IV SA/Po 463/23

IV SA/Po 463/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maciej Busz /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 141
art. 2 ust. 1, 3, 15, 15a pkt 2 lit. c i ust. 15b, art. 3 ust. 3
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3, art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O. z dnia 13 marca 2023 r. nr [...]
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 15 maja 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania H. Z., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy O. z 13 marca 2023 r. nr [...] o odmowie wypłaty dodatku węglowego.
Zaskarżona decyzja SKO, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 23 września 2022 r. H. Z. (dalej jako "Wnioskodawca", "Strona" lub "Skarżący") złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w O. (w skrócie "GOPS") wniosek o wypłatę dodatku węglowego.
W toku postępowania ustalono, że Wnioskodawca prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.d.w."). Zgodnie z deklaracją złożoną 19 kwietnia 2022 r. do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (w skrócie "CEEB"), zainstalowanym źródłem ogrzewania w budynku mieszkalnym pod adresem [...], jest kocioł na paliwo stałe opalany drewnem. W dniu 14 grudnia 2022 r. ww. deklarację zmieniono w zakresie stosowanych paliw, dodając węgiel i paliwa węglopochodne.
Decyzją z 28 grudnia 2022 r. nr [...] Wójt Gminy O. (dalej jako "Wójt" lub "organ I instancji") odmówił przyznania Wnioskodawcy prawa do dodatku węglowego.
W odwołaniu od tej decyzji Wnioskodawca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przez błędne przyjęcie, że źródłem ogrzewania pod wskazanym adresem jest kocioł na paliwo stałe opalany wyłącznie drewnem. Podkreślił, że został wprowadzony w błąd przez pracownika Urzędu Gminy, skutkiem czego nie wpisał w deklaracji rodzaju paliw faktycznie przezeń stosowanych, tj. drewna kawałkowego i węgla kamiennego.
Decyzją z 21 lutego 2023 r. nr [...] SKO uchyliło decyzję Wójta w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Ponownie rozpoznawszy sprawę, Wójt – przywołaną na wstępie decyzją z 13 marca 2023 r. – odmówił Wnioskodawcy prawa do dodatku węglowego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że z notatki służbowej z przeprowadzonego w dniu 24 lutego 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że Wnioskodawca posiada piec c.o. oraz kuchnię węglową. Jak podał Wnioskodawca, piec jest odłączony i nieeksploatowany, użytkowana jest natomiast kuchnia węglowa, opalana drewnem. Wnioskodawca posiada ok. 30 kg węgla, które zakupił kilka lat wcześniej, natomiast w roku 2022 nie zakupił węgla, z uwagi na brak środków, dlatego pali drewnem. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada potwierdzenia zakupu węgla.
W odwołaniu od opisanej decyzji Wójta, Wnioskodawca zarzucił, że decyzja nie znajduje odzwierciedlenia w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym, nie spełnia wymogów stawianych przez przepisy k.p.a. i ustawy o dodatku węglowym. Zdaniem Skarżącego spełnia on wymagania, by otrzymać dodatek węglowy, bowiem posiada główne źródło ogrzewania, którym jest kuchnia węglowa zasilana paliwami stałymi, tj. węglem i drewnem kawałkowym. Ponadto w toku przeprowadzonego wywiadu stwierdzono, że Skarżący posiada drewno kawałkowe i węgiel kamienny. Nie domagano się od niego dowodu zakupu węgla.
Utrzymując w mocy decyzję Wójta z 13 marca 2023 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 15 maja 2023 r. – SKO wyjaśniło w uzasadnieniu, że w aktach sprawy znajduje się deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, złożona przez Skarżącego w dniu 19 kwietnia 2022 r., w której podano, że zainstalowanym źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy (pozycja B01). Jako rodzaj stosowanego w kotle paliwa stałego wskazano "drewno kawałkowe" (pozycja B03). Następnie w deklaracji z 13 grudnia 2022 r. Skarżący wskazał, że zainstalowanym źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy oraz trzon kuchenny / piecokuchnia / kuchnia węglowa (pozycja B01). Jako rodzaj stosowanego w kotle paliwa stałego wskazano "drewno kawałkowe" oraz "węgiel i paliwa węglopochodne" (pozycja B03). Jako eksploatowane źródło wskazano trzon kuchenny / piecokuchnia / kuchnia węglowa, która spełnia funkcję ogrzewania. W ocenie SKO w realiach sprawy uwagi wymaga art. 2 ust. 15g u.d.w., w związku z którym w dniu 24 lutego 2023 r. przeprowadzono u Skarżącego wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania. Z notatki służbowej i oświadczenia Skarżącego wynika, że posiada on piec c.o. (odłączony i nieeksploatowany) oraz kuchnię węglową (użytkowaną, opalaną drewnem). Zdaniem SKO nie można pominąć faktu, że "w złożonym wniosku o przyznanie dodatku węglowego Strona [...] wskazała pismem z dnia 24 lutego 2023 r., że nie posiada potwierdzenia zakupu opału węgla kamiennego, ponieważ zapłaciła i odeszła. Węgiel, który posiada ok. 30 kg zakupiła kilka lat temu". Skarżący w 2022 r. do chwili obecnej nie zakupił węgla, z uwagi na to, że nie było go na niego stać, a palił drewnem uzyskanym z wierzb za pozwoleniem Urzędu Gminy i Starostwa Powiatowego. Dalej organ II instancji wyjaśnił, że przepisy ustawy o dodatku węglowym zobowiązują organy np. w drodze wywiadu środowiskowego do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminy, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach. "Ustalenie zatem w toku sprawy, że paliwem używanym w gospodarstwie domowym Strony jest drewno kawałkowe istotnie wyklucza możliwość przyznania dodatku węglowego". SKO zaznaczyło, że:
- nie kwestionuje, że posiadany przez Skarżącego kocioł można zasilać drewnem kawałkowym, jak i węglem, jednak ważny jest rodzaj paliwa faktycznie stosowanego w tym kotle;
- z akt sprawy wynika, że w dniu 09 listopada 2022 r. Skarżący zwrócił się do Wójta o zezwolenie na przycięcie gałęzi drzew (wierzb) rosnących wzdłuż drogi, które po ucięciu miały zostać uprzątnięte i zużytkowane jako opał na zimę. Pismem z 24 listopada 2022 r. Wójt wyraził zgodę na wnioskowane ogłowienie drzew;
- Skarżący nie ma dowodu zakupu posiadanych ok. 30 kg węgla, który – zgodnie z oświadczeniem z 24 lutego 2023 r. złożonym przez Skarżącego pod rygorem odpowiedzialności karnej – został zakupiony kilka lat temu. W roku 2022 do dnia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego Strona nie kupiła węgla i pali drewnem uzyskanym z pozwolenia Urzędu Gminy i Starostwa Powiatowego.
W konkluzji SKO stwierdziło, że dodatek węglowy może zostać przyznany, gdy źródłem ogrzewania jest kocioł wielopaliwowy, który zgodnie z deklaracją CEEB może być zasilany węglem, i tylko wówczas, jeżeli źródło to jest faktycznie zasilane węglem. W przedmiotowej sprawie piec zasilany jest drewnem kawałkowym. Tym samym, wobec zgłoszenia przez Stronę do CEEB głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego, jakim jest kocioł na paliwo stałe opalany w istocie drewnem kawałkowym, które to paliwo stałe nie zostało przewidziane w ustawie o dodatku węglowym, SKO uznało, że Wójt zasadnie odmówił przyznania wnioskowanego dodatku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO z 15 maja 2023 r. H. Z. zarzucił, że decyzja ta jest niezgodna z prawem i nie odpowiada stanowi rzeczywistemu, w świetle którego spełnia on warunki do przyznania dodatku węglowego. Skarżący podkreślił, że posiada dwa piece fabryczne na paliwo stałe – węgiel kamienny (tzw. kopciuchy), tj. kuchnię węglową wyposażoną w trzon kuchenny do podgrzewania wody oraz piec c.o. przeznaczony do ogrzewania pomieszczeń domowych. Nie miał możliwości zakupić węgla do tych pieców, gdyż nie było go na to stać. Skarżący przyznał, że palił w jednym piecu (kuchni węglowej) nie drewnem kawałkowym, na które też nie było go stać, lecz gałęziami, na pozyskanie których dostał zgodę z Urzędu Gminy. Skarżący zaznaczył, że pierwsza deklaracja do CEEB, którą sporządził przy pomocy pracownika Urzędu Gminy, została wypełniona błędnie, dlatego później złożył deklarację poprawioną.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 29 września 2023 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; w skrócie "u.COVID-19"), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., o czym strony zostały powiadomione pismami z 02 października 2023 r.
W piśmie procesowym z 06 października 2023 r. Skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona, bądź zmieniona w ten sposób, aby otrzymał on wnioskowany dodatek węglowy, który mu się należy, gdyż:
- Skarżący posiada dwa piece na paliwo stałe, typowo na węgiel kamienny, do ogrzewania mieszkania w okresie grzewczym, przy czym cały czas korzysta z kuchni węglowej, zasilanej węglem oraz drewnem, tzn. pociętymi gałęziami;
- piec c.o. jest odłączony, a woda z grzejników spuszczona, gdyż Skarżący nie posiada odpowiedniej ilości węgla kamiennego, by utrzymać odpowiednią temperaturę i z niego korzystać;
- z racji trudnej sytuacji finansowej, w której Skarżący się znalazł z powodu nieprzyznania mu dodatku węglowego, zmuszony był w większym stopniu palić drewnem niż węglem kamiennym, jak twierdzi błędnie organ. Twierdzenie organu jest nieuprawnione, ponieważ organ zaniedbał ustalenia występującego u Skarżącego ubytku zgromadzonego we wcześniejszym okresie węgla kamiennego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wypada zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie art. 15zzs4 ust. 1 u.COVID-19 w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszym postępowaniu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 15 maja 2023 r. ([...]) oraz – na mocy art. 135 p.p.s.a. – utrzymana nią w mocy decyzja Wójta Gminy O. z 13 marca 2023 r. ([...]) w przedmiocie odmowy przyznania H. Z. dodatku węglowego.
Podstawę prawną tych decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (ówcześnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 141, z późn. zm.; w skrócie "u.d.w."). Należy przy tym zauważyć, że w myśl art. 3 ust. 3 u.d.w. w sprawach nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a.").
Okoliczność ta jest mocno akcentowana w orzecznictwie, w którym zasadnie podkreśla się, że postępowanie administracyjne w sprawach o przyznanie dodatku węglowego winno zostać przeprowadzone zgodnie z ogólnymi zasadami, wynikającymi z k.p.a. W konsekwencji weryfikacja wniosku o dodatek węglowy powinna mieć charakter wszechstronny, a katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji takiego wniosku, ma charakter otwarty (por. np. wyroki WSA: z 31.08.2023 r., III SA/Gd 292/23; z 06.06.2023 r., III SA/Kr 294/23; z 16.03.2023 r., II SA/Po 866/22; z 15.02.2023 r., II SA/Łd 949/22; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").
Należy zatem zauważyć, że zgodnie zasadą ogólną postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wysłowionej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i wszechstronne rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych polega na takim ustosunkowaniu się do każdego zarzutu i argumentu, aby uzyskać jednoznaczność i konkretność ustaleń, co warunkuje poprawność dokonanej subsumpcji (por. wyrok WSA z 20.10.2022 r., III SA/Gl 44/22, CBOSA).
Inna zasada ogólna - a mianowicie wyrażona w art. 11 k.p.a. zasada przekonywania (perswazji) - zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnianiu swoich rozstrzygnięć. Motywy decyzji muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Podobnie zasada budowania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 § 1 k.p.a.) wymaga takiego sporządzenia uzasadnienia orzeczenia, by nawet strona, której stanowisko nie zostało przez organ uwzględnione, mogła stwierdzić, iż jej argumenty zostały przez organ administracji rzetelnie i wnikliwie zbadane, a ich odrzucenie stanowiło wyraz analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, a nie jedynie pominięcia względnie zlekceważenia ich przez organ administracji publicznej. Również wypełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 § 1 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Tak sporządzone uzasadnienie daje również rękojmię, że organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Nieuzasadnienie zaś orzeczenia w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7-10 k.p.a.), a tym samym stanowi, co do zasady, podstawę do uchylenia takiej decyzji (por. m.in. wyroki WSA: z 29.09.2021 r., II SA/Po 399/21; z 16.02.2022 r., III SA/Gl 996/21; z 25.03.2022 r., II SA/Kr 558/21; z 21.01.2023 r., IV SA/Po 614/22; z 17.02.2023 r., IV SA/Po 748/22; dostępne w CBOSA).
Szczególnego podkreślenia w okolicznościach kontrolowanej sprawy wymaga wzmiankowana wyżej zasada budowania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.), w myśl której:
- organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (§ 1);
- organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (§ 2).
Zasada ta obliguje organy administracji do postępowania, w którym organy te, wypowiadając się w tych samych kwestiach (acz w różnych ich aspektach), czynią zbieżne ustalenia faktyczne (zob. wyrok NSA z 04.10.2022 r., I OSK 2354/21, CBOSA). Sytuacja, w której tożsame okoliczności faktyczne są przedmiotem odmiennej oceny prawnej organów, stoi w oczywistej sprzeczności z zasadami demokratycznego państwa prawa, w tym z zasadą zaufania do organów władzy publicznej (zob. wyrok WSA z 13.12.2022 r., IV SA/Wr 443/22, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że organy obu instancji, rozpoznając wniosek Skarżącego o przyznanie dodatku węglowego, powyższym zasadom nie uczyniły w pełni zadość, o czym świadczą następujące uchybienia.
Po pierwsze, organy nie ustaliły w sposób jednoznaczny i kategoryczny wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla oceny zasadności wniosku Skarżącego o przyznanie dodatku węglowego.
W myśl art. 2 ust. 1 u.d.w.: "Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy."
W świetle cytowanego przepisu jedną z kluczowych okoliczności dla wyniku kontrolowanej sprawy było ustalenie urządzenia grzewczego stanowiącego główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego Skarżącego. Chodzi przy tym o urządzenie faktycznie wykorzystywane ("eksploatowane") w tym charakterze (tj. jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego), a nie tylko mogące stanowić takie źródło (tj. tylko "zainstalowane", ale nieeksploatowane).
Niestety, brak jest w tym zakresie jednoznacznych ustaleń organów. Zresztą, również stanowisko samego Skarżącego w tej kwestii, przynajmniej początkowo, nie było konsekwentne. Oto bowiem zgodnie z jego deklaracją do CEEB wypełnioną 19 kwietnia 2022 r., jako źródło eksploatowane w charakterze źródła ogrzewania (funkcja "c.o.") została wskazana (w rubryce 01) wyłącznie opcja: "Trzon kuchenny/ piecokuchnia / kuchnia węglowa", a już nie "Kocioł na paliwo stałe..." (ten został wskazany tylko jako "zainstalowany" i niewypełniający funkcji "c.o." ani "c.w.u."). Myląco Skarżący w swym wniosku o wypłatę dodatku węglowego wskazał jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego "kocioł na paliwo stałe". Jednakże już w toku ponownie prowadzonego postępowania po decyzji SKO z 21 lutego 2023 r. Skarżący konsekwentnie twierdził, że w charakterze źródła ogrzewania eksploatuje wyłącznie kuchnię węglową.
Tymczasem organy, referując treść ww. deklaracji do CEEB, z niewiadomych powodów skoncentrowały się na tym, że "zainstalowanym źródłem ogrzewania" w budynku mieszkalnym Skarżącego jest "kocioł na paliwo stałe". Co więcej, organ II instancji, w konkluzji zaskarżonej decyzji stwierdził – niezgodnie z treścią deklaracji Skarżącego – że doszło do "zgłoszenia przez stronę do CEEB, głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego jakim jest kocioł na paliwo stałe (...)". Z kolei organ I instancji w ogóle nie zajął stanowiska w tej kwestii, poprzestając na zreferowaniu treści ww. deklaracji oraz późniejszego stanowiska Skarżącego.
Wobec tego nie jest jasne, które z dwóch urządzeń grzewczych znajdujących się w domu Skarżącego zostało przez organy uznane za faktycznie przezeń eksploatowane w charakterze głównego źródła ogrzewania.
W konsekwencji nie wiadomo, do którego z tych urządzeń odnoszą się twierdzenia organów w przedmiocie drugiej z istotnych okoliczności w tej sprawie, tj. co do stosowanego przez Skarżącego rodzaju paliwa i czy jest ono "paliwem stałym" w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w. (pod którym to pojęciem przepis ten nakazuje rozumieć "węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego").
Po drugie, również prawidłowość ustaleń organów w kwestii paliwa, jakim zasilane jest źródło ogrzewania gospodarstwa domowego Skarżącego, budzi istotne zastrzeżenia.
W świetle przywołanego wyżej art. 2 ust. 1 u.d.w. pozostaje poza sporem, że punkt wyjścia dla ustaleń w tej kwestii stanowić powinna treść odnośnego zgłoszenia (deklaracji) lub wpisu do CEEB.
Z zalegającego w aktach sprawy formularza wypełnionego na podstawie deklaracji Skarżącego dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z 19 kwietnia 2022 r. wynika, że rodzajem stosowanego paliwa (rubryka B03) jest drewno kawałkowe. W dniu 13 grudnia 2022 r. Skarżący sporządził korektę ww. deklaracji, uzupełniając wpis w zakresie rodzaju stosowanych paliw o węgiel i paliwa węglopochodne. [...] tę motywował tym, że został wprowadzony w błąd przez pracownicę Urzędu Gminy, zgodnie z której wskazówkami wypełnił pierwotną deklarację, w której wpisał kocioł na paliwo stałe. Jak wyjaśnił w piśmie z 23 grudnia 2022 r.: "w tym piecu spalam różne rodzaje paliw stałych, przede wszystkim palę drewnem kawałkowym, bo jest najtańsze, ale kocioł jest przeznaczony i powinien być opalany węglem, którym także palę w domu jeżeli uda mi się zaoszczędzić pieniądze na jego zakup.[...] Pracownica wyraźnie poleciła mi jednak wpisać tylko ten rodzaj paliwa, którym aktualnie palę, a że aktualnie to jest według stanu na dzień 19.04.2022 r. paliłem drewnem kawałkowym, to zaznaczyłem drewno kawałkowe jako rodzaj paliw stałych, chociaż wbrew błędnej sugestii pracownicy Urzędu powinienem wówczas wpisać nie tylko rodzaj paliwa stosowanego aktualnie, ale wszelkie rodzaj paliw, w tym faktycznie rzadziej przeze mnie stosowany węgiel kamienny."
W tej sytuacji, w ocenie Sądu w niniejszym składzie, zaszły podstawy do przeprowadzenia przez organy szczególnie wnikliwej weryfikacji wniosku Skarżącego (art. 2 ust. 15 u.d.w.), zwłaszcza w zakresie zupełności złożonej przezeń deklaracji do CEEB, a także - jak trafnie przyjęło SKO – do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (art. 2 ust. 15b u.d.w.).
Jednakże również w tym zakresie organy nie ustrzegły się istotnych uchybień.
Przede wszystkim godzi się zauważyć, że w myśl art. 2 ust. 15a pkt 2 lit. c u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt (burmistrz / prezydent miasta) bierze pod uwagę w szczególności informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 759; w skrócie "u.d.o."). W aktach administracyjnych sprawy zalega "Informacja [...] o przyznaniu dodatku osłonowego" z 24 maja 2022 r., zgodnie z którą Skarżącemu został przyznany zasiłek osłonowy w kwocie [...]zł rocznie, na okres od 01 stycznia do 31 grudnia 2022 r. Kwota przyznanego dodatku (500 zł), rozpatrywana w kontekście przywołanego w uzasadnieniu ("Pouczeniu") referowanej Informacji przepisu art. 2 ust. 6 u.d.o. świadczy o tym, że ten sam organ (Wójt Gminy O.) uznał wówczas, że głównym źródłem ogrzewania jednoosobowego gospodarstwa domowego Skarżącego "jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane węglem lub paliwami węglopochodnymi, zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków" – a zatem odmiennie, niż w kontrolowanym tu postępowaniu w przedmiocie dodatku węglowego. Rozbieżności tej żaden z organów nie dostrzegł ani nie wyjaśnił, i to pomimo że wyraźny zarzut w tym przedmiocie Skarżący zgłosił już w odwołaniu od pierwszej decyzji Wójta (z 28 grudnia 2022 r.). Także to świadczy o niepełnym wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz braku wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego – wbrew dyspozycji przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (SKO: w zw. z art. 140 k.p.a.), które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście zasady budowania zaufania strony postępowania do organu administracji publicznej (art. 8 k.p.a.).
Jeśli zaś idzie o przeprowadzenie i udokumentowanie ustaleń wywiadu środowiskowego – który w kontrolowanej sprawie został uskuteczniony w dniu 24 lutego 2022 r. i udokumentowany notatką służbową z tej samej daty – to przede wszystkim wypada zwrócić uwagę na dość nietypowe, a wręcz niezrozumiałe, działanie organu I instancji, który w toku postępowania odwoławczego (i najprawdopodobniej w odpowiedzi na wystąpienie organu II instancji), notatką służbową z 17 maja 2023 r. uzupełnił ustalenia wywiadu środowiskowego o nowe okoliczności, nieujęte wcześniej w dokumentującej ów wywiad notatce służbowej z 24 lutego 2022 r. W ocenie Sądu sposób (w tym czas) oraz wiarygodność tak dokonanego "uzupełnienia" ustaleń wywiadu środowiskowego muszą budzić istotne zastrzeżenia (zwłaszcza w kontekście nasuwającego się zarzutu o możliwą tendencyjność działania) i nie zasługują na akceptację.
Jeśli zaś idzie o poczynione w trakcie wywiadu ustalenia, które zostały utrwalone w pierwotnej notatce służbowej, to godzi się zauważyć, że istotny ich fragment został przez organy pominięty w ramach analizy zebranego materiału dowodowego, co może świadczyć – zdaniem Sądu – o nienależytej, bo nie dość wszechstronnej i niezupełnej, ocenie przez organy zebranego materiału dowodowego. Jak bowiem podano we wnioskach końcowych pracownika sporządzającego notatkę służbową z 24 lutego 2023 r. z przeprowadzonego w tym samym dniu wywiadu środowiskowego, Skarżący "[e]ksploatuje kuchnię węglową. Opala drewnem. Węgiel posiada w ilości ok. 30 kg – nie posiada potwierdzenia zakupu. Węgiel zakupił kilka lat temu. Pali węglem bardzo oszczędnie. Częściej pali drewnem".
Z powyższego wynika, że wbrew dość jednostronnej treści uzasadnień zaskarżonych decyzji, paliwem stosowanym w źródłach (a właściwie: w źródle) ogrzewania gospodarstwa domowego Skarżącego jest nie wyłącznie drewno kawałkowe, lecz także – w miarę posiadanych przezeń możliwości finansowych – węgiel kamienny. Oszczędne gospodarowanie węglem jawi się jako w pełni usprawiedliwione, skoro – jak wynika z również zalegającej w aktach administracyjnych sprawy decyzji Wójta z 21 grudnia 2022 r. (GOPS.4612.69.JB.2022) – Skarżącemu, któremu równolegle (decyzja Wójta z 28 grudnia 2022 r.) odmówiono przyznania dodatku węglowego, przyznano jedynie specjalny zasiłek celowy w kwocie [...]zł jednorazowo z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu opału. W tej sytuacji oczekiwanie przez organy, że Skarżący będzie posiadał znaczny zapas i palił (wyłącznie) węglem, aby móc otrzymać dodatek węglowy w okresie wyższych cen węgla – których nader wysoki poziom stanowił wszak podstawę do wprowadzenia przez ustawodawcę dodatku węglowego – jawi się jako nieuprawnione i niezgodne z ratio legis ustawy o dodatku węglowym. W ocenie Sądu odmowa przyznania dodatku węglowego podyktowana wyłącznie tym – jak zdaje się to wynikać z argumentacji organu II instancji – że w toku postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza w trakcie wywiadu środowiskowego (a więc w okresie oczekiwania na przyznanie wnioskowanego dodatku) dom Skarżącego nie był opalany węglem, jawi się jako sprzeczna z celem ustawy o dodatku węglowym, której unormowania miały wszak zapewnić właśnie finansowe wsparcie dla osób, których nie stać na zakup węgla z własnych środków.
Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał, że kontrolowane decyzje organów obu instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem zasad i norm procedury administracyjnej, wynikających zwłaszcza z art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Stan faktyczny sprawy został bowiem ustalony nienależycie, a ocena dowodów była swobodna, zaś uzasadnienia decyzji nie zawierały odniesienia się do wszystkich istotnych zarzutów i argumentów podniesionych przez Skarżącego w toku postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje organów obu instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uzupełni postępowanie wyjaśniające w niezbędnym, opisanym wyżej zakresie i w zależności od wyników tak uzupełnionego postępowania, przy uwzględnieniu ocen prawnych wyrażonych w niniejszym wyroku, podejmie właściwie rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.