IV SA/PO 472/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2019-08-22
NSAbudowlaneŚredniawsa
nadbudowapozwolenie na budowęsamowola budowlanapostępowanie administracyjnekontrola legalnościwznowienie postępowaniaNSAWSAnadzór budowlany

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie legalności nadbudowy budynku, uznając, że pozwolenie na budowę nie zostało prawomocnie wyeliminowane z obrotu prawnego.

Skarga dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania w sprawie legalności nadbudowy budynku, która miała nastąpić na podstawie pozwolenia z 1988 r. Skarżący kwestionował legalność tej nadbudowy, powołując się na uchylenie przez NSA decyzji w przedmiocie wznowienia postępowania. Organy nadzoru budowlanego odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując, że pozwolenie na budowę nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a postępowanie wznowieniowe po wyroku NSA nie zostało zakończone. WSA w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że brak dowodów na uchylenie pozwolenia na budowę uniemożliwia stwierdzenie samowoli budowlanej.

Sprawa dotyczyła skargi P. S. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie kontroli legalności nadbudowy budynku przy ul. [...] w [...]. Skarżący kwestionował legalność tej nadbudowy, wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1989 r., który uchylił decyzje w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę z 1988 r. Organy nadzoru budowlanego, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując, że pozwolenie na budowę z 1988 r. nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a postępowanie wznowieniowe po wyroku NSA nie zostało zakończone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały art. 61a k.p.a. Sąd podkreślił, że wyrok NSA z 1989 r. uchylił decyzje dotyczące wznowienia postępowania, a nie samą decyzję o pozwoleniu na budowę. Ponieważ nie odnaleziono dokumentów potwierdzających zakończenie postępowania wznowieniowego i wyeliminowanie pozwolenia na budowę z obrotu prawnego, organy nie miały podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Sąd wskazał, że brak dokumentów nie przesądza o nielegalności inwestycji, a pozwolenie na budowę z 1988 r. nadal obowiązuje.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa wszczęcia postępowania jest zasadna, ponieważ pozwolenie na budowę z 1988 r. nadal obowiązuje, a brak dowodów na jego uchylenie uniemożliwia stwierdzenie samowoli budowlanej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyrok NSA z 1989 r. uchylił decyzje dotyczące wznowienia postępowania, a nie samą decyzję o pozwoleniu na budowę. Ponieważ nie odnaleziono dokumentów potwierdzających zakończenie postępowania wznowieniowego i wyeliminowanie pozwolenia na budowę z obrotu prawnego, organy nie miały podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten stanowi podstawę do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przyczyny te nie muszą być skonkretyzowane w ustawie i mogą obejmować sytuacje, gdy postępowanie już się toczy, zapadło rozstrzygnięcie lub brak jest podstawy materialno-prawnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § §1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 123 § §1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § §1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.b. art. 63

Ustawa - Prawo budowlane

Obecnie obowiązująca ustawa Prawo budowlane, która nakłada obowiązek przechowywania dokumentacji budowlanej. Wskazano, że w dacie realizacji inwestycji nie było odpowiednika tego przepisu.

u.p.b. art. 60

Ustawa - Prawo budowlane

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 3-8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 146 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący niedopuszczalności uchylenia decyzji po upływie określonego czasu od jej doręczenia lub ogłoszenia, nawet w przypadku wad formalnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwolenie na budowę z 1988 r. nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, ponieważ wyrok NSA z 1989 r. uchylił decyzje dotyczące wznowienia postępowania, a nie samo pozwolenie. Brak dokumentów potwierdzających zakończenie postępowania wznowieniowego nie jest równoznaczny z brakiem pozwolenia na budowę ani nie stanowi podstawy do stwierdzenia samowoli budowlanej. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 61a k.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania z powodu braku podstaw prawnych do jego prowadzenia.

Odrzucone argumenty

Wyrok NSA z 1989 r. uchylił decyzję o pozwoleniu na budowę, co oznacza, że nadbudowa została wykonana bezprawnie (samowola budowlana). Organy nadzoru budowlanego powinny były zakończyć postępowanie wznowieniowe zgodnie z wyrokiem NSA. Należy stwierdzić samowolę budowlaną z uwagi na brak dokumentów potwierdzających legalność nadbudowy.

Godne uwagi sformułowania

Na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 1989 r., mającego kasacyjny charakter właściwy organ (tj. właściwy organ administracji architektoniczno - budowlanej) powinien zakończyć wznowione postępowanie. Z treści wyroku NSA wynika bowiem, że to decyzje w przedmiocie wznowienia postępowania obarczone były błędami, co musiało skutkować wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego i ponownym rozpoznaniem sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na rozbudowę. Z wyroku tego nie można zatem wywodzić, wbrew temu co wskazuje skarżący, że została uchylona decyzja z [...] czerwca 1988r. o pozwoleniu na rozbudowę II kondygnacji. Dopóki zatem nie zostanie uchylona lub nie zostanie stwierdzona nieważności decyzji o pozwoleniu na nadbudowę budowę II kondygnacji, decyzja ta obowiązuje i jest w obrocie prawnym, jak to słusznie skonstatowały organy nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie. W związku z tym właściciel budynku nie był zobowiązany do przechowywania dokumentacji budowlanej wydanych w związku z inwestycją decyzji administracyjnych. Zasadność prowadzenia postępowania w sprawie "samowoli budowlanej" nie wynika, bowiem z faktu nieodnalezienia dokumentów świadczących o legalnym wykonaniu robót budowlanych, lecz z powzięcia wiedzy, że roboty te z całą pewnością miały charakter sprzeczny z prawem, co wbrew temu co podnosi skarżący nie zostało wykazane. W orzecznictwie sądowo- administracyjnym przyjmuje się, że z faktu nie odnalezienia akt dotyczących danej sprawy nie wynika ponad wszelką wątpliwość, że inwestycja ta została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Skład orzekający

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

sprawozdawca

Maciej Busz

członek

Tomasz Grossmann

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odmowy wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.) w kontekście braku dokumentów potwierdzających legalność budowy oraz skutków wyroków NSA uchylających decyzje w przedmiocie wznowienia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji historycznej związanej z przepisami Prawa budowlanego sprzed lat i zawiłościami postępowania wznowieniowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak ważne jest formalne wyeliminowanie pozwolenia na budowę z obrotu prawnego, nawet po latach i mimo uchylenia decyzji proceduralnych. Pokazuje złożoność postępowań budowlanych i znaczenie dokumentacji.

Czy brak dokumentów sprzed 30 lat oznacza samowolę budowlaną? Sąd wyjaśnia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 472/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2019-08-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Maciej Busz
Tomasz Grossmann /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 225/20 - Wyrok NSA z 2023-01-26
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości
Uzasadnienie
UZASADNENIE
W dniu [...] maja 2014r. P. S. złożył wniosek o przekazanie informacji czy budowa/nadbudowa obiektu budowlanego położonego w [...] przy ul. [...] na działce o numerze geodezyjnym [...] została wykonana legalnie. Wnioskodawca kwestionował legalność wykonania nadbudowy powyższego budynku.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we [...] postanowieniem z [...] grudnia 2017r., nr [...] (znak [...]) na podstawie art. 61a k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie kontroli legalności budowy przy ul. [...] w [...] (działka o numerze geodezyjnym [...]. Organ argumentował, że sporna nadbudowa została zrealizowana na podstawie pozwolenia na budowę w przedmiocie rozbudowy i nadbudowy II kondygnacji hali produkcyjnej. Natomiast okolicznością niewyjaśnioną (pomimo szeregu czynności podjętych przez organ nadzoru budowlanego) pozostaje sposób zakończenia wznowionego przez organy architektoniczno — budowlane postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę. W świetle art. 61a k.p.a. w niniejszej sprawie wystąpiły inne przyczyny uzasadniające okoliczność, iż postępowanie nie może być wszczęte tj. jednoznacznie nie stwierdzono, że inwestycję zrealizowano bez wymaganych dokumentów.
Zażalenie od powyższego postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] wniósł P. S. wyrażając swoje niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia i wnosząc o rozebranie nielegalnie wzniesionej nadbudowy budynku położonego na działce o numerze ewidencyjnym [...] w [...] i przywrócenie otworów okiennych do stanu sprzed zamurowania w należącym do niego budynku położonym na sąsiedniej działce nr [...].
Odwołujący się podnosił, że wydany w sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] listopada 1989r. uchylił nie tylko decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w przedmiocie rozbudowy i nadbudowy II kondygnacji budynku, ale również decyzję organu I instancji w tym zakresie, zatem nadbudowa została wykonana w ramach samowoli budowanej.
Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] kwietnia 2018r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 1989 r., sygn. IV SA 744/89 wynika, że roboty związane ze sporną nadbudową II kondygnacji hali produkcyjnej Spółdzielni Pracy Wytwórczo - Usługowej "[...]" w [...] zostały rozpoczęte na podstawie decyzji Głównego Architekta Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] czerwca 1986r. bądź 1988r. (w wyroku przywołano różne daty). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał sprawę w przedmiocie odmowy uchylenia powyższej decyzji w trybie wznowienia postępowania i uchylił decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] maja 1989r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie rozbudowy i nadbudowy II kondygnacji hali produkcyjnej w budynku oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji. Na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 1989 r., mającego kasacyjny charakter właściwy organ (tj. właściwy organ administracji architektoniczno - budowlanej) powinien zakończyć wznowione postępowanie. Mając to na uwadze PINB podjął zatem szereg czynności wyjaśniających próbując ustalić istnienie bądź nieistnienie dokumentów powstałych po dacie [...] listopada 1989 r., kiedy to został wydany ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylający do ponownego rozpatrzenia decyzje organów obu instancji wydane w nadzwyczajnym postępowaniu wznowieniowym.
Ostatecznie organy nie ustalił sposobu zakończenia wznowionego postępowania po uchyleniu decyzji w sprawie wznowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wobec powyższego organy nadzoru budowlanego wskazały na zastosowanie art. 61a k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na obecnym etapie sprawy nie ujawniły się okoliczności uzasadniające wszczęcie przez PINB postępowania w sprawie legalności wskazanych przez żalącego się robót budowlanych, ponieważ nie odnaleziono dowodu bezspornie świadczącego o wyeliminowaniu z obrotu prawnego pozwolenia na budowę. Z odnalezionych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, że wskazana nadbudowa uzyskała decyzję o pozwoleniu na budowę natomiast okolicznością niewyjaśnioną (pomimo szeregu czynności podjętych przez PINB) pozostaje sposób zakończenia wznowionego przez organy architektoniczno - budowlane postępowania. Powyższe oznacza, że obecnie organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego we wskazanej sprawie, ponieważ nadal nie potwierdzono, że pozwolenie na budowę wydane dla spornej zostało wyeliminowane z obrotu prawnego na skutek wznowienia postępowania.
Skargę na powyższe postanowienie organu nadzoru budowanego II instancji z [...] kwietnia 2019r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł P. S. wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z [...] grudnia 2017r.
Skarżący podnosił, że na skutek nadbudowy II kondygnacji hali produkcyjnej budynku Spółdzielni Pracy "[...]" na działce nr [...] w [...] doszło do naruszenia stanu posiadania skarżącego oraz zamurowania okien w budynku mieszkalnym na działce skarżącego [...] pomimo braku jego zgody. Bezspornie kwestionowane roboty budowlane zostały wykonane.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy z wniosku skarżącego na decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] maja 1989r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie rozbudowy i nadbudowy II kondygnacji budynku, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji uchylił, co zdaniem skarżącego w kontekście wyżej wskazanych faktów i dokumentów oznacza, że samowola budowlana miała miejsce. Nie zostały bowiem przedstawione żadne dokumenty potwierdzające legalność budynku łącznika. Natomiast Główny Architekt Wojewódzki wydając kwestionowaną decyzję usankcjonował budowę bez pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego zgodnie z wyrokiem NSA powinny zakończyć postępowanie wznowieniowe. Nadto skarżący wskazał, że do dnia dzisiejszego nie zlikwidowano skutków samowoli.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Na wstępie wskazać należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 K.p.a. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego, który działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 123 §1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej nadbudowy II kondygnacji budynku produkcyjnego Spółdzielni Pracy "[...]" położonego w [...] na działce nr [...].
Mając na uwadze podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy ocenić prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia formalnego odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie. Podstawę odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a., dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18) i obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r. Wskazana wyżej nowelizacja Kodeksu pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego – jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia co do istoty żądania strony przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Z treści art. 61a §1 k.p.a. wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną (występuje np. w interesie innej osoby, czy w interesie społeczności lokalnej, nie mając uprawnień do reprezentowania tych podmiotów). Natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, tj. gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzania dowodów, tj. gdy od razu można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por wyr. NSA z 22 maja 2015r., sygn. akt II OSK 2671/13, Lex nr 1982821). Skoro jednak, na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por.: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 983/11, Lex nr 1094438). Zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyr. NSA z 18 kwietnia 2012r., sygn. akt II GSK 347/11, Lex nr 1219023).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że postanowienie organu I, jak i II instancji zostało wydane zgodnie z normą art. 61a § 1 k.p.a.
Kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest bowiem wydana decyzja Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] czerwca 1988r., Nr [...] w sprawie zatwierdzenia i udzielenia pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej rozbudowę i nadbudowę hali produkcyjnej Spółdzielni Pracy Wytwórczo-Usługowej "[...]" w [...] (k. 170 akt adm. I inst.). W stosunku do powyższej decyzji o pozwoleniu na budowę wszczęte zostało na wniosek Państwa S. postępowania wznowieniowe, w toku którego wydany został przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrok z 14 listopada 1989r. (sygn. akt IV SA 744/89). Wyjaśnić skarżącemu należy, na skutek wniosku M. S. i W. S. postanowieniem z 30 stycznia 1989r. Nr UAN.8381-247/88-98 zostało wznowione postępowanie w sprawie decyzji Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] czerwca 1988r., w sprawie rozbudowy i nadbudowy II kondygnacji hali produkcyjnej Spółdzielni Pracy Wytwórczo-Usługowej "[...]" w [...] (k. 278 akt adm. I inst.). Po wznowieniu postępowania Wydział Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w [...] decyzją z [...] marca 1989r. odmówił uchylenia decyzji z [...] czerwca 1988r. w sprawie pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę spornego budynku. Na skutek odwołania złożonego przez uczestników postępowania Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z [...] maja 1989r., jako organ odwoławczy, utrzymał powyższą decyzję z [...] marca 1989r. w mocy (k. 79 - 85 akt adm. I inst.). Podkreślić należy, że decyzje powyższe wydane zostały w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania administracyjnego. Następnie na skutek skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, tzn. uchylił decyzje wydane w przedmiocie wznowienia postępowania, czyli decyzje wydane [...] maja 1989r. i poprzedzającą ją decyzję z [...] marca 1989r. Nie doszło natomiast, jak to wywodził skarżący, do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] czerwca 1988r. Z treści wyroku NSA wynika bowiem, że to decyzje w przedmiocie wznowienia postępowania obarczone były błędami, co musiało skutkować wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego i ponownym rozpoznaniem sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na rozbudowę. Z wyroku tego nie można zatem wywodzić, wbrew temu co wskazuje skarżący, że została uchylona decyzja z [...] czerwca 1988r. o pozwoleniu na rozbudowę II kondygnacji. Skutkiem wyroku NSA do ponownego rozpoznania skierowana została sprawa dotycząca oceny w trybie wznowienia postępowania prawidłowości wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, co jednoznacznie przesądza, że decyzja ta na tym etapie postępowania nie została jeszcze wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem NSA, a wyeliminowane zostały decyzje wydane w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie z wytycznymi wyroku organy miały za zadanie ponownie ocenić prawidłowość wydania pozwolenia na nadbudowę II kondygnacji z [...] czerwca 1988r. z uwzględnieniem wskazań NSA co do dalszego postępowania, co do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, usunięcia wątpliwości oraz podnoszonej kwestii zamurowana okien. Dopóki zatem nie zostanie uchylona lub nie zostanie stwierdzona nieważności decyzji o pozwoleniu na nadbudowę budowę II kondygnacji, decyzja ta obowiązuje i jest w obrocie prawnym, jak to słusznie skonstatowały organy nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie.
W zakresie dalszego postępowania po wyroku NSA, organom udało się ustalić tylko tyle, że akta sprawy zostały zwrócone do Urzędu Wojewódzkiego w dniu [...] marca 1990r., celem ponownego przeprowadzenia postępowania wznowieniowego w sprawie pozwolenia na nadbudowę II kondygnacji spornego łącznika (k. 242 akt adm. I inst.).
Rolą organów było zatem ponowne przeprowadzenie postępowania, do czego organ przystąpił wzywając wszystkie strony pismem z [...] maja 1990r. na rozprawę administracyjną (k. 239 - 241 akt adm. I inst.). Następnie postanowieniem z [...] czerwca 1990r. postępowanie zostało zawieszone w związku z toczącymi się postępowaniami w sprawie nabycia spadku po zmarłej J. S. (k. 236 akt adm. I inst.). Pismem z [...] sierpnia 1990r. poinformowano B. S., że sprawa została przekazana innemu pracownikowi (k. 227 akt adm. I inst.). W tym miejscu z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne co do ponownej oceny decyzji o pozwoleniu na nadbudowę II kondygnacji zostało przerwane i brak dalszych informacji co podejmowanych czynności.
W związku z powyższym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie podjął czynności zmierzające do ustalenia, w jaki sposób wskazane postępowania wznowieniowe zostało zakończone. Wystąpił do Urzędu Miasta i Gminy [...] o odszukanie w zasobach archiwalnych dokumentacji projektowej oraz pozwolenia na budowę budynku produkcyjnego. Również w archiwum [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] nie odnaleziono poszukiwanych dokumentów. Organ nie uzyskał żadnych informacji co do sposobu zakończenia postępowania po wyroku NSA, ani od [...] Urzędu Wojewódzkiego, Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, właściwych Ministerstw –Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa Departament Budownictwa, ani Archiwum Państwowego w [...]. Żadnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wyjaśnień nie dostarczył także likwidator Spółdzielni "[...]", ani jej były Prezes Zarządu.
W związku z informacją o zwrocie akt PINB zapytanie o miejsce ich ewentualnej archiwizacji skierował również do Najwyższej Izby Kontroli (k. 150 akt adm. I inst.) oraz do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków (k. 154 akt adm. I inst.), które to organy także nie odnalazły w swoich zasobów dokumentów dotyczących tej inwestycji w szczególności rozstrzygnięcia sprawy po ponownym jej przeprowadzeniu zgodnie z wytycznymi NSA (k. 153 akt adm. I inst.). O wyjaśnienie przyczyny braku akt (k. 218 akt adm. I inst.) organ zwrócił się także do Archiwum Zakładowego [...]UW w [...] Delegatura w [...]. Organ przesłuchał także świadków, którzy mogliby wnieść do sprawy nowe okoliczności i fakty.
Z akt sprawy wynika, że organ nadzoru budowlanego I instancji mimo szeroko zakrojonych działań nie uzyskał żadnych informacji co dalszego toku postępowania wznowieniowego dotyczącego decyzji z [...] czerwca 1988r. w sprawie pozwolenia na nadbudowę II kondygnacji budynku Spółdzielni.
Słusznie wnioskował, zatem organ, że w tak ustalonym stanie sprawy skoro nie wykazano uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] czerwca 1988r. pozostaje ona nadal w obrocie prawnym. Skutkiem powyższego brak podstaw do stwierdzenia, że sporna nadbudowa została wykonana bez pozwolenia na budowę, w konsekwencji słusznie przyjęły organy, że nie było podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie legalności spornej nadbudowy.
Zasadnie wywodziły organy, że niemożliwe jest stwierdzenie, iż określona część budynku stanowi "samowolę budowlaną", gdyż nie jest to okolicznością w niniejszej sprawie całkowicie bezsporną. W postępowaniu w sprawie samowoli budowlanej podstawowe znaczenie ma jednoznaczne ustalenie, czy do takiej samowoli w danych okolicznościach w ogóle doszło, a więc czy kontrolowany obiekt został wzniesiony bez pozwolenia na budowę lub niezgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę bądź zatwierdzonym tym pozwoleniem projektem budowlanym. Tej kwestii nie sposób zaś ostatecznie i jednoznacznie rozstrzygnąć skoro brak dokumentów dotyczących zakończenia postępowania wznowieniowego po wyroku NSA, z których wynikałoby że decyzja o pozwolenia na budowę z [...] czerwca 1988r. została wyeliminowana z obrotu prawnego. W orzecznictwie sądowo- administracyjnym przyjmuje się, że z faktu nie odnalezienia akt dotyczących danej sprawy nie wynika ponad wszelką wątpliwość, że inwestycja ta została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 marca 2013, sygn. akt IV SA/Po 30/13, CBOSA).
Ponadto wskazać należy, że w obowiązującej w dacie realizacji inwestycji ustawie z 12 kwietnia 1974r. - Prawo budowlane, nie było odpowiednika art. 63 obecnie obowiązującej ustawy z 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, zgodnie z którym właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumenty, o których mowa w art. 60, oraz opracowania projektowe i dokumenty techniczne robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania. W związku z tym właściciel budynku nie był zobowiązany do przechowywania dokumentacji budowlanej wydanych w związku z inwestycją decyzji administracyjnych. Zasadność prowadzenia postępowania w sprawie "samowoli budowlanej" nie wynika, bowiem z faktu nieodnalezienia dokumentów świadczących o legalnym wykonaniu robót budowlanych, lecz z powzięcia wiedzy, że roboty te z całą pewnością miały charakter sprzeczny z prawem, co wbrew temu co podnosi skarżący nie zostało wykazane.
Jakkolwiek, z odnalezionych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, że wskazana nadbudowa została zrealizowana na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] czerwca 1988 r. w przedmiocie rozbudowy i nadbudowy II kondygnacji hali produkcyjnej. Natomiast okolicznością niewyjaśnioną pozostaje sposób zakończenia wznowionego przez organy architektoniczno—budowlane postępowania. Zatem już z tego względu organy zasadnie przyjęły, że nie miały podstawy prawnej do wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej w przedmiotowym zakresie.
Przy czym zauważyć należy, że zgodnie z treścią art. 146 § 1 k.p.a. nie uchyla się decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8, czyli także z powodu braku udziału strony w postępowaniu, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W niniejszej sprawie upłynęło 31 lat.
Reasumując, z zebranych akt sprawy wynika, że decyzja pozwolenie na nadbudowę II kondygnacji hali produkcyjnej z [...] czerwca 1988r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie legalności przeprowadzonych robót budowalnych, ponieważ jak wskazano powyżej nie potwierdzono, że pozwolenie na budowę wydane dla spornej inwestycji zostało uchylone na skutek wznowienia postępowania.
W ocenie Sądu w chwili złożenia wniosku skarżącego istniała przeszkoda uniemożliwiająca wszczęcie postępowania nadzorczego w trybie art. 61 § 1 k.p.a. i uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Wobec powyższego zarzuty skargi nie odniosły zamierzonego rezultatu, co musiało skutkować oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI