IV SA/Po 384/21

IV SA/Po 384/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Maciej Busz /przewodniczący/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 85
art. 93 ust. 2 pkt 1, art. 86 ust. 1 pkt 1-4, art. 91 ust. 1, art. 92
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2021 r. sprawy ze skargi F. T. na decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] stycznia 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej im. K. M. w P. z dnia [...] listopada 2020r., Nr [...]; 2. zasądza od Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. na rzecz skarżącego F. T. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. nakazuje ściągnąć od Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...]zł (słownie [...] złotych) tytułem nieuiszczonej części wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Komisjka Stypendialna (zwana dalej "Komisja Odwoławcza" lub "OKS") decyzją z dnia [...] stycznia 2021 roku utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Lekarskiego (zwanej dalej "Komisją Wydziałową" lub "WKS") z dnia [...] listopada 2020 roku w sprawie nieprzyznania wnioskodawcy F. T. stypendium rektora w roku akademickim [...].
Rozstrzygnięcie to zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
F. T. złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim [...]. Wnioskodawca był studentem 6 roku kierunku lekarskiego na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P., w trybie stacjonarnych i jednolitych studiów magisterskich. F. T. dołączył do wskazanego wniosku wszelkie wymagane oświadczenia i zaświadczenia, m.in. o działalności w dwóch kołach naukowych.
Decyzją Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. z dnia [...] listopada 2020 roku postanowiono nie przyznać wnioskodawcy stypendium rektora w roku akademickim [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2020r., poz. 85 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 1, § 23, § 24 i § 25 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Medycznego im. K.. M. w P. ustalonego Zarządzeniem nr [...] Rektora z dnia [...] sierpnia 2020r. w zw. z art. 86 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Powyższą decyzję organ argumentował przekroczeniem maksymalnego okresu 6 lat pobierania świadczeń określonego w art. 93 ust. 2 Ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 478). Przywołano również treść art. 91 ust. 1-3 prawa o szkolnictwie wyższym.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył F. T. zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz przyznanie mu stypendium rektora, a to z uwagi na ziszczenie się przesłanek do jego przyznania. Wskazywał także, że domaga się uzupełnienia uzasadnienia ww. decyzji. Odwołujący wskazał, że z uzasadnienia decyzji ciężko jest mu wywnioskować czy spełnia przesłanki do otrzymania stypendium bo uzasadnienie nie odnosiło się wprost do wniosku wnioskodawcy, a jedynie powoływało na przepisy prawa. F. T. wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami uzyskał [...] punktów na podstawie, których jest przyznawane stypendium rektora. Odwołujący wskazywał również, że nie został przekroczony 6-letni okres pobierania świadczeń. Jego zdaniem prawidłowym sposobem liczenia tychże okresów są nie lata akademickie, a lata kalendarzowe. Tym samym wnioskodawca nie pobierał stypendiów przez 6, a tylko przez [...], na co przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 roku Komisjka Stypendialna na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2020r., poz. 85 ze zm.) oraz § 5 ust. 5, § 23, § 24, § 25 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Medycznego im. K.. M. w P. ustalonego Zarządzeniem Nr [...] Rektora z dnia [...] sierpnia 2020r. w zw. z art. 86 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję WKS. Komisja Odwoławcza stwierdziła, że F. T. uzyskał jedynie 0 punktów, na podstawie których przyznawane jest stypendium rektora. Najniższy wynik kwalifikujący się do przyznania stypendium wynosił [...] pkt. Organ II instancji również wskazywał jako powód niemożności przyznania wnioskowanego świadczenia przekroczenie 6-letniego okresu pobierania stypendiów.
Skargę na decyzję OKS złożył F. T. zarzucając organowi wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, co przejawiało się w mylnym i niezgodnym z obowiązującymi przepisami prawa obliczeniem okresów przyznania stypendium poprzez pominięcie okoliczności, że okres 6-letni pobierania stypendium dotyczy okresu faktycznego jego pobierania i nie może być utożsamiany z rokiem akademickim. Dodatkowo skarżący zarzucił organowi błędne określenie, że nie uzyskał on wymaganej minimalnej liczby punktów do uzyskania stypendium rektora. W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu stypendium rektora w roku akademickim [...] zgodnie ze złożonym wnioskiem z dnia [...] października 2020 roku z uwagi na ziszczenie się przesłanek do jego przyznania. Dodatkowo wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący w uzasadnieniu swojej skargi wskazywał, że z decyzji organu I instancji, od której wniósł odwołanie, trudno było mu wywnioskować czy spełnił przesłanki do przyznania mu stypendium rektora, gdyż powoływano w niej tylko przepisy prawa i zarzucono błędne obliczenie okresu pobierania stypendium. Zdaniem skarżącego spełnił on wszelkie przesłanki do przyznania świadczenia. Wyliczył, że uzyskał [...] punktów w postępowaniu o uzyskanie stypendium rektora ([...] punktów za średnią z ocen [...]). Podobnie, jak w odwołaniu skarżący wskazał także, że przyjęty łączny okres pobierania świadczenia został przez organy obu instancji ustalony błędnie. F. T. podał, że studiował na kierunkach biologia ([...] semestr [...]), ratownictwo medyczne ([...]), lekarskim (UMK w B. –[...] oraz [...]) oraz obecnie, od [...] roku, studiuje na kierunku lekarskim. W tym czasie pobierał stypendium socjalne w latach [...] (przez [...] miesięcy), w latach [...] ([...] miesięcy), [...] ([...] miesięcy, [...] ([...] miesięcy), [...] ([...] miesięcy), [...] ([...] miesięcy). Łącznie więc pobierał stypendium przez [...]
W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza wniosła o oddalenie skargi w całości.
Organ wskazał, że jego zdaniem dla wyliczenia 6-letniego okresu błędne jest stanowisko, że liczyć należy lata kalendarzowe, bo stypendia przyznawane są na semestr lub rok akademicki i wypłacane są co miesiąc przez okres do 10 miesięcy. Zdaniem OKS zarówno pojęcie roku akademickiego i roku kalendarzowego oznacza 12 miesięcy przyznanego świadczenia.
Nawiązując do kwestii osiągnięć skarżącego OKS wskazała, że organ I instancji całkowicie pominął tę kwestię. Z kolei organ odwoławczy przyznał, że decyzja Komisji Odwoławczej zawierała błędne stwierdzenie, że F. T. uzyskał decyzję odmowną w zakresie stypendium rektora z uwagi na nieuzyskanie wymaganej liczby punktów. Organ wskazał, że kwestia ta nie była analizowana. Stanowiło to zdaniem OKS formalne uchybienie, ale nie miało ono wpływu na rozstrzygnięcie.
W piśmie procesowym z [...] lipca 2021r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi i wniósł o jej uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 30 czerwca 2021 r., na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (k. 53, 54 akt sąd.). Strony zostały o tym poinformowane oraz umożliwiono im złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie (k. 57, 59 akt sąd.).
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącemu F. T. stypendium rektora w roku akademickim [...].
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 478, zwanej dalej "u.s.w.n.") a także przepisy wewnętrzne Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. - Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu Medycznego im. K.. M. w P. z dnia [...] sierpnia 2020r. w sprawie ustalenia Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Medycznego im. K.. M. w P..
W pierwszej kolejności przywołać należy treść przepisu art. 86 u.s.w.n., zgodnie z którym student może ubiegać się o: stypendium socjalne; stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora, stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. W niniejszej sprawie skarżący wnioskował o przyznanie mu stypendium rektora na rok akademicki [...].
Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może otrzymać" wskazuje jednoznacznie, że decyzja o przyznaniu stypendium ma charakter uznaniowy. Organ administracji ma więc swobodę w wydaniu tejże decyzji. Kontrola sądu administracyjnego w tego rodzaju sprawach, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest ograniczona. Sprowadza się do zbadania czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie wyjaśnione zostały istotne w sprawie okoliczności, a zatem czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 48 u.s.w.n. oraz czy w sposób wszechstronny rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 roku, sygn. akt II SA/Ol 107/20, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Zgodnie z ust. 3 art. 86 u.s.w.n. na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego świadczenia o których mowa w ust. 1 pkt 1 – 4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną powołaną z mocy prawa, a nie z upoważnienia rektora. Komisje stypendialne są tworem szczególnym – ich istnienie jest fakultatywne, a w ich składzie dominują przedstawiciele beneficjentów pomocy materialnej, czyli studenci, którzy delegowani są do komisji przez właściwy organ samorządu. Komisje stypendialne należy zaliczyć w poczet kolegialnych organów działających w uczelni oraz przyznać im status organów administracji publicznej (H. Izdebski, J.M. Zieliński [w] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. II, art. 86, publ. LEX/el 2021; A. Mrozowska [w:] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, red. J. Woźnicki, Warszawa 2019, art. 86).
Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.w.n. stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym.
Zgodnie z § 23 Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. z dnia [...] sierpnia 2020 roku warunkiem ubiegania się o stypendium rektora jest uzyskanie wpisu na kolejny rok studiów, z wyłączeniem warunkowych wpisów na wyższy rok z innych przyczyn niż związane z ograniczeniem funkcjonowania Uczelni, oraz wymaganej średniej ocen za poprzedni rok akademicki lub posiadanie osiągnięć naukowych, artystycznych albo sportowych we współzawodnictwie na szczeblu krajowym lub międzynarodowym. Oznacza to, że studenci, którzy nie osiągają średniej na poziomie, co najmniej 4,0 mogą starać się o stypendium rektora, przedstawiając odpowiednie zaświadczenia dokumentujące ich osiągnięcia we wskazanych dziedzinach. Dodatkowe punkty student może otrzymać za osiągnięcia naukowe lub artystyczne, albo wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Średnią ocen oblicza się według zasad zawartych w Regulaminie Studiów. Zgodnie z § 24 wskazanego Zarządzenia Nr [...] co do zasady liczba studentów uprawnionych do otrzymywania stypendium wynosi 9% łącznej liczby studentów danego kierunku studiów wszystkich jego form i poziomów.
Z kolei przepis § 25 Zarządzenia Nr [...] stanowi, że:
1. Stypendium rektora może otrzymać student, który:
1) zdał egzaminy ze wszystkich przedmiotów, z których zajęcia kończyły się w danym roku akademickim egzaminem oraz uzyskał średnią ocen nie niższą niż 4,00;
albo
2) zdał egzaminy ze wszystkich przedmiotów, z których zajęcia kończyły się w danym roku egzaminem i legitymuje się osiągnięciami na polu naukowym, artystycznym lub sportowym na poziomie krajowym albo międzynarodowym.
2. Stypendium rektora przyznawane jest na podstawie rankingu punktów uzyskanych łącznie za:
a) średnią ocen, którą zaokrągla się do 2 miejsc po przecinku i mnoży się przez 10;
b) członkostwo w kole naukowym zrzeszonym w Studenckim Towarzystwie Naukowym, działającym przy Uniwersytecie lub towarzystwie naukowym w przypadku uczestników studiów doktoranckich przy założeniu, że liczy się uczestnictwo w maksymalnie dwóch kołach naukowych/towarzystwach naukowych potwierdzone przez opiekuna koła naukowego/towarzystwa naukowego - 0,5 pkt za każde z kół;
W niniejszej sprawie skarżący wykazał, że uzyskał w roku akademickim [...] średnią ocen [...] co stanowi o tym, że uzyskał [...] punktów obliczonych zgodnie z powyższymi regulacjami. Dodatkowo F. T. przedstawił zaświadczenia o członkostwie w Studenckim Kole Naukowym Neurochirurgii oraz Studenckim Kole Naukowym Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej i Mini-inwazyjnej. To pozwoliło mu na uzyskanie [...] pkt za każde z kół. Łącznie więc skarżący wskazał, że uzyskał [...] punktów potrzebnych do uzyskania pozytywnej decyzji o przyznaniu stypendium rektora.
Podkreślić jednak należy, że w niniejszej sprawie Wydziałowa Komisja nie odniosła się do kwestii uzyskanych przez skarżącego punktów, a Komisja Odwoławcza stwierdziła, że nie uzyskał on żadnego punktu (uzyskał 0 pkt). Dopiero w odpowiedzi na skargę F. T. organ II instancji wskazał, że nie analizował tej kwestii.
Wskazać należy, że przesłanki formalne, jakie powinna spełniać każda decyzja administracyjna określa przepis art. 107 k.p.a. w zw. z art. 48 u.s.w.n. Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono także zgodnie z art. 11 k.p.a. w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.: "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa". Uzasadnienie jest niezbędnym elementem decyzji administracyjnej i stanowi integralną jej część. Zdaniem Sądu uzasadnienia decyzji organów obu instancji zdecydowanie nie czyniły zadość wskazanemu przepisowi. Były one lakoniczne i nie odnosiły się do indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Uzasadnieniem odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia było jedynie wskazanie, że skarżący przekroczył maksymalny okres uprawniający do pobierania świadczenia określony w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n., bez dalszego wyjaśnienia przyjętego stanowiska w niniejszej sprawie. Tym samym naruszono też przepisy postępowania, a konkretnie art. 107 § 3 k.p.a. Przechodząc do kwestii rzeczywistej przyczyny odmowy przyznania skarżącemu F. T. wnioskowanego stypendium rektora wskazać należy, że organy błędnie zinterpretowały obowiązujące przepisy u.s.w.n. w tym zakresie.
Zgodnie z art. 93 ust. 2 u.s.w.n. świadczenia: stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora, stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Powtórzeniem tej regulacji jest § 10 ust. 4 Zarządzenia Nr [...] Rektora z dnia [...] sierpnia 2020 roku.
Sporną kwestią jest to jak liczyć 6-letni okres przysługiwania świadczenia.
Skarżący zarówno w odwołaniu jak i skardze na decyzję organu II instancji wskazuje na wykładnię wskazanego przepisu zgodnie z którą 6-letniego okresu pobierania świadczeń nie można wiązać z samym posiadaniem statusu studenta. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd, który ugruntował się również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Znaczenie ma fakt, czy student występuje o konkretne świadczenia i je pobiera. Aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej przysługiwało studentowi musi on posiadać status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przyznania wnioskowanego świadczenia. Zatem 6-letni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie jest zatem właściwe przypisywanie tego samego znaczenia pojęciu "przysługiwania świadczenia" z ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie". Wynika to także z uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str.28), w którym wskazano iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendium i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". 6-letni okres powiązano więc bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej (zob. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 roku, sygn. akt III OSK 4082/21 i powołane tam orzecznictwo oraz z dnia 7 lipca 2021 roku, sygn. akt III OSK 3596/21, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 roku, sygn. akt II SA/Ol 107/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2021 roku, sygn. akt II SA/Bk 218/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2021 roku, sygn. akt II SA/Po 773/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 roku, sygn. akt II SA/Go 155/20, CBOSA).
Natomiast, w niniejszej sprawie organy stały na stanowisku, że doszło do przekroczenia 6-letniego okresu o jakim mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. umożliwiającego pobieranie wnioskowanego świadczenia.
Kwestią sporną, do której trzeba odnieść się na gruncie niniejszej sprawy jest sposób liczenia poszczególnych miesięcy pobierania świadczenia przez skarżącego. Ustalono, że F. T. pobierał stypendium socjalne w latach:
- [...] na kierunku Ratownictwo Medyczne (przez [...] miesięcy),
- [...] na kierunku Lekarskim UMK w B. (przez [...] miesięcy),
- [...] na kierunku Lekarskim UMK w B. (przez [...] miesięcy),
- [...] na kierunku Lekarskim UMP w P. (przez [...] miesięcy),
- [...] na kierunku Lekarskim UMP w P. (przez [...] miesięcy),
- [...] na kierunku lekarskim UMP w P. (przez [...] miesięcy).
Organy w niniejszej sprawie przyjęły, że z uwagi na pobieranie przez skarżącego stypendium socjalnego przez 6 lat akademickich, przekroczony został maksymalny okres pobierania świadczeń określony w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. Stanowisko swoje Komisja Odwoławcza wyjaśniła dopiero w odpowiedzi na skargę F. T., co stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Argumentacja ta winna bowiem znaleźć się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji umożliwiając skarżącemu zapoznanie się z twierdzeniami organu i odniesienie się do nich. Wskazanie jej w odpowiedzi na skargę uznaje się za spóźnione i nie może być skutecznym uzupełnieniem uzasadnienia decyzji. Przy czym, stanowiska organu w tym zakresie Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela.
Zdaniem organu w niniejszej sprawie z uwagi na regulację art. 92 u.s.w.n., który stanowi, że stypendia są przyznawane na semestr lub rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres 10 miesięcy, błędne jest przekonanie wyrażone w orzecznictwie, co do sposobu liczenia lat pobierania świadczenia. Organ wskazuje, że rok akademicki trwa od 1 października do 30 września co stanowi 12 miesięcy. Rok kalendarzowy, jak powszechnie wiadomo, trwa 12 miesięcy. Komisja Odwoławcza stoi na stanowisku, że zrównać można ze sobą te dwa pojęcia i tym samym rok akademicki trwa tyle samo co rok kalendarzowy z tym zastrzeżeniem, że wskazane 12 miesięcy "nie pokrywa się". Niezależnie od pojęcia jakim posłużył się ustawodawca stypendium zawsze jest przyznawane na okres 12 miesięcy. Tym samym, skoro skarżący pobierał stypendium socjalne w latach akademickich od [...] do [...], to pobierał stypendium przez okres 6 lat. Wskazany stan faktyczny zdaniem organu wykluczał przyznanie stypendium rektora na wnioskowany okres [...]. Z powyższym nie zgodził się skarżący zarówno w odwołaniu, jak i złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze.
Skarżący powołał się m.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 roku (sygn. akt II SA/Ol 107/20, CBOSA), w którym stwierdzono, że zgodnie z art. 92 ust. 1 stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy. W tym miejscu wskazać należy na stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2021 roku (sygn. akt III OSK 3596/21, CBOSA) zgodnie z którym okres 6 lat z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. należy liczyć od momentu uzyskania świadczenia w postaci stypendium, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 6 lat upłynie po 72 miesiącach otrzymywania stypendium rektora. Nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. Tym samym, zgodnie z twierdzeniami skarżącego, nie przekroczył on 6-letniego okresu pobierania stypendium, albowiem faktyczny okres jego pobierania wynosił [...] miesiące, tj. [...].
Niemniej jednak powyżej omawiana kwestia liczenia poszczególnych z miesięcy nie miała znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie. Przywołać w tym miejscu należy poprzednio obowiązującą ustawę z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2017 roku, poz. 2183, dalej "p.s.w.").
Trzeba mieć na uwadze, że świadczenia o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 u.s.w.n., a więc przyznawane na podstawie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy, przysługujące przez okres nie dłuższy niż 6 lat, wynikają z nowej regulacji nie mającej miejsca w poprzednio obowiązującym Prawie o szkolnictwie wyższym z 2005r. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie ma podstaw do wliczania do tego okresu przysługiwania lub okresów możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów uprzednio obowiązującego Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005r. Obecnie obowiązująca ustawa weszła w tym zakresie w życie z dniem 1 października 2019 roku. Skarżący w niniejszej sprawie pobieranie świadczeń w postaci stypendium socjalnego rozpoczął jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z 2005r. Tym samym do 6-letniego okresu pobierania świadczenia, który ma znaczenie w niniejszej sprawie, nie możemy zaliczyć stypendiów socjalnych pobieranych w latach [...], [...], [...], [...]. Również zasady prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy oraz wiążącej się z tym konieczności odrzucania wyników wykładni sprzecznych z normami konstytucyjnymi, prowadzą zatem do wniosku, iż do okresu o jakim mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. zaliczać należy jedynie okresy przysługiwania studentowi świadczeń w nim wskazanych, które nastąpiły już po wejściu w życie tego przepisu, to jest po 1 października 2019 r. Z taką wykładnią art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. nie koliduje brzmienie art. 270 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, albowiem przepis ten reguluje jedynie zagadnienia trybu ubiegania się o pomoc materialną, zakwaterowanie i wyżywienie w okresie pomiędzy wejściem w życie u.s.w.n. jako całości, a wejściem w życie art. 86-95 tej samej ustawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dni 17 lutego 2021 roku, sygn. akt II SA/Po 773/20, CBOSA). Zaliczenie okresów pobierania stypendiów przyzwanym na podstawie Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 roku do okresu, od upływu którego uzależniona jest utrata prawa do świadczeń przyznawanych na gruncie ustawy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 roku prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz albowiem zdarzenia zaistniałe w całości pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy przesądzałyby o bieżącym prawie do świadczeń na podstawie obecnie obowiązujących przepisów (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 marca 2021 roku, sygn. akt II SA/Ol 216/21, CBOSA).
Podsumowując, zarówno Wydziałowa Komisja Stypendialna jak i Odwoławcza Komisja Stypendialna niesłusznie zaliczyły do okresu 6 lat pobierania świadczenia stypendia otrzymywane przez F. T. na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005r. Tym samym stwierdzić należy, że odmiennie od ustaleń organów, w ocenie Sądu nie został przekroczony okres uregulowany w art. 93 ust. 2 u.s.w.n.
Organy dopuściły się w powyższym zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. i przepisów postępowania - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi, określony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynoszący [...] zł. Skarżący uiścił [...] zł tytułem wpisu sądowego od skargi, zatem zasądzić należało na jego rzecz od organu kwotę uiszczoną przez skarżącego w wysokości [...] zł. Natomiast pozostałą część należnego wpisu w kwocie [...]zł należało ściągnąć od organu na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na podstawie art. 223 § 2 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie 3 wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu wyroku i organ I instancji – uwzględniając powyższą wykładnię prawa materialnego – ponownie wyda decyzję w sprawie wniosku o przyznanie stypendium rektora rozważając pozostałe przesłanki warunkujące jego przyznanie, do których organ w istocie w ogóle się nie odniósł.