IV SA/Po 408/24

IV SA/Po 408/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Maciej Busz
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Lasy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 672
art. 3, art. 6 ust. 1, art. 13, art. 19 ust. 3, art. 21 ust. 1 pkt 2, ust. 4 i 5, art. 22 ust. 2, 3 i 5, art. 24 pkt 1-3
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. 64 § 2, art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu odnowienia powierzchni zrębowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz T. S. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Starosta W., po kolejnym (trzecim) rozpoznaniu sprawy w pierwszej instancji, decyzją z dnia 23 stycznia 2024 roku (nr [...]), nakazał T. S. (właściciel nieruchomości leśnej oznaczonej jako działka o nr [...] w obrębie wsi K., gmina S., woj. W.), odnowienie powierzchni zrębowej 0,67ha, opisanej w Uproszczonym Planie Urządzenia Lasu jako oddział 01-b i 01-c w ten sposób, że:
- w zakresie wydzielenia 01-b, powierzchnia: 0,56 ha - 0,02 (oczko wodne) = 0,54ha, rodzaj powierzchni: zrąb, siedliskowy typ lasu: LW – Las wilgotny, typ drzewostanu: Js-DB (Jesionowo-Dębowy), dokonanie nasadzeń, w terminie do dnia 30 czerwca 2025 roku, obejmujących:
a) Dbs (Dąb szypułkowy): powierzchnia: 0,27ha x 6000 szt./ha = 1.620 szt.,
b) Wz (Wiąz szypułkowy): powierzchnia: 0,16ha x 5000 szt./ha = 800szt.,
c) OL cz (olsza czarna): powierzchnia: 0,11ha x 5000 szt./ha = 550 szt.
- w zakresie wydzielenia 01-c, powierzchnia: 0,13ha, rodzaj powierzchni: halizna, siedliskowy typ lasu: LW – Las wilgotny, typ drzewostanu: Js-DB (Jesionowo-Dębowy), dokonanie nasadzeń, w terminie do 30 czerwca 2025 roku, obejmujących:
a) Dbs (Dąb szypułkowy): powierzchnia: 0,07ha x 6000 szt./ha = 420 szt.,
b) Wz (Wiąz szypułkowy): powierzchnia: 0,04ha x 5000 szt./ha = 200szt.,
c) OL cz (olsza czarna): powierzchnia: 0,02ha x 5000 szt./ha = 100 szt.
Organ wskazał ponadto, że odnowienie (sadzenie lasu):
- należy poprzedzić przygotowaniem gleby najpóźniej wiosną (marzec-maj), z założeniem, aby wykonać te czynność jak najwcześniej, zaraz po rozmarznięciu ziemi bądź jesienią 2024r. (wrzesień-listopad 2024r.),
- wykonać pod nadzorem Nadleśniczego Nadleśnictwa W., z zastosowaniem prawidłowo wyprodukowanego materiału szkółkarskiego drzew, tj. prawidłowo uformowanych, o wyprowadzonej koronie i prostym pniu oraz proporcjonalnej bryle korzeniowej drzew – i to pochodzących z właściwego mikroregionu nasiennego.
O wykonaniu obowiązku odnowienia należy powiadomić Starostę w terminie do 30 lipca 2025 roku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, decyzją z dnia 10 kwietnia 2024 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, co następuje.
Z aktualnego wypisu z rejestru gruntów wynika, iż część działki nr [...], położonej w obrębie wsi K., o powierzchni 0,91ha, stanowi las (LsV).
Powierzchnia ta odpowiada powierzchni ujętej w Uproszczonym Planie Urządzenia Lasu na okres od 1 stycznia 2022 roku do 31 grudnia 2031 roku, który został zatwierdzony przez Starostę W. .
Z powyższego planu (k. 268 i 269) wynika, że:
- część działki o pow. 0,22ha położona jest na wydzieleniu 1-a, rodzaj powierzchni oznaczony jako halizna, gatunek drzew DB, co do tej części brak jest wskazań gospodarczych w Planie;
- część działki o pow. 0,56ha położona jest na wydzieleniu 01-b, rodzaj powierzchni oznaczony jako zrąb, gatunek drzew DB, wskazania gospodarcze: odnowienie zrębu (ODN-ZRB), specjalne zabiegi agrotechniczne (AGROT), pielęgnowanie gleby (PIEL) i czyszczenie wczesne (CW);
- część działki o pow. 0,13ha położona jest na wydzieleniu 01-c, rodzaj powierzchni oznaczony jako halizna, gatunek drzew DB, wskazania gospodarcze: odnowienie halizny (ODN-HAL), specjalne zabiegi agrotechniczne (AGROT), pielęgnowanie gleby (PIEL) i czyszczenie wczesne (CW).
Organ wyjaśnił, że zapisy w ewidencji gruntów oraz uproszczonego planu urządzenia lasu stanowią podstawę dla ustaleń w zakresie przeznaczenia danego terenu. Nawet jeśli z jakichkolwiek przyczyn teren oznaczony w ewidencji jako las utracił niektóre cechy, takie jak np. drzewostan, czy runo leśne, to na właścicielu ciąży, wynikający z art. 24 ustawy o lasach, obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego poprzez wprowadzenie roślinności leśnej (upraw leśnych) i doprowadzenie do odtworzenia leśnego charakteru gruntu.
Odwołujący się jest właścicielem lasu. Ciążą na nim obowiązki wskazane w ustawie oraz w Uproszczonym Planie Urządzenia Lasu. W ustawowym terminie 5 lat nie wypełnił on obowiązków ustawowych.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że nie ma istotnego znaczenia w sprawie argumentacja odnosząca się do tego kiedy las został posadzony oraz kiedy i na jakiej podstawie nastąpiła zamiana klasyfikacji nieużytku na las. Sporny teren objęty był Planem Urządzenia Lasu już na okres od 1 stycznia 2012 roku do 31 grudnia 2021 roku.
Zdjęcia na geoportalu wskazują, że w roku, w którym odwołujący się stał się właścicielem nieruchomości, sporny teren porośnięty był lasem, a nie krzakami.
Zarzuty dotyczące położenia halizny na wydzieleniu 1-a nie mają znaczenia dla prawidłowości decyzji, gdyż dla tego obszaru nie przewidziano żadnych wskazań gospodarczych w Uproszczonym Planem Urządzenia Lasu. Teren nie jest objęty nakazem odnowienia (posadzenia lasu).
Zalewanie spornego terenu wodami rzeki [...] ma charakter incydentalny, a nie permanentny. W decyzji, zgodnie z zaleceniami Nadleśniczego, przewidziano do nasadzeń drzewa charakterystyczne dla lasu wilgotnego, które lubią glebę wilgotną, a nawet podmokłą. Skład gatunkowy drzew jest zgodny Uproszczonym Planem Urządzenia Lasu.
Odwołujący się nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających dokonywanie nasadzeń we wcześniejszych latach. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na spornym terenie odwołujący się posadowił drewnianą wiatę dla zwierząt i teren użytkuje rolniczo.
T. S. skorzystał z prawa skargi do sądu. Skarżący zażądał uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz przeprowadzenia dowodu z wydruków dokumentacji zdjęciowej załączonej do skargi na okoliczność występowania siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności (zalewania terenu wodami rzeki [...]).
W ocenie strony zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:
1) art. 7 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż organ nie podjął niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
2) art. 50 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż organ nie przedstawił dowodu, który potwierdza, że przy pozwoleniu na ścinkę drzew skarżący został pouczony o konieczności odnowienia powierzchni zrębowej,
3) art. 123 w związku z art. 75 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż organ nie uwzględnił występującej na spornym obszarze siły wyższej, nadzwyczajnych okoliczności, tj. zalewania terenu wodami rzeki [...].
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skoro organ miał trudności z ustaleniem stanu faktycznego na podstawie przesłanych zdjęć, to powinien skorzystać z możliwości wezwania strony do złożenia wyjaśnień. Organ nie wydał postanowienia dowodowego dla przesłanych zdjęć oraz potwierdzenia opłat melioracyjnej. Zatem nie ma pewności, że przedstawione przez skarżącego dowody zostały uwzględnione w sprawie. Ponadto obszar "lasku" w okresie jesienno/zimowym [...] była zalany wodą przez okres ponad 5 miesięcy, a wiec organ miał wystarczająco dużo czasu na przeprowadzenie wizji lokalnej.
W ocenie skarżącego zdjęcia dokumentujące obszar rozlewiska są istotne w sprawie. Obrazują problem występujący na działce nr [...] w K. . Nie są to zdarzenia permanentne, ale w okresie ostatnich 10 lat "zjawisko jeziora" miało miejsce pięciokrotnie. Głębokość wody osiągała 80cm przez kilka miesięcy. Na skutek zalewania w 2014 roku uschły samosiejki "starych" olch. Drzewa charakterystyczne dla lasu wilgotnego nie przetrwały zalewania.
Skarżący podniósł, że na spornym terenie nigdy nie było ani jesionów, ani dębów. Występowały olszyny i samosiejki drzew. Organ zatwierdzający Uproszczony Plan urządzenia Lasu nie przedstawił dowodów, iż na spornym terenie rosły jesiony i dęby.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenia skargi oraz zażądało rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
W odniesieniu do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że pokrywają się one z zarzutami odwołania i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Zalewania nie jest zjawiskiem permanentnym, a skarżący użytkuje teren rolniczo. Twierdzenia, ze na spornym terenie nigdy nie było jesionów i dębów nie maja znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek ponownego wprowadzenia roślinności leśnej w okresie 5 lat od daty usunięcia drzewostanu wynika z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach. Dowody przekazane przy skardze skargi włączone zostały do akt administracyjnych i były uwzględnianie przy rozstrzyganiu sprawy. Zaskarżona decyzja nie dotyczy oddziału 01-a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a przewidziane ustawą środki stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Sprawa zgodnie z wnioskiem organu została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
Skarga okazała się uzasadniona, ale z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 530).
W rozumieniu powołanej ustawy lasem jest grunt:
- o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:
a) przeznaczony do produkcji leśnej lub
b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo
c) wpisany do rejestru zabytków;
- związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne (art. 3 ustawy lasach).
Właściciele lasów, zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o lasach, są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do:
- zachowania w lasach roślinności leśnej (upraw leśnych) oraz naturalnych bagien i torfowisk;
- ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu;
- pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej;
- przebudowy drzewostanu, który nie zapewnia osiągnięcia celów gospodarki leśnej, zawartych w planie urządzenia lasu, uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3;
- racjonalnego użytkowania lasu w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji przez: pozyskiwanie drewna w granicach nieprzekraczających możliwości produkcyjnych lasu oraz pozyskiwanie surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu w sposób zapewniający możliwość ich biologicznego odtwarzania, a także ochronę runa leśnego.
Zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów (art. 13 ust. 2 ustawy o lasach). W stosunku do lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa decyzję w sprawie zmiany lasu na użytek rolny wydaje starosta na wniosek właściciela lasu (art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy o lasach).
Plan urządzenia lasu to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej (art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o lasach). Uproszczony plan urządzenia lasu to dokument opracowywany dla lasu o obszarze co najmniej 10 ha, stanowiącego zwarty kompleks leśny, zawierający skrócony opis lasu i gruntów przeznaczonych do zalesienia oraz podstawowe zadania dotyczące gospodarki leśnej (art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy o lasach).
Przez gospodarkę leśną rozumie się natomiast działalność w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach).
Plan urządzenia lasu lub uproszczony plan urządzenia lasu dla lasów należących do osób fizycznych i wspólnot gruntowych sporządzany jest na zlecenie starosty (art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach).
Projekt uproszczonego planu urządzenia lasu wykłada się do publicznego wglądu na okres 60 dni w siedzibie urzędu gminy. O wyłożeniu projektu uproszczonego planu urządzenia lasu wójt (burmistrz, prezydent miasta) informuje pisemnie właścicieli lasów z zaznaczeniem, że uproszczony plan urządzenia lasu będzie podstawą naliczenia podatku leśnego (art. 21 ust. 4 ustawy o lasach).
W terminie 30 dni od daty wyłożenia projektu uproszczonego planu urządzenia lasu zainteresowani właściciele lasów mogą składać zastrzeżenia i wnioski w sprawie planu. Starosta wydaje decyzje w sprawie uznania lub nieuznania zastrzeżeń lub wniosków (art. 21 ust. 4 ustawy o lasach).
W terminie 30 dni od dnia otrzymania projektu uproszczonego planu urządzenia lasu nadleśniczy może zgłosić zastrzeżenia. W razie upływu tego terminu uważa się, że nadleśniczy nie zgłasza zastrzeżeń (art. 22 ust. 3 ustawy o lasach).
Starosta, po uzyskaniu opinii właściwego terytorialnie nadleśniczego, zatwierdza uproszczony plan urządzenia lasu (art. 22 ust. 2 ustawy o lasach).
Starosta nadzoruje wykonanie zatwierdzonych uproszczonych planów urządzenia lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa (art. 22 ust. 5 ustawy o lasach).
Zgodnie natomiast z treścią art. 24 pkt 1-3 ustawy o lasach, jeżeli właściciel lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa nie wykonuje obowiązków określonych w art. 13 albo nie wykonuje zadań zawartych w uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3, w szczególności w zakresie: ponownego wprowadzenia roślinności leśnej (upraw leśnych), przebudowy drzewostanu, pielęgnowania i ochrony lasu, w tym: usuwania drzew opanowanych przez organizmy szkodliwe, a także złomów i wywrotów, zabiegów pielęgnacyjnych roślinności leśnej (upraw leśnych) w wieku do 10 lat, zabiegów w zakresie ochrony przeciwpożarowej, to starosta nakazuje wykonanie tych obowiązków i zadań w drodze decyzji.
W oparciu o analizę akt administracyjnych Sąd ustalił następujące okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy.
Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Starosta W., pismem z dnia 11 lutego 2022 roku, przekazał Wójtowi Gminy S. projekt Uproszczonych Planów Urządzania Lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa położonych na terenie gminy W. w miejscowościach: Z. , R. , N. , M. , K. , G. , B. w celu uzyskania opinii wymaganej przez art. 21 ust. 4 ustawy o lasach.
Wójt Gminy S., pismem z dnia 31 marca 2022 roku, w związku z art. 21 ust. 5 ustawy o lasach, przesłał Staroście W. zastrzeżenia i wnioski T. S. do projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu wsi K., obejmującego działkę o numerze ewidencyjnym [...]
W dniu 1 kwietnia 2022 roku Starosta W. zatwierdził uproszczony plan urządzenia lasu obejmujący, między innymi, obręb wsi K. dla powierzchni 11.1370ha, na okres od 1 stycznia 2022 roku do dnia 31 grudnia 2031 roku.
Następnie, pismem z dnia 6 kwietnia 2022 roku, Starosta W. wezwał T. S. do usunięcia braków formalnych w sprawie złożenia zastrzeżeń i wniosków do projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu wsi K., obejmującego działkę o numerze ewidencyjnym [...], poprzez przedłożenie kserokopii decyzji o wyrażeniu zgody na wykonanie zrębu zupełnego drzewostanu olchowego oraz o obowiązku odnowienia powierzchni zrębowej na nieruchomości obejmującej działkę nr [...] położoną we wsi K..
Stan rzeczy opisany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji potwierdzają następujące dowody włączone do przekazanych sądowi akt administracyjnych:
- pismo Starosty W. z dnia 11 lutego 2022 roku o przekazaniu Wójtowi Gminy S. projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu w celu uzyskania opinii wymaganej art. 21 ust. 4 ustawy o lasach,
- pismo skarżącego z dnia 1 marca 2022 roku obejmujące zastrzeżenia i wnioski do projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu, w którym wskazano, że "Las 01-a Hal o pow. 0,22 fizycznie nigdy nie występował. Las 01-b zrąb posadzony dwukrotnie po zrębie został dwukrotnie zalany wodami napływowymi z rzeki [...] gdzie sadzonki uschły. Na dzień dzisiejszy pozostaje on jako nieużytek. Nie planuję sadzenia nowych drzew ze względu na koszty poniesione. Las 01-c stanowi las z gatunku Olch, a nie dębu",
- pismo Zastępcy Kierownika Referatu Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Gminy S. z dnia 31 marca 2022 roku o przekazaniu zastrzeżeń i wniosków do projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu wsi K., obejmującego działkę o numerze ewidencyjnym [...],
- akt/dokument zatwierdzenia projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu z dnia 1 kwietnia 2022 roku,
- pismo Starosty W. z dnia 6 kwietnia 2022 roku stanowiące wezwanie do usunięcia braków formalnych podania, które skierowane zostało do skarżącego w trybie art. 64 § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.
Porównanie daty aktu zatwierdzenia Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu (1 kwietnia 2022 roku) z datą wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych podania obejmującego zastrzeżenia i wnioski do projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu wsi K. (6 kwietnia 2022 roku) jednoznacznie wskazuje, że zatwierdzenie Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu miało miejsce bez rozpatrzenia zastrzeżeń i wniosków złożonych przez skarżącego, właściciela nieruchomości obejmującej działkę nr [...] położoną we wsi K..
Uwzględniając powołane powyżej regulacje prawne oraz przyjęte ustalenia faktyczne Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów art. 6, art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) w związku z art. 21 ust. 5 oraz art. 24 pkt 1 ustawy o lasach.
Ustawodawca nie wypowiedział się jednoznacznie w kwestii formy prawnej działania starosty, którą określił, jako zatwierdzenie uproszczonego planu urządzenia lasu.
Zatwierdzenie uproszczonego planu urządzenia lasu rozpoznawane jest jako inny (niż decyzja lub postanowienie) akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wyrok NSA z 18.05.2022 r., I OSK 1687/21, Legalis nr 2693088; wyrok NSA z 18.05.2022 r., I OSK 1687/21, LEX nr 3345356.), ale akceptuje się także sytuację, że zatwierdzenie uproszczonego planu urządzenia lasu przybiera formę zarządzenia starosty (postanowienie NSA z 14.05.2024 r., I OSK 685/24, LEX nr 3714587; postanowienie NSA z 17.11.2015 r., II OSK 2159/15, LEX nr 1990800).
W literaturze prawniczej prezentowany jest pogląd, że według obowiązującego brzmienia ustawy o lasach ten sam organ – starosta – zarówno decyduje o zastrzeżeniach i wnioskach, jak i zatwierdza plan. Ponieważ w razie złożenia zastrzeżenia lub wniosku sprawa kończy się decyzją administracyjną, przyjąć zatem trzeba, że w razie złożenia choćby przez jednego właściciela zastrzeżenia lub wniosku następuje wszczęcie postępowania administracyjnego, którego stronami są zainteresowani właściciele lasów dysponujący wszystkimi uprawnieniami procesowymi w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego (uczestnictwo, odwołanie, skarga do sądu administracyjnego). Dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie zastrzeżeń i wniosków może nastąpić zatwierdzenie planu. Zrozumiałe jest przy tym, że treść ostatecznej decyzji w sprawie zastrzeżenia lub wniosku musi znaleźć odzwierciedlenie w planie. Nie oznacza to, że jednocześnie obowiązują plan i decyzje. Rozstrzygnięcie zastrzeżeń i wniosków to swego rodzaju kwestie wpadkowe związane z zatwierdzaniem planu. Treść decyzji ostatecznych zostaje wprowadzona do planu i z tym momentem te decyzje tracą swój samoistny byt i dalej istnieją jako elementy planu (D. Danecka, W. Radecki [w:] D. Danecka, W. Radecki, Ustawa o lasach. Komentarz, wyd. IV, LEX/el. 2024, art. 21).
Jednak z treści przepisu art. 22 ust. 2 ustawy o lasach można wnosić, że warunkiem koniecznym i wystarczającym dla zatwierdzania uproszczonego planu urządzenia lasu będzie uzyskanie opinii właściwego terytorialnie nadleśniczego. Z uzyskaniem powyższej opinii równoważne jest to, że pomimo upływu terminu 30 dni od daty otrzymania projektu uproszczonego planu urządzenia lasu nadleśniczy nie zgłosił zastrzeżeń (art. 22 ust. 3 ustawy o lasach).
Natomiast ani w ustawie o lasach, ani w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2012 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu sporządzania planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu (Dz. U. poz. 1302), prawodawca nie wypowiedział się expressis verbis, co do kwestii relacji pomiędzy zatwierdzeniem uproszczonego planu urządzenia lasu a prawem składania zastrzeżeń i wniosków do wyłożonego projektu tego planu.
Ustawodawca wskazuje tutaj jedynie, że zastrzeżenia i wnioski do treści projektowanych zadań z zakresu gospodarki leśnej (projektu uproszczonego planu urządzenia lasu) kreują obowiązek starosty w postaci wydania decyzji administracyjnej w sprawie uznania lub nieuznania zastrzeżeń lub wniosków.
Jako niewątpliwe na gruncie wykładni językowej postrzegać należy natomiast to, że zatwierdzenie uproszczonego planu urządzenia lasu jest zdarzeniem, które postanowieniom projektu takiego planu nadaje moc obowiązujących/wiążących zadań z zakresu gospodarki leśnej, które tworzą ustawowo przewidzianą podstawę dla konkretyzacji obowiązków prawnych podmiotów zewnętrznych, właścicieli lasów na terenie objętym planem i imiennie w tym planie wskazanych (art. 24 pkt 1-3 ustawy o lasach).
W ten sposób uproszczony plan urządzenia lasu stanowi podstawę dla kształtowania sytuacji prawnej właścicieli gruntów sklasyfikowanych jako las, aktualizuje kompetencje nadzorcze starosty, stanowi materialnoprawną przesłankę decyzji w sprawie konkretyzacji obowiązków prawnych opisanych w art. 24 pkt 1-3 ustawy o lasach.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela zapatrywania, iż brak skorzystania z prawa skargi na akt zatwierdzenia uproszczonego planu urządzenia lasu otwiera nieskrępowaną możność nakładania obowiązków o treści uzasadnionej postanowieniami uproszczonego planu urządzenia lasu, w sytuacji gdy do zatwierdzenia uproszczonego planu urządzenia lasu doszło bez uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy uznania lub nieuznania zastrzeżeń lub wniosków do projektu tego planu.
Zgodnie z art. 21 ust. 5 ustawy o lasach zainteresowani właściciele lasu mogą składać po wyłożeniu projektu uproszczonego planu urządzenia lasu zastrzeżenia i wnioski, które podlegają rozpoznaniu w formie decyzji przez starostę, a po wyczerpaniu toku instancyjnego zaskarżenia otwarta jest droga do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ale przewidziane w tym uregulowaniu uprawnienie kwestionowania projektu planu przed jego zatwierdzeniem, nie stoi na przeszkodzie w poszukiwaniu przez właściciela lasu ochrony na gruncie wymienionego uprzednio art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a przez zaskarżenie zatwierdzenia uproszczonego planu urządzenia lasu do sądu administracyjnego. Możliwość skorzystania z tej formy ochrony sądowej może okazać się niezbędna w tych przypadkach, w których nie dochowano wymogu zawiadomienia na piśmie właściciela lasu o wyłożeniu projektu planu (postanowienie NSA z 14.05.2024 r., I OSK 685/24, LEX nr 3714587).
Sąd podziela stanowisko, że treść ostatecznej decyzji w sprawie zastrzeżeń lub wniosków może zmienia/kształtuje treść zadań i obowiązków określonych w uproszczonym planie urządzenia lasu.
Zatem także decyzję w sprawie uznania lub nieuznania zastrzeżeń lub wniosków do uproszczonego planu urządzenia lasu należy rozpoznawać, jako materialnoprawną przesłankę dla konkretyzacji obowiązków prawnych opisanych w art. 24 pkt 1-3 ustawy o lasach, w odniesieniu do konkretnego właściciela lasu, tj. podmiotu, który takie zastrzeżenia lub wnioski skutecznie złożył, a jego sytuacja prawna ukształtowana została aktem indywidualnym i konkretnym w postaci decyzji administracyjnej.
W przekazanych sądowi aktach administracyjnych nie ma decyzji Starosty W. w sprawie uznania lub nieuznania zastrzeżeń lub wniosków złożonych przez skarżącego do projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu wsi K. dla nieruchomości obejmującej działkę nr [...].
W tym stanie rzeczy nie można było przyjąć, że obowiązki w zakresie odnowienia powierzchni zrębowej 0,67ha, opisanej w Uproszczonym Planie Urządzenia Lasu jako oddział 01-b i 01-c dla nieruchomości obejmującej działkę nr [...] we wsi K., zostały ustalone z poszanowaniem zagwarantowanego ustawowo właścicielowi lasu (niestanowiącego własności Skarbu Państwa i należącego do osoby fizycznej) prawa do współkształtowania treści uproszczonego planu urządzenia lasu.
Odnosząc się do zarzutów skargi oraz argumentacji powołanej na ich poparcie wyjaśnić należy, że zarzuty i argumentacja skargi wprost odwołuje się do treści zastrzeżeń zgłoszonych do projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu. W tym stanie rzeczy uznać należało, że kwestie objęte treścią skargi wykraczają poza granice niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej.
Właściwym trybem rozpoznania i rozstrzygnięcia powyższych kwestii jest tok postępowania administracyjnego w sprawie uznania lub nieuznania zastrzeżeń lub wniosków do uproszczonego planu urządzenia lasu. Od decyzji w tym przedmiocie przysługuje odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium zobowiązane jest pozyskać decyzję wydaną w sprawie uznania lub nieuznania zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżącego do projektu Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu na okres od 1 stycznia 2022 roku do 31 grudnia 2031 rok i obejmującego działkę nr [...] we wsi K..
Na etapie rozstrzygania sprawy organ uwzględni, że treść rozstrzygnięcia w sprawie odnowienia upraw leśnych powinna być zgodna nie tylko z treścią postanowień zatwierdzonego Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu, ale także z treścią ostatecznej decyzji w sprawie uznania lub nieuznania zastrzeżeń.
Jeśli natomiast postępowanie administracyjne w sprawie uznania lub nieuznania zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżącego do projektu planu nie zostało zakończone (ostateczną decyzją, pozostawieniem podania bez rozpoznania), to organ powinien rozważyć konieczność umorzenia postępowania administracyjnego w kontrolowanej sprawie z uwagi na brak decyzji, która winna stanowić oparcie dla nałożenia obowiązku w trybie w art. 24 pkt 1 ustawy o lasach. Starosta nie może realizować kompetencji nadzorczych, tj. wszczynać postępowania administracyjnego w celu nakazania wykonania obowiązków i zadań zawartych w uproszczonym planie urządzenia lasu, w sytuacji gdy aktualne pozostaje wydanie rozstrzygnięcia w sprawie uznania lub nieuznania zastrzeżeń zgłoszonych do projektu tego planu.