IV SA/Po 458/25

IV SA/Po 458/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 725
art. 49f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sąd. WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. sp.j. z siedzibą w S. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 21 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia 9 stycznia 2025 r. nr [...]; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej P. sp. z o.o. sp.j. z siedzibą w S. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej również: "PINB") na skutek zgłoszenia przeprowadził w dniu 2 grudnia 2024 r. czynności kontrolne, w wyniku których stwierdzono, że na dz. nr [...] przy ul. [...] (od ul. [...]) w J., gmina [...], zlokalizowana jest waga samochodowa, zrealizowana w 2005 r. Inwestorem wagi samochodowej jest P. Sp. z o.o. Sp. j. Na realizację przedmiotowej wagi spółka nie posiada stosownych pozwoleń. Ponadto jak wynika z protokolarnych ustaleń PINB waga składa się z modułów płyt betonowych oraz urządzeń mierniczych. Wymiary platformy wynoszą 18 m x 3 m i wysokość ok. 30 cm. Dla kontrolowanej wagi utworzono książkę obiektu budowlanego.
W dniu 3 grudnia 2024 r. organ powiatowy wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wagi samochodowej zlokalizowanej na działkach nr ewidencyjny [...] i [...] przy ul. [...] (od ul. [...]) w J., gmina [...].
Następnie PINB postanowieniem z dnia 3 grudnia 2024 r. wstrzymał inwestorowi P. Sp. z o.o. Sp. j. roboty budowlane polegające na budowie wagi samochodowej zlokalizowanej na działkach nr ewidencyjny [...] i [...] przy ul. [...] (od ul. [...]) w J., gmina [...]. Jednocześnie organ poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację, a także o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania.
Pismem z dnia 3 stycznia 2025 r. pełnomocnik P. Sp. z o.o. Sp. j. złożył wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego przedmiotowej wagi samochodowej, załączając zdjęcie informujące, że waga została wyprodukowana w 1998 r. Jednocześnie złożono wniosek o legalizację na zasadach określonych w art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego, w przypadku nieuwzględnienia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] postanowieniem z 9 stycznia 2025 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2024 poz. 572, dalej jako: "k.p.a.") w związku z pismem przewodnim oraz wnioskiem P. Sp. z o.o. Sp. j. z dnia 3 stycznia 2025 roku odmówił wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wagi samochodowej zlokalizowanej na działkach nr ewidencyjny [...] i [...] przy ul. [...] (od ul. [...]) w J., gmina [...].
W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że w dniu 8 stycznia 2025 roku do inspektoratu wpłynęło pismo przewodnie P. Sp. z o.o. Sp. j. Z pisma wynika, że przedmiotowa waga samochodowa może zostać zalegalizowana w oparciu o art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego z uwagi na fakt, że od zakończenia jego budowy upłynęło ponad 20 lat.
Jako dowód strona załączyła fotografię, która przedstawia dane i parametry urządzenia - wagi nieautomatycznej o numerze fabrycznym [...]. Waga wyprodukowana została w 1998 roku, co w ocenie spółki uprawdopodabnia również budowę towarzyszącej jej infrastruktury w tym właśnie czasie. Do pisma załączono wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego wagi samochodowej zlokalizowanej na działkach nr ewidencyjny [...] i [...] przy ul. [...] (od ul. [...]) w J., gmina [...].
W ocenie organu argumentacja wnioskodawcy nie daje podstaw do przyjęcia, iż budowa wagi samochodowej miała miejsce w 1998 roku. Data wskazana na fotografii jest tylko datą produkcji urządzenia mierniczego, co w żaden sposób nie świadczy o dacie realizacji budowli. Tymczasem z poczynionych przez organ ustaleń w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 2 grudnia 2024 roku wynika, że budowa obiektu miała miejsce w 2005 roku. Potwierdzają to wpisy w książce obiektu budowlanego. Również pełnomocnik spółki biorący udział w kontroli nie wniósł żadnych uwag i podpisał protokół bez zastrzeżeń. Dopiero po otrzymaniu postanowienia z dnia 3 grudnia 2024 roku, a następnie zapoznaniu się z aktami sprawy przez zawodowego pełnomocnika, inwestor zakwestionowaqł datę realizacji wagi samochodowej.
Zdaniem organu późniejsze kwestionowanie zapisów protokołu nie zmienia poczynionych już ustaleń, zważywszy że te są poparte obiektywnym dowodem, tj. wspomnianą książką obiektu budowlanego. Organ wskazał, że doświadczenie związane z prowadzeniem postępowań administracyjnych uczy, że najczęściej prawdziwe są oświadczenia stron złożone w początkowym jego stadium, kiedy to osoba je składająca nie posiada jeszcze wiedzy na temat sposobu w jaki oświadczenie to zostanie wykorzystane, realnych skutkach własnych działań oraz przyszłych rozstrzygnięć sprawy. Oświadczenie złożone na początku wolne jest od konfabulacji oraz nierzetelnego oddawania rzeczywistości determinowanej chęcią uchronienia się od odpowiedzialności administracyjnej oraz uzyskaniem jak najkorzystniejszego rozstrzygnięcia.
Organ wskazał, że wobec obiektu objętego wnioskiem nie będzie miała zastosowania procedura uproszczonego postępowania legalizacyjnego określona w art. 49f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Legalizacja przedmiotowego obiektu możliwa jest wyłącznie w trybie zwykłym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Z uwagi na powyższe w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 61a k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła P. Sp. z o.o. S.p.j. zarzucając naruszenie:
1. art. 49f ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w uznaniu, że od chwili zakończenia budowy wagi samochodowej, której dotyczy postępowania, do chwili złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie minęło 20 lat,
2. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że istniały podstawy do odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, mimo spełnienia przez skarżącą przesłanek z art. 49f ust. 1 ustawy Prawo budowlane,
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie sprawy i niezgromadzenie materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej, w szczególności nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań pracownika i przedstawiciela spółki P. Sp. z o.o. Sp.j., mimo wniosku skarżącej.
Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego wagi samochodowej zlokalizowanej na działkach ewidencyjnych [...] i [...] przy ul. [...] w J. (gmina [...]), a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia wyjaśniono, że w sprawie o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego przesłanką formalną jest ustalenie upływu 20 lat od zakończenia budowy. W niniejszej sprawie, w chwili złożenia wniosku o legalizację uproszczoną upłynęło 20 lat od dnia zakończenia budowy wagi samochodowej położonej w J., wobec czego postanowienie organu z dnia 9 stycznia 2025 r., uznać należy za nieuzasadnione.
Ponadto, skarżąca zarzuciła, że organ I instancji w sposób niepełny zbadał okoliczności faktyczne niniejszej sprawy i nie zgromadził, ani nie przeanalizował wszystkich niezbędnych w sprawie dowodów. Organ I instancji nie odniósł się w szczególności do załączonego do wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego wydruku z portalu Google Earth, datowanego na dzień 7 lipca 2001 r. Wskazano, że zdjęcie nie jest najwyższej jakości, jednak mimo to na fotografii, w miejscu położenia wagi, widać jej delikatny zarys, co świadczy o tym, że waga już w 2001 r. mogła zostać na nieruchomości pobudowana.
Podniesiono, że rok 2005 r., jako data zakończenia budowy wagi samochodowej, został przyjęty przez organ na podstawie oświadczenia pracownika spółki - Ł. S. - złożonego w trakcie przeprowadzania kontroli przez pracowników PINB dla powiatu [...] oraz książki obiektu budowlanego. Ł. S. nie wiedział jednak dokładnie kiedy zakończenie budowy miało miejsce, nie był pewien swojej odpowiedzi i nie sądził, że omyłka o kilka lat może mieć jakiekolwiek znaczenie dla sprawy. Oświadczenie pracownika w tym zakresie należy zatem uznać jako oczywistą omyłkę, dopuszczalną i prawdopodobną po takim czasie. Książka obiektu budowlanego również przedstawia niedokładne dane. Wskazano nadto, że w książce obiektu budowlanego podano wyłącznie datę oddania obiektu budowlanego do użytkowania, natomiast przepis art. 49f ustawy Prawo budowlane stanowi, że organ wszczyna postępowanie uproszczone, jeżeli termin 20 lat upłynął od daty zakończenia budowy. W książce obiektu budowlanego ta data nie została jednak wskazana. Wskazano, że wyjaśnienie powyższych wątpliwości mogłoby zostać dokonane gdyby organ uwzględnił wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków.
Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) postanowieniem z 21.02.2025 r. nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.; dalej: pr. bud.) wprowadza szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
W przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 49f ust. 1). Waga samochodowa objęta niniejszym postępowaniem, zgodnie z ustaleniami organu powiatowego poczynionymi podczas kontroli w dniu 2 grudnia 2024 r., powstała na przedmiotowej nieruchomości w 2005 r. Wsparciem dla takiego stanowiska jest przedłożona przez obecnego podczas kontroli pełnomocnika skarżącej, książka obiektu budowlanego, zgodnie z którą przedmiotowa waga samochodowa została oddana do użytkowania w 2005 r.
Z treści przytoczonego wcześnie art. 49f ust. 1 p.b. wprost wynika, że uproszczone postępowanie legalizacyjne może zostać wszczęte jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Z uwagi na fakt, że waga została oddana do użytkowania w roku 2005, należy przyjąć tę datę za zakończenie jej budowy. Na gruncie niniejszej sprawy bez znaczenia pozostaje data produkcji obiektu budowlanego, tj. 1998 r., bowiem nie może stanowić dostatecznego dowodu, że rok produkcji jest tożsamy z datą zakończenia budowy.
W treści zażalenia wskazano także, że nawet przyjmując stanowisko organu powiatowego, iż waga powstała w 2005 r., to w chwili złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego upłynęło 20 lat, o których mowa w art. 49f ust. 1 pr. bud. (wniosek pochodzi z 3 stycznia 2025 r.). Zarzut ten uznano za chybiony, bowiem zgodnie z art. 49f ust. 5 p.b. nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1. Postanowienie PINB wstrzymujące roboty budowlane polegające na budowie przedmiotowej wagi samochodowej zostało wydane 3 grudnia 2024 r., zatem skoro waga powstała w 2005 r., to termin 20 lat od zakończenia jej budowy upłynął w 2025 r., a więc po wydaniu przez PINB postanowienia o wstrzymaniu budowy.
Wskazano, że uproszczone postępowanie, o wszczęcie którego zwróciła się Skarżąca, nie mogło zostać wszczęte z uwagi na wskazane powyżej okoliczności. Tym samym zarzuty podniesione w zażaleniu dotyczące naruszenia art. 49f ust. 1 pkt 1 p.b. i art. 61a § 1 k.p.a. należy uznać za nieuzasadnione.
Odnosząc się do zarzutu niewyczerpującego wyjaśnienia sprawy i zgromadzenia materiału dowodowego przez organ powiatowy, WWINB wskazał, że jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. jest aktem formalnym, a nie merytorycznym i organ nie rozstrzyga w nim sprawy co do jej istoty, a także nie prowadzi postępowania administracyjnego przed wydaniem postanowienia, prowadzącego do wyjaśnienia sprawy." (Wyrok NSA z 23.05.2024 r., I OSK 1834/22).
Skargę na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. sp. z o.o. sp. j. zarzucając naruszenie:
1. art. 49f ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w uznaniu, że od chwili zakończenia budowy wagi samochodowej, której dotyczy postępowania, do chwili złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie minęło 20 lat,
2. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że istniały podstawy do odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, mimo spełnienia przez skarżącą przesłanek z art. 49f ust. 1 ustawy Prawo budowlane,
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie sprawy i niezgromadzenie materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej, w szczególności nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań pracownika i przedstawiciela spółki P. sp. z o.o. sp.j., mimo wniosku skarżącej.
Mając na uwadze powyższe, wniesiono o:
1. uchylenie powyższego postanowienia w całości,
2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżącego.
Jednocześnie wniesiono o zawieszenie postępowania w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] pod numerem sprawy: [...], z uwagi na fakt, że rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ przed wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania powinien ograniczyć się do stwierdzenia przesłanek formalnych. W sprawie o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego przesłanką formalną jest ustalenie upływu 20 lat od zakończenia budowy. W niniejszej sprawie, w chwili złożenia wniosku o legalizację uproszczoną upłynęło 20 lat od dnia zakończenia budowy wagi samochodowej położonej w J., wobec czego postanowienie PINB z dnia 9 stycznia 2025 r., a także utrzymujące je w mocy postanowienie [...] WINB z dnia 21 lutego 2025 r., uznać należy za nieuzasadnione.
Ponadto, skarżąca zarzuciła, że organy w sposób niepełny zbadały okoliczności faktyczne niniejszej sprawy i nie zgromadziły, ani nie przeanalizowały wszystkich niezbędnych w sprawie dowodów, mimo wniosku skarżącej.
Organy nie odniosły się w szczególności do załączonego do wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego wydruku z portalu Google Earth, datowanego na dzień 7 lipca 2001 r. Wskazano, że zdjęcie nie jest najwyższej jakości, jednak mimo to na fotografii, w miejscu położenia wagi, widać jej delikatny zarys, co świadczy o tym, że waga już w 2001 r. mogła zostać już na nieruchomości pobudowana.
Ponownie podniesiono, że rok 2005 r., jako data zakończenia budowy wagi samochodowej, został przyjęty przez organ na podstawie książki obiektu budowlanego, która zdaniem skarżącej przedstawia niedokładne dane. Wskazać należy, że w książce obiektu budowlanego podano wyłącznie datę oddania obiektu budowlanego do użytkowania, natomiast przepis art. 49f ustawy Prawo budowlane stanowi, że organ wszczyna postępowanie uproszczone, jeżeli termin 20 lat upłynął od daty zakończenia budowy. W książce obiektu budowlanego ta data nie została jednak wskazana.
Wskazano, że wyjaśnienie powyższych wątpliwości mogłoby zostać dokonane gdyby organy uwzględniły wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, co także skarżąca traktuje jako uchybienie.
Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.
Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości postanowienia Inspektor Nadzoru Budowlanego z 21.02.2025 r., nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia 9 stycznia 2025 r., odmawiające wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wagi samochodowej zlokalizowanej na działkach nr ewidencyjny [...] i [...] przy ul. [...] (od ul. [...]) w J., gmina [...].
Normatywną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.; dalej: p.b.).
Zgodnie z art. 49f ust. 1 ust. p.b. organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne obiektu budowlanego w przypadku łącznego spełnienia dwóch warunków: wybudowania tego obiektu bez wymaganych: pozwolenia na budowę albo skutecznego zgłoszenia zamiaru budowy albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 1) oraz upływu od zakończenia tej budowy co najmniej 20 lat (pkt 2).
Z kolei zgodnie z art. 49 f ust. 5 p.b. nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy organ prawidłowo ustalił datę zakończenia budowy wagi samochodowej. Organy odmówiły spółce wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wagi samochodowej zlokalizowanej na działkach nr ewidencyjny [...] i [...] przy ul. [...] (od ul. [...]) w J., gmina [...]. W ocenie organów od zakończenia budowy do wydania postanowienia o wstrzymaniu nie minęło 20 lat.
Z akt sprawy wynika, że na działce nr [...] przy ul. [...] (od ul. [...]) w J., gmina [...] zlokalizowana jest waga samochodowa, zrealizowana w 2005 r. Waga składa się z modułów płyt betonowych oraz urządzeń mierniczych. Wymiary platformy wynoszą 18 m x 3 m i wysokość ok. 30 cm. Dla kontrolowanej wagi utworzono książkę obiektu budowlanego.
Nie ma sporu co do tego, że inwestorem przedmiotowego obiektu była spółka P. Sp. z o.o. Sp. j. Niespornym jest też, że waga samochodowa została zrealizowana bez pozwolenia na budowę.
W dniu 3 grudnia 2024 r. organ powiatowy wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wagi samochodowej. W tym samym dniu PINB postanowieniem wstrzymał inwestorowi - P. Sp. z o.o. Sp. j. - roboty budowlane polegające na budowie wagi samochodowej zlokalizowanej na działkach nr ewidencyjny [...] i [...] przy ul. [...] (od ul. [...]) w J., gmina [...]. Jednocześnie organ poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację, a także o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania.
W ocenie organu II instancji skoro waga została oddana do użytkowania w roku 2005, to należy przyjąć tę datę za zakończenie jej budowy. Organ uznał, że bez znaczenia pozostaje data produkcji obiektu budowlanego, tj. 1998 r., bowiem nie może stanowić to dostatecznego dowodu, że rok produkcji jest tożsamy z datą zakończenia budowy.
Ponadto organy uznały rok 2005 za datę wybudowania obiektu na podstawie złożonego w trakcie przeprowadzania kontroli oświadczenia pracownika spółki - Ł. S., a także na podstawie zapisu z książki budowlanej, zgodnie z którym waga została oddana do użytkowania w 2005 r.
W ocenie Sądu nie sposób podzielić stanowiska organu w powyższym zakresie, które jest co najmniej przedwczesne. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ administracji ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje procesowe zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
Wskazanym wymogom organ nie sprostał, czym naruszył art. 49f p.b., a także art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.
Przede wszystkim zarówno organ I jak i II instancji nie odniósł się do kwestii wskazanej w zażaleniu w zakresie fotografii z systemu google earth z 2001 r. złożonej rzekomo wraz z wnioskiem o legalizację.
Sąd wskazuje, że w aktach sprawy nie ma takiej fotografii, jednak zarówno w zażaleniu, jak i w skardze strona skarżąca wskazuje na jej załączenie. Fotografia ta nie została również wymieniona we wniosku o legalizację jako załącznik, ani w piśmie przewodnim, do którego dołączono fotografię z datą produkcji przedmiotowej wagi.
Niemniej w zażaleniu podniesiono zarzut dotyczący oceny fotografii z systemu google earth z 2001 r., a organ II instancji kwestię tę pominął. Nie odniósł się również do tego zarzutu w odpowiedzi na skargę.
Ponadto organ nie podjął działań i nie przedstawił rozważań w celu ewentualnego przesłuchania świadków na okoliczność daty powstania wagi, a był to jeden z zarzutów zażalenia i dotyczył pomyłki pracownika w zakresie określenia daty wybudowania wagi.
Sąd podkreśla, że organy nie wskazały jaki konkretnie wpis w książce budowlanej uzasadnia przyjęcie, że zakończenie budowy wagi samochodowej nastąpiło w 2005 r. W ocenie Sądu pojęcie zakończenia budowy i pojęcie oddania obiektu do użytkowania nie mogą być uznane za tożsame. Nie ma jakichkolwiek podstaw by przyjmować, że zakończenie budowy i oddanie obiektu do użytkowania nastąpiło w tej samej dacie.
Organy nie wzięły pod uwagę okoliczności tego, kto prowadził książkę budowlaną obiektu i kto ją podpisał. Taka osoba powinna zostać przesłuchana na tę okoliczność.
Organ odwoławczy pominął więc zarówno podnoszoną w zażaleniu kwestię oceny zdjęcia z systemu google earth, jak i kwestię przesłuchania świadków.
Treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organu II instancji dowodzi zatem nieprawidłowej realizacji przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Uzasadnienie postanowienia, stanowiące jego integralną część, jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego, z poszanowaniem reguł wynikających z art. 15 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia.
Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym.
Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji (odpowiednio postanowienia) powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Przez właściwe motywowanie rozstrzygnięcia organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W przepisie tym przewidziano, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 maja 2014r., sygn. akt II SA/Ol 257/14, LEX nr 1465425).
Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody, czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, w tym okoliczności podnoszonych przez stronę.
Należy zatem uznać, że poprzez nieustosunkowanie się przez WWINB w tej sprawie do twierdzeń uważanych przez stronę skarżącą za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, w tym zarzutów dotyczących oceny zdjęcia google earth oraz przesłuchania świadków, uchybiono powyższym obowiązkom wynikającym z k.p.a.
Odnosząc się do kwestii formalnych Sąd wskazuje, że ustalenia organów obu instancji w tej sprawie mieściły się w ramach analizy wstępnej dotyczącej tego, czy uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 49f ust. 1 p.b. w ogóle może być wszczęte. Podkreślić przy tym należy, że ani przepisy prawa, ani judykatura nie określają czasu dokonywania takiej analizy, ani na czym ma ona polegać. Postępowanie kontrolne pełniło w niniejszej sprawie rolę swoistego postępowania "przedjurysdykcyjnego".
Ustalenie podstawowej przesłanki do przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego powinno co do zasady nastąpić już na wstępnym jego etapie, a nie końcowym stadium postępowania, tj. przy wydawaniu decyzji merytorycznej (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 516/24). Podkreślić należy, że samo złożenie wniosku nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wszczęcia postępowania. To na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku (zgłoszonego żądania) pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne jego rozpatrzenie.
Sąd wskazuje, że w przypadku gdy w danej sprawie przepisy obowiązującego prawa przewidują możliwość wszczęcia postępowania z urzędu, nie wykluczając też wszczęcia go także na wniosek złożony przez podmiot uprawniony (mający interes prawny w sprawie), to wniosek o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, któremu w wyniku postępowania weryfikacyjnego nie można nadać biegu (chociażby ze względu na nie stwierdzenie upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy albo też z innych przyczyn) powinno skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
W kontekście niniejszej sprawy należy jednak uznać, że ustalenia poczynione przez organy są co najmniej przedwczesne z uwagi na uchybienia w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W odniesieniu do wniosku zawartego w skardze w zakresie zawieszenia postępowania w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej prowadzonego przez PINB pod numerem sprawy: [...], należy wskazać, że Sąd nie ma możliwości zawieszenia postępowania administracyjnego i kwestia ta jest poza zakresem przedmiotowego postępowania sądowego, a jej ewentualne rozstrzygnięcie na tym etapie należy do organu.
Ponownie rozpoznając sprawę organ dokładnie ustali i przeanalizuje stan faktyczny sprawy. W szczególności organ odniesie się do kwestii istnienia zdjęcia z systemu google earth z 2001 r. i jego ewentualnej oceny. Organ uzupełni akta sprawy o to zdjęcie (o ile zdjęcie istnieje) i dokona jego oceny w kontekście istnienia wagi samochodowej w 2001 r.
Ponadto organ przesłucha świadka – Ł. S. oraz osobę prowadzącą książkę budowlaną obiektu na okoliczność daty wybudowania wagi samochodowej, a także ewentualnie inne osoby wskazane przez skarżącą spółkę lub wytypowane przez organ (np. właściciele nieruchomości sąsiednich), i dokona oceny ich zeznań.
W zależności od dokonanych ustaleń organ rozpocznie postępowanie legalizacyjne uproszczone lub odmówi jego wszczęcia szczegółowo opisując poczynione ustalenia w uzasadnieniu ewentualnego rozstrzygnięcia z poszanowaniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim z art. 107 § 3 k.p.a.
W związku z powyższym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.