IV SA/Po 460/24

IV SA/Po 460/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Monika Świerczak /przewodniczący/
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Komendant Państwowej Straży Pożarnej z dnia 11 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 11 kwietnia 2024 r., nr [...], Komendant Państwowej Straży Pożarnej utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w O. nr [...] z dnia
9 lutego 2024 roku w sprawie zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej L. S..
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 24 listopada 2023 r. do Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w O. wpłynął raport st. ogn. L. S. zawierający żądanie zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, tj. zgłoszenie pisemnego żądania zwolnienia w terminie do 3 miesięcy.
Komendant Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w O. decyzją z dnia 9 lutego 2024 r. wydaną na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 3 i art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 127) zwolnił ze służby w Państwowej Straży Pożarnej st. ogn. L. S. z dniem 23 lutego 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że raport został zaopiniowany pozytywnie. Zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej strażaka zwalnia się ze służby w przypadku zgłoszenia przez niego pisemnego żądania zwolnienia - w terminie do 3 miesięcy.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył L. S. wskazując jedynie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa w wyniku czego powinna zostać uchylona lub zmieniona.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 11 kwietnia 2024 r., Komendant Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 3 i art. 43 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 127) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia 9 lutego 2024 roku w sprawie zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że bezsporne w niniejszej sprawie było złożenie przez st. ogn. L. S. raportu zawierającego żądanie zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej w określonym dniu. Komendant Powiatowy PSP w O. był zatem zobligowany przepisami prawa do wydania decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, w terminie zawierającym się w okresie 3 miesięcy od dnia złożenia raportu. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami. Mając to na uwadze, nie znajdując podstaw do uznania zarzutów zawartych w odwołaniu za uzasadnione, organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył L. S. zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:
I. naruszenie przepisów prawa procesowego:
a. art. 7 k.p.a, przez zaniechanie rozpatrzenia sprawy przy uwzględnieniu słusznego interesu Skarżącego, zatem z pominięciem postępowania mającego ustalić na jakich warunkach dojdzie do zwolnienia ze służby Skarżącego, w szczególności, czy zachowane zostaną ustalenia dotyczące okoliczności przejścia na zaopatrzenie emerytalne, mające przełożenie na sytuację materialną strażaka, co zaburza również sytuację zawodową innych strażaków mogących przejść na zaopatrzenie emerytalne w jednostce macierzystej strażaka w roku 2024, co w konsekwencji godzić może w dobro Państwowej Straży Pożarnej, nie tylko w zakresie budowania zaufania obywateli do ww. formacji i wizerunkowym, ale również w zakresie obniżenia zaangażowania i motywacji czynnych zawodowo strażaków w ww. jednostce, co pozostaje w bezpośrednim związku z bezpieczeństwem obywateli,
b. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego pominięcie, tj. nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego, literalne uwzględnienie wniosku, złożonego w listopadzie 2023 roku, z pominięciem zaproponowanych strażakowi warunków, ustaleń skarżącego strażaka z jego przełożonymi w zakresie kolejności zwalniania strażaków - przechodzenia na zaopatrzenie emerytalne oraz warunków tych zmian personalnych,
c. art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, zatem nie tylko brak swobodnej oceny dowodów, ale zaniechanie gromadzenia dowodów w niniejszej sprawie, co powoduje, że została ona rozstrzygnięta z naruszeniem prawa i interesów Skarżącego, zagwarantowanych w czasie ustalania warunków przejścia na zaopatrzenie emerytalne w jednostce macierzystej strażaka, organ nie dokonał oceny, do której zobligowany jest w myśl ww. artykułu, co narusza prawa jednostkowe strażaka, ale i wpływa na sytuację emerytalną innych funkcjonariuszy jego jednostki macierzystej,
d. art. 16 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji z powołaniem na warunki formalne bez analizy, czy - dlaczego przed wydaniem decyzji z dnia 09 lutego 2024 roku nie przeprowadzono postępowania dowodowego, czego nie uczynił również organ - przed wydaniem decyzji z dnia 11 kwietnia 2024 roku, co pozbawiło skarżącego gwarancji dwuinstancyjności rozpoznania jego sprawy - w sposób materialny, mimo wyczerpania formalnej drogi odwoławczej, zarazem podając, iż powyższe naruszenia miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, prowadząc do utrzymania decyzji organu I instancji w mocy;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
e. art. 43 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 127 t.j. z dnia 2024.02,01) dalej jako ustawa o PSP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji wydanej w sposób odbiegający od warunków przejścia na zaopatrzenie emerytalne ustalanych między pracownikiem, strażakiem (skarżącym) a jego pracodawcą (organem), co w sytuacji braku przeprowadzenia postępowania dowodowego przez autora decyzji z dnia 09 lutego 2024 roku w ocenie Skarżącego utrudniało (jeśli nie uniemożliwiało) kontrolę dowodową w ww. sprawie organowi wydającemu decyzję z dnia 11 kwietnia 2024 roku, co w konsekwencji narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania wyrażoną w art. 16 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia 09 lutego 2024 roku, a także o przeprowadzenie dowodów:
1) z dokumentów:
1.1. oświadczeń związanych z okolicznościami przechodzenia na zaopatrzenie emerytalne w jednostce macierzystej strażaka - skarżącego - m. in. w 2024 roku: załączonych do skargi - 2 karty A4,
1.2. dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych strażaka, w szczególności wskazujących osiągnięcia zawodowe, przyznawane nagrody i wyróżnienia, skorelowane ze zdobywaniem umiejętności i dokształcaniem się, poszerzaniem wiedzy i doświadczenia w szeroko rozumianym pożarnictwie, na potrzeby służby w Państwowej Straży Pożarnej, na te okoliczności,
2) z zeznań świadków:
2.1. A. T., ul. [...], [...],
2.2. K. Z., ul. [...], [...],
2.3. M. K., ul. M. [...] [...],
2.4. B. W., [...],
2.5. D. B., [...],
2.6. A. B., [...],
3) przesłuchania stron - ograniczonego do przesłuchania skarżącego na rozprawie
na okoliczność (pkt 1.1, 2-3 wniosków dowodowych) warunków przechodzenia na zaopatrzenie emerytalne skarżącego - prognozowane - gwarantowane przez przełożonego i rzeczywiste z uwzględnieniem ustaleń i konsultacji pośród strażaków w jednostce macierzystej skarżącego, planów przejść na zaopatrzenie emerytalne, podstaw i okoliczności ich ustalania na rok 2024 w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w O..
W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzja zapadła z rażącym naruszeniem prawa, albowiem organ II instancji, w niniejszym przypadku Komendant Państwowej Straży Pożarnej, nie dokonał merytorycznej analizy materiału dowodowego, sam nie przeprowadził również postępowania dowodowego, co powoduje, że de facto nie ma możliwości dokonania swobodnej oceny materiału dowodowego, którego faktycznie nie zgromadzono (na etapie Komendy Powiatowej, następnie Komendy Wojewódzkiej), zaś wydana decyzja i jej okoliczności odbiegają od poczynionych ze strażakiem ustaleń, co narusza jego prawa. Stąd też wskazać trzeba, że w organ II instancji, powtarzając uchybienie organu I instancji, wadliwie zastosował art. 43 ust. 1 pkt 5 ustawy o PSP, posługując się jedynie jego literalnym brzmieniem. Uwzględniając realia pracy Skarżącego i innych strażaków w jednostce macierzystej, wobec złożenia wniosku - raportu o zwolnienie ze służby i przejście na zaopatrzenie emerytalne, uwzględniając harmonogram odpraw i zabezpieczenia personalnego, mając na względzie bezpieczeństwo obywateli i sprawne funkcjonowanie jednostki, ustalono warunki przejścia skarżącego na zaopatrzenie emerytalne, dowód: - przesłuchanie świadków, przesłuchanie skarżącego
Dalej Skarżący argumentował, że prowadzone rozmowy i ustalenia odbywały się nie tylko z nim, ale innymi również strażakami, którzy na przełomie 2023 i 2024 roku przechodzili na zaopatrzenie emerytalne, albo nosili się z takim zamiarem. Jak wynika z treści decyzji, jej wydanie nie było poparte dokumentacją - notatkami służbowymi, czy innymi formami utrwalonych ustaleń, które stanowiły rezultat rozmów i wzajemnego porozumienia stron - pracodawcy - organu i pracownika - strażaka pozostającego w służbie.
Z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie nie wynika zdaniem Skarżącego w jaki sposób ustalane były ze strażakiem warunki przejścia na zaopatrzenie emerytalne. Finalnie - jak wynika z dokumentacji otrzymanej po zwolnieniu ze służby, znacząco odbiegają one od ustaleń związanych z przyznaniem dodatków - motywacyjnych, czy służbowych strażaka, którego intensywne zaangażowanie w pracę zawodową było wcześniej wielokrotnie dostrzegane i nagradzane przez pracodawcę, również w kontekście zapewnienia ciągłości służby i odejścia na emeryturę strażaka z wieloletnim, ponadnormatywnym zaangażowaniem.
Konfrontując ten stan faktyczny ze stanem prawnym, Skarżący sprzeciwia się wydaniu decyzji o zwolnieniu go ze służby z Państwowej Straży Pożarnej - wg treści decyzji z dnia 09 lutego 2024 roku, utrzymanej decyzją z dnia 11 kwietnia 2024 roku na wskazanych tam warunkach, co nastąpiło faktycznie bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, bez ustalenia stanu faktycznego.
Mając na względzie cele i kompetencje Sądu, jak również zakres możliwego do przeprowadzenia na tym etapie postępowania (sądowo administracyjnego) postępowania dowodowego, w ocenie Skarżącego niniejsza decyzja powinna zostać uchylona i sprawa przekazania do ponownego rozpoznania, z uwzględnieniem wniosków dowodach wysłowionych w niniejszej skardze.
Z perspektywy Skarżącego, sposób procedowania organu - utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji bez poczynienia własnych ustaleń organu, które znalazłyby odzwierciedlenie w materiale dowodowym, czy uzasadnieniu wydanej decyzji - z dnia 11 kwietnia 2024 roku, narusza art. 7 k.p.a. i pomija słuszny interes Skarżącego, zatem przejście na zaopatrzenie emerytalne na warunkach ustalonych z pracodawcą, poprzez uwzględnienie zaangażowania strażaka przy pełnieniu służby dodatkami, czy to motywacyjnymi, czy to służbowymi, zaś brak dokumentacji w tym zakresie uniemożliwia podjęcie dalszej polemiki ze sposobem procedowania organu, co narusza jego gwarancje określone w k.p.a.
Warunki przejścia na zaopatrzenie emerytalne były przedmiotem ustaleń poszczególnych strażaków i ich przełożonych w ramach konsultacji indywidualnych i zbiorowych (z uwzględnieniem tych strażaków którzy w najbliższym czasie mają zostać zwolnieni ze służby na podstawie art. 43 ust 1 pkt 5 ustawy o PSP, by zapewnić jej ciągłość a zatem - bezpieczeństwo obywateli.
Uwzględniając specyfikę nie pracy, ale służby w strukturach Państwowej Straży Pożarnej, procedowanie w taki sposób - z pominięciem ustaleń, na które godzili się i przełożeni, i sami strażacy, co determinowało ich aktywność zawodową, życiową - osobistą (podporządkowaną pełnionej służbie) narusza zaufanie nie tylko Skarżącego - jako obywatela, którego interes został naruszony, ale obniżyć może zaufanie innych strażaków, pełniących jeszcze służbę w jednostce macierzystej strażaka, co do wiarygodności ustaleń, które przekładają się na ich stopę życiową i komfort przebywania na zaopatrzeniu emerytalnym, na co pracują nie tylko w ostatnich miesiącach przed zwolnieniem, ale przez co najmniej kilkanaście lat służby - wymagającej wielu poświęceń.
W ocenie Skarżącego, literalne uwzględnienie wniosku, z pominięciem poczynionych ustaleń, czego pełną świadomość miał autor decyzji z dnia 09 lutego 2024 roku, narusza słuszny interes indywidualny - skarżącego i zbiorowy - innych strażaków. Co znamienne, uwzględniając realia sfery budżetowej i specyfikę służby, strażacy danej jednostki realizując jej cele i zapewniając ciągłość pracy, z wielomiesięcznym wyprzedzeniem deklarowali wolę przejścia na zaopatrzenie emerytalne, by zabezpieczyć płynną pracę jednostki PSP.
W niniejszej sprawie brak jest możliwości dokonania swobodnej oceny dowodów, gdyż takowych nie zgromadzono, do czego zobligowany był organ. Uwzględnienie wniosku/raportu strażaka z listopada 2023 roku nie uwidacznia wypracowanych ram i warunków przejścia na zaopatrzenie emerytalne, które zostały w przypadku Skarżącego naruszone przez przełożonych, a w konsekwencji organ.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w treści wydanej decyzji. Wskazano dodatkowo, że w zakresie podnoszonego w skardze zarzutu, dotyczącego wysokości dodatku motywacyjnego i służbowego podkreślenia wymaga, że obowiązujące przepisy prawa jasno wskazują okoliczności, które mogą skutkować podwyższeniem tych dodatków. Prawo nie przewiduje jako przesłanki podwyższenia dodatków złożenia raportu o zwolnienie ze służby w związku z planowanym przez strażaka przejściem na zaopatrzenie emerytalne. Skoro zatem obowiązujące przepisy nie przewidują w tym przypadku możliwości podwyższenia wskazywanych dodatków, tym bardziej nie można zakładać takiego obowiązku po stronie przełożonego uprawnionego do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby.
Na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w dniu 21 sierpnia 2024 r. za stronę skarżącą i organ administracji stawili się pełnomocnicy. Stawił się również skarżący - L. S..
Pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze. Przede wszystkim wskazując na brak właściwego przeprowadzenia zarówno przez organ I instancji, czyli Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej, jak i przez Komendant Państwowej Straży Pożarnej postępowania dowodowego w sprawie wydanej decyzji, a tym samym odnośnie późniejszego uposażenia emerytalnego strony skarżącej. Wobec czego, w ocenie skarżącego, nie zostały zachowane warunki prawidłowo przeprowadzonego postępowania dwuinstancyjnego i postępowanie to odbyło się bez rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego w oparciu o dokumenty, jak też źródła osobowe, czyli przesłuchania świadków. Dokumenty źródłowe dotyczące Skarżącego - nagród wynagrodzeń, dodatków motywacyjnych - znajdują się w jednostce, w aktach osobowych pracownika, a nie zostały wzięte pod uwagę przez oba organy wydające decyzje.
Skarżący podtrzymał skargę, wnosił i wywodził jak w skardze.
Pełnomocnik organu wnosił i wywodził, jak w odpowiedzi na skargę, czyli o oddalenie skargi. Podnosząc, że przedmiotem tego postępowania jest jedynie zwolnienie ze służby, które to postępowanie nie obejmuje tzw. przejścia na zaopatrzenie emerytalne. Kwestia wynagrodzenia jest zawarta w innej decyzji, stanowiącej przedmiot zupełnie innego postępowania, jako odrębna decyzja w postępowaniu administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, przez które rozumieć należy akta administracyjne oraz akta sądowe sprawy.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że organy administracji publicznej I i II instancji prawidłowo i w stopniu wystarczającym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjmuje i uznaje za podstawę do swoich dalszych rozważań.
W sprawie niesporne było, że w dniu 24 listopada 2023 r. do Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w O. wpłynął raport st. ogn. L. S. zawierający żądanie zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem 23 lutego 2024 r. na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (nienumerowana k. akt adm.).
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 127, dalej: "u.p.s.p.").
Zgodnie z art. 43 ust. 1 u.p.s.p. zwolnienie ze służby następuje w drodze rozwiązania stosunku służbowego, w trybie i na zasadach określonych w ustawie. Zgodnie natomiast z art. 43 ust. 2 pkt 5 u.p.s.p. strażaka zwalnia się ze służby w przypadkach zgłoszenia przez niego pisemnego żądania zwolnienia - w terminie do 3 miesięcy. W tym miejscu Sąd wskazuje, że to właśnie ta kwestia - zwolnienia ze służby - była przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Komendant Państwowej Straży Pożarnej z dnia 11 kwietnia 2024 r. Przy czym, Sąd podkreśla, że przedmiotem rozstrzygnięcia przez orany obu instancji było jedynie zwolnienie ze służby, a nie żadne inne rozstrzygnięcie co do uposażenia, w tym uposażenia wynikającego z przejścia na zaopatrzenie emerytalne strażaka.
Mając zatem na uwadze przedmiot niniejszego postępowania, jakim jest zwolnienie strażaka ze służby Sąd nie dopatrzył się żadnego uchybienia organów administracji prowadzących postępowanie skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Skarżący wystąpił z żądaniem zwolnienia ze służby w oparciu o konkretną ustawową przesłankę wskazaną w art. 43 ust. 2 pkt 5 u.p.s.p., którą organ był związany. Organ nie znalazł podstaw by się do niej nie przychylić. Brak też w u.p.s.p. innych wymogów, których spełnienie warunkuje zwolnienie ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 u.p.s.p. Zasadnie przyjęły organy, że zaistniały ustawowe przesłanki do zwolnienia strażaka ze służby, skutkiem czego organ prawidłowo decyzją zwolnił strażaka ze służby z dniem wskazanym w raporcie, mieszczącym się w terminie 3 miesięcy, jak to wynika z przepisu art. 43 ust. 2 pkt 5 u.p.s.p. Nie można zatem organom czynić zarzutu, że uwzględniły nawet literalne brzmienie wniosku w zakresie zwolnienia ze służby z konkretnym dniem, tj. 23 lutego 2024 r.
Nadto, trudno dopatrzyć się naruszenia przepisów postępowania: art. 7 k.p.a., tj. pominięcia przeprowadzenia postępowania i podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy - przy uwzględnieniu słusznego interesu Skarżącego – mających ustalić na jakich warunkach dojdzie do zwolnienia ze służby; art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. czy art. 16 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego i literalne uwzględnienie wniosku. Przepis dotyczący zwolnienia strażaka ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 u.p.s.p. jest jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, zatem zwłaszcza w świetle treści zgłoszonego żądania nie wymaga przeprowadzenia szczególnie obszernego postępowania wyjaśniającego wymagającego zebranie i rozważanie znacznego materiału dowodowego. Słusznie podnosił pełnomocnik organu, że w decyzji o zwolnieniu ze służby strażaka, który nie osiągnął powszechnego wieku emerytalnego nie ustala się żadnych dodatkowych warunków dotyczących zwolnienia ze służby. W tych okolicznościach niniejszej sprawy decyzja o zwolnieniu strażaka ze służby okazała się prawidłowa.
Strażak zwalniany ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 u.p.s.p. otrzymuje odprawę, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe, z wyjątkiem urlopu, o którym mowa w art. 71aa, zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w danym roku przejazd, o którym mowa w art. 63, o czym jest mowa w art. 98 ust. 1 u.p.s.p. Z akt sprawy wynika, że owa odprawa oraz nagroda roczna została w związku ze zwolnieniem ze służby Skarżącemu przyznana (pismo z dnia 16 lutego 2024 r. k. akt adm. I inst.).
Z argumentacji skargi i tej podniesionej w toku rozprawy wynika, że Skarżący w istocie domaga się określenia warunków tzw. przejścia na zaopatrzenie emerytalne. L. S. stoi na stanowisku, że w związku z ustalonymi z przełożonymi warunkami przejścia na zaopatrzenie emerytalne, powinien on uzyskać dodatki motywacyjne, służbowe, czy też powinny być one podwyższone, co miało wpływać na wysokość zaopatrzenia emerytalnego. Jednakże zgodzić się należy z Komendant Państwowej Straży Pożarnej, że kwestia uposażania związanego z przejściem na zaopatrzenie emerytalne nie była przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i brak ustalenia warunków przejścia na zaopatrzenie emerytalne, w ocenie Sądu, nie podważa prawidłowości zaskarżonej decyzji o zwolnieniu ze służby na wniosek strażaka. Bez znaczenia dla decyzji o zwolnieniu ze służby i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są zatem zarzuty odnosząc się do ustaleń między Skarżącym a przełożonymi co do warunków przejścia na zaopatrzenie emerytalne.
Wskazać należy, że kwestię uposażenia strażaków reguluje rozdział 9 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.p.s.p. zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Z kolei art. 88 ust. 5 u.p.s.p., zawiera delegację ustawową do określenia w drodze rozporządzenia przesłanek przyznawania i wysokość dodatków do uposażenia, o których mowa w art. 87 ust. 1 oraz podmiotów uprawnionych do ich przyznawania i przesłanki podwyższania i obniżania dodatków do uposażenia (pkt 4 i 5 tego przepisu).
Zgodnie z wydanym na podstawie art. 88 ust. 5 ustawy u.p.s.p. Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 września 2021 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1750 ze zm.), a konkretnie z jego § 5, przesłankami przyznania strażakowi dodatku służbowego są: 1) dyspozycyjność związana z zajmowanym stanowiskiem służbowym i odpowiedzialność za podejmowane decyzje służbowe oraz zdyscyplinowanie przy realizacji zadań służbowych; 2) wykonywanie na zajmowanym stanowisku służbowym złożonych zadań; 3) szczególna sprawność fizyczna; 4) wykazywanie inicjatywy i kreatywności w odniesieniu do realizowanych zadań, w szczególności zwiększających ich jakość i efektywność; 5) posiadanie tytułu zawodowego, stopnia naukowego lub tytułu profesora, kwalifikacji pożarniczych lub przeszkolenia specjalistycznego oraz ich przydatność w realizacji zadań na zajmowanym stanowisku służbowym. (§ 5 ust. 1 Rozporządzenia). Natomiast przesłankami podwyższania strażakowi dodatku służbowego są: 1) stopień wywiązywania się z obowiązków służbowych; 2) wykorzystywanie posiadanych kwalifikacji i umiejętności na zajmowanym stanowisku służbowym; 3) zmiana zakresu obowiązków służbowych lub warunków służby; 4) podnoszenie kwalifikacji, o których mowa w ust. 1 pkt 5, oraz ich przydatność w realizacji zadań na zajmowanym stanowisku służbowym (§ 5 ust. 3).
Dodatek motywacyjny zgodnie z § 6 tego rozporządzenia przyznaje się strażakowi w związku z realizacją w danym okresie czynności służbowych spełniających przesłanki: 1) wykonywania zadań wykraczających poza zakres obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym; 2) zwiększenia liczby lub rodzaju wykonywanych zadań służbowych wymagających nasilenia podejmowanych działań i zwiększonego nakładu pracy, realizowanych w ramach zakresu obowiązków; 3) szczególnej dbałości o powierzone mienie; 4) udziału w ćwiczeniach i zgrupowaniach; 5) udziału w akcjach ratowniczych o dużym obciążeniu psychofizycznym; 6) udziału w akcjach ratowniczych poza terenem działania jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej, w której strażak pełni służbę; 7) wykonywania zadań oraz udziału w akcjach humanitarnych poza granicami państwa; 8) wykonywania czynności kontrolnych w podległych lub nadzorowanych jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej; 9) szkolenia lub opieki nad zwierzętami wykorzystywanymi w grupach specjalistycznych; 10) prowadzenia szkoleń dla członków ochotniczych straży pożarnych (§ 6 ust. 1).
W istocie więc wskazane wyżej przepisy nie przewidują jako przesłanki przyznania i podwyższenia tychże dodatków związku ze złożeniem raportu o zwolnienie ze służby. Takiej przesłanki nie można również wywieść z art. 91 ust. 1 u.p.s.p. W związku z tym argumentacja Skarżącego zmierzająca w istocie do uzasadnienia żądania przyznania mu dodatku służbowego i motywacyjnego przed samym odejściem na emeryturę, aby osiągnąć korzystniejsze uposażenie w związku z zaopatrzeniem emerytalnym, jest indyferentna dla oceny decyzji o zwolnieniu ze służby.
W związku z powyższym, skoro Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, a także naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 43 ust. 1 pkt 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, wskazać należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.
Odnosząc się do wniosków dowodowych zgłoszonych w skardze, które oddalono na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r., Sąd wskazuje, że brak było przesłanek uzasadniających przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd podkreśla, że zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. rozpoznał niniejszą sprawę na podstawie całokształtu akt sprawy, odpowiedzi organu na skargę i pism procesowych, jeżeli mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie uzupełniający charakter, na co wskazuje w sposób jednoznaczny brzmienie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające tylko z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W tym aspekcie niedopuszczalne były wnioski o przesłuchanie świadków i stron w osobie Skarżącego.
Co do dowodu z dokumentów, w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest trzecią instancją postępowania administracyjnego, ale wyłącznie w przypadku prowadzenia uzupełniającego i ograniczonego do dowodu z dokumentów postępowania dowodowego może wyjątkowo dopuścić dowód w celu rozwiania wątpliwości zaistniałej już w toku postępowania przed organami administracji publicznej. Co do zasady, nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżony akt, co wynika z art. 133 § 1 p.p.s.a. Przez dostateczne wyjaśnienie sprawy należy rozumieć stan zdolności sprawy do wydania wyroku, a więc dokonania przez sąd oceny legalności zaskarżonego aktu według kryteriów wynikających z art. 3 § 1 p.p.s.a. Z powyższego wynika ponadto, że sąd administracyjny nie powinien przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy, a jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00, LEX nr 50129). W niniejszej sprawie dotyczącej decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby nie zaistniały żadne wątpliwości, które należało wyjaśnić w toku postępowania administracyjnego, co skutkowało oddaleniem wniosku dowodowego w tym zakresie. W istocie wszystkie wnioski dowodowe dotyczyły kwestii warunków przechodzenia na zaopatrzenie emerytalne, co pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości, jak orzekł w sentencji wyroku.