowego postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy na podstawie przepisów art. 97 § 1 ust. 4 i art. 101 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) wskazało w decyzji z dnia 03 lipca 2023 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W związku z wejściem w życie w dniu 24 września 2023 r. ustawy z dnia 07 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688), zgodnie z art. 59 ww. ustawy do spraw dotyczących wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Jak wynika z powyższego, w przedmiotowej sprawie organ nie może skorzystać z art. 53 pkt. 1 ust. 1c, ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zmianami) tj. zawiadomić poprzez publiczne obwieszczenie o wszczętym postępowaniu administracyjnym dotyczącym nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym lub nieuzyskaniu danych pozwalających na ustalenie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, na podstawie art. 49 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572).
Zażalenie na powyższe postanowienie Burmistrza wnieśli L. S. i K. S. domagając się jego uchylenia. Wskazali, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § i pkt 4 k.p.a. jest uzasadnione jedynie w przypadku, gdy organ nie może załatwić sprawy z uwagi na to, iż w toku postępowania wyłoniło się takie zagadnienie, którego nie jest on władny sam rozstrzygnąć, a od tego rozstrzygnięcia uzależnione jest wydanie decyzji w sprawie. Znając wykładnię omawianej podstawy prawnej organ z powołaniem się na nią orzeka o zawieszeniu postępowania, takie działanie organu gminy jako rażąco naruszające prawo zasługuje na dezaprobatę.
Po pierwsze zdaniem Żalących się, do obowiązków organu gminy a nie wnioskujących należy ustalenie pozostałych uczestników postępowania, w tym wypadku współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] w [...], mogących być zainteresowanymi prowadzonym postępowaniem. Po drugie, wnioskujący mają prawo i obowiązek czynnie uczestniczyć w postępowaniu, ale nie mają obowiązku wykonywać pracy należącej do pracowników organu gminy. Po trzecie, to organ gminy dysponuje dostępem do bazy ewidencji ludności dzięki, któremu w łatwy sposób jest w stanie ustalić ustawowych potencjalnych spadkobierców. Po czwarte, organ gminy dysponuje bazą aktów zgonu i dostępem do ich odpisów. Po piąte, organ gminy z łatwością jest w stanie ustalić numery ksiąg wieczystych poszczególnych lokali w budynku wielorodzinnym położonym w [...] przy ul. [...] oraz nazwisk ich właścicieli i współwłaścicieli, a także powiązania tych osób z lokalem numer [...] - którym jest kotłownia, i który to lokal ma najwięcej nieuregulowanych prawnie udziałów, ustalenia numerów i powiązań w księgach wieczystych dokonujemy na podstawie ogólnodostępnej bazy ELEKTRONICZNE KSIĘGI WIECZYSTE w zakładce PEŁNA TREŚĆ KSIĘGI WIECZYSTEJ DZIAŁ II - adres internetowy ekw.ms.gov.pl. W tej bazie wskazano sygnatury akt postępowań sądowych o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych J. P. i A. K.. Po szóste, organ gminy z łatwością jest w stanie ustalić, dla którego ze spadkodawców przeprowadzono już postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Ustalenia dokonujemy no podstawie ogólnodostępnej bazy REJESTR SPADKOWY - adres internetowy rejestry-notarialne.pl. Baza zawiera dane po dniu 1 marca 2009 r. dla aktów notarialnych i dla stwierdzeń nabycia spadków po dniu 8 września 2016r. W tej bazie wskazano sygnatury akt postępowań sądowych o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych: Pani D. N., Panu Z. T., Państwu K. i W. N., P. L. i W. M.. Jeżeli organ gminy raczy przejrzeć akta innych prowadzonych postępowań (aktualnych i archiwalnych) w obrębie działki [...] i dawnej działki [...], to może nawet odnajdzie dokumenty z postępowania spadkowego po D. N. i W. M.. W kwestii pozostałych dokumentów stwierdzających nabycie spadku po zmarłych organ gminy może wystąpić do sądu spadkowego o wydanie odpisów podając przedmiotowe postępowanie jako podstawę prawną ich uzyskania. Wnioskujący jako osoby niezwiązane ze zmarłymi nie otrzymają tych odpisów (brak podstawy prawnej). Po siódme, w toku prowadzonego postępowania organ gminy ustalił już potencjalnych spadkobierców po Panu B. R. i Pani M. N. i wysłał im wezwania z adnotacją "Informuję, że brak odpowiedzi na niniejsze wezwanie uznany zostanie za brak zainteresowania udziałem w ww. postępowaniu i będzie równoznaczny ze zrzeczeniem się ewentualnych praw strony postępowania." Dokumenty znajdują się w aktach sprawy. Po ósme, jeżeli organ gminy wymaga do kontynuacji przedmiotowego postępowania dokumentów stwierdzających nabycie spadku po B. R. i M. N. powinien sam otworzyć i przeprowadzić postępowanie spadkowe na koszt spadkobierców.
Wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2024 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości oraz orzekło co do istoty sprawy, poprzez zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia na wniosek K. S. i L. S. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie (w ramach legalizacji samowoli budowlanej) budynków niemieszkalnych (garażowego i gospodarczego) na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...], w gminie [...], do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. ustalenia kręgu spadkobierców po zmarłych: D. N., Z. T. oraz B. R..
W uzasadnieniu Kolegium uznało, że argumenty zażalenia częściowo zasługują na uwzględnienie. Podniesione zarzuty w zakresie dotyczącym zobowiązania Żalących się do wystąpienia do sądu powszechnego w celu ustalenia spadkobierców są zasadne. Niemniej, Kolegium stwierdziło jednocześnie, że zawieszenie postępowania, co do zasady jest prawidłowe.
Kolegium wskazało, po przeanalizowaniu akt sprawy i dokonanych w nich w I instancji niekwestionowanych adnotacji o zgonach poszczególnych współwłaścicieli nieruchomości gruntowej i nieruchomości lokalowych na podstawie wyciągów z ewidencji gruntów oraz treści zupełnych i aktualnych ksiąg wieczystych nr: [...] prowadzonych przez Sąd Rejonowy w [...], dostępnych w internetowym serwisie Ministerstwa Sprawiedliwości (https://ekw.ms.gov.pl), że w dacie złożenia wniosku o ustalenie warunków zabudowy nie żyły niżej wymienione osoby figurujące nadal, jako władające lub współwładające niżej wymienionymi nieruchomościami:
1) pani D. N. - lokalami użytkowym nr [...] i mieszkalnym nr [...];
2) pan Z. T. - lokalami użytkowym nr [...] i mieszkalnym nr [...];
3) pan B. R. - lokalami użytkowym nr [...] i mieszkalnym nr [...]:
4) pani K. N. - lokalem użytkowym nr [...];
5) pan W. N. - lokalem użytkowym nr [...];
6) pan P. L. - lokalem użytkowym nr [...];
7) pan J. P. - lokalem użytkowym nr [...];
8) pani W. M. - lokalem użytkowym nr [...];
9) pani A. K. - lokalem użytkowym nr [...].
Ponadto, ww. osoby figurowały nadal, jako współwładające nieruchomością gruntową stanowiącą działkę gruntu o numerze ewidencyjnym [...] w [...], gm. [...]). Fakt, że z ksiąg wieczystych nr: [...] (prowadzonych i dostępnych j.w.) wynika to, że:
1) prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] po zmarłych pani K. N. i panu W. N. nabyli w drodze dziedziczenia ustawowego pani M. P. i pan K. L. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] [...], 19 marca 2008 r., co pozwala domniemywać, że w tym zakresie dane w księdze wieczystej nr [...] dotyczące władania ww. lokalem użytkowym nr [...] wymagałyby odpowiedniej aktualizacji;
2) prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] po zmarłym panu P. L. nabyli w drodze dziedziczenia ustawowego pani M. L., pan M. L. i pan B. L. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] [...] z 18 kwietnia 2018 r., co pozwala domniemywać, że w tym zakresie dane w księdze wieczystej nr [...] dotyczące władania ww. lokalem użytkowym nr [...] wymagałyby odpowiedniej aktualizacji;
3) prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] po zmarłym panu J. P. nabyli w drodze dziedziczenia ustawowego spadkobiercy na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] [...] z 18 grudnia 2017 r" co pozwalałoby domniemywać, że W tym zakresie dane w księdze wieczystej nr [...] dotyczące władania ww. lokalem użytkowym nr [...] wymagałyby odpowiedniej aktualizacji, jednak biorąc pod uwagę fakt, że następnie dokonywano dalszego obrotu ww. lokalem mieszkalnym (umowy sprzedaży nr: [...] z 9 sierpnia 2018 r., [...] z 24 maja 2019 r., [...] z 27 października 2022 r., postanowienie Sądu Rejonowego w [...] o przysądzeniu własności z 26 września 2022 r. oraz umowa sprzedaży nr [...] z 11 sierpnia 2023 r.) wymagałoby to sprawdzenia, czy transakcje te i ww. postanowienie dotyczyły tylko ww. lokalu mieszkalnego, czy także praw do ww. lokalu użytkowego, a więc czy obecnie władająca lokalem mieszkalnym nr [...] pani V. W. posiada udziały w lokalu użytkowym nr [...], a tym samym wynikające z tego udziały w nieruchomości gruntowej;
4) prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] po zmarłej pani W. M. nabyli w drodze dziedziczenia ustawowego spadkobiercy na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...], Wydział Zamiejscowy w [...] [...], co pozwalałoby domniemywać, że w tym zakresie dane w księdze wieczystej nr [...] dotyczące władania ww. lokalem użytkowym nr [...] wymagałyby odpowiedniej aktualizacji, jednak biorąc pod uwagę fakt, że następnie dokonano obrotu ww. lokalem mieszkalnym (umowa sprzedaży nr [...] z 22 listopada 2013 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] nabyciu spadku nr [...] z 5 czerwca 2017 r.) wymagałoby to sprawdzenia, czy transakcje te i ww. postanowienie dotyczyły tylko ww. lokalu mieszkalnego, czy także praw do ww. lokalu użytkowego, a więc czy obecnie współwładający lokalem mieszkalnym nr [...]: pani A. W., pan A. W., pan M. W. i pan G. W. - posiadają udziały w lokalu użytkowym nr [...], a tym samym wynikające z tego udziały w nieruchomości gruntowej;
5) prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] po zmarłej pani A. K. nabyli w drodze dziedziczenia ustawowego spadkobiercy na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] [...] z 7 lipca 2021 r., co pozwalałoby domniemywać, że w tym zakresie dane w księdze wieczystej nr [...] dotyczące władania ww. lokalem użytkowym nr [...] wymagałyby odpowiedniej aktualizacji, jednak biorąc pod uwagę fakt, że następnie dokonano obrotu ww. lokalem mieszkalnym (umowa sprzedaży nr [...] z 7 października 2021 r.) wymagałoby to sprawdzenia, czy transakcja ta dotyczyła tylko ww. lokalu mieszkalnego, czy także praw do ww. lokalu użytkowego, a więc czy obecnie władający lokalem mieszkalnym nr [...] pan B. M. - posiada udziały w lokalu użytkowym nr [...], a tym samym wynikające z tego udziały w nieruchomości gruntowej.
Organ odwoławczy wskazał, że wyżej wymienieni obecni właściciele lub współwłaściciele lokali mieszkalnych nr: [...], podobnie jak właściciele lub współwłaściciele pozostałych lokali mieszkalnych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na ww. działce nr [...] zostali wyszczególnieni w postępowaniu administracyjnym, jako jego strony i zapewniono im czynny udział w tym postępowaniu. Okoliczności powyższe nie zostały jednak wystarczająco jasno wyłożone w uzasadnieniu do zażalonego postanowienia. Nie przeprowadzono postępowań spadkowych po zmarłych pani D. N., panu Z. T. oraz panu B. R.. Osoby te zmarły, przed wszczęciem przedmiotowego postępowania administracyjnego.
Dalej wskazano, że z akt sprawy, co pominął w swym rozstrzygnięciu Burmistrz [...], a także z ww. treści ksiąg wieczystych nr [...], wynika również, że pani K. M. figurująca nadal, jako współwładająca ww. lokalem użytkowym nr [...] oraz ww. nieruchomością gruntową nr [...], zmarła w toku postępowania administracyjnego. Z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Okręgowy w [...], dostępnej jak wyżej, wynika też, że lokal mieszkalny nr [...] jeszcze w 2010 r. przeszedł na własność pana R. M. (umowa darowizny nr [...]). Wyjaśnienia wymaga, więc kwestia tego, czy umowa ta dotyczyła także praw do lokalu użytkowego nr [...]. W tym zakresie nie było więc możliwe wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu. Nie zachodziły i nie zachodzą też okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a., a postępowanie nie podlegało umorzeniu, jako bezprzedmiotowe. W tej sytuacji zachodziła przesłanka do zawieszenia postępowania administracyjnego wynikająca z przepisów art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a.
W tak zarysowanym stanie faktycznym Kolegium uzupełniwszy materiał dowodowy o wydruki wyszczególnionych wcześniej elektronicznych ksiąg wieczystych, a także dokonawszy oceny tych dowodów, stwierdziło, że nie jest możliwe utrzymanie w mocy zażalonego postanowienia, ponieważ przepisy art. 100 § 1 k.p.a. nie dają podstawy organowi do zobowiązania strony do wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, jak również wyznaczania terminu na dokonanie tych czynności, albowiem z przepisów tych wynika wyłącznie to, że to organ ma jednocześnie wystąpić o rozstrzygnięcie ww. zagadnienia do właściwego organu lub sądu albo wezwać (nie zobowiązać) stronę do dokonania tej czynności. O ile zasadne było zawieszenie postępowania z przesłanki wymienionej w przepisach art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem przed datą złożenia wniosku nie żyły już osoby, które wg. danych w ewidencji gruntów oraz księgach wieczystych wyszczególniono, jako władające lub współwładające działką nr [...], a więc kwalifikowane, jako strony postępowania, to jak już wspomniano nie odniesiono się do tego w zażalonym postanowieniu w sposób wystarczająco precyzyjny. Nie mniej rozstrzygnięcie tego, kto w miejsce ww. osób występuje na prawach strony (włada lub współwłada nieruchomością) wymaga jednak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (stwierdzenia nabycia spadku po zmarłych: D. N., Z. T. i B. R.. Właściwy w tej sprawie jest Sąd Rejonowy w [...]. W świetle powyższego, w rozpoznawanej sprawie, w konsekwencji zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ I instancji powinien stosownie do art. 100 § 1 k.p.a. wezwać zainteresowaną stronę (wnioskodawców) do wystąpienia ze stosownym wnioskiem do sądu powszechnego, w celu ustalenia kręgu spadkobierców po zmarłych pani D. N., panu Z. T. oraz panu B. R..
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli L. S. i K. S. zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 100 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i błędne przyjęcie, że wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd,
2. art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz respektowanie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,
3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez rozpatrzenie niepełnego materiału dowodowego, bowiem organ I Instancji nie pozyskał wszystkich danych źródłowych i nie wykonał wszystkich czynności, do których jest zobowiązany oraz poprzez błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, polegające na przyjęciu, że zgromadzony dotychczas materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie daje podstaw do ustalenia spadkobierców, podczas gdy dane tych spadkobierców znajdują się w aktach przedmiotowej sprawy oraz w bazach danych rejestrów, do których Organ I Instancji ma swobodny dostęp - ewidencja ludności, księgi wieczyste (zupełna treść), rejestr spadkowy, ewidencja gruntów i budynków, akta Sądu Rejonowego w [...], archiwa kancelarii notarialnych oraz w aktach sprawy [...] (z wniosku A. i G. B.) w posiadaniu Burmistrza [...].
Mając na uwadze powyższe naruszenia wnieśli o uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegiom Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2024 r. w sprawie [...] oraz uchylenie w całości poprzedzającego go postanowienia Burmistrza [...] z dnia 13 maja 2024 r. w sprawie [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, zobowiązanie organu I Instancji do uzupełnienia materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz powtórnego i prawidłowego ustalenia stron postępowania, nadto w toku postępowania stałego monitorowania zmian właścicielskich na nieruchomości w [...], przy ul. [...].
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. ma charakter warunkowy. Nawet bowiem, gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe, organ nie powinien zawieszać postępowania, tylko kontynuować postępowanie z udziałem osoby, która spadek objęła, ewentualnie osoby zarządzającej masą spadkową lub z udziałem kuratora. Dopiero brak możliwości zapewnienia wskazanym osobom udziału w postępowaniu administracyjnym rodzi obowiązek jego zawieszenia. Co również istotne, podstawa do zawieszenia postępowania z art. 97
§ 1 pkt 1 k.p.a. wystąpi tylko wówczas, gdy do śmierci doszło w toku postępowania. W przedmiotowym postępowaniu zdaniem Skarżących nie wystąpiła przesłanka do jego zawieszenia: M. N. i B. R., nie byli stroną postępowania w chwili śmierci. Natomiast jeżeli chodzi o zmarłych w toku postępowania odwoławczego przed organem II Instancji - zmarli J. P. i K. F. - to Burmistrz [...] nie podjął jeszcze żadnych działań zmierzających do ustalenia spadkobierców, dane i adresy osób, które ustawowo dziedziczą są w ewidencji ludności, a dwie z tych osób (R. P. i K. F.) są już uczestnikami przedmiotowego postępowania od początku procesu. W tym wypadku przesłanka do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. również nie zachodzi.
Dalej Skarżący argumentowali, że uznanie, iż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd i na tej podstawie zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest nieuprawnione. Orzeczenie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku nie jest orzeczeniem rozstrzygającym zagadnienie wstępne. Jeśli nie ujawniły się okoliczności wskazujące na spór co do tego, kto jest następcą prawnym, to organ administracji może samodzielnie dokonać ustaleń w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie żadne okoliczności sporne się nie ujawniły, krąg spadkobierców jest znany, a ich dane adresowe możliwe do ustalenia na podstawie bazy ewidencji ludności, do której Burmistrz [...] ma swobodny dostęp.
Zdaniem Skarżących całkowicie nieuzasadnione jest obarczanie strony obowiązkiem wynikającym z treści art. 100 § 1 k.p.a. - Skarżący nie wystąpili i nie wystąpią do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. Z uwagi na treść postanowień organu I i II Instancji można wnioskować, że zarówno Burmistrz [...] i jego pracownicy, jak i skład orzekający w Samorządowym Kolegium Odwoławczym nie potrafią porządnie zebrać materiału dowodowego, korzystać z dostępnych materiałów źródłowych, w tym baz danych dostępnych w urzędzie, w sądzie i u notariuszy, czytać ze zrozumieniem, logicznie pomyśleć i wnioskować, nie wiedzą co posiadają w aktach spraw, co zostało już pozyskane i jakie dowody trzeba jeszcze pozyskać i załączyć. Treść postanowień nie zgadza się ze stanem faktycznym, prawnym i logiką, w związku z tym skarżący powtórnie wyjaśniają stan prawny i faktyczny nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], działka [...] w obrębie [...] (KW [...]) ustalony na dzień 30 marca 2025 r. na podstawie danych z ksiąg wieczystych nieruchomości gruntowej i poszczególnych lokali (zupełna treść KW), zapisów w ewidencji ludności, ewidencji gruntów i budynków, rejestru spadkowego oraz materiałów dowodowych zebranych i wytworzonych w toku postępowań administracyjnych prowadzonych przez Burmistrza [...] pod sygnaturami; [...] i [...] (z wniosku A. i G. B.): budynek składa się z 30 lokali mieszkalnych i 1 lokalu niemieszkalnego - kotłowni, który to lokal został podzielony na 30 udziałów pierwotnie przypisanych do lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku (łącznie 31 nieruchomości lokalowych). Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul. [...] w [...] powstała w dniu 15 października 2002 r. Wskazano na lokale z nieuregulowanym stanem prawnym i ustalenia samych Skarżących co do obecnego stanu prawnego i spadkobierców odnośnie poszczególnych lokali.
Skarżący wskazali, że ustalenie powyższych informacji zajęło im 3 (trzy) godziny, organ I Instancji - Burmistrz [...] jego pracownicy mogli ustalić krąg spadkobierców samodzielnie i w krótszym czasie, tym bardziej że mają więcej możliwości niż Skarżący, w szczególności swobodny dostęp do baz danych ewidencji ludności oraz podstawę prawną do uzyskania kopii/odpisów postanowień sądowych sądu spadkowego i aktów notarialnych. Skarżący wskazali, że organy najwyraźniej nie potrafią korzystać z tych zasobów. Burmistrz [...] nie wywiązał się jeszcze ze wszystkich swoich obowiązków - nie zebrał całego materiału dowodowego, nie wezwał wszystkich spadkobierców do udziału w postępowaniu, nie poinformował wszystkich właścicieli/współwłaścicieli udziałów w budynku przy ul. [...] w [...] o toczącym się postępowaniu administracyjnym Wykazanie, że strona postępowania zmarła oraz wskazanie jej spadkobierców w taki sposób, że jest możliwe zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu jest wystarczające do uznania, że spadkobiercy zmarłej strony zostali wskazani. Wykluczanie części uczestników (ujawnionych spadkobierców) z przedmiotowego postępowania jest całkowicie bezzasadne i nieuprawnione.
Reasumując, według Skarżących przed wydaniem jakiegokolwiek postanowienia czy decyzji w sprawie należy zebrać cały materiał dowodowy i dokładnie go przeanalizować, a potem decydować o wydawaniu dokumentów urzędowych mających znaczący wpływ na rozporządzanie ograniczonymi zasobami skarżących, w szczególności czasem, środkami pieniężnym, nieruchomościami oraz nakładających zobowiązanie do wykonania czynności, które leżą w kompetencji organu I Instancji - Burmistrza [...] i do których jest on zobowiązany zapisami aktualnie obowiązującego prawa. Niestety problemem w tym postępowaniu nie jest brak danych źródłowych tylko indolencja i lenistwo Burmistrza [...] i jego pracowników, które nie mają granic. Skarżący nie będą pracować ani za organ I i II instancji ani żaden inny urząd. Skarżący nie będą także regulować stanu prawnego nieruchomości lokalowych za potencjalnych spadkobierców. Wzywanie Skarżących do wyręczenia urzędu z jego obowiązków jest całkowicie bezpodstawne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w treści wydanego postanowienia. Odnośnie zarzutów skargi wskazał, że w złożonej skardze, Skarżący wywodzą, że zawieszenie postępowania narusza art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 100 § 1 k.p.a. Nadto, że postępowanie spadkowe po D. N. było przeprowadzone i organowi administracji znane jest grono spadkobierców D. N.. Podobnie, zostało przeprowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym Z. T.. Jakkolwiek można przyznać rację Skarżącym, że ustalenie następców prawnych po w/w osobach zostało dokonane. Niemniej, z akt sprawy, jak również z treści skargi wynika, że postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone po zmarłym 03 października 2012 r. B. R. oraz dodatkowo po zmarłej [...] r. M. N..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd stwierdza także nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia stanowił art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "k.p.a."). Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
W tym miejscu wskazać należy, że analiza poprawności zastosowania i wykładni tego przepisu, czy innych norm odnoszących się do zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, na tym etapie, nie może zostać jeszcze dokonana, a skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych względów niż zarzuty w niej podniesione.
Sąd podkreśla, że niniejsze postępowanie dotyczy wniosku L. S. i K. S. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na legalizacji budowy budynku garażowego i budynku gospodarczego na terenie działki oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...] w związku z postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowanego w [...] z dnia 14 czerwca 2022 r. nakładającego na właścicieli, tj. K. S. i L. S. w punkcie 2 postanowienia: obowiązek przedłożenia dla budynku garażowego i budynku gospodarczego zlokalizowanych na działce [...] w [...] decyzji Burmistrza [...] ustalającej warunki zabudowy dla legalizacji powyżej opisanych: budynku garażu i budynku gospodarczego.
Przedmiot kontrolowanego postępowania o ustalenie warunków zabudowy na potrzeby legalizacji budowlanej ma zatem istotne znaczenie dla określenia kręgu stron tego postępowania. Stronami w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy są: inwestor (wnioskodawca), właściciele lub wieczyści użytkownicy sąsiednich nieruchomości oraz inne podmioty, których interesu prawnego dotyczy postępowanie. Organ (wójt, burmistrz lub prezydent miasta) ustala krąg stron na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.) i przepisów art. 54 pkt 2 lit. d w zw. z art. 64 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r. poz. 503, dalej "u.p.z.p." w brzmieniu dotychczasowym).
W niniejszym postępowaniu organ I instancji ustalił wiele stron postępowania. Rozdzielnik zawierający listę stron postępowania, odnoszący się do postanowienia organu II instancji, zawiera 55 podmiotów (k. 33 akt adm. II inst.). Jak wskazano wcześniej, kontrolowane postanowienie i postanowienie je poprzedzające dotyczą zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Zdaniem organów postępowanie w sprawie warunków zabudowy nie może toczyć się dalej w niniejszej sprawie właśnie z uwagi na ową wielość stron i trudności w ustaleniu następców prawnych osób, które pierwotnie uznane zostały za strony postępowania.
Tymczasem należy zauważyć, że znakomita większość osób uznanych przez organy za strony postępowania to mieszkańcy budynku wielorodzinnego przy ul. [...] w [...]. Właściciele poszczególnych lokali, jak wynika z akt administracyjnych, tworzą Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w [...]. Wspólnota ta kierowała w sprawie wielokrotnie pisma do organu. Ponadto m.in. w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 14 czerwca 2022 r. nr [...] jako stronę wskazano właśnie Wspólnotę, a nie poszczególnych właścicieli lokali (k. 52 akt adm. I inst.). Organy w niniejszej sprawie uznały odmiennie, że stroną postępowania w sprawie warunków zabudowy winny być wszystkie osoby, które legitymują się uprawnieniami właścicielskimi do lokali w tym budynku.
Tymczasem podkreślić należy, że kwestia posiadania interesu prawnego przez członka wspólnoty mieszkaniowej do występowania w charakterze strony postępowania administracyjnego, była wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie tym podkreślano, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty, co wynika z art. 6 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048 z późn. zm., dalej: "u.w.l."). Na podstawie pierwszego z tych przepisów ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Zgodnie z drugim z nich zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania. Może to mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes prawny (np. wyroki NSA: z dnia 4 lipca 2013 r., II OSK 583/12, LEX nr 1483452; z dnia 20 kwietnia 2021 r., II OSK 2371/20, LEX nr 3190429; z dnia 23 czerwca 2020 r., II OSK 3613/19, LEX nr 3056258; z dnia 20 grudnia 2017 r., II OSK 719/16, LEX nr 2465207; z dnia 16 września 2016 r., II OSK 3101/14, LEX nr 2167553).
Ze zgromadzonego materiału dowodowego i stanowisk organów wyrażonych w toku postępowania nie wynika dlaczego poszczególni właściciele lokali w budynku przy ul. [...] w [...] mieliby zostać uznani za strony postępowania administracyjnego. Z uwagi na rozwiązania przyjęte w art. 21 u.w.l. samo posiadanie odrębnej własności lokalu w przedmiotowym budynku oraz współwłasności części budynku i urządzeń, a także określonej części ułamkowej własności, czy prawa użytkowania wieczystego gruntu nie stanowią wystarczającej podstawy do uznania kogokolwiek za stronę postępowania administracyjnego, a w szczególności w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla projektowanej inwestycji (zob. wyrok NSA z 15 listopada 2023 r., II OSK 15/20, LEX nr 3688022).
Trzeba też jednak odróżnić sytuację, gdy wykonywanie czynności związanych z zarządzaniem nieruchomością wspólną jest wykonywane przez zarządcę-administratora, któremu zarząd wspólnoty mieszkaniowej, czy też członkowie wspólnoty mieszkaniowej zlecili, jako osobie trzeciej, na podstawie samodzielnego stosunku umownego administrowanie rzeczą wspólną (art. 185 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Dz.U. z 2024 r. poz. 1145; art. 18 ust. 1 u.w.l.). Inaczej ujmując, jeśli ustanowiono zarząd, a ten zlecił administrowanie profesjonalnemu zarządcy, to ten ostatni musi posiadać pełnomocnictwo do reprezentacji wspólnoty, ponieważ nie jest organem wspólnoty (brak umowy o powierzenie zarządu, art. 18 ust. 1 lub 2a u.w.l.). Pełnomocnictwa tego udziela organ wykonawczy wspólnoty mieszkaniowej. Podobnie stwierdził R.. S., że administrator nie jest wtedy organem wspólnoty, lecz jej pełnomocnikiem procesowym w rozumieniu art. 87 § 1 k.p.c. (zakres jego umocowania wynika z umowy zlecenia). Nadto, innym sposobem określenia sposobu zarządu nieruchomością wspólną, zgodnie z art. 18 ust. 1 i ust. 2a u.w.l., jest sytuacja kiedy właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Przy czym, Sąd podkreśla, że na wspólnocie mieszkaniowej ciąży obowiązek takiego zorganizowania administracyjnej obsługi, aby kierowana do wspólnoty mieszkaniowej korespondencja docierała do adresata. Jeżeli znany jest adres podmiotu administrującego wspólnotą mieszkaniową (także nie będącego pełnomocnikiem wspólnoty), doręczenie korespondencji kierowanej do wspólnoty mieszkaniowej także w zakresie oświadczeń woli uznać należy za skuteczne, jeśli została ona skierowana na adres administratora. Administrator, wówczas niejako udostępnia adres do doręczeń dla wspólnoty mieszkaniowej jako jej obsługa kancelaryjna.
W aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokument w postaci odpisu Protokołu zebrania Wspólnoty Mieszkaniowej w K. przy ul. [...] z 01 grudnia 2010 r., z którego wynika, że Wspólnota uchwałą na [...] działając na podstawie art. 18 ustawy o własności lokali powierzyła zarząd nieruchomością wspólną Administracji Budynków "LO-BO" H. B." (k. 166 i nast.).
Z uwagi na powyższe jako przedwczesne jawi się zawieszenie postępowania z uwagi na konieczność ustalenia następców prawnych osób, co do których nie ma pewności, że jako członkowie wspólnoty mieszkaniowej powinni być uznani za strony postępowania administracyjnego. Sąd dostrzega, że działania organu I instancji w tym zakresie wyniknęły z treści wydanej w dniu 3 lipca 2023 r. decyzji kasatoryjnej SKO w [...]. W decyzji tej organ wskazał, że nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkim osobom, tj. nie wyjaśniono do końca katalogu tych stron, mimo otrzymanych sygnałów o zgonach niektórych osób ustalonych dotąd jako strony tego postępowania. Wskazać jednak należy, że w świetle przedstawionych wyżej przepisów ustawy o własności lokali, Sąd podziela stanowisko, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową – co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty (art. 6 u.w.l.). Z akt sprawy wynika także, że działka nr [...] położona w [...] jest zabudowana budynkiem wielorodzinnym, w którym wyodrębnione są lokale mieszkalne i użytkowy (nr [...]) wraz z przysługującym im udziałem we własności gruntu oraz stanowi ona także tereny zieleni. W księdze wieczystej nieruchomości nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] wpisany jest też zarząd nieruchomością wspólną powierzony H. B. zgodnie z powyżej wskazanym aktem notarialnym (k. 28, 166 akt adm.). Wobec powyższego, zagadnienie - kto aktualnie jest podmiotem właściwie uprawnionym do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] winno być przez organy administracji jednoznacznie ustalone i ten podmiot, działający za Wspólnotę powinien być uznany za stronę postępowania administracyjnego. Ocenić przy tym należy także, jak to wskazano powyżej, czy wśród członków Wspólnoty znajdują się ci którym przysługuje indywidualny interes prawny do uzyskania statusu strony postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Poza oczywiście innymi strona ustalonymi na podstawie art. 28 k.p.a. i art. 54 pkt 2 lit. d w zw. z art. 64 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p.
Przedwczesna jest więc na tym etapie ocena zarzutów skargi odnosząca się do zastosowania w sprawie konkretnych przepisów art. 97 k.p.a. i nast., a także tego, czy organ sprostał poszukiwaniu następców prawnych opisanych w skardze osób, będących członkami Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...].
Jakkolwiek, Sąd wskazuje, że jeżeli po ponownym rozpatrzeniu sprawy organy dojdą do wniosku, że rozważyć należy przesłanki zawieszenia postępowania w świetle art. 97 § 1 k.p.a. to uwzględnią stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 621/24 (dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w całości. Możliwe jest bowiem odmienne potraktowanie strony postępowania będącej podmiotem, na rzecz którego ustalane są określone prawa (np. pozwolenie na budowę, decyzja lokalizacyjna, itp.), a inaczej można kwalifikować udział w postępowaniu osób, które dysponują prawami do nieruchomości sąsiednich objętych obszarem oddziaływania projektowanego obiektu.
Uchybienie obowiązkowi ustalenia stron postępowania i zawieszenie postępowania należało uznać za istotne naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady szybkości (art. 12 k.p.a.). Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, jak w punkcie 1 wyroku.
W ponownym postępowaniu organ uwzględni wyrażone powyżej stanowisko Sadu i rzeczą organu będzie ustalenie jaki podmiot aktualnie sprawuje zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...]. Przy czym, organ winien uwzględnić odrębność zarządu Wspólnoty, który stanowi organ uprawniony do jej reprezentowania lub zarządcy, któremu zarząd lub członkowie Wspólnoty powierzyli wykonywanie zarządu nieruchomością wspólną, który organem Wspólnoty nie jest i działa w oparciu o treść stosowanego umocowania członków Wspólnoty lub pełnomocnictwa zarządu Wspólnoty, z którego dopiero taki status upoważniający do skutecznego reprezentowania Wspólnoty może wynikać od administratura Wspólnoty. Wymaga to podkreślenia w świetle uzasadnienia wspominanej już decyzji SKO w [...] z dnia 3 lipca 2023 r., gdzie organ nakazał uzyskanie pełnomocnictwa dla H. B. jako pełnomocnika stron – mieszkańców budynku wielorodzinnego. Organ będzie musiał także ocenić, czy ktokolwiek z członków Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] posiada swój odrębny indywidualny interes prawny, który stanowi podstawę do przyznania mu przymiotu strony postępowania w niniejszej sprawie ustalenia warunków zabudowy i jeśli taki podmiot w sprawie wystąpi, to jedynie co do niego badać należy ewentualne następstwo prawne, gdy okaże się to konieczne.
O zwrocie kosztów solidarnie dla Skarżących Sąd orzekł na mocy art. 200 § 1 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., a składał się na nie wpis od skargi wynoszący 200 zł, jak w punkcie 2 wyroku.
Rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI