IV SA/Po 43/23

IV SA/Po 43/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant referent – stażysta Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
IV SA/Po 43/23
Uzasadnienie
Prezydent Miasta P. decyzją z 15.09.2022 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust.1,art.3 ust. 2 i 3, art. 8 ust.1, art. 39, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021r, poz. 2268 ze zm., dalej jako u.p.s.) oraz w związku z art. 15o ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0V1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 2095) oraz art. 104 k.p.a. (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 735 ze zm.) odmówił J. W. (dalej jako skarżący) pomocy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na wymianę instalacji wodno - kanalizacyjnej.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że skarżący w dniu 31.08.2022 r. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej. W związku z powyższym w dniu 06.09.2022 r. pracownik socjalny zgodnie z art. 106 ust 4 u.p.s. w miejscu zamieszkania skarżącego przeprowadził wywiad środowiskowy.
W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bierną zawodowo, niepełnosprawną w stopniu lekkim do 31.05.2024 r. Ponadto uczęszcza na zajęcia w Klubie Integracji Zawodowej.
W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w lipcu 2022 r., źródłem utrzymania skarżącego była pomoc w postaci zasiłku okresowego w wysokości [...] zł. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem kryterium dla jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi 776,00 zł. Zatem posiadany dochód kwalifikuje skarżącego do otrzymania pomocy zgodnie z art. 39 u.p.s.
Organ I instancji ustalił, że skarżący zobowiązany jest do regulowania rachunków za energię elektryczną, gaz i czynsz. Jednak nie ponosi on tych zobowiązań, gdyż są regulowane na bieżąco przez organ.
Wskazano, iż organ systematycznie wspiera skarżącego udzielając pomocy na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, jak m.in. żywność, zakup środków czystości i innych, o które on wnioskuje.
Organ I instancji powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 02 lipca 2008r. o sygn. II SA/Lu 97/08, LEX nr 509620, w myśl którego "Nieuwzględnienie w całości żądania nie pozostaje w sprzeczności z prawem, skoro skarżąca systematycznie otrzymuje wsparcie, a jednocześnie ośrodek pomocy społecznej ma ograniczone możliwości finansowe. Pomoc społeczna nie może być traktowana jako stale źródło dochodu służące do zaspokajania choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb".
Zaznaczono, że wysokość zasiłków celowych, jak i sama decyzja o ich przyznaniu, ustalana jest w drodze uznania administracyjnego. Nie oznacza ono jednak całkowitej dowolności w zakresie rozstrzygnięć dotyczących środków pomocowych. Organ rozstrzygając wnioski o pomoc finansową, musi kierować się nie tylko potrzebami i sytuacją materialną wnioskodawcy, ale również własnymi możliwościami finansowymi, bowiem zobowiązany jest tak rozdysponować środki, aby nie pozbawić pomocy innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji.
W kwestii wniosku skarżącego o pomoc w wymianie instalacji wodno-kanalizacyjnej w kwocie [...]zł Prezydent stanął na stanowisku, iż nie ma możliwości przyznania pomocy na ten cel, gdyż przekracza ona jego możliwości finansowe.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. W. podnosząc, iż może korzystać jedynie z ciepłej wody z bojlera, natomiast nie może korzystać z zimnej wody. Wskazał, że otrzymuje zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie [...]zł i nie posiada innych dochodów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30.11.2022 r. nr [...] 2022 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania.
Kolegium wskazało, że organ pomocy społecznej przyznał skarżącemu pomoc finansową w łącznej kwocie [...]zł na zakup żywności na okres od dnia 1 września 2022r. do dnia 31 grudnia 2022r. [czyli [...] zł miesięcznie]. Zatem skarżący ma zabezpieczone podstawowe potrzeby bytowe. Stwierdzono, iż skarżący spełnia warunek dochodowy do przyznania wnioskowanej pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust.1 i 2 u.p.s. Jest to pomoc uznaniowa, gdyż zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ pomocy społecznej może, lecz nie musi go przyznać, i to nawet jeśli wnioskujący spełnia przesłanki do przyznania takiej pomocy. W tej sytuacji przyznanie przez organ I instancji pomocy finansowej z przeznaczeniem na wymianę instalacji wodno - kanalizacyjnej w kwocie [...]zł nie jest możliwe także z uwagi na brak takich środków w dyspozycji organu pomocy społecznej. Udziela on pomocy dla skarżącego na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych, lecz nie jest w stanie zabezpieczyć takiej pomocy w tak dużej wysokości, także z uwagi na potrzeby innych gospodarstw domowych.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że pomoc finansowa może być udzielana wnioskodawcy zgodnie z art. 39 ust.1 i 2 u.p.s. jeśli strona postępowania podejmuje czynności - zgodnie z postanowieniami art. 2 do art. 4 u.p.s. - do poprawy swej trudnej sytuacji życiowej. W przypadku skarżącego nie ulega wątpliwości, iż nie wykazuje on aktywności w poszukiwaniu zatrudnienia - jako osoba niepełnosprawna w stopniu lekkim, do dnia 31 maja 2024r. - choćby w niewielkim zakresie. Poza tym nie ma wątpliwości, iż organ I instancji zabezpieczył jego podstawowe potrzeby bytowe, lecz nie jest w stanie zabezpieczyć tak wysokiej pomocy - na wymianę instalacji wodno - kanalizacyjnej - z własnych środków finansowych, które są przeznaczane na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych innych gospodarstw istniejących na terenie działania MOPR P. . W tym stanie rzeczy uznano, iż Prezydent Miasta P. decyzją Nr [...] z dnia 15 września 2022r. prawidłowo odmówił przyznania skarżącemu udzielenia pomocy finansowej na wymianę instalacji wodno- kanalizacyjnej w kwocie [...]zł.
Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł J. W. wskazując, że nie chodzi mu o pokrycie całkowitych kosztów wymiany instalacji wodnej, lecz ich części.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1842 ze zm.).
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30.11.2022 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 15.09.2022 r. nr [...] odmawiającą skarżącemu przyznania pomocy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na wymianę instalacji wodno - kanalizacyjnej.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanych decyzji stanowił art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021r, poz. 2268 ze zm., dalej jako u.p.s.).
Z przepisu art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. wynika, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Zaznaczyć trzeba, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1794/10 dostępny na http://cbois.nsa.gov.pl).
W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08). Sąd kontroluje przede wszystkim przestrzeganie przez organ wymogów proceduralnych, bada prawidłowość ustaleń faktycznych (tylko przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym można mówić o prawidłowym zastosowaniu uznania administracyjnego), a także ocenia, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu luzu decyzyjnego, wyznaczanych wskazanymi wyżej determinantami (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. II SA/Gl 1244/22, publ. LEX nr 3454963). Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. II SA/Sz 308/22, publ. LEX nr 3454100).
Kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Zbadania wymaga to, czy uznanie było w ogóle dopuszczalne, czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji i czy prawidłowo uzasadniono wybór rozstrzygnięcia sprawy. Wybór rozstrzygnięcia powinien zaś być oparty o wyraźnie określone kryteria, którymi kierował się organ (patrz wyrok NSA z dnia 4 marca 2022 r. o sygn. I OSK 1157/21, publ. LEX nr 3323438)
Uznaniowy charakter zasiłku celowego oznacza, że organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 u.p.s. (patrz wyrok NSA z dnia 5 lipca 2022 r. o sygn. I OSK 2075/21, publ. LEX nr 3432599). Nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami (tak wyrok NSA z dnia 4 marca 2022 r. o sygn. I OSK 1151/21, publ. LEX nr 3323437).
Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby (i to zawsze w pełnej, zgłoszonej wysokości) choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 maja 2022 r., sygn. II SA/Po 933/21, publ. LEX nr 3350316).
Luz decyzyjny organu przy użyciu art. 39 ust. 1 u.p.s. ograniczają dwa elementy: po pierwsze konieczność uwzględnienia przesłanek wynikających z celów i funkcji pomocy społecznej, z drugiej, ogólna zasada postępowania administracyjnego, nakazująca dokonanie właściwego wyważenia pomiędzy interesem publicznym i słusznym interesem strony (art. 7 k.p.a.). Dokonując ważenia interesów organ orzekający w sprawach pomocy społecznej musi z jednej strony mieć na uwadze potrzeby konkretnego wnioskodawcy, ale także ograniczone środki jakimi dysponuje i konieczność zaspokojenia potrzeb innych podmiotów ubiegających się o wsparcie z pomocy społecznej (tak wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 marca 2022 r. o sygn. II SA/Go 16/22, publ. LEX nr 3338088 ).
Z powyższego wynika, że ustawa nie nakłada na organy pomocy społecznej obowiązku udzielania wsparcia w formie zasiłków celowych, bowiem ma ona charakter fakultatywny i uzależniona jest indywidualnych okoliczności sprawy oraz możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, który powinien brać pod uwagę potrzeby pozostałych klientów nie osiągających dochodów. Pomimo zrozumienia trudnej sytuacji materialnej czy życiowej wnioskodawców organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do przyznawania zasiłków celowych w wysokości zapewniającej całkowite pokrycie zobowiązań osób ubiegających się o pomoc. Przyjęcie takiego sposobu postępowania spowodowałoby w krótkim czasie brak możliwości wsparcia innych świadczeniobiorców. Wobec bowiem ograniczonych środków finansowych organ nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb wszystkich osób ubiegających się o pomoc w zgłaszanej przez nie wysokości. Musi zatem przyjąć obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych.
Istotne jest także, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej osobie znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, wskazanej w art. 7 u.p.s., nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, będące dysponentami środków publicznych przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Podkreślić należy, że pomoc społeczna oparta jest na zasadzie pomocniczości. Jej celem jest wspieranie osób w trudnej sytuacji życiowej i nie może być ona traktowana jako stałe źródło dochodu, służące zaspokajaniu wszystkich zgłoszonych potrzeb. Tym samym, nawet w sytuacji, gdy istnieją podstawy do udzielenia pomocy, osoba uprawniona musi liczyć się z tym, że pomoc może nie zostać jej przyznana, bądź też jej wymiar może być ograniczony (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. II SA/Gl 1244/22, publ. LEX nr 3454963).
Zasiłek celowy jest bowiem świadczeniem, które ma umożliwić osobie wnioskującej o pomoc zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej. Zasiłek celowy nie służy natomiast rekompensacie poniesionych przez stronę wydatków. Celem pomocy społecznej jest udzielanie wsparcia osobom rzeczywiście go potrzebującym i nie mogą z niego korzystać osoby, które mają możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych. Pomoc społeczna nie ma charakteru stałego i nie źródłem stałego dochodu. Ma ona przejściowo stanowić rodzaj wsparcia w celu pokonania trudności życiowych beneficjentów (por. wyrok WSA w Gliwicach z 31 sierpnia 2022 r. o sygn. II SA/Gl 639/22, publ. LEX nr 3420576 ). Przy czym
Organ pomocy, ustalając wysokość zasiłku celowego, zobligowany jest wziąć pod uwagę nie tylko potrzeby wnioskodawcy, ale również wielkość przyznanych z budżetu państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej ( patrz wyrok NSA z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. I OSK 2076/21, publ. LEX nr 3413340).
Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2022 r. o sygn. I OSK 1777/21, publ. LEX nr 3421399).
W ramach pomocy społecznej nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. W takich sytuacjach odmowa ich przyznania osobie ubiegającej się o tego rodzaju świadczenia może być podyktowana wyłącznie brakiem dostatecznych środków na ich pokrycie i to nawet wówczas, gdy potencjalny beneficjent, z uwagi na swoją sytuację osobistą i majątkową, spełnia kryteria niezbędne do ich otrzymania (tak WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 7 grudnia 2021 r. o sygn. IV SA/Po 837/21, publ. LEX nr 3288873).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że bezsporne w tej sprawie pozostaje, iż skarżący spełnia przesłanki do przyznania zasiłku celowego, a przede wszystkim tzw. kryterium dochodowe.
Sąd dostrzega wadliwość decyzji organu I instancji polegającą na naruszeniu art.107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczność uzasadnienia i jedynie ogólne wskazanie, że organ nie ma możliwości przyznania pomocy w kwocie [...]zł na wymianę instalacji wodno-kanalizacyjnej Prezydent, gdyż przekracza ona jego możliwości finansowe. Jednakże samo postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo i na podstawie akt administracyjnych jest możliwe ustalenie pełnego stanu faktycznego, a zaskarżone decyzje poddają się kontroli.
Sąd stanął jednak na stanowisku, że to organ I instancji jest w stanie najlepiej ocenić swoje możliwości finansowe. Wprawdzie przy takim ogólnikowym uzasadnieniu nie poddają się one weryfikacji, to jednak Sądowi z urzędu jest wiadomym, że organy pomocy społecznej nie posiadają środków wystarczających na udzielenie każdej wnioskowanej pomocy. Ponadto bezspornym był ustalony stan faktyczny, a w szczególności to, że skarżący w zasadzie całkowicie utrzymuje się z uzyskiwanej pomocy społecznej. Sąd wskazuje, że skarżący m.in. otrzymuje już zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie, a ponadto obejmowany był systematyczną pomocą w formie opłacania przez organ rachunków za energię elektryczną, gaz i czynsz za mieszkanie, zasiłków celowych na potrzeby zgłaszane we wnioskach. Organ wyjaśnił, że skarżący otrzymuje systematycznie pomoc finansową z ośrodka na takie potrzeby jak żywność, zakup środków czystości i innych.
Podsumowując ten wątek, skarżący ma więc zabezpieczone podstawowe potrzeby bytowe, gdyż otrzymuje [...] zł zasiłku stałego. Od września do grudnia 2022 r. przyznano mu również [...] zł miesięcznie zasiłku celowego na żywność. Organ opłaca również jego rachunki za mieszkanie (prąd, gaz, czynsz).
Rozpoznając sprawę z zakresu pomocy społecznej pamiętać trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.).
Z odwołania wynika, że skarżący w łazience ma dostęp jedynie do ciepłej wody i nie ma dostępu do zimnej wody.
W ocenie Sądu istotne jest w kontrolowanej sprawie, że zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt c) u.p.s., świadczeniami z pomocy społecznej są m.in. zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy. Z kolei art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów m.in. zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy określony art.39 u.p.s. jest świadczeniem jednorazowym skierowanym na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej.
Należy mieć na uwadze, że ustawodawca szczegółowo zaznaczył – co umknęło uwadze organów – że w odniesieniu do remontów zasiłek celowy może być przyznany jedynie na remont "drobny". W ocenie Sądu wystąpienie z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na wymianę instalacji wodno - kanalizacyjnej nie mieści się w przesłankach z art. 39 u.p.s. warunkujących możliwość przyznania zasiłku celowego, ponieważ z pewnością nie jest to remont drobny. Skarżący nie wnioskuje o pokrycie kosztów np. wymiany jedynie kranu, kolanka, czy fragmentu uszkodzonej rury, lecz o wymianę całej instalacji wodno - kanalizacyjnej. Wymiana całej instalacji w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie ma charakteru drobnego remontu. Ponadto kwota [...]zł, o ile nie jest wysoka w odniesieniu do kosztów prac budowlanych, o tyle jest bardzo duża w realiach udzielanej pomocy społecznej. Przykładowo kwota zasiłku okresowego wypłacanego skarżącemu w wysokości [...] zł mieści się w kwocie [...]zł niemal 8 razy. Oznacza to, że 8 osób mogłoby otrzymać miesięczny zasiłek okresowy prawie w takiej wysokości jak skarżący. Tak więc już tylko z tego względu sporny wniosek skarżącego nie zasługiwał na aprobatę.
Biorąc pod uwagę, że skarżący jest w zasadzie utrzymywany przez MOPR, brak jest podstaw do realizacji tak kosztownego w realiach pomocy społecznej remontu. Wprawdzie skarżący podniósł, iż oczekuje od organu partycypowania jedynie w części kosztów planowanego remontu, jednak taki argument podniósł dopiero w skardze nie wskazując przy tym w jakiej części takiej partycypacji oczekuje. Tak więc organy nie mogły się do tego odnieść w swych decyzjach i słusznie na etapie postępowania administracyjnego potraktowały wniosek skarżącego jako wniosek o sfinansowanie całości kosztów planowanego remontu.
Należy jeszcze raz podkreślić, że wszystkie podstawowe potrzeby bytowe skarżącego są zabezpieczone. Ma on dostęp do ciepłej wody. Tak więc nie jest pozbawiony wody w ogóle.
Co istotne, skarżący narusza także zasadę pomocniczości. Z akt sprawy nie wynika bowiem, by czynił cokolwiek, by uzyskiwać własne dochody i od dłuższego czasu ogranicza się jedynie do korzystania z różnych form pomocy społecznej. Jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12.09.2022 r. jest on osobą bierną zawodowo utrzymującą się wyłącznie z pomocy społecznej, przy czym jest osobą roszczeniową i wymuszającą szeroką pomoc. Taka postawa nie zasługuje na aprobatę. Pomoc społeczna nie może być bowiem traktowana jako stałe i zasadnicze źródło dochodu służące zaspokojeniu wszelkich potrzeb, a jej celem jest jedynie pomaganie danym osobom w pokonywaniu trudności. Jednak trudności te pokonywać musi dana osoba, a jedynie przy pomocy organów pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej mają rolę jedynie pomocniczą, a nie podstawową w pokonywaniu trudności.Tym samym wymagana jest aktywność takich osób w miarę posiadanych możliwości.
Przekładając powyższe na stan omawianej sprawy należy uznać, że z uwagi na to, że planowany remont nie jest remontem drobnym w rozumieniu art.39 ust.2 u.p.s., że posiadane przez organ środki finansowe nie pozwalają na sfinansowanie planowanej inwestycji bez istotnego uszczerbku dla innych podopiecznych organu, a także że skarżący narusza zasadę pomocniczości poprzez całkowitą bierność wyrażającą się w tym, że nie czyni nic, by nie pozostawać na ciągłym utrzymaniu pomocy społecznej, w ocenie Sądu w realiach tej konkretnej sprawy organy nie naruszyły zasad uznania administracyjnego.
Trzeba ponownie wyjaśnić, że MOPR nie miał możliwości przyznania zasiłku celowego, zgodnie z żądaniem skarżącego bez naruszenia uzasadnionych interesów swoich pozostałych podopiecznych.
Należy ponownie podkreślić, że zasiłek celowy powinien być jedynie przejściowym uzupełnieniem budżetu domowego i nie może stanowić stałego źródła utrzymania i zaspokajania potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej. Wynika to z ograniczonych możliwości systemu pomocy społecznej, ale również racjonalnych zasad funkcjonowania tego systemu. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy.. Gospodarując ograniczonymi środkami finansowymi, organ pomocy społecznej nie może dopuścić, do sytuacji, w której jeden podopieczny otrzymuje kilka świadczeń i to w wysokości przez niego oczekiwanej, a inny, z powodu ww. ograniczeń, takiej pomocy nie otrzyma. Należy podkreślić, że organ nie ma obowiązku przyznania zasiłku celowego w odniesieniu do wszelkich żądań wnioskodawcy. Ten zasiłek jest jedynie dofinansowaniem do określonych zakupów i jest uzależniony od możliwości finansowych organu,
Sąd dostrzega, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie są kompletne pod kątem wyjaśnienia kryteriów, jakimi się kierowano i są w tym zakresie niepełne, jednak biorąc pod uwagę informacje posiadane przez Sąd z urzędu, należy uznać że uchybienia te nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.