IV SA/Po 457/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Wojewody dotyczącą zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, uznając zgodność procedury z prawem mimo licznych korekt wprowadzonych przez organ odwoławczy.
Skarżący J.S. i W.S. wnieśli skargę na decyzję Wojewody dotyczącą zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Wojewoda, rozpatrując odwołanie od decyzji Starosty, uchylił i zmienił szereg punktów decyzji pierwszej instancji, dokonując korekt merytorycznych i formalnych. Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał sprawę, a wprowadzone zmiany nie naruszyły zasady dwuinstancyjności ani prawa materialnego, oddalając skargę.
Sprawa dotyczyła skargi J. S. i W. S. na decyzję Wojewody z dnia 31 maja 2023 r., która w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji Starosty K. z dnia 26 października 2021 r. zezwalała na realizację inwestycji drogowej polegającej na przebudowie, rozbudowie i budowie drogi gminnej. Wojewoda dokonał szeregu uchyleń i zmian w decyzji Starosty, korygując zapisy dotyczące m.in. powiązania drogi z innymi drogami, map, uzbrojenia terenu, a także dostosowując decyzję do aktualnego stanu prawnego i faktycznego (np. przeniesienia własności). Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 138 §1 pkt 2 k.p.a., art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a., art. 15 k.p.a.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, uznał, że specustawa drogowa ma charakter wyjątkowy i proceduralnie wiąże organ administracji, który nie może modyfikować wniosku inwestora ani oceniać jego racjonalności. Sąd stwierdził, że Wojewoda prawidłowo dokonał korekt, nie naruszając zasady dwuinstancyjności, a zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji RP i interesów osób trzecich uznał za niezasadne, wskazując na prymat interesu publicznego w inwestycjach drogowych oraz możliwość dochodzenia odszkodowania. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy może dokonywać merytorycznych korekt i zmian w decyzji organu pierwszej instancji, o ile nie narusza to istoty sprawy i nie pozbawia strony możliwości odwołania od merytorycznego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy miał prawo dokonać korekt i zmian w decyzji organu pierwszej instancji, aby dostosować ją do aktualnego stanu prawnego i faktycznego, nie naruszając przy tym zasady dwuinstancyjności, zwłaszcza gdy nie przekazywał sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
specustawa drogowa art. 11f § 1
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera określone elementy, w tym wymagania dotyczące powiązania drogi, linii rozgraniczających, ochrony środowiska, interesów osób trzecich, zatwierdzenie projektu budowlanego.
specustawa drogowa art. 11e
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Nie można uzależniać zezwolenia na realizację inwestycji drogowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami.
specustawa drogowa art. 11d
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Określa elementy, które powinien zawierać wniosek o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa wymagania dotyczące oznaczenia stron w decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa formy rozstrzygnięć organu odwoławczego, w tym możliwość uchylenia i zmiany decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie.
Konstytucja RP art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Własność i inne prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Własność może być ograniczona w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.
Prawo budowlane art. 5 § 1
Ustawa Prawo budowlane
Określa warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w tym dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo dokonał korekt decyzji organu pierwszej instancji, nie naruszając zasady dwuinstancyjności. Organ administracji jest związany wnioskiem inwestora i nie może oceniać racjonalności koncepcji inwestycji. Ograniczenia prawa własności wynikające ze specustawy drogowej są dopuszczalne i proporcjonalne, a szkody rekompensowane odszkodowaniem. Interes publiczny w realizacji inwestycji drogowej ma prymat nad interesem indywidualnym.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady dwuinstancyjności przez organ odwoławczy. Naruszenie przepisów postępowania poprzez niebudzące zaufania prowadzenie postępowania i zaniechanie weryfikacji zasadności żądania inwestora. Naruszenie Konstytucji RP (art. 31 ust. 3) poprzez naruszenie zasady proporcjonalności. Naruszenie art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej poprzez zaniechanie zamieszczenia wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z art. 11i ust. 1 specustawy drogowej poprzez zaprojektowanie inwestycji bez poszanowania uzasadnionych interesów skarżących. Naruszenie art. 11d specustawy drogowej poprzez zaniechanie określenia nieruchomości, z których korzystanie będzie ograniczone, i zmian w infrastrukturze.
Godne uwagi sformułowania
decyzja ta czyni zadość wymogom przedstawionym w art. 11f ust. 1 specustawy decyzja wydana w oparciu o przepisy specustawy drogowej jest rozstrzygnięciem o charakterze związanym organy orzekające nie mogą modyfikować ustaleń i parametrów zawartych we wniosku procedujące w tym postępowaniu organy administracji publicznej nie są także uprawnione do przeprowadzania jakiejkolwiek oceny, co do racjonalności czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora w sytuacjach kolizji interesu publicznego i indywidualnego, pomimo że prawo własności jest chronione przez Konstytucję RP, prymat przyznany zostaje interesowi publicznemu nie można uzależniać zezwolenia na realizację inwestycji drogowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami
Skład orzekający
Monika Świerczak
przewodniczący
Izabela Bąk-Marciniak
sprawozdawca
Jacek Rejman
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy drogowej, zakres kompetencji organów administracji w postępowaniu o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej, prymat interesu publicznego nad prawem własności w kontekście inwestycji drogowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury wydawania zezwoleń na inwestycje drogowe na podstawie specustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje konflikt między interesem publicznym (budowa drogi) a prawem własności, a także pokazuje złożoność procedur administracyjnych i rolę sądów w ich kontroli.
“Droga kontra własność: Sąd wyjaśnia granice ingerencji w prawo przy budowie dróg.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 457/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /sprawozdawca/
Jacek Rejman
Monika Świerczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II OZ 635/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-08
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 06 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi J. S. i W. S. na decyzję Wojewody z dnia 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji drogowej oddala skargę w całości
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 31 maja 2023 r. znak [...] Wojewoda, w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania W. S. i J. S. od decyzji Starosty K. nr [...] z 26 października 2021 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na przebudowie, rozbudowie i budowie drogi gminnej w B. od km 0+000,00 do km 1+305,00, orzekł, co następuje:
I. Uchylił w całości punkty I.2. ÷ I.4. na stronie 1. zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie poprzez zatwierdzenie, w miejsce uchylenia, następującego zapisu:.
"2. Należy zapewnić powiązanie drogi gminnej nr 583056P z drogą powiatową nr 3921P poprzez skrzyżowanie zwykłe w km lokalnym 0+000, a na końcu realizowanej drogi wybudować plac do zawracania (km lokalny ok. 1+305).".
II. Uchylił w całości załącznik nr 2 do zaskarżonej decyzji: mapę pn. Teren inwestycji (rys. nr T1÷T3), zawierającą linie rozgraniczające teren i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, nowego załącznika: mapy pn. Prop. przebieg drogi z istniejącym uzbrojeniem (rys. nr T1÷T3), określającej linie rozgraniczające teren, która stanowi integralną część niniejszej decyzji Wojewody jako załącznik nr 1.
III. Uchylił w całości punkt II.1.2.1. (w tym Tabelę nr 1) na stronie 2 zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, następującego zapisu:
"1.2.1. Nieruchomość położona w granicach pasa drogowego drogi gminnej nr 583056P, stanowiąca własność Miasta i Gminy K., wymieniona w poniższej tabeli.
IV. Orzekł poprzez dodanie do zaskarżonej decyzji, w punkcie III.1.1. na stronie 2, po zapisie: "z dnia 07 lipca 2020 r.", zapisu o następującej treści:
"przeniesionych na rzecz zarządcy drogi decyzją Burmistrza Miasta i Gminy K. z 28 lipca 2022 r. (znak: [...]).".
V. W punkcie III.1.2. na stronie 2 zaskarżonej decyzji:
1) uchylił i orzekł poprzez zastąpienie w wierszach 7÷ 8., licząc od dołu strony, zaskarżonej decyzji, zapisu:
"decyzji Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie" zapisem:
"decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie";
2) po zapisie: "ww. decyzji" kropkę zastępuję przecinkiem i orzekł poprzez dodanie do zaskarżonej decyzji zapisu o następującej treści:
"sprostowanej postanowieniem Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 5 stycznia 2023 r. (znak: [...]), przeniesionej na rzecz zarządcy drogi decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 11 kwietnia 2022 r. (znak: [...]), sprostowaną postanowieniami Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z: 10 sierpnia 2022 r. (znak: [...]) i 13 października 2022 r. (znak: [...]).",
VI. Uchylił w całości następujące punkty zaskarżonej decyzji:
1) III.1.3. i III.1.7. na stronach 2 ÷3.;
2) IV.2. na stronie 3. oraz następujący po nim zapis na stronach: 3. (w wierszach 1÷ 9., licząc od dołu strony) i 4. (w wierszach 1÷8., licząc od góry strony);
3) X.1. na stronie 6.;
4) XIV. na stronie 8.
VII. Uchylił zapis w punkcie VII. na stronie 5., w wierszach 8÷18., licząc od góry strony, zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, następującego zapisu:
"Zatwierdzam projekt budowlany dla inwestycji polegającej na przebudowie, rozbudowie i budowie drogi gminnej w B. od km 0+000,00 do km 1+305,00, stanowiący załącznik nr 1 do decyzji, obejmujący:
Tom I - Projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany (branża drogowa),
Tom II - Projekt architektoniczno-budowlany (branża telekomunikacyjna), Tom III - Projekt architektoniczno-budowlany (branża elektryczna)".
VIII. Uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim zatwierdzono projekt budowlany (tj. trzy odrębnie oprawione tomy), stanowiący załącznik nr 1 do zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie poprzez zatwierdzenie, w miejsce ww. uchyleń, nowych, odpowiadających im dokumentów projektowych:
- tomu I projektu budowlanego (projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany: branża drogowa),
- tomu II projektu budowlanego (projekt architektoniczno-budowlany: branża telekomunikacyjna),
- tomu III projektu budowlanego (projekt architektoniczno-budowlany: branża elektryczna),
które stanowią integralną część niniejszej decyzji Wojewody jako odpowiednio załączniki nr 2÷4
IX. Uchylił i orzekł poprzez zastąpienie w punkcie VII. na stronie 5., w wierszu 10., licząc od dołu strony, zaskarżonej decyzji, zapisu: "[...]" zapisem: "[...]".
X. Uchylił w punkcie VIII. 6. na stronie 6. zaskarżonej decyzji, w wierszach:
1) 9÷11., licząc od góry strony, zapis: "rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (t.j. Dz. U. 2018.963)",
2) 14÷15., licząc od góry strony, zapis: "w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (t.j. Dz. U. 2003.120.1126)", i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce ww. uchyleń, nowych, odpowiadającym im, zapisów:
1) "rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 22 grudnia 2022 r. w sprawie dziennika budowy oraz systemu Elektroniczny Dziennik Budowy (Dz.U. z 2023 r. poz. 45)",
2) "w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (Dz.U. z 2003 r. Nr 120, poz. 1126)".
XI. Uchylił w całości punkt VIII.7. na stronie 6. zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, następującego zapisu:
"7. Zarządca drogi jest obowiązany zawiadomić o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych właściwy organ nadzoru budowlanego oraz projektanta sprawującego nadzór nad zgodnością realizacji budowy z projektem w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.).".
XII. Orzekł poprzez dodanie do zaskarżonej decyzji po punkcie X.3. nowego punktu o następującej treści:
"4. Zezwalam na wykonanie rozbiórek w zakresie określonym w punktach X.2. i X.3. decyzji.".
XIII. Uchylił w całości punkty XII.1.- XII.5. na stronie 7. zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, następującego zapisu:
"1. Ustalam obowiązek przebudowy sieci uzbrojenia terenu na nieruchomościach przedstawionych w poniższej Tabeli nr 3, w zakresie oznaczonym linią przerywaną koloru żółtego w załączniku nr 2 do decyzji, zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją.
2. Nie ograniczam sposobu korzystania z nieruchomości przedstawionych w Tabeli nr 3 dla realizacji obowiązku określonego w punkcie Xll.1 decyzji.
3. Zezwalam na wykonanie obowiązku przebudowy sieci uzbrojenia terenu w zakresie określonym w punkcie XII.1. decyzji.".
XIV. Uchylił w całości punkt XIII. na stronach 7÷8. zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, następującego zapisu:
"XIII. Określenie obowiązku przebudowy innych dróg publicznych
1. Ustalam obowiązek przebudowy innej drogi publicznej na nieruchomości przedstawionej w poniższej Tabeli nr 4, w zakresie oznaczonym linią przerywaną koloru fioletowego w załączniku nr 2 do decyzji, zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją.
2. Nie ograniczam sposobu korzystania z nieruchomości przedstawionej w Tabeli nr 4 dla realizacji obowiązku określonego w punkcie XII 1.1. decyzji.
3. Zezwalam na wykonanie obowiązku przebudowy innej drogi publicznej w zakresie określonym w punkcie XIII.X. decyzji.".
XV. Uchylił i orzekł poprzez zastąpienie w punkcie XV. na stronie 8., w wierszach 21÷22., licząc od góry strony, zaskarżonej decyzji, zapisu:
"Określam termin wydania nieruchomości i opróżnienia lokali oraz innych pomieszczeń nie później niż 120 dnia, od dnia w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna" zapisem:
"Określam termin wydania nieruchomości na 120 dzień od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna".
XVI. W pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, że decyzja Starosty K. nr [...] z 26 października 2021 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydana została na podstawie ustawy mającej charakter wyjątkowy i epizodyczny, której celem jest uproszczenie i przyśpieszenie procedur dotyczących wydawania aktów administracyjnych warunkujących rozpoczęcie budowy dróg publicznych, w tym przyśpieszenie nabywania gruntów na potrzeby inwestycji drogowych. Temu też służy objęcie jedną decyzją administracyjną rozstrzygnięć dotyczących różnych kwestii (występujących przy realizacji tego typu inwestycji), jak ustalenie lokalizacji drogi, zatwierdzenie podziału nieruchomości i przejmowanie jej na własność publiczną oraz zatwierdzenie projektu budowlanego stanowiącego pozwolenie na budowę.
W ocenie organu odwoławczego, decyzja ta czyni zadość wymogom przedstawionym w art. 11f ust. 1 specustawy, zawiera, bowiem wszystkie niezbędne elementy określone w tym przepisie, w tym wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami publicznymi i ustalenia związane z liniami rozgraniczającymi teren inwestycji. W decyzji odniesiono się także do warunków wynikających z potrzeb ochrony środowiska, ochrony dóbr kultury oraz wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich.
Zgodnie z art. 11b ust. 1 specustawy, wniosek został złożony po uzyskaniu pozytywnych opinii: Zarządu Województwa i Burmistrza Miasta i Gminy K. .
W myśl art. 11d specustawy, wniosek winien zawierać następujące elementy: mapę w skali co najmniej 1:5000 przedstawiającą proponowany przebieg drogi, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, oraz istniejące uzbrojenie terenu, analizę powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, mapy zawierające projekty podziału nieruchomości, sporządzone zgodnie z odrębnymi przepisami, określenie nieruchomości lub ich części, które są planowane do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, określenie nieruchomości lub ich części, z których korzystanie będzie ograniczone, określenie zmian w dotychczasowej infrastrukturze zagospodarowania terenu, cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, a także zaświadczeniem (aktualnym na dzień opracowania projektu), o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane.
Wszystkie wymagane w niniejszej sprawie ww. elementy wniosku znajdują się w aktach sprawy. Analiza powiązania drogi z innymi drogami publicznymi oraz określenie zmian w dotychczasowej infrastrukturze zagospodarowania terenu nie stanowiły odrębnych elementów wniosków, lecz zostały włączone w projekt budowlany. Ponadto, załączona mapa przedstawiająca proponowany przebieg drogi, wybrane mapy zawierające projekty podziału nieruchomości oraz projekt budowlany zawierały nieścisłości i braki wskazane w wezwaniach Wojewody, które zostały wyjaśnione i skorygowane dopiero w toku postępowania odwoławczego.
Do wniosku zostały również załączone opinie, o których mowa w art. 11d ust. 1 pkt 8 specustawy, oraz wymagane przepisami odrębnymi decyzje administracyjne.
W przedmiotowej sprawie stwierdzono brak obowiązku dołączenia dokumentów wynikających z: art. 11d ust. 1 pkt 7a, pkt 8 lit. a, b, c, e, g oraz ga specustawy.
W aktach sprawy stwierdzono brak dowodów (opatrzonych stosownymi pieczęciami wraz z podpisem i podaniem funkcji osoby upoważnionej do składania oświadczeń w przedmiotowym zakresie) zamieszczenia obwieszczenia o wszczęciu postępowania w BIP Starostwa Powiatowego w K., na tablicy ogłoszeń oraz w BIP UMiG K., a także w prasie lokalnej. Wspomniane kwestie zostały jednak wyjaśnione i uzupełnione w toku postępowania odwoławczego.
Organ II instancji ustalił, że pozostałe strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania w drodze obwieszczenia z 16 czerwca 2021 r. zamieszczonego na tablicach ogłoszeń: UMiG K. oraz Starostwa Powiatowego w K., w BIP: UMiG K. oraz Starostwa Powiatowego w K., opublikowanego w prasie lokalnej ("Gazeta K.") w wydaniu nr [...] z 23 czerwca 2021 r.
Zgodnie z art. lid ust. 6 pkt. 1 i 2 specustawy zawiadomienie o wszczęciu postępowania zawierało oznaczenie nieruchomości lub ich części objętych wnioskiem według katastru nieruchomości oraz informację o terminie i miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z aktami sprawy.
W związku z powyższym zawiadomieniem, strony postępowania nie wniosły żadnych wniosków, uwagi, ani zastrzeżeń dotyczących przedmiotowej inwestycji drogowej.
Postanowieniami z 17 czerwca 2021 r. i 17 sierpnia 2021 r. Starosta K. zobowiązał inwestora do usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym.
Skorygowany projekt budowlany oraz stosowne wyjaśnienia i uzupełnienia zostały przekazane organowi I instancji przy pismach Pełnomocnika zarządcy drogi z: 6 sierpnia 2021 r. i 6 września 2021 r.
O zakończeniu postępowania dowodowego w toku postępowania administracyjnego, Starosta K. zawiadomił pisemnie wnioskodawcę oraz właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem (pismo z 8 września 2021 r.), zgodnie z danymi widniejącymi w katastrze nieruchomości. W aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru ww. pisma.
Wojewoda, zauważył, że w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego, nastąpiło przeniesienie na rzecz Burmistrza Miasta i Gminy K. : wskazanych w sentencji decyzji wobec czego, organ II instancji dokonał stosownych korekt zapisów zaskarżonej decyzji, celem odniesienia ich do aktualnego stanu prawnego i faktycznego, o czym orzeczono odpowiednio w pkt. IV., V.2. i X.l. niniejszej decyzji.
Organ II instancji analizując zapisy zaskarżonej decyzji zauważył, że Starosta K. błędnie zapisał tytuł (określenie przedmiotu) rozporządzenia ogłoszonego w Dz.U. z 2003 r. Nr 120 poz. 1126 (punkt VIII.6. na stronie 6.), a także pomimo dysponowania prawidłowymi danymi, znajdującymi się odpowiednio w projekcie budowlanym i w decyzji nr [...] w P. , wskazał w zaskarżonej decyzji niewłaściwy nr ewid. członka WOIIB (punkt VII. na stronie 5.) oraz niepełną nazwę organu Wód Polskich (punkt III.1.2. na stronie 2.). W ocenie Wojewody wskazane powyżej nieprawidłowości w zaskarżonej decyzji mogły zostać wyeliminowane w trybie art. 113 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydawanych przez ten organ decyzjach.
Podniesiono, że zgodnie z art. 11f ust. 1 specustawy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności: 1) wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, z określeniem ich kategorii; 2) określenie linii rozgraniczających teren, w tym określenie granic pasów drogowych innych dróg publicznych w przypadku gdy wniosek, o którym mowa w art. lid, zawiera określenie granic tych pasów; 3) warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa; 4) wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich; 5) zatwierdzenie podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 12 ust. 1; 6) oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego; 7) zatwierdzenie projektu budowlanego; 8) w razie potrzeby inne ustalenia dotyczące: a) określenia szczególnych warunków zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych, b) określenia obowiązku budowy i okresu użytkowania tymczasowych obiektów budowlanych, c) określenia obowiązku i terminów rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania oraz tymczasowych obiektów budowlanych, d) określenia szczegółowych wymagań dotyczących nadzoru na budowie, e) obowiązku budowy lub przebudowy sieci uzbrojenia terenu, f) obowiązku budowy lub przebudowy urządzeń wodnych lub urządzeń melioracji wodnych szczegółowych; g) obowiązku budowy lub przebudowy innych dróg publicznych, h) obowiązku budowy lub przebudowy zjazdów, i) określenia ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości dla realizacji obowiązków, o których mowa w lit. b, c oraz e-h, j) zezwolenia na wykonanie obowiązków, o których mowa w lit. b, c oraz e-h.
Dokonując analizy zaskarżonej decyzji, organ II instancji uznał za konieczne dokonanie korekty merytoryczno-reformacyjnej zaskarżonej decyzji w punktach wskazanych w sentencji decyzji.
Stwierdził ponadto, że decyzja narusza przepis art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe oznaczenie strony lub stron. Wyjaśniono, że specustawa nie zawiera definicji strony postępowania. W związku z tym w sprawach, których przedmiotem jest zezwolenie na realizację inwestycji drogowej, zastosowanie ma art. 28 k.p.a., gdyż zgodnie z art. 11c specustawy, do postępowania w sprawach dotyczących wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stosuje się przepisy k.p.a., z zastrzeżeniem przepisów specustawy.
Bez wątpienia stronami postępowania w sprawie wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej są, poza inwestorem, właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych wnioskiem, natomiast "pozostałymi stronami", o których mowa w art. 11d ust. 5 specustawy, są podmioty mające inne prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze objętym liniami rozgraniczającymi teren projektowanej drogi publicznej oraz publiczne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, mające nieruchomości publiczne w trwałym zarządzie. Ponadto, co wynika z art. 11f ust. 1 pkt 8 specustawy, stronami postępowania są także właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości położonych poza obszarem znajdującym się w liniach rozgraniczających projektowanej drogi, ale w stosunku do których ustala się w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej obowiązek budowy tymczasowych obiektów budowlanych, obowiązek rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania oraz tymczasowych obiektów budowlanych, a także obowiązek dokonania budowy lub przebudowy sieci uzbrojenia terenu, urządzeń wodnych lub urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, innych dróg publicznych lub zjazdów, na podstawie art. llf ust. 1 pkt 8 lit. b, c, e-h specustawy.
Wojewoda podniósł, że organ I instancji prawidłowo wskazał w decyzji jej adresata - Burmistrza Miasta i Gminy K. , jednak nie umieścił w niej prawidłowej informacji wynikającej z wyżej wskazanych przepisów. Z uwagi na powyższe, organ II instancji konwalidował błędy organu I instancji. Nieprawidłowe oznaczenie stron w zaskarżonej decyzji, mimo że stanowi naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., w analizowanym przypadku nie miało jednak wpływu ani na przebieg postępowania, ani na treść rozstrzygnięcia merytorycznego, tak więc nie wpływa w sposób istotny na wynik sprawy, a tym samym nie stanowiło postawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy dokonując rozstrzygnięć, o których mowa w pkt. I÷XV. swojej decyzji, uznał, że nie naruszają one zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a. Pozostała część zaskarżonej decyzji jest zgodna z przepisami prawa i dlatego - w pkt. XVI. niniejszej decyzji - została ona utrzymana w mocy.
Wojewoda ustosunkował się do wszystkich zarzutów wniesionych przez Odwołujących dotyczących zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.
Po przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym organ II instancji ostatecznie uznał, że przebieg planowanej inwestycji i przyjęte rozwiązania są zgodne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Organ uznał racje przemawiające za ustaloną lokalizacją, które przedstawił inwestor w załączonej do wniosku dokumentacji. W ocenie organu odwoławczego zarówno wniosek inwestora, postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji, jak i zaskarżona decyzja - poza uchybieniami omówionymi i skorygowanymi w niniejszej decyzji - nie naruszają prawa, w związku z czym Wojewoda nie jest władny do wydania negatywnego rozstrzygnięcia w sprawie.
Skargę do Sądu wywiedli W. i J. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Przedmiotowej decyzji zarzucono:
1) Naruszenie przepisów postępowania tj.
a) art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez częściowe uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz utrzymanie w mocy decyzji w pozostałej części w sytuacji, gdy decyzja ta była wadliwa i rażąco naruszała prawo i z tego powodu winna była zostać zmieniona poprzez odmowę udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji drogowej,
b) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 c specustawy drogowej poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z naruszeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co polegało w szczególności na zaniechaniu weryfikacji zasadności żądania inwestora w zakresie rozwiązania alternatywnego, zapewniającego możliwość realizacji tego samego celu publicznego przy ograniczeniu stopnia ingerencji w prawo własności skarżących i pozostałych właścicieli nieruchomości oraz na błędnym ustaleniu, że budowa drogi jest istotnym rozwiązaniem komunikacyjnym dla wszystkich mieszkańców, w sytuacji gdy w rzeczywistości inwestycja nie zmierza nawet do realizacji celu publicznego, albowiem wszyscy mieszkańcy mają obecnie odpowiedni dostęp do dróg publicznych, zaś realizacja przedmiotowej inwestycji drogowej rażąco, w sposób nieproporcjonalny, narusza słuszny interes skarżących jako wywłaszczanych właścicieli nieruchomości;
c) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, co polegało na przeprowadzeniu przez organ drugiej instancji postępowania dowodowego niemalże w całości i skutkowało realnym pozbawieniem skarżących możliwości wniesienia odwołania od decyzji (organu drugiej instancji), która w istocie była nową decyzją merytoryczną, rozstrzygającą sprawę zupełnie odmiennie niż czyniła to decyzja organu pierwszej instancji i kształtującą odmienne prawa i obowiązki skarżących;
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
a) art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady proporcjonalności, polegające na udzieleniu zezwolenia na realizację przedmiotowej dla sprawy inwestycji drogowej w sytuacji, gdy inwestycja ta tylko pozornie realizuje istotny interes publiczny, jednocześnie w sposób rażący ograniczając konstytucyjne Prawa własności oraz wolności podejmowania działalności gospodarczej przez skarżących; naruszenie przepisów prawa materialnego,
b) art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej poprzez zaniechanie zamieszczenia w zaskarżonej decyzji odpowiednich wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, albowiem wskutek wyeliminowania zaskarżoną decyzją pkt IV.2. decyzji organu pierwszej instancji, nie zapewniono skarżącym możliwości prawidłowego korzystania z nieruchomości w zakresie odpowiedniego odbioru ścieków w trakcie trwania realizacji przedmiotowej dla sprawy inwestycji drogowej oraz po jej zakończeniu;
c) art. 5 ust. 1 pkt 9 Ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 11 i. ust. 1 specustawy drogowej poprzez zaprojektowanie przedmiotowej dla sprawy inwestycji bez poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów skarżących;
d) art. 11d specustawy drogowej poprzez zaniechanie określenia nieruchomości lub ich części, z których korzystanie będzie ograniczone i zaniechanie określenia zmian w dotychczasowej infrastrukturze terenu, którą tworzył zbiornik przepływowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1363) - dalej jako: ,,specustawa drogowa’’.
W myśl art. 11 i ust. 1 i 2 specustawy drogowej w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nieuregulowanych w tej ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - z wyjątkiem art. 28 ust. 2, natomiast nie stosuje się przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji.
Nie powielając wszystkich ustaleń organu, szczegółowo wymienionych w zaskarżonej decyzji, a które sąd uznaje za prawidłowe, należy zwrócić uwagę, iż art. 11e specustawy drogowej stanowi, że nie można uzależniać zezwolenia na realizację inwestycji drogowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami. Decyzja wydana w oparciu o przepisy specustawy drogowej jest rozstrzygnięciem o charakterze związanym, gdyż jak wynika z art. 11e ustawy, zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nie można uzależniać od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami. Powyższe oznacza, że w przypadku spełnienia przewidzianych prawem przesłanek właściwy organ ma bezwzględny obowiązek wydania pozytywnego rozstrzygnięcia, tj. udzielenia zezwolenia.
Skoro ustawodawca precyzyjnie określił zakres wniosku składanego przez inwestora drogi publicznej, to porównując jego zawartość (wraz z załącznikami) z ustawowo wyznaczoną treścią orzeczniczą decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, określoną w przywołanym wyżej art. 11f ust. 1 specustawy drogowej, organy orzekające nie mogą modyfikować ustaleń i parametrów zawartych we wniosku o wydanie ww. decyzji, jeżeli nie wynika to z wiążących organ przepisów prawa, niezależnie od ustaleń zawartych we wniosku. Inaczej mówiąc w ramach postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy specustawy drogowej organy orzekające badają jedynie kwestie formalnoprawne i kompletność wniosku o wydanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Organy nie posiadają zatem kompetencji do wyznaczania, korygowania trasy inwestycji, czy też do zmiany proponowanych rozwiązań co do jej przebiegu.
Procedujące w tym postępowaniu organy administracji publicznej nie są także uprawnione do przeprowadzania jakiejkolwiek oceny, co do racjonalności czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora. O przebiegu drogi decyduje bowiem zarządca drogi publicznej (wnioskodawca) i to on wybiera najbardziej korzystne rozwiązanie lokalizacyjne i techniczno - wykonawcze. Rolą orzekającego w sprawie organu jest sprawdzenie kompletności wniosku w świetle wymogów ustawowych oraz czy koncepcja składającego wniosek mieści się w granicach wyznaczonych przez prawo. Tylko bowiem stwierdzenie, iż kształt inwestycji w wersji zgłoszonej we wniosku narusza normę wynikającą z określonych przepisów prawa, zobowiązuje ten organ do odmowy wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej w wersji wnioskowanej przez zarządcę drogi publicznej (por. wyrok NSA z 28 lutego 2014 r., II OSK 93/14; wyrok NSA z 22 września 2020 r., II OSK 711/20; WSA w Rzeszowie z 23 marca 2021 r., II SA/Rz 228/21; wyrok WSA w Warszawie z 27 czerwca 2019 r., VII SA/Wa 866/19; wyrok WSA w Olsztynie z 2 kwietnia 2019 r., II SA/Ol 41/19; wyrok WSA w Lublinie z 28 marca 2019 r., II SA/Lu 988/18, CBOSA ).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, podkreślić należy, że w takim postępowaniu interes społeczny i gospodarczy ma prymat nad słusznym interesem strony, bowiem inwestycja w zakresie realizacji drogi publicznej ma na celu zaspokojenie określonych potrzeb społeczności lokalnej, co oznacza, że jest inwestycją celu publicznego. Natomiast ochronę prawa własności gwarantuje art. 64 ust. 2 Konstytucji RP stanowiąc, iż własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Prawo własności jest chronione konstytucyjnie (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP), aczkolwiek nie jest prawem bezwzględnym. Doznaje w określonych sytuacjach ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczona, przy czym tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Na mocy przepisów specustawy drogowej organy administracji zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności innych podmiotów w celu przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, za słusznym odszkodowaniem. Oznacza to, że w specustawie drogowej ustawodawca dopuścił ograniczenie prawa własności z uwagi na budowę lub rozbudowę drogi publicznej, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
W sytuacjach kolizji interesu publicznego i indywidualnego, pomimo że prawo własności jest chronione przez Konstytucję RP (art. 21 ust. 1), prymat przyznany zostaje interesowi publicznemu. Ustawodawca znacznie zwiększa uprawnienia inwestora i zdecydowanie ogranicza uprawnienia właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji w zakresie określonym przepisami specustawy drogowej, dążąc do zrealizowania istotnych celów publicznych, wśród których znajduje się między innymi potrzeba modernizacji istniejących dróg publicznych. Powyższa regulacja, co należy wyraźnie zaznaczyć, mieści się w granicach ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw określonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2020 r., II OSK 3586/19, LEX nr 2825620).
Poza zakresem oceny organu II instancji i kontroli Sądu znajdują się wszystkie kwestie, które dotyczą zasadności i racjonalności realizacji przedmiotowej inwestycji, szczegółowych rozwiązań projektu, możliwości zmiany przebiegu drogi lub urządzeń infrastruktury technicznej oraz ewentualne szkody i ubytki wartości nieruchomości prywatnych. Te ostatnie kwestie załatwiane są w odrębnym postępowaniu, w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Organy administracji publicznej – a należy dodać, że tym bardziej sądy administracyjne – nie współuczestniczą w projektowaniu inwestycji, której usytuowanie i konkretny kształt zależą od woli zarządcy drogi (por. m.in. wyrok tutejszego Sądu z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt II SA/Po 328/14, dostępny jw.). Stąd też Sąd zwolniony jest z obowiązku szczegółowego rozważania poszczególnych rozwiązań projektu budowlanego w zakresie tych elementów, które miałyby znajdować się na prywatnych nieruchomościach, należących od obydwu skarżących. Dość powiedzieć, że to nie odczucia strony, lecz zamierzenie zarządcy drogi powinno determinować kształt przyjętych rozwiązań.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zawiera wszystkie obligatoryjne elementy określone w art. 11f ust. 1 specustawy drogowej oraz w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Odnosząc się do kolejnego z zarzutów skargi należy wskazać, że stanowisko organu odwoławczego, co do utrzymania w swym zasadniczym trzonie rozstrzygnięcia zawartego w osnowie decyzji organu I instancji, z niezbędnymi w ocenie organu II instancji modyfikacjami (korektami) wynikającymi z rozpatrzenia całokształtu sprawy i merytorycznego orzekania w drugiej instancji, jest trafne i znajduje pełne umocowanie w przepisach art. 15 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Organ II instancji dokonał stosownych korekt zapisów zaskarżonej decyzji, celem odniesienia ich do aktualnego stanu prawnego i faktycznego, o czym orzekł odpowiednio w swojej decyzji.
Warto podkreślić, że zgodnie z treścią art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Z treści powyższego artykułu wywieść należy obowiązek organu odwoławczego do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Procesowym przejawem zasady dwuinstancyjności są określone w art. 138 k.p.a. formy rozstrzygnięć, jakie mogą zapaść w postępowaniu odwoławczym. W szczególności podkreślenia wymaga, że zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Innymi słowy, możliwość wydania decyzji kasacyjnej przez organ II instancji, została powiązana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie zawisłej sprawy, a więc gdy merytoryczna ocena sprawy przez organ odwoławczy skutkowałaby naruszeniem zasady dwuinstancyjności.
W ocenie Sądu analiza całości materiału procesowego (dokumentacji) sprawy administracyjnej, uzupełnionego w toku postępowania odwoławczego, pozwalała na określenie wszystkich wymaganych przepisami specjalnej ustawy drogowej koniecznych elementów decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, o których mowa w art. 11f ust. 1 specjalnej ustawy drogowej, poprzedzone stwierdzeniem spełnienia wymogów formalnych i materialnych wniosku zarządcy drogi, określonych w art. 11 ust. 1 tej ustawy.
W tych warunkach Wojewoda, nawet dostrzegając potrzebę korekty zaskarżonego rozstrzygnięcia, był uprawniony do samodzielnej merytorycznej oceny sprawy, w tym wniosku zarządcy drogi i rozstrzygnięcia sprawy – bez konieczności przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Tym bardziej w świetle aktualnego brzmienia art. 138 § 2 k.p.a., który rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego ogranicza do swego rodzaju ostateczności, która może być zastosowana tylko w razie stwierdzenia, że zakres sprawy pozostały do wyjaśnienia przekracza ramy postępowania uzupełniającego, o którym mowa w art. 136 k.p.a. Skarżący nie zostali pozbawieni możliwości udziału w postępowaniu.
Nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie skarżących jakoby decyzja II instancji rozstrzygała sprawę zupełnie odmiennie niż czyniła to decyzja organu I instancji. Podkreślić należy, że przedmiotem sprawy jest inwestycja drogowa polegająca na przebudowie, rozbudowie i budowie drogi gminnej w B. od km 0+000,00 do km 1+305,00. Zarządca drogi nie wyraził woli zmiany jej lokalizacji. Inwestycją objęte są dokładnie te same nieruchomości, które były wskazane w pierwotnym wniosku. Również linie rozgraniczające teren oraz zakres wywłaszczenia pozostają takie same jak we wniosku rozpatrywanym w toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji. Tym samym, decyzja Wojewody nie wprowadzała żadnych zmian w zakresie podziału nieruchomości stanowiących własność skarżących. Zasadnicze rozstrzygnięcia pozostają więc zgodne z wnioskiem zarządcy drogi oraz decyzją organu I instancji.
Wojewoda ograniczył się jedynie do naprawienia takich wadliwości postępowania przed organem I instancji, które mogły zostać usunięte bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania - uzyskał wyjaśnienia dotyczące przyjętych rozwiązań projektowych oraz umożliwił zarządcy drogi skorygowanie błędów w dokumentacji projektowej dotyczącej inwestycji będącej przedmiotem postępowania przed organem I instancji.
Z kolei brak zgody skarżących stron na realizację przedmiotowej inwestycji na ich działkach w koncepcji przyjętej przez inwestora nie stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji, gdyż przepisy obowiązującego prawa, w tym przepisy specustawy (por. art. 11e), nie uzależniają udzielenia zarządcy drogi zezwolenia na realizację inwestycji drogowej na danej nieruchomości od wyrażenia na to zgody podmiotu będącego właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym tejże nieruchomości.
Kwestia dopuszczalności zastosowania ingerencji wywłaszczeniowej na gruncie specustawy jest ukształtowana całkowicie odmiennie niż w ramach postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego na zasadach ogólnych.
Wszystkie działania w ramach realizacji inwestycji drogowej dokonywane są w oparciu o władztwo administracyjne, a specustawa nie przewiduje w tej materii konsultacji lub uzyskania zezwoleń właścicieli nieruchomości objętych zakresem inwestycji. Podkreślić należy, że inwestor nie musi mieć zgody na podjęcie czynności skutkujących wejściem na teren nieruchomości niezbędnych dla realizacji inwestycji, gdyż przejście własności nieruchomości niezbędnych do realizacji przedmiotowej inwestycji drogowej, w granicach wydzielonych liniami rozgraniczającymi i pasami innych dróg publicznych, następuje z mocy prawa (por. art. 12 ust. 4 specustawy).
Specustawa nie przewiduje też potrzeby uzgadniania rozwiązań projektowych z właścicielami nieruchomości objętych zakresem inwestycji.
Jako niezasadny należy uznać zarzut dotyczący naruszenia przepisów art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez: przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z zaniechaniem uwzględnienia słusznego interesu obywateli, brak podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zaniechania poszukiwania rozwiązania alternatywnego dla inwestycji.
Decyzja Wojewody zawiera wyczerpującą informację okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Wojewoda w uzasadnieniu decyzji odniósł się również do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu.
W świetle przepisów specustawy drogowej, organy orzekające nie mają uprawnienia do oceny racjonalności, czy też słuszności przyjętych we wniosku rozwiązań projektowych, gdyż postępowanie w sprawie zezwolenia na realizację danej inwestycji drogowej toczy się na wniosek zarządcy drogi, którym to wnioskiem organ administracji jest związany. Regulacja zawarta w art. 11a ust. 1, art. 11e oraz art. 11f ust. 1 pkt 2 specustawy wskazuje na związanie organu określeniem linii rozgraniczających teren, w tym granicami pasów drogowych. Organ nie może dokonywać jakichkolwiek zmian, np. w zakresie lokalizacji, przebiegu oraz planowanych parametrów technicznych konkretnej inwestycji. Organ nie mógł także doprowadzić do zmiany jej przebiegu. Jego rola sprowadzała się jedynie do oceny kompletności wniosku pod względem wymogów z art. 11d specustawy. Skoro dochowano tych wymogów to organ stosownie do art. 11e specustawy nie mógł nie wydać przedmiotowej decyzji.
W rezultacie podniesione w skardze argumenty zmierzające do podważenia legalności projektowanej inwestycji drogowej z punktu widzenia możliwości zrealizowania jej w innym kształcie, mniej ingerującym w uprawnienia strony skarżącej, uznać należało za niezasadne.
Sąd nie uwzględnił również zarzutu naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich w zakresie prawidłowego korzystania z nieruchomości. W punkcie IV.l. decyzji organu I instancji, utrzymanym w mocy przez organ II instancji, w prawidłowy sposób ustalone zostały wymogi dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy), w tym wynikające z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy -- Prawo budowlane. Podkreślić należy, że zarówno za nieruchomości gruntowe przejęte pod inwestycję, jak i za wszelkie składniki majątkowe znajdujące się na części działki Skarżących przejmowanej pod realizację inwestycji, zostanie im wypłacone odszkodowanie stanowiące konstytucyjnie określony równoważnik majątkowy odebranego prawa własności, które jest przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Tym samym przydomowa oczyszczalnia ścieków zostanie uwzględniona w operacie szacunkowym sporządzonym na potrzeby wydania decyzji odszkodowawczej.
Odnosząc się natomiast do obowiązku określenia ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości, zauważyć należy, że może dotyczyć on jedynie tych nieruchomości, które są położone poza liniami rozgraniczającymi teren przeznaczony pod budowę drogi, i jest konieczny w celu zajęcia nieruchomości dla zrealizowania obowiązków, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt. 8 lit. b, c oraz e-h specustawy. Sytuacja taka nie zachodzi w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność skarżących.
Podkreślenia wymaga, że przy realizacji tego rodzaju kompleksowych, liniowych inwestycji drogowych nieuniknione jest stwarzanie określonych uciążliwości dla właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze jej oddziaływania. Zaznaczyć przy tym należy, że ustawodawca wprowadzając regulacje szczególne w zakresie określonym specustawą drogową zdecydował o ograniczeniu uprawnień jednostek w celu realizacji inwestycji drogowych, przewidując jednocześnie rekompensowanie szkód wynikających z tego tytułu. Jak już wskazano powyżej w specustawie drogowej ustawodawca dopuścił ograniczenie prawa własności z uwagi na budowę lub rozbudowę drogi publicznej, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Stąd też celowy był zabieg ustawodawcy, który konstruując przepisy specustawy drogowej nie pozostawił organom kompetencji do dokonywania oceny w zakresie nadmiernego obciążenia wywłaszczanej nieruchomości, w konsekwencji wyłączył możliwość podnoszenia tego typu zarzutów. Funkcję kompensacyjną pełni w tych sytuacjach odszkodowanie, o które mogą ubiegać się podmioty, których nieruchomości podlegały wywłaszczeniu.
Reasumując Sąd stwierdza, że zarzuty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI