IV SA/PO 463/25

IV SA/Po 463/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1075
art. 47 ust. 1, art. 48a ust. 3, art. 57e ust. 1, 2 i 10, art. 78 pkt 4, art. 85aa ust. 2 pkt 5,
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P. na decyzję Lekarz Weterynarii z dnia 25 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z 31 grudnia 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Lekarz Weterynarii na rzecz skarżącego M. S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P. kwotę 387 zł (słownie: trzysta osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 25 lutego 2025 r. ([...]) Lekarz Weterynarii (dalej: "WWLW" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu odwołania M. S. – utrzymał w mocy decyzję [...] Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z 31 grudnia 2024 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej.
Zaskarżona decyzja WWLW zapadła – jak wynika z jej uzasadnienia oraz akt administracyjnych sprawy – w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Dnia 23 maja 2024 r. M. S., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "«P. w M. (dalej jako "Strona" lub "Skarżący"), po otrzymaniu zgłoszenia z Centrum Zarządzania Kryzysowego w P., działając na podstawie umowy z Miastem [...], przyjechał do dzika znalezionego na terenie cmentarza [...], a następnie przetransportował go samochodem do zakładu leczniczego dla zwierząt.
W dniu 27 maja 2024 r. pracownik Powiatowy Inspektoratu Weterynarii w P. (dalej w skrócie "PIW"), wobec braku informacji o pobraniu i dostarczeniu prób do badań w kierunku ASF, podjął działania wyjaśniające, w wyniku których ustalił, że zwierzę nie zostało oznakowane. Próba do badań w kierunku ASF została pobrana dopiero 30 maja 2024 r. i dostarczona następnego dnia do PIW. W przeprowadzonym badaniu PCR otrzymano wynik dodani w kierunku afrykańskiego pomoru świń ("ASF").
Dnia 6 czerwca 2024 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w P. (dalej jako "PLW" lub "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie, a następnie decyzją [...] z 9 lipca 2024 r. – wskazując w podstawie prawnej na art. 85aa ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075; dalej w skrócie "u.o.z.z.") – wymierzył Stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł za uchylanie się od wprowadzonych na podstawie przepisów ww. ustawy obowiązków określonych w programie mającym na celu zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania, tj. afrykańskiego pomoru świń.
Po rozpatrzeniu odwołania Strony, WWLW – decyzją z 15 października 2024 r. (ChZ.920.1.7.2024) – uchylił ww. decyzję PLW i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, w celu uzupełnienia materiału dowodowego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wymierzenie kary pieniężnej przez organ I instancji oparte było na naruszeniu przepisów dotyczących postępowania z odstrzelonym dzikiem. Tymczasem z pozyskanej w toku postępowania odwoławczego książki leczenia (kopii jej strony) wynika, że dzik został poddany eutanazji przez lekarza weterynarii M. K., a nie odstrzelony. W takiej sytuacji, zdaniem WWLW, przepisy, na podstawie których PLW wymierzył karę grzywny, nie mogły mieć zastosowania.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ I instancji pozyskał od Straży Miejskiej Miasta [...] notatkę służbową oraz kartę zdarzenia, z których wynikało, że Strona zabrała warchlaka z obrażeniami głowy i kończyny przedniej z terenu cmentarza, wsadziła go do samochodu, a obecnemu na miejscu patrolowi Straży Miejskiej oznajmiła, że zwierzę zostanie poddane eutanazji. Po oględzinach i przeprowadzeniu badania w gabinecie weterynaryjnym, lekarz weterynarii zdecydowała o eutanazji dzika.
Przywołaną na wstępie decyzją z 31.12.2024 r. PLW – wskazując w podstawie prawnej na art. 85aa ust. 2 pkt 5 u.o.z.z. oraz art. 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. poz. 677; w skrócie "rozporządzenie MRiRW z 24.4.2024 r.") – wymierzył Stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł za uchylanie się od wprowadzonych na podstawie przepisów ww. ustawy obowiązków bioasekuracji mających na celu zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że w jego ocenie Strona naruszyła obowiązki określone w programie bioasekuracji mającym na celu zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania, wprowadzone na podstawie u.o.z.z., które zostały skonkretyzowane w rozporządzeniu MRiRW z 24.4.2024 r., wprowadzonym na podstawie art. 47 ust. 1 u.o.z.z. W § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia wprowadzono zakaz, o którym mowa w art. 48 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/594 z dnia 16 marca 2023 r. ustanawiającego środki szczególne w zakresie zwalczania chorób w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń oraz uchylającego rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/605 [Dz. Urz. UE L 2023 Nr 79, str. 65; w skrócie: "rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/594"], tj. przemieszczania przesyłek dzikich świń przez podmioty zgodnie z art. 101 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/688 [z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do wymagań w zakresie zdrowia zwierząt dotyczących przemieszczania zwierząt lądowych i jaj wylęgowych w obrębie terytorium Unii; Dz. Urz. UE L 2020 Nr 174, str. 140; w skrócie: "rozporządzenie delegowane (UE) 2020/688"] na terytorium danego państwa członkowskiego, jak również z państwa członkowskiego do innych państw Unii Europejskiej oraz państw trzecich. Strona, transportując dzika w dniu 23 maja 2024 r., naruszyła ten zakaz. Przywoławszy treść art. 85aa ust. 2 pkt 5 u.o.z.z., w tym przewidzianą w nim wysokość wymiaru kary pieniężnej: od 0,20 do 0,8 kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, organ I instancji wskazał, że zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS ww. wynagrodzenie za rok 2023 wyniosło 6246,13 zł. Dalej stwierdził, że ustalając wysokość kary wziął pod uwagę dokumentację uzupełniającą przekazaną przez WWLW oraz Straż Miejską, a także stopień zagrożenia dla zdrowia zwierząt i zakres stwierdzonych naruszeń. Organ podkreślił, że afrykański pomór świń skutkuje przede wszystkim realnym narażeniem kraju na ogromne straty finansowe, związane zwłaszcza ze zwalczaniem tej choroby i jej kolejnych ognisk u trzody chlewnej i dzików. Ponadto PLW zaznaczył, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary i poprzestania na pouczeniu, w oparciu o art. 189f k.p.a.
W odwołaniu Strona wniosła o uchylenie wyżej opisanej decyzji PLW z 31.12.2024 r. jako naruszającej:
1) art. 85aa ust. 2 pkt 5 u.o.z.z. – przez jego zastosowanie w oparciu o § 12 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 24.4.2024 r., który nie tylko nie jest przepisem z zakresu bioasekuracji, ale również nie nakłada obowiązku wprowadzonego na podstawie przepisów ustawy określonego w programie bioasekuracji mającym na celu zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania;
2) art. 48 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2023/594 w związku z art. 101 ust. 1 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/688 – przez uznanie, że opieka weterynaryjna w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt polegająca na transporcie zwierzęcia stanowi przemieszczenie przesyłek dzikich świń przez podmioty zgodnie z art. 101 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/688, podczas gdy warchlak z interwencji z 23.5.2024 r. został zabrany na cmentarzu [...], który nie stanowi siedliska tych zwierząt.
Z powołaniem się na te zarzuty autor odwołania wniósł o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji PLW na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanej bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu wytknął m.in., że w decyzji tej zakwalifikowano zakaz przemieszczeń z § 12 ust. 1 rozporządzenie MRiRW z 24.4.2024 r. jako obowiązek określony w programie bioasekuracji, co jest rażąco nieprawidłowe, gdyż ww. rozporządzenie nie stanowi programu bioasekuracji, zostało wydane na podstawie art. 47 ust. 1. u.o.z.z. Tymczasem programy bioasekuracji wprowadzane są na podstawie art. 57e ust. 10 u.o.z.z. Aktualnie żaden taki program nie obowiązuje na rok 2025, ponadto również nie obowiązywał na rok 2024.
Utrzymując w mocy decyzję PLW z 31.12.2024 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 25.2.2025 r. – WWLW stwierdził w uzasadnieniu, że Skarżący "naruszył zasady bioasekuracji, wynikające z obowiązujących przepisów dotyczących bioasekuracji". Jak bowiem wyjaśnił, na terenie Polski obowiązuje zakaz przemieszczania przesyłek dzików, co wynika z § 12 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 24.4.2024 r. w zw. z art. 48 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2023/594. Celem tych przepisów jest zapobieganie rozprzestrzenianiu się afrykańskiego pomoru świń, gdyż transportowanie zwierząt chorych stwarza duże ryzyko rozprzestrzenienia się choroby przez zanieczyszczenie wirusem afrykańskiego pomoru świń środka transportu oraz miejsca dostarczenia dzika. Dodatkowo w czasie zdarzenia teren, na którym znaleziono chorego dzika (cmentarz [...]), stanowił obszar objęty ograniczeniami III, ustanowiony na podstawie rozporządzenia wykonawczego (UE) 2023/594 z powodu występowania afrykańskiego pomoru świń. W konsekwencji Skarżący powinien, według WWLW, wezwać na miejsce znalezienia rannego dzika lekarza weterynarii, który w zależności od oceny stanu zdrowia zwierzęcia zaopatrzyłby je w miejscu bytowania lub dokonałby eutanazji na miejscu. Przedstawiwszy sposób rozprzestrzeniania się wirusa ASF, organ II instancji stwierdził, że osoba, która mogła mieć kontakt z tym wirusem powinna dokonać niezbędnej dezynfekcji, odkażania rąk, obuwia i odzieży. Tymczasem Skarżący, transportując zwierzę zranione w wypadku komunikacyjnym, w sposób nieodpowiedzialny i realny naraził m.in. pojazd oraz gabinet weterynaryjny na zanieczyszczenie wirusem, który mógł zostać nieświadomie przeniesiony przez innych klientów tego gabinetu na odzieży i butach w inne miejsca, w tym do gospodarstw.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję WWLW z 25.2.2025 r. M. S. – zarzuciwszy nierozpatrzenie w uzasadnieniu tej decyzji w jakimkolwiek zakresie zarzutów odwołania zarzucającego nieważność decyzji [organu I instancji] i w związku z tym niewłaściwe zastosowanie regulacji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – wniósł o:
1. wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonej decyzji, albowiem jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki, w szczególności wszczęcie postępowania związanego z przymusowym wykonaniem obowiązku zapłaty kary pieniężnej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna;
2. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji WWLW z 25.2.2025 r. i poprzedzającej jej decyzji PLW z 31.12.2024 r. oraz umorzenie postępowania,
3. zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł w szczególności, że:
- utrzymując w mocy kwestionowaną decyzję PLW, organ II instancji przesądził, że w art. 101 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/688 chodzi o wszelkiego rodzaju przemieszczenia zwierząt dzikich. Tymczasem z treści tego przepisu wynika, że chodzi o przypadki przemieszczania dzikich zwierząt lądowych z ich siedliska pochodzenia wyłącznie poprzez ich bezpośrednie załadowanie do środka transportu, którym mają zostać przewiezione do siedliska. Zdaniem Skarżącego warchlak z interwencji w dniu 24.5.2024 r. na cmentarzu [...] z całą pewnością nie przebywał w swoim siedlisku. Nie został te przewieziony do innego siedliska, lecz do lecznicy dla zwierząt, gdzie poddano go humanitarnemu zabiegowi eutanazji. Nie można zaś uznać, że opieka weterynaryjna w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt, polegająca na transporcie zwierzęcia, stanowi przemieszczenie przesyłek dzikich świń przez podmioty zgodnie z art. 101 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/688;
- argumenty te Skarżący podnosił już w odwołaniu, ale organ II instancji w żaden sposób nie zbadał sprawy w tym kierunku, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie daje odpowiedzi na pytanie, dlaczego organ uważa, że doszło do przemieszczenia z art. 101 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/688;l
- pomimo braku jakichkolwiek analiz w tej mierze, organ II instancji utrzymał w mocy karę pieniężną nałożoną przez organ I instancji bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, bo w oparciu o art. 85aa ust. 2 pkt 5 u.o.z.z., który sankcjonuje uchylanie się od obowiązków określonych w programie bioasekuracji mającym na celu zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania. Takie programy są wprowadzane na podstawie art. 57e ust. 10 u.o.z.z., przy czym żaden taki program nie obowiązywał w roku 2024 r. (ani też, jak dotychczas, w roku 2025).Nie stanowi programu bioasekuracji rozporządzenie MRiRW z 24.4.2024 r. gdyż zostało ono wydane na podstawie art. 47 ust. 1 u.o.z.z., a nie na podstawie art. 57e ust. 10 u.o.z.z.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi, WWLW podkreślił, że zgodnie z punktem 3.2.5.1. ("Obszary objęte ograniczeniami I-III") [załącznika do] wówczas obowiązującego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 kwietnia 2024 r. w sprawie wprowadzenia w 2024 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej "Programu mającego na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej choroby oraz jej zwalczanie" na obszarach objętych ograniczeniami I-III stosuje się środki w zakresie zwalczania ASF zgodnie z przepisami zawartymi w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2020/687 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do przepisów dotyczących zapobiegania niektórym chorobom umieszczonym w wykazie oraz ich zwalczania (Dz. Urz. UE L 174 z 03.06.2020, str. 64, z późn. zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem 2020/687", oraz zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 47 ust. 1, art. 48a ust. 3 i art. 61 u.o.z.z., a także monitorowanie zdrowia świń i dzików. Natomiast w punkcie 3.2.5.2 wskazano, że na obszarach objętych ograniczeniami I-III obowiązują nakazy i zakazy określone dla tych obszarów w rozporządzeniu 2023/594 oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń. W konsekwencji, zdaniem WWLW, niesłuszny jest zarzut, jakoby organy administracyjne naruszyły art. 85aa ust. 2 pkt 5 u.o.z.z., gdyż nakładając karę pieniężną powołano się na obowiązki, do których ww. program wprost odsyła, tj. do rozporządzenia MRiRW z 24.4.2024 r. Rozporządzenie to bowiem zostało wydane właśnie na podstawie art. 47 ust. 1 i art. 48a ust. 3 u.o.z.z. (racjonalny ustawodawca nie mógł ich powielać). Organy nie naruszyły również art. 48 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2023/594, gdyż miejsce znalezienia dzika należy zakwalifikować jako jego naturalne siedlisko. Cmentarz-[...] i jego przyległe, najbliższe okolice stanowi obszar zakrzewiony, trawiasty, zadrzewiony, co w konsekwencji czyni go powierzchnią biologicznie czynną, obszar podmokły - intensywnego wsiąkania wód opadowych, miejsce występowania wielu gatunków ssaków, ptaków, gadów i owadów. O dzikach zamieszkujących duże cmentarze i ich okolice często rozpisują się lokalne media. W ostatnich latach dziki zamieszkują nawet okolice typowo zurbanizowane, jako naturalne siedliska bytowania. Miasta są naturalnymi siedliskami bytowania dzików ze względu na ich przystosowanie do urbanizacji, dostęp do pożywienia (śmietniki, ogrody) i mniejsze zagrożenie ze strony drapieżników. W związku z rozszerzaniem się miast, dziki wykorzystują naturalne korytarze (cieki wodne, pasy zieleni) do przemieszczania się i bytowania. W konsekwencji strona naruszyła zasadę wyrażoną w art. 101 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/688, gdyż przemieściła chore zwierzę z jego siedliska do gabinetu weterynaryjnego i w konsekwencji doprowadziła do realnego zagrożenia rozprzestrzenienia się wirusa. Na koniec organ II instancji wskazał, że obecnie wszelkie programy, w tym program mający na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej choroby oraz jej zwalczanie, są wydawane na podstawie art. 57 ust. 7 u.o.z.z., nie zaś na podstawie art. 57e ust. 10, jak to sugeruje Skarżący i wywodzi dalsze argumenty.
Postanowieniem z 20 maja 2025 r. o sygn. akt IV SA/Po 463/25 tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 11 czerwca 2025 r. ("Replika na odpowiedź na skargę") Skarżący, reprezentowany przez a. J., podtrzymał wnioski i wywody skargi.
Na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. pełnomocnik WWLW podtrzymał wnioski i wywody zawarte w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej była w niniejszej sprawie decyzja Lekarz Weterynarii z 25 lutego 2025 r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję [...] Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z 31 grudnia 2024 r. o wymierzeniu Skarżącemu kary pieniężnej w wysokości [...] zł za uchylanie się od wprowadzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075, z późn. zm.; w skrócie "u.o.z.z.") obowiązków bioasekuracji mających na celu zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania.
Podstawę prawną nałożenia tej kary pieniężnej stanowił przepis art. 85aa ust. 2 pkt 5 u.o.z.z.
W myśl art. 85aa ust. 2 u.o.z.z.: "Kto uchyla się od wprowadzonych na podstawie przepisów ustawy obowiązków określonych w programie:
1) zwalczania chorób zakaźnych zwierząt,
2) mającym na celu wykrycie występowania zakażeń czynnikami wywołującymi choroby zakaźne zwierząt lub poszerzenie wiedzy o ryzyku występowania takich chorób,
3) nadzoru nad chorobami zakaźnymi zwierząt akwakultury mającego na celu osiągnięcie przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, strefę lub enklawę statusu wolnych od danej choroby zakaźnej,
4) zwalczania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych wymienionych w rozporządzeniu nr 2160/2003, w załączniku I,
5) bioasekuracji mającym na celu zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania
– podlega karze pieniężnej w wysokości od 0,2 do 0,8 kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego".
Wbrew sugestiom wynikającym z motywów zaskarżonej decyzji WWLW, przepis art. 85aa ust. 2 pkt 5 u.o.z.z., stanowiący podstawę prawną nałożenia spornej kary pieniężnej, nie sankcjonuje wszelkich naruszeń "zasad bioasekuracji wynikających z obowiązujących przepisów dotyczących bioasekuracji" (s. 3 decyzji), a jedynie uchylanie się od obowiązków określonych w "programie bioasekuracji mającym na celu zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania". Tym samym – zgodnie z językową dyrektywą interpretacyjną: konsekwencji terminologicznej ustawodawcy (tzw. zakazem wykładni homonimicznej; por. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, ss. 104-105) – analizowany przepis wyraźnie odsyła do tak właśnie nazwanej instytucji prawnej, uregulowanej w art. 57e u.o.z.z.
W myśl art. 57e ust. 1 u.o.z.z. Główny Lekarz Weterynarii opracowuje programy bioasekuracji mające na celu zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania, biorąc pod uwagę sytuację epizootyczną w odniesieniu do danej choroby zakaźnej zwierząt. Zgodnie z art. 57e ust. 2 u.o.z.z. program bioasekuracji zawiera w szczególności:
1) określenie chorób zakaźnych zwierząt, których szerzeniu się ma zapobiec realizacja tego programu;
2) określenie gatunków zwierząt objętych tym programem;
3) określenie obszaru, na którym będzie obowiązywał ten program, ze wskazaniem ewentualnych nakazów i zakazów, jakie mogą zostać wydane w celu realizacji tego programu, oraz określenie obszaru, na którym może być wydana decyzja, o której mowa w ust. 4;
4) analizę poziomu bioasekuracji na obszarze, o którym mowa w pkt 3, w zakresie środków bioasekuracji mających na celu zapobieżenie szerzeniu się chorób, o których mowa w pkt 1;
5) prawdopodobny czas trwania tego programu oraz określenie celu, który ma zostać osiągnięty do dnia jego zakończenia;
6) określenie wymagań dotyczących bioasekuracji, które mają spełnić gospodarstwa objęte tym programem;
7) określenie kwoty przeznaczonej na wypłatę odszkodowań, o których mowa w art. 57f, w każdym roku realizacji tego programu;
8) określenie szczegółowego sposobu i trybu realizacji tego programu, w tym określenie terminu na:
a) złożenie oświadczenia, o którym mowa w ust. 5 pkt 1 lit. a,
b) spełnienie wymagań określonych w tym programie,
c) złożenie wniosku, o którym mowa w art. 57g ust. 7.
W przepisie art. 57e ust. 10 u.o.z.z. zostało zawarte upoważnienie dla ministra właściwego do spraw rolnictwa, zgodnie z którym może on wprowadzić, w drodze rozporządzenia, program bioasekuracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części, mając na względzie zmniejszenie zagrożenia szerzenia się chorób zakaźnych zwierząt z gatunków wrażliwych przebywających w gospodarstwie oraz umożliwienie podmiotom utrzymującym takie zwierzęta osiągnięcie poziomu bioasekuracji określonego w tym programie.
Nie ulega wątpliwości, że w roku 2024 (ani obecnie) nie obowiązywał żaden program bioasekuracji, o jakim mowa w art. 57e i art. 85aa ust. 2 pkt 5 u.o.z.z.
Takiego programu nie stanowiło w szczególności, wskazywane w decyzjach organów obu instancji, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. poz. 677; w skrócie "rozporządzenie MRiRW z 24.4.2024 r.").
Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 47 ust. 1 i art. 48a ust. 3 u.o.z.z. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów: "Minister właściwy do spraw rolnictwa, w przypadku wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt lub bezpośredniego zagrożenia jej wystąpienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części, może, w drodze rozporządzenia, zarządzić środki określone w art. 46 ust. 3, wprowadzić podział kraju na strefy objęte ograniczeniami i wolne od choroby, a ponadto może nakazać przeprowadzenie powszechnych badań, leczenia i innych zabiegów na zwierzętach z gatunków wrażliwych, mając na względzie zapobieżenie niekontrolowanemu szerzeniu się choroby zakaźnej zwierząt". Natomiast zgodnie z art. 48a ust. 3 u.o.z.z.: "Minister właściwy do spraw rolnictwa, w przypadku gdy z przepisów Unii Europejskiej dotyczących zwalczania chorób zakaźnych zwierząt lub zapobiegania tym chorobom wynika obowiązek wykonania przez państwo członkowskie Unii Europejskiej, właściwą władzę, urzędowego lekarza weterynarii albo właściwy organ określonych zadań lub czynności, w tym wydawania nakazów, zakazów lub ograniczeń innych niż określone w art. 44 ust. 1 pkt 1-16 i ust. 1a, art. 45 ust. 1 pkt 1-10, art. 46 ust. 3 pkt 1-9 oraz art. 47 ust. 1, w drodze rozporządzenia:
1) wydaje nakazy, zakazy lub ograniczenia wynikające z przepisów Unii Europejskiej lub
2) określa rodzaje zadań lub czynności określonych w przepisach Unii Europejskiej, wykonywanych przez organy Inspekcji Weterynaryjnej lub urzędowego lekarza weterynarii, lub sposób ich wykonywania
– mając na względzie realizację celów określonych w przepisach Unii Europejskiej dotyczących zwalczania chorób zakaźnych zwierząt lub zapobiegania tym chorobom, w tym zapewnienie bezpieczeństwa epizootycznego, a zwłaszcza zapobieganie, ograniczanie lub eliminowanie zagrożeń dla zdrowia publicznego, wynikających z zagrożenia lub występowania choroby zakaźnej zwierząt".
I to właśnie w przepisie art. 48a ust. 3 pkt 1 u.o.z.z. należy, zdaniem Sądu, upatrywać podstawy prawnej do ustanowienia – przywoływanego przez organy obu instancji – przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia MRiRW, w brzmieniu: "Wprowadza się zakaz, o którym mowa w art. 48 rozporządzenia 2023/594".
W związku z tym ubocznie godzi się zauważyć, że ani art. 85aa ust. 2 u.o.z.z., ani żaden inny przepis rozdziału 10a tej ustawy ("Kary administracyjne") nie przewiduje wprost sankcji za naruszenie przepisów (nakazów, zakazów lub ograniczeń) wydanych na podstawie art. 48a ust. 3 u.o.z.z. (tu: przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia MRiRW). Sankcja taka została natomiast przewidziana w – zamieszczonym w grupie przepisów karnych (tj. w rozdziale 10 u.o.z.z.) – art. 78 pkt 4 u.o.z.z., zgodnie z którym kto nie stosuje się do nakazów, zakazów lub ograniczeń, wydanych na podstawie art. 48 ust. 3 lub art. 48a ust. 3 pkt 1, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.
Na zakończenie należy jeszcze raz podkreślić, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie był władny badać, czy zachodziły podstawy do wymierzenia Skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie – jak to ujął organ II instancji – "zasad bioasekuracji wynikających z obowiązujących przepisów dotyczących bioasekuracji", a jedynie musiał ograniczyć się do oceny, czy Skarżący dopuścił się deliktu administracyjnego, za który wymierzona została jemu kara pieniężna nałożona kontrolowanymi tu decyzjami PLW i WWLW, tj. deliktu opisanego w art. 85aa ust. 2 pkt 5 u.o.z.z., polegającego na uchylaniu się od wprowadzonych na podstawie przepisów ustawy obowiązków określonych w programie bioasekuracji mającym na celu zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania. A na tak postawione pytanie należało udzielić odpowiedzi negatywnej – już z tego powodu, że żaden taki program bioasekuracji nie został na podstawie przepisów ustawy (a konkretnie: art. 57e ust. 10 u.o.z.z.) ówcześnie wprowadzony.
Powyższe nie oznacza, że Skarżący w związku z przedmiotową interwencją podjętą 23.5.2024 r. nie uchybił obowiązkom (zasadom) bioasekuracji sankcjonowanym innymi, niż art. 85aa ust. 2 pkt 5 u.o.z.z., przepisami statuującymi dalsze delikty administracyjne zagrożone karą pieniężną – tego Sąd w ramach niniejszego postępowania nie był władny ocenić, ani tego niniejszym nie rozstrzyga.
Z tych względów żądanie skargi umorzenia przez Sąd kontrolowanego postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej było co najmniej przedwczesne.
Mając wszystko to na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak pkt 1 sentencji wyroku, tj. uchylił zaskarżoną decyzję WWLW oraz poprzedzającą ją decyzję PLW.
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu od skargi, w wysokości 100 zł, należne zawodowemu pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenie określone według stawek minimalnych zgodnie z § 2 pkt 2 w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, z późn. zm.), w wysokości 270 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa, w wysokości 17 zł – łącznie 387 zł.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ administracji uwzględni uwagi, wskazania i oceny prawne Sądu wyrażone w niniejszym wyroku oraz rozważy czy wytknięte w kontrolowanych decyzjach, jako nieprawidłowe, zachowania Skarżącego (działania lub zaniechania) w związku z przedmiotową interwencją ewentualnie wyczerpywały znamiona innych, niż ujęty w art. 85aa ust. 2 pkt 5 u.o.z.z., deliktów administracyjnych zagrożonych karą pieniężną.