IV SA/Po 429/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-09-21
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
odpady komunalnerecyklingkara pieniężnaochrona środowiskaustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminachsprawozdanie rocznekontrola sądu administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki R. sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymując karę pieniężną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych w 2021 roku.

Spółka R. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała karę pieniężną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych w 2021 roku. Spółka zarzucała m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących poziomów recyklingu i naruszenie przepisów postępowania. Sąd administracyjny uznał jednak, że kara została nałożona prawidłowo, opierając się na danych ze sprawozdania rocznego spółki, które jest podstawą do obliczenia poziomu recyklingu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę R. sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2021 roku. Spółka zarzucała organom błędy w wykładni i zastosowaniu przepisów prawa materialnego, a także naruszenia przepisów postępowania, w tym dotyczące ustalenia stanu faktycznego i możliwości odstąpienia od nałożenia kary. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu. Podstawę materialnoprawną stanowiły przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności art. 9x ust. 2 pkt 1, który przewiduje karę pieniężną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu. Sąd podkreślił, że poziom recyklingu jest ustalany na podstawie sprawozdań składanych przez podmiot odbierający odpady, zgodnie z art. 9n ust. 4 ustawy. W niniejszej sprawie, poziom recyklingu obliczono na podstawie sprawozdania złożonego przez samą spółkę, które wykazało osiągnięcie 13,27% recyklingu zamiast wymaganego 20%. Sąd odrzucił argumentację spółki, że powinny być stosowane dane z instalacji komunalnej, wskazując, że obowiązek sprawozdawczy dotyczy danych podmiotu odbierającego odpady. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania również okazały się chybione. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Kara pieniężna powinna być obliczona na podstawie danych ze sprawozdania rocznego podmiotu odbierającego odpady komunalne, zgodnie z art. 9n ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a nie na podstawie danych o poziomie recyklingu przekazanych przez instalację komunalną.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że obowiązek sprawozdawczy podmiotu odbierającego odpady dotyczy jego własnych danych dotyczących osiągniętego poziomu recyklingu, a nie danych średnich z instalacji. Kwestionowanie tych danych przez spółkę oznacza podważanie rzetelności jej własnego sprawozdania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.c.p.g. art. 9x § ust. 2 pkt 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Przedsiębiorca odbierający odpady komunalne, który nie wykonuje obowiązku osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, podlega karze pieniężnej.

u.c.p.g. art. 9g § pkt 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Podmiot odbierający odpady komunalne jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.

u.c.p.g. art. 9x § ust. 3

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Kara pieniężna jest obliczana jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku i brakującej masy odpadów komunalnych.

u.c.p.g. art. 9n § ust. 4

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Podmiot odbierający odpady komunalne jest obowiązany zamieścić w rocznym sprawozdaniu informacje o osiągniętym poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny nad działalnością administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie sądu o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.c.p.g. art. 3b § ust. 1 pkt 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo - za rok 2021.

p.o.ś. art. 290 § ust. 2

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Określa podstawę do wydania przepisów dotyczących jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska

Określa jednostkową stawkę opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku (w 2020 i kolejnych latach 270 zł).

u.c.p.g. art. 9oa § ust. 3

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Dotyczy obowiązku przekazywania przez instalacje komunalne informacji o odpadach poddanych recyklingowi, które mogą być podawane jako średni procentowy wskaźnik.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 189d

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy przesłanek do nakładania kar administracyjnych.

k.p.a. art. 189f

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy możliwości odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia przepisów prawa materialnego - art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g ucipg poprzez wymierzenie kary administracyjnej na podstawie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych z frakcji papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła innych niż wskazanych w art. 9g ucipg. Błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego - art. 9n ust. 4 i 9oa w zw. z art. 9g ucipg poprzez przyjęcie, iż poziomy recyklingu przekazywane przez instalacje na podstawie art. 9oa ucipg i poziomy recyklingu zamieszczane przez skarżącego w sprawozdaniu rocznym na podstawie art. 9n ust. 4 ucipg są tożsame z poziomami recyklingu o których mowa w art. 9g i można na ich podstawie wymierzyć karę. Naruszenie przepisów postępowania – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, jakie poziomy recyklingu skarżący faktycznie uzyskał. Naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, czy skarżący uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia art. 9g ucipg nie doszło. Naruszenie przepisów postępowania - art. 189d k.p.a. i art. 189f k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i brak zbadania przez Związek przesłanek do nakładania kary administracyjnej i przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary.

Godne uwagi sformułowania

Podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Kwestionując tę wielkość, Skarżąca w istocie podważa rzetelność sprawozdania złożonego przez siebie, jako przez podmiot odbierający odpady komunalne. Obowiązek sprawozdawczy spółki, o którym mowa w art. 9n u.c.p.g. dotyczy jej danych, które zobligowana była gromadzić. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swoje przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu.

Skład orzekający

Donata Starosta

przewodniczący

Izabela Bąk-Marciniak

sprawozdawca

Maciej Busz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku sprawozdawczego podmiotów odbierających odpady komunalne w zakresie poziomu recyklingu oraz podstawy prawnej nakładania kar pieniężnych za jego nieosiągnięcie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz rozporządzeniami wykonawczymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu gospodarki odpadami i odpowiedzialności przedsiębiorców za osiąganie celów recyklingu, co jest istotne dla sektora ochrony środowiska i firm działających w tej branży.

Kara za brak recyklingu: Sąd potwierdza odpowiedzialność firmy za dane w sprawozdaniu.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 429/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta /przewodniczący/
Izabela Bąk-Marciniak /sprawozdawca/
Maciej Busz
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Czystość i porządek
Sygn. powiązane
III OSK 3455/23 - Wyrok NSA z 2025-07-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2519
art. 9x ust. 2 pkt 1, 9g
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę w całości
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania R. sp. z o.o. od decyzji Zarządu Związku Międzygminnego "C. " z dnia 21 grudnia 2022 r. nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odbieranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy K. będącej członkiem Związku Międzygminnego "C. " w roku 2021, w wysokości [...] zł, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 9g pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2519, dalej jako "ustawa" lub "ucipg"), podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3b ust. 1 ustawy. Art. 3b ust. 1 pkt 1 ustawy wskazuje, że gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo - za rok 2021.
Wskazano, że poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych obliczany jest na podstawie rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz. U. z 2021 r., poz 1530).
Odwołująca uzyskała poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych 13,27 % w stosunku do wymaganego poziomu 20% za 2021 r. Obliczono też, że łączna masa odpadów komunalnych brakująca do osiągnięcia wymaganego poziomu 20% za 2021 r. wynosi 30,5763 Mg, tj. 90,9120 Mg (potrzebna masa) - 60,3357 Mg (przekazana masa).
Organ odwoławczy podkreślił, że jak wskazuje art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy, przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Karę tę, zgodnie z art. 9x ust. 3 ustawy oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie, brakująca do osiągnięcia wymaganego poziomu masa odpadów komunalnych wyniosła 30,5763 Mg.
Jednostkowa stawka opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku ustalona na podstawie: art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556) oraz załącznika nr 2: Jednostkowe stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku (poz. 1051) do rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2017 r., poz. 2490), wynosi 270 zł. Zatem 30,5763 x 270 = 8.255.60 zł.
W odniesieniu do zarzutów odwołania SKO wskazało, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. W szczególności organ I instancji ustalił prawidłowo wszystkie istotne w sprawie okoliczności, w zakresie ustalenia stanu faktycznego. Zauważyć należy, że organ kierując się zasadą ogólną wyrażoną w przepisie art. 7 Kpa, uszczegółowioną w art. 77 § 1 Kpa wnikliwie ustalił stan faktyczny sprawy. W zaskarżonej decyzji bardzo szczegółowo wyjaśniono podstawę prawną, jak i mechanizm naliczenia kary pieniężnej. Podstawy do obliczenia tej kary ustalono w oparciu o zacytowane w decyzji w sposób prawidłowy przepisy prawa, na podstawie sprawozdania za 2021 r. złożonego przez Odwołującą. Wykonane działania matematyczne jak i przyjęte dane nie są kwestionowane przez Odwołującą, a zdaniem Kolegium wykonane zostały należycie. Wobec tego poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia jak i rzeczywiście osiągnięty, oraz wysokość wyliczonej kary pieniężnej, są wskazane prawidłowo. Kolegium uznało tym samym zarzut niepodjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego za chybiony.
W ocenie Kolegium, stan faktyczny sprawy jest jasny i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji odnośnie istotnych faktów nie budzi wątpliwości. Organ ma prawo opierać się na faktach znanych mu z urzędu (a takim jest złożenie sprawozdania z określoną ilością odpadów komunalnych) i nie musi się w takim wypadku powoływać na konkretne dowody, ani dokonywać ich oceny.
Odnośnie zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia art. 189f Kpa, poprzez jego niezastosowanie SKO zauważyło, że w orzecznictwie nie ma jednolitości co do kwestii możliwości stosowania regulacji z działu IVa Kpa (administracyjne kary pieniężne) w odniesieniu do kar z art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy. Nawet jednak przyjmując, że skoro ustawa nie reguluje przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, to kodeksowa instytucja odstąpienia od nałożenia kary nie znajduje zastosowania.
Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie, nie została spełniona żadna z przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W pierwszej kolejności wskazano, że Odwołująca osiągnęła poziom recyklingu 13,27 % zamiast 20%, a jako podmiot profesjonalny miała obowiązek znać przepisy prawne oraz wykonać ciążące na niej obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podmiot prowadzący działalność w zakresie odbioru odpadów komunalnych musi tak organizować swoją działalność, żeby móc wywiązać się z ciążących na nim obowiązków. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Odwołująca jako profesjonalista w branży, musi być świadoma wynikających z ustawy konsekwencji niedochowania poziomów recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania poziomu recyklingu, określonego w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2014 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów.
Odwołująca nie przedstawiła też żadnych dowodów potwierdzających, że nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu, bądź dowodów potwierdzających, że nie ponosi odpowiedzialność za taki stan rzeczy. Do odstąpienia od wymierzenia kary może dojść tylko wówczas, gdy strona wykaże, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Ze sprawy nie wynika też, żeby Odwołująca podjęła jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszenia prawa.
Wymierzenie kary jest następstwem naruszenia prawa, a przy ustalaniu jej wysokości nie uwzględnia się indywidualnych okoliczności, gdyż jej wysokość wprost wynika z art. 9x ust. 1 pkt 1 ustawy. Powyższe oznacza, że ustawodawca w tym względzie nie pozostawił organowi swobody oceny, a decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany.
Zdaniem organu odwoławczego odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu będzie wpływać na bagatelizowanie nakazów i obowiązków ustawowych także w przyszłości, nie spowoduje osiągnięcia celów administracyjnej kary pieniężnej, ale przyczyni się do osiągnięcia skutku odwrotnego do zamierzonego.
Kolegium nie zgodziło się też z zarzutem naruszenia art. 9x ust. 2 pkt 1 w związku z art. 9g oraz art. 9n ust. 4 i art. 9oa w związku z art. 9g ustawy, poprzez nieprawidłowe zastosowanie. W ocenie organu nałożenie kary, o której mowa w art. 9x ust. 3 ustawy jest ściśle związane z treścią obowiązku nałożonego na przedsiębiorcę odbierającego odpady, określonego w art. 9g ustawy zacytowanym powyżej. Z powyższej regulacji wynika zatem, że podmiot odbierający odpady, o którym mowa w art. 9g ustawy, który nie wykonuje określonego tam obowiązku, w tym osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, podlega karze pieniężnej obliczonej na podstawie art. 9x ust. 3 ustawy. Przepisy te zatem nie przewidują wprost możliwości uwolnienia się od kary od strony subiektywnej. W ich świetle jedynie wykazanie, że osiągnęło się wymagany poziom, może doprowadzić do nieorzeczenia o karze. Odwołująca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu, bądź dowodów potwierdzających że nie ponosi odpowiedzialność za taki stan rzeczy.
Kolegium zauważyło, że do obliczenia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przyjęto dane o ilości odpadów komunalnych wynikające ze sprawozdania sporządzonego przez Odwołującą. Spółka przedłożyła 31 stycznia 2022 r. (korekty: 3 marca 2022 r., 7 marca 2022 r. i 9 marca 2022 r.) sprawozdanie o odebranych odpadach komunalnych w łącznej ilości 60,3357 Mg, które stanowiło podstawę wyliczenia przedmiotowej kary. Zdaniem SKO podmiot taki jak Spółka, co do zasady, zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych miała możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów odzysku, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu. Spółka podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m. in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swoje przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Przepisy ustawy uzależniają nałożenie kary wyłącznie od poziomu wykonania obowiązku określonego w art. 9g ustawy.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Sądu R. sp. z o.o. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zwrot kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżonej decyzji zarzucono:
I. błędną wykładnię przepisów prawa materialnego - art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z aft. 9g ucipg poprzez wymierzenie kary administracyjnej na podstawie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych z frakcji papieru, metali, tworzyw sztucznych i szklą (dalej jako "poziomy recyklingu") innych niż wskazanych w art. 9g ucipg;
II. błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego - art. 9n ust. 4 i 9oa w zw. z art. 9g ucipg poprzez przyjęcie, iż poziomy recyklingu przekazywane przez instalacje na podstawie art. 9oa ucipg i poziomy recyklingu zamieszczane przez skarżącego w sprawozdaniu rocznym na podstawie art. 9n ust. 4 ucipg są tożsame z poziomami recyklingu o których mowa w art. 9g i można na ich podstawie wymierzyć karę, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 ucipg;
III. naruszenie przepisów postępowania – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, jakie poziomy- recyklingu skarżący faktycznie uzyskał,
IV. naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, czy skarżący uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia art. 9g ucipg nie doszło;
V. naruszenie przepisów postępowania - art. 189d k.p.a. i art. 189f k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i brak zbadania przez Związek przesłanek do nakładania kary administracyjnej i przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W wyniku tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca decyzję I instancji, orzekająca o wymierzeniu skarżącej Spółce kary administracyjnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych odbieranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy K. będącej członkiem Związku Międzygminnego "C. " w roku 2021, w wysokości [...] zł.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (ówcześnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 2519, z późn. zm.; w skrócie "u.c.p.g."), na czele z jej art. 9x ust. 2 pkt 1. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Karę, o której mowa w cytowanym przepisie, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (w skrócie "p.o.ś."), i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 u.c.p.g.).
Wspomnianymi przepisami wydanymi na podstawie art. 290 ust. 2 p.o.ś. są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. poz. 2490; dalej jako "rozporządzenie RM"). Stanowiąca załącznik nr 2 do rozporządzenia RM tabela określająca "Jednostkowe stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku" była aktualizowana, zgodnie z art. 291 p.o.ś., w odniesieniu do kolejnych lat (2019, 2020, 2021 i następnych), przy czym, jak podały organy, pod poz. 1051 tej tabeli określono jednostkową stawkę opłaty za składowanie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych w roku 2020 i w kolejnych latach w wysokości 270,00 zł.
Stosownie do dyspozycji art. 9g pkt 1 ustawy podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3b ust. 1 ustawy. Art. 3b ust. 1 pkt 1 ustawy wskazuje, że gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo - za rok 2021.
Poziom osiągniętego recyklingu w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych ustalany jest na podstawie sprawozdań składanych przez podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości stosownie do art. 9n ust. 4 u.c.p.g. W myśl bowiem tego przepisu: "Podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany zamieścić w rocznym sprawozdaniu także informacje o osiągniętym poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, poziomie ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania oraz poziomie składowania".
W niniejszej skardze Spółka, powołała się na przepis art. 9oa ust. 3 u.c.p.g., zgodnie z którym na podmiocie prowadzącym instalację komunalną spoczywa obowiązek przekazywania przedsiębiorcy odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości m.in. informacji o odpadach przekazanych ww. podmiotowi przez tego przedsiębiorcę, które poddał procesowi przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, które mogą być podawane jako iloczyn średniego procentowego wskaźnika osiągniętego w danej instalacji. W ocenie Skarżącej - taką właśnie informację ujęła w sprawozdaniu za 2021 r. Wobec tego, kara została na nią nałożona bezpodstawnie, jako że na podstawie wartości średnich ustalonych dla instalacji (art. 9oa u.c.p.g.), a nie indywidualnie dla Skarżącej (art. 9g u.c.p.g.).
W ocenie Sądu argumentacja Skarżącej sprowadza się w istocie do kwestionowania zgromadzonego przez organy materiału dowodowego. W związku z tym wypada podkreślić, że przyjęta przez organy wielkość osiągniętego przez Spółkę w 2021 r. poziomu recyklingu wynika wprost ze sporządzonego przez Spółkę sprawozdania rocznego. Kwestionując tę wielkość, Skarżąca w istocie podważa rzetelność sprawozdania złożonego przez siebie, jako przez podmiot odbierający odpady komunalne, za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (art. 9n ust. 1 i 7 u.c.p.g.) - w którym to sprawozdaniu, zgodnie z cytowanym wyżej art. 9n ust. 4 u.c.p.g., powinna się m.in. znaleźć informacja o osiągniętym przez podmiot odbierający odpady komunalne poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (a nie, zauważmy, o poziomie podanym przez podmiot prowadzący instalację komunalną).
Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 07 czerwca 2023 r. o sygn. akt IV SA/Po 249/23 (CBOSA), w myśl którego "do zadań instalacji nie należy ustalanie poziomów recyklingu, jest to obowiązkiem Strony z którego musi ona wywiązać się w złożonym sprawozdaniu rocznym. Instalacja komunalna ma obowiązek dostarczenia podmiotom odbierającym odpady informacji o masie odpadów komunalnych poddanych recyklingowi, przygotowanych do ponownego użycia oraz poddanych odzyskowi. Obowiązek sprawozdawczy spółki, o którym mowa w art. 9n u.c.p.g. dotyczy jej danych, które zobligowana była gromadzić. Przyjęcie niczym nie uwiarygodnionych twierdzeń spółki, że opierała się w swoich sprawozdaniach na danych z instalacji nie odpowiada systemowej konstrukcji sprawozdań składanych przez poszczególnych uczestników «obrotu» odpadami komunalnymi zawartej w Rozdziale 4b u.c.p.g.
Skarżąca kwestionując w istocie dane podane przez siebie w sprawozdaniu i domagając się przyjęcia «wartości ustalonych indywidualnie dla skarżącej, nie wskazuje żadnych dowodów na to, iż powyższe dane nie były prawdziwe, a faktyczny poziom recyklingu przekroczył wymagany poziom. [...] Podmiot taki jak skarżąca spółka, co do zasady, zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych miała możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów odzysku, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu. Spółka podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swoje przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Spółka jako profesjonalista w branży i spełniająca wymogi co do posiadania wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odpadów komunalnych, powinna miarkować wystąpienie konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, niewątpliwie powinna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania poziomu recyklingu określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2 u.c.p.g." (por. też wyrok WSA z 16.03.2022 r., IV SA/Po 69/22, CBOSA).
Dodatkowo trzeba zauważyć, że akcentowana przez Skarżącą treść art. 9g u.c.p.g. w istocie tylko potwierdza niezasadność prezentowanego przez nią stanowiska. Z przepisu tego bowiem expressis verbis wynika, że podmiot odbierający odpady komunalne jest obowiązany do osiągnięcia określonych poziomów recyklingu "w odniesieniu do masy odebranych przez siebie opadów". I to w kontekście tego właśnie przepisu, zgodnie z wymogami wykładni systemowej, należy także odczytywać przedmiot obowiązku sprawozdawczego ustanowionego w art. 9n ust. 4 u.c.p.g. - jako dotyczący poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych osiągniętego przez dany podmiot odbierający odpady (a nie średnio przez instalację). Wbrew twierdzeniom autora skargi, nieużycie (w istocie: niepowtórzenie) przez ustawodawcę w art. 9n ust. 4 u.c.p.g. zwrotu "przez siebie", nie podważa zasadności takiej interpretacji, zaś regulacja art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. zasadność tę tylko potwierdza.
W świetle dotychczasowych uwag jako niezasadne należało więc ocenić zarzuty naruszenia przez organy przepisów postępowania, podniesione w skardze. W ocenie Sądu, organy obu instancji (przede wszystkim zaś Związek Międzygminny) należycie ustaliły istotne w tej sprawie okoliczności faktyczne - w szczególności w sposób uprawniony opierając się na danych zaczerpniętych z obligatoryjnych sprawozdań Spółki złożonych za pośrednictwem BDO - a poczynionym ustaleniom i rozważaniom dały należyty wyraz w motywach swych decyzji. Organy nie miały przy tym obowiązku badania przyczyn niewywiązania się (nienależytego wywiązania się ) przez Skarżącą z ciążących na niej obowiązków.
Zdaniem Sądu na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia prawa materialnego, gdyż wymienione w tych punktach przepisy u.c.p.g. zostały przez organy prawidłowo wyłożone oraz właściwie zastosowane.
Jako chybiony, należy uznać też zarzut naruszenia art. 189d i art. 189f k.p.a., które to naruszenie miało polegać na "braku zbadania przez Związek Międzygminny przesłanek do nakładania kary administracyjnej oraz do odstąpienia od jej nałożenia. Wprawdzie bowiem organ I instancji rzeczywiście kwestie te pominął w uzasadnieniu swej decyzji, to jednak już SKO je w motywach zaskarżonej decyzji uwzględniło oraz rzeczowo i trafnie rozważyło - czego zupełnie nie dostrzegł autor skargi.
Jedynie dla pełni wywodu - w nawiązaniu do twierdzenia SKO, że "[w] orzecznictwie nie ma jednolitości co do możliwości stosowania regulacji z działu IVa Kpa (Administracyjne kary pieniężne) do kar z art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy" - wypada zauważyć, że kwestia ta została już twierdząco rozstrzygnięta w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r. o sygn. akt III OPS 1/21 (ONSAiWSA 2022, nr 5 poz. 63).
Sąd stwierdza ponadto, że działając w ramach zakreślonych przez art. 134 p.p.s.a. nie dopatrzył się także innych, niż zarzucane w skardze, naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzezcy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI