IV SA/Po 473/25

IV SA/Po 473/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/
Jacek Rejman
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1130
art. 27, art. 32
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Gminy i Miasta Odolanów z dnia 30 grudnia 2024 r. nr X/84/24 w sprawie uchylenia w części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr XLIII/33/2002 Rady Gminy i Miasta Odolanów z dnia 30 września 2002 r. w sprawie wprowadzenia zmian w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; 2. zasądza od Gminy Odolanów na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Na sesji w dniu 30 grudnia 2024 r. Rada Gminy i Miasta Odolanów (dalej jako "Rada Gminy" lub "Organ") podjęła uchwałę nr X/84/24 w sprawie uchylenia w części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr XLIII/33/2002 Rady Gminy i Miasta Odolanów z dnia 30 września 2002 r. w sprawie wprowadzenia zmian w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego (zwaną dalej "Uchwałą").
Pismem z 26 marca 2025 r. znak: IR-XI.0552.13.2025.2 Wojewoda Wielkopolski (dalej jako "Wojewoda" lub "Skarżący"), reprezentowany przez r. W., wywiódł skargę na Uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości, ze względu na istotne naruszenie prawa, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że Uchwała w formie elektronicznej została doręczona Wojewodzie 3 stycznia 2025 r. Jej podstawę prawną stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.s.g.") oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130; dalej w skrócie "u.p.z.p."). Następnie Skarżący wyjaśnił, że w wyniku analizy Uchwały w zakresie zgodności z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (w brzmieniu obowiązującym 30.12.2024 r.), w odniesieniu do zasad i trybu sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej w skrócie "m.p.z.p."), stwierdził, że z art. 18 ust. 2 pkt 5 u.s.g. oraz art. 20 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.p.z.p. nie można wywieść podstawy prawnej dla podjęcia przez Radę Gminy uchwały w sprawie częściowego uchylenia uchwały w sprawie obowiązującego m.p.z.p. Nie można bowiem uznać, aby przepis ustawy, który stanowi, że plan miejscowy sporządza się w celu ustalenia przeznaczenia terenów oraz określenia sposobów ich zagospodarowania i zabudowy, stanowił podstawę prawną do uchylenia planu, bez jednoczesnego wyprowadzenia nowych ustaleń dla terenu objętego uchwałą w sprawie uchylenia planu. Mając na uwadze zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), należy stwierdzić, że gdyby ustawodawca w ramach władztwa planistycznego dopuścił możliwość jedynie uchylenia przez organ gminy uchwały o planie miejscowym w części lub całości, to dałby temu wyraz wprost w unormowaniu ustawowym. Stąd też należy uznać, że na gruncie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym gmina posiada kompetencje do uchwalania planów miejscowych lub ich zmiany, ale kompetencje te nie obejmują samego wyłącznego uchylenia uchwały w sprawie planu. Przepisy art. 18 ust. 2 pkt 5 u.s.g. i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. stanowią podstawę prawną do podjęcia uchwały w przedmiocie uchwalenia m.p.z.p. Żaden z ww. przepisów, upoważniając radę gminy wyłącznie do uchwalenia planu (opcjonalnie jego zmiany), nie daje zarazem żadnych podstaw prawnych do uchylenia uchwały w sprawie m.p.z.p. Zdaniem Skarżącego, co prawda ustawa o samorządzie gminnym zawiera katalog zadań zastrzeżonych do wyłącznej właściwości rady, to jednak nie może on stanowić wyłącznej podstawy władczych rozstrzygnięć organu stanowiąco-kontrolnego gminy, gdyż jest on ogólną normą kompetencyjną wymagającą uszczegółowienia w zakresie proceduralnym. Przyjęte przez Organ planistyczny rozwiązanie należy zatem uznać za niedopuszczalne. Wojewoda podkreślił, że w uzasadnieniu do Uchwały, Rada Gminy nie wykazała zaistnienia szczególnej potrzeby takiego działania, ograniczyła się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że na skutek zmiany sytuacji faktycznej terenu, obowiązujący plan miejscowy dla części obszaru stał się nieaktualny, oraz powołała się na wyrok NSA z 29 stycznia 2020 r. o sygn. akt II OSK 736/18. Odnosząc się do tego wyroku, Wojewoda stwierdził, że nie odpowiada on stanowi faktycznemu w sprawie niniejszej, gdyż dotyczył możliwości uchylenia m.p.z.p. przez organ gminy w trybie tzw. autokontroli unormowanej w art. 54 § 3 p.p.s.a. W przypadku zaskarżonej Uchwały należy zaś uznać, że brak aktualności uchwały w sprawie planu nie może stanowić podstawy do podjęcia działań w trybie ww. przepisu. Skarżący zaznaczył, że uchylenie fragmentów obowiązującego planu miejscowego bez wprowadzenia dla danego terenu ustaleń innych niż dotychczasowe rodzi niebezpieczeństwo, że pozostawiona w mocy pozostała część unormowań nie będzie odpowiadać wszystkim wymogom ustawowym oraz realizować dalej koncepcji, jaka legła u podstaw uchwalonego pierwotnie planu. Ponadto z punktu widzenia transparentności całego procesu planistycznego za niedopuszczalne należy uznać uchylenie obowiązującego planu w sytuacji, gdy jedynym uczestnikiem tego procesu są organy gminy, a w skutek podjętych przez nią działań dochodzi do uchylenia obowiązujących na danym terenie regulacji. Konstrukcja przepisów u.p.z.p., w tym szczegółowe uregulowanie trybu oraz zasad sporządzania i uchwalania, a także stwierdzania nieważności uchwał w sprawie planów miejscowych wskazuje, że ustawodawca, nie wprowadzając do ustawy żadnych treści w zakresie możliwości uchylenia uchwały w sprawie planu przez organy gminy, nie zakładał takiej możliwości oraz sytuacji, w której plany miejscowe będą zastępowane decyzjami o warunkach zabudowy. W podsumowaniu Wojewoda stwierdził, że przyjęte w Uchwale regulacje świadczą o nadużyciu przysługującego gminie władztwa planistycznego. Wyraźne unormowanie kompetencji organów gminy w zakresie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy nie pozwala bowiem na konstruowanie w drodze wykładni rozszerzającej takich uprawnień, które dotyczą materii niewymienionych w przepisach omawianej ustawy. Z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2), jak również zasady legalizmu (art. 7) wynika nakaz, że w przypadku, gdy normy prawne nie przewidują wyraźnie kompetencji organu państwowego, kompetencji tej nie wolno domniemywać.
W odpowiedzi na skargę Gmina i Miasto Odolanów (dalej jako Gmina), reprezentowana przez r. P. , wniosła o oddalenie skargi, podnosząc w uzasadnieniu, że:
- identyczna sytuacja i uchwała była przedmiotem rozważania tut. Sądu w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 486/22, gdzie w wyroku z 6 grudnia 2022 r. Sąd przychylił się do stanowiska Gminy. Stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie jest identyczny i polega na podjęciu uchwał o uchyleniu w części obowiązującego m.p.z.p.;
- czym innym jest zmiana m.p.z.p. albo jego uchwalenie, gdzie jest przewidziana taka procedura, a czym innym jest uchylenie planu (por. wyrok NSA z 29.1.2020 r., II OSK 736/18). Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie przewiduje w ogóle procedury do uchylenia planu, ale nie wynika z tego wniosek o niedopuszczalności takiego uchylenia. Przyjęcie planu i jego zmiana powodują oczywiście istotne implikacje, np. wpływ na prawo własności nieruchomości. Takiego skutku zaś nie ma samo uchylenie planu – nie powoduje ono skutków dla prawa własności, np. w postaci renty planistycznej lub ograniczeń w wykonywaniu przez właściciela tego prawa. Z tego powodu nie ma potrzeby takiej procedury przeprowadzać i nie przewiduje jej ustawa;
- taka wykładnia przez analogię i contra legem jest niedopuszczalna. Jak wcześniej wskazano, zmiana albo nawet uchwalenie planu ma inne skutki od uchylenia planu. Zmiana planu miejscowego oznacza zastąpienie pewnych uregulowań planu innymi albo usunięcie pewnych zapisów, ale wewnątrz danego aktu prawnego. Całkowitego uchylenia danej uchwały nie można więc traktować jako zmiany planu. Polega ono na powrocie terenu do ogólnych zapisów u.p.z.p.;
- obecnie sporządzanie planów miejscowych, poza przypadkami określonymi w prawie, nie jest obowiązkowe;
- odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego braku podstawy prawnej, pełnomocnik Organu wskazał, że u.p.z.p. nie reguluje procedury uchylenia planu, ponieważ jej uregulowanie, z uwagi na skutki, jakie owo uchylenie powoduje, nie miałoby najmniejszego sensu. Uchylenie następuje na podstawie ogólnych przepisów u.s.g. i u.p.z.p., bo przyjęcie założenia, że organ, który uchwalił uchwałę, nie ma kompetencji do jej uchylenia, nie jest do przyjęcia w demokratycznym państwie prawa, zwłaszcza w sytuacji, gdy ustawa nie przewiduje tutaj odrębnej procedury. Oznaczałoby to jedynie działanie jednokierunkowe, polegające na możliwości przyjęcia i zmiany planu, ale już nie jego uchylenia. Organ, który uchwalił plan miejscowy, traciłby kompetencje do eliminacji z obrotu prawnego uchwały, którą podjął. Takie rozumowanie byłoby niebezpieczne pod kątem skutków dla całości samorządu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wypada podkreślić, że skargę na przedmiotową uchwałę Rady Gminy i Miasta Odolanów wywiódł w niniejszej sprawie Wojewoda Wielkopolski jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (stan prawny na dzień wniesienia skargi: Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm.; w skrócie "u.s.g.").
W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. E. Żelasko-Makowska, Postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności aktu samorządowego, Warszawa 2024, s. 238-241; zob. także np.: wyrok NSA z 15.7.2005 r., II OSK 320/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 7; postanowienie NSA z 29.11.2005 r., I OSK 572/05; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia przywoływane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w ustawowym terminie nie orzekł o nieważności Uchwały - doręczonej mu, jak podano w skardze, w dniu 3 stycznia 2025 r. - wobec czego był władny zaskarżyć ją później w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g.
Korzystając z kompetencji przewidzianej w tym przepisie, organ nadzoru ma obowiązek szczegółowego wykazania w skardze na czym, jego zdaniem, polega naruszenie prawa przez kwestionowany akt. Prawidłowo skonstruowana skarga "nadzorcza" powinna zatem zawierać uzasadnienie przesłanek i podstaw prawnych zastosowania tego środka. Pozwala to organom jednostek samorządu terytorialnego (w skrócie "j.s.t.") na merytoryczną polemikę z zarzutami podniesionymi w skardze, zaś sądowi administracyjnemu na ocenę argumentów przedstawionych przez obie strony postępowania (tak trafnie E. Żelasko-Makowska, Postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności aktu samorządowego, Warszawa 2024, s. 237; por. też B. Dolnicki [w:] Ustawa o samorządzie powiatowym. Komentarz, pod red. B. Dolnickiego, Warszawa 2020, uw. 2 do art. 81).
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie takie uzasadnienie zawiera, choć nie wszystkie podniesione w nim argumenty okazały się zasadne.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów j.s.t. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 5.3.2008 r., I OSK 1799/07; z 9.4.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10), przy czym reguła ta odnosi się również do zaskarżania planów miejscowych (por. wyroki NSA: z 5.6.2014 r., II OSK 117/13; z 20.12.2022 r., II OSK 2150/21) – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Tak sprawowanej kontroli sądowej została poddana w niniejszej sprawie uchwała nr X/84/24 Rady Gminy i Miasta Odolanów z dnia 30 grudnia 2024 r. w sprawie uchylenia w części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr XLIII/33/2002 Rady Gminy i Miasta Odolanów z dnia 30 września 2002 r. w sprawie wprowadzenia zmian w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego.
Jest faktem notoryjnym, że zaskarżona Uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 31 stycznia 2025 r. (poz. 1040), weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia (zob. § 3 Uchwały), tj. 15 lutego 2025 r. i nie została zmieniona ani uchylona.
Zarazem nie ulega wątpliwości, że Uchwała jako podjęta w przedmiocie uchwalenia m.p.z.p. jest aktem prawa miejscowego - o czym wyraźnie stanowi art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (stan prawny wskazany w Uchwale: Dz. U. z 2024 r. poz. 1130; w skrócie "u.p.z.p."). Tym samym bez wątpienia należy ona do kategorii aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., zaskarżalnych do sądu administracyjnego.
Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji.
Analiza wniesionej skargi oraz odpowiedzi Organu na skargę pokazuje, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy Rada Gminy miała kompetencję do uchylenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części dotyczącej poszczególnych działek położonych w granicach tego planu.
W związku z tym należy na wstępie zauważyć, że zagadnienie dopuszczalności uchylenia przez organ gminy uchwały wprowadzającej m.p.z.p. nie jest w judykaturze i doktrynie oceniane jednolicie. Zasadniczo można wyróżnić trzy podstawowe grupy poglądów w tej mierze. W myśl pierwszego stanowiska, niedopuszczalne jest podjęcie uchwały o uchyleniu planu miejscowego, gdyż obowiązujące przepisy u.p.z.p. pozwalają gminie aktualizować akty planistyczne, stosownie do zmieniających się uwarunkowań faktycznych zagospodarowania przestrzennego, jedynie w drodze uchwalenia nowego planu miejscowego albo nowelizacji planu już obowiązującego (por. np. wyrok NSA z 19.12.2018 r., II OSK 3495/18; por. też: J. Dorosz-Kuczyński, Kilka uwag w sprawie (nie)dopuszczalności uchylenia planu miejscowego, OwSS 2021, nr 4, z. 118 i n.; A. Ostrowska, Niepewność sytuacji prawnej jednostki w sferze stanowienia i obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Lublin 2020, s. 176-178). Druga z wyróżnionych grup poglądów podjęcie takiej uchwały dopuszcza (por. np. wyrok WSA z 29.4.2021 r., IV SA/Po 1956/20; por. też A. Brzezińska-Rawa, Spójność i ciągłość podstawowych aktów planowania przestrzennego gminy. Aspekty prawne, Toruń 2019, s. 254-257), co najmniej w trybie tzw. autokontroli z art. 54 § 3 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 29.1.2020 r., II OSK 736/18). Stanowisko trzecie, w pewnym sensie "kompromisowe", za dopuszczalne uznaje uchylenie planu miejscowego, ale z zachowaniem procedury planistycznej – uznając takie uchylenie za jedną z form zmiany ("całościowej") planu w rozumieniu art. 27 u.p.z.p. (por. np. wyroki NSA: z 9.12.2020 r. II OSK 2116/20; z 19.6.2012 r., II OSK 852/12).
Sąd w niniejszym składzie generalnie podziela ten pogląd, zgodnie z którym w pewnych (uzasadnionych) przypadkach dopuszczalne jest podjęcie przez radę gminy uchwały o uchyleniu planu miejscowego, bez konieczności dochowania procedury planistycznej. Godzi się bowiem zauważyć, że co do zasady upoważnienie organu uchwałodawczego do zmiany lub uchylenia uchwały własnej stanowi każdorazowo pochodną upoważnienia do podjęcia danej uchwały. Innymi słowy, organ wyposażony przez ustawodawcę w kompetencję do uchwalenia określonej uchwały jest na tej samej podstawie równocześnie upoważniony do jej późniejszej zmiany lub uchylenia (por. np. wyrok WSA z 14.2.2013 r., IV SA/Po 1173/12).
Jednakże, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie taki (uzasadniony) przypadek uchylenia uchwały planistycznej nie zachodzi.
Po pierwsze, zaskarżoną Uchwałą nie uchylono wskazanego planu miejscowego w całości, a jedynie w części, i to dotyczącej określonych działek ewidencyjnych. W § 1 Uchwały postanowiono bowiem, że "[u]chyla się uchwałę nr XLIII/33/2002 Rady Gminy i Miasta Odolanów z dnia 30 września 2002 r. w sprawie wprowadzenia zmian w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego w części: dla części działek o nr ewid. 496/9 oraz 496/14 znajdujących się w graniach obszaru zaznaczonego kolorem czerwonym na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do niniejszej uchwały, położonych w obrębie ewidencyjnym 301703_5.0003 Gliśnica, gmina Odolanów". Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko, zgodnie z którym uchylenie obowiązującego planu miejscowego w tak ograniczonym zakresie – tj. w odniesieniu do poszczególnych działek – stanowi w istocie zmianę tego planu miejscowego w rozumieniu art. 27 u.p.z.p., gdyż de facto podjętą uchwałą dokonano zmiany w obowiązującym planie dla pojedynczych (tu: dwóch) działek (por. wyrok WSA z 13.2.2025 r., II SA/Po 819/24). W konsekwencji doszło w istocie do zmiany przebiegu granicy planu miejscowego (obszaru objętego planem), której określenie jest niewątpliwie istotnym elementem uchwały planistycznej. Dlatego należy podzielić stanowisko i argumentację na jego poparcie, wyrażone expressis verbis przez tut. Sąd w ww. wyroku zapadłym w analogicznej sprawie – dotyczącej podobnej uchwały Rady Gminy uchylającej w części (co do poszczególnych działek) uchwałę zmieniającą plan miejscowy – zgodnie z którym "w każdym takim przypadku podjecie uchwały w tym zakresie wymagało przeprowadzenia stosowniej procedury, zgodnie z art. 27 ustawy. W istocie bowiem skarżoną uchwałą, w której orzeczono o uchyleniu istniejącej uchwały dotyczącej zmiany planu miejscowego dla określonego terenu spowodowano jego zmianę. Zatem wymagane było poprzedzenie takiej uchwały przeprowadzeniem stosowniej procedury w tym zakresie" (zob. wyrok WSA z 13.2.2025 r., II SA/Po 819/24; tak też wyroki WSA z 13.2.2025 r., II SA/Po 820/24 i II SA/Po 821/24 oraz wyrok WSA z 19.2.2025 r., IV SA/Po 980/24).
Po drugie, w uzasadnieniu do Uchwały wyjaśniono, że z przeprowadzonej analizy zmian w zagospodarowaniu przestrzennym Gminy "wynika, iż obecnie obowiązujący miejscowy plan zatwierdzony uchwałą nr XLIII/33/2002 Rady Gminy i Miasta Odolanów z dnia 30 września 2002 roku (...) w wyniku zmiany sytuacji faktycznej terenu, dla części obszaru stał się nieaktualny" (k. 15 akt sądowych). Oznacza to, że przyjęcie zaskarżonej Uchwały służyło w istocie obejściu przepisów o zasadach i trybie aktualizacji planów miejscowych, zawartych w art. 32 u.p.z.p., z których jasno wynika, że w przypadku uznania planu miejscowego za nieaktualny, w całości lub w części, rada gminy podejmuje działania, o których mowa w art. 27 u.p.z.p. (zob. art. 32 ust. 2 zd. drugie u.p.z.p.). Skoro zatem – jak słusznie zauważono w ww. wyroku tut. Sądu o sygn. akt II SA/Po 319/24 – "rada gminy doszła do przekonania, iż zapisane w planie wymagania nie odpowiadają już dzisiejszym warunkom, powinna dokonać redefinicji zapisów tam istniejących w ramach posiadanej samodzielności planistycznej i wówczas podjąć działania zmierzające do zmiany w tym zakresie obecnie obowiązującego planu miejscowego".
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Organu, uzasadniając wniosek o oddalenie skargi, przywołał m.in. wyrok tut. Sądu z 6 grudnia 2022 r. o sygn. akt IV SA/Po 486/22 – mocą którego oddalono skargę Wojewody na analogiczną uchwałę Rady Gminy (do wyroku tego nie zostało sporządzone pisemne uzasadnienie) – a także wyrok NSA z 29 stycznia 2020 r. o sygn. akt II OSK 736/18.
Do tego ostatniego wyroku obszernie odniósł się już Wojewoda w skardze, wykazując jego nieadekwatność do okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, dlatego jedynie w uzupełnieniu tych wywodów wypada zauważyć, że przedmiotem kontroli sądowej w tamtej sprawie była uchwała uchylająca plan miejscowy w całości, a nie jedynie w części, jak w sprawie niniejszej.
Z kolei ustosunkowując się do argumentu Organu "z wyroku o sygn. akt IV SA/Po 486/22", trzeba zwrócić uwagę na okoliczność, zasygnalizowaną już w skardze Wojewody, polegającą na kształtowaniu się, po wydaniu ww. wyroku, odmiennej linii orzeczniczej tut. Sądu w odniesieniu do analogicznych uchwał Rady Gminy. Poza bowiem przywołanym w odpowiedzi na skargę wyrokiem z z 6 grudnia 2022 r. o sygn. akt IV SA/Po 486/22 – prawomocnie oddalającym skargę na uchwałę Rady Gminy (a więc zapewne przychylającym się do stanowiska Organu, jak można jedynie przypuszczać, gdyż żadna ze stron nie wniosła o sporządzenie pisemnego uzasadnienia tego wyroku) – tut. Sąd w wyrokach z 13 lutego 2025 r. o sygn. akt II SA/Po 819/24, II SA/Po 820/24 i II SA/Po 821/24 oraz z 19 lutego 2025 r. o sygn. akt IV SA/Po 980/24 wyraźnie, jednoznacznie negatywnie wypowiedział się w kwestii dopuszczalności podejmowania przez Radę Gminy uchwał o uchyleniu planu miejscowego w części dotyczącej poszczególnych działek z powodu zdezaktualizowania się ustaleń dla tych działek. Kształtowanie się wspomnianej linii orzeczniczej oraz argumentacja prawna przedstawiona w tworzących ją wyrokach (w najistotniejszych fragmentach wyżej przywołana) w dostatecznym stopniu przemawiają – zdaniem Sądu w niniejszym składzie – za odstąpieniem od stanowiska wyrażonego w sentencji wyroku o sygn. akt IV SA/Po 486/22.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 u.s.g. stwierdził nieważność zaskarżonej Uchwały w całości (pkt 1 sentencji wyroku);
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie należne pełnomocnikowi Skarżącego, ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, z późn. zm.), w wysokości 480 zł.