IV SA/Po 381/22

IV SA/Po 381/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1507
art. 39 ust. 1 i 2,
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 1904/20 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 września 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2020r., nr [...] w przedmiocie przyznania M. S. zasiłku celowego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 kwietnia 2022 r., nr [...] ponownie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...] w przedmiocie przyznania M. S. zasiłku celowego.
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 08 kwietnia 2019 roku (data wpływu widniejąca na prezentacje Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.) M. S. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego. W dniu 24 kwietnia 2020 roku przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że Skarżący oczekuje pomocy finansowej z przeznaczeniem na: dofinansowanie do bieżącej opłaty z tytułu energii elektrycznej, dopełnienia butli z gazem, zakupu leków, zakupu bielizny pościelowej, zakupu odzieży wiosennej, zakupu 10 litrów farby emulsyjnej oraz opłacenia rachunku za wodę i ścieki.
Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2019 roku nr [...] Skarżącemu przyznano zasiłek celowy w kwocie [...]zł. Na skutek złożonego przez M. S. odwołania decyzja ta została jednak uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia 09 czerwca 2020 r. a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Kolegium wskazało, że organ I instancji nie uzasadnił dostatecznie swojego rozstrzygnięcia i z uwagi na to decyzja nosiła znamiona dowolności.
Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2020 roku nr [...] Skarżącemu 1. przyznano zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na: dofinansowanie do bieżącej energii elektrycznej, dopełnienia butli z gazem, zakupu leków, bielizny pościelowej, odzieży wiosennej, zakupu
10 litrów farby emulsyjnej i opłacenia rachunku za wodę i ścieki. W punkcie 2 decyzji organ wskazał, że realizacja zasiłku celowego nastąpiła w dniu 15 maja 2019r. Decyzję wydano na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019r., poz. 1507 ze zm.).
W uzasadnieniu wyliczono wysokość poszczególnych komponentów składających się na zasiłek celowy. Wskazano, że kwota [...]zł stanowi dofinansowanie do zakupu energii, kwota [...]zł stanowi dofinansowanie do dopełnienia butli z gazem, [...] zł stanowi dofinansowanie do bieżącego rachunku za wodę i ścieki, kwota [...]zł stanowi dofinansowanie zakupu leków, kwota [...]zł stanowi dofinansowanie zakupu odzieży wiosennej, [...] zł stanowi dofinansowanie do zakupu bielizny pościelowej oraz kwota [...]zł stanowi dofinansowanie do zakupu 10 litrów farby emulsyjnej. Dalej wyjaśniono jakim budżetem w 2019 r. dysponował ośrodek i na jakie cele kwota ta została rozdysponowana.
W wyniku odwołania M. S. decyzją z dnia 21 września 2020 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego.
Wskutek rozpoznania skargi M. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2021 r. r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 1904/20 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 września 2020 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji Kolegium nie ukazuje w sposób oczywisty i niebudzący wątpliwości, dlaczego organ uznał, że nie jest w stanie przyznać zasiłku celowego w wysokości odpowiadającej potrzebom wnioskodawcy.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 19 kwietnia 2022 r. ponownie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z [...] lipca 2020r.
W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zreferowało stan sprawy oraz treść wydanych już dotychczas rozstrzygnięć. Dalej Kolegium przywołało art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.
Ponadto organ wskazał, że jak wynika z przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej w związku z §1 pkt 1 lit. b) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż M. S. nie przekroczył kryterium dochodowego, w związku z czym organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania przedmiotowej pomocy. Ponadto jest osobą niepełnosprawną.
SKO podniosło, że decyzje w sprawie przyznania przedmiotowego zasiłku mają charakter uznaniowy, na co wskazuje sformułowanie "może być przyznany". Decyzje organów administracji w tym zakresie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Kolegium zauważyło również, że ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa) - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 kpa - jej integralną część, której zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Treść uzasadnienia ma istotne znaczenie nie tylko z punktu widzenia oceny prawidłowości decyzji (postanowienia) przez organ wyższego stopnia, ale także z uwagi na to, że daje ono stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji możliwość polemiki ze stanowiskiem organu i to zarówno, jeśli idzie o ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, jak i dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia. Zaakcentowano, że organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc. Wskazano także, że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe przyznano wnioskowane świadczenie w niewielkiej, z punktu widzenia Skarżącego, wysokości. Organ wskazał, że w roku 2018 M. S. otrzymał pomoc o łącznej wartości [...] zł, a więc ok. [...] zł miesięcznie. Średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła w tym okresie ok. [...] zł, a zatem pomoc przyznana M. S. znacznie przewyższą tę kwotę. Dalej organ II instancji ocenił postawę Wnioskodawcy jako postawę roszczeniową - odwołujący nigdy bowiem nie był zadowolony z przyznanej pomocy i każdorazową odwołuję się od wszelkiej otrzymanej kwoty.
Dalej Kolegium wskazało, że wysokość przyznanego M. S. zasiłku odpowiada możliwościom budżetowym organu oraz jest adekwatna do celów, na jakie została przyznana. Następnie organ przywołał kwoty dofinansowania, które składały się na przyznanie zasiłku celowego w niniejszej sprawie:
- [...] zł stanowi dofinansowanie do zakupu energii (doładowanie licznika energii o okresie od listopada 2018r., do kwietnia 2019r. na kwotę [...]zł , a w ujęciu miesięcznym ok. [...] zł),
- [...] zł na napełnienie butli z gazem,
- [...] zł opłacenia bieżącego rachunku za wodę i ścieki,
- [...] zł dofinansowanie zakupu leków,
- [...] zł do zakupu odzieży wiosennej,
- [...] zł do zakupu bielizny pościelowej,
- [...] zł do zakupu 10 litrów farby emulsyjnej.
Organ zaznaczył, że M. S. posiada dom własnościowy oraz ma przyznany stały dochód w kwocie [...]zł miesięcznie (w postaci zasiłku stałego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.), a więc jego najpilniejsze potrzeby egzystencjalne nie są zagrożone. Pomimo tego każdego miesiąca występuje do organu pomocy o przyznanie zasiłku celowego. Z tego względu instytucje pomocy społecznej odwołujący wykorzystuje jako źródło stałej pomocy. Zaznaczono, że nigdy nie jest zadowolony z rozstrzygnięć organu pierwszej instancji, chociaż każdorazowo jest informowany, że Ośrodek posiada ograniczony budżet i z prośbą o pomoc występuje wiele osób.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył M. S. zaskarżając decyzje obu organów w całości i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że Kolegium po wydaniu wyroku w sprawie o sygn. IV SA/Po 1904/20 w istocie nie prowadziło żadnego postępowania dowodowego, a wydaną decyzję skopiowano z pierwotnej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w treści decyzji.
Pismem z dnia 7 września 2022 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał w całości twierdzenia Skarżącego zawarte w skardze. Ponadto zaskarżył decyzję SKO w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
1. naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, co w efekcie skutkowało naruszeniem prawa materialnego tj. art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i przyznanie zasiłku celowego w zaniżonej wysokości, nieadekwatnej do potrzeb M. S. i tym samym nieodpowiedniej do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej;
2. art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej - czego przejawem było niepoczynienie jakichkolwiek ustaleń co do rzeczywistego poziomu uzasadnionych potrzeb skarżącego z jednej strony, a możliwości finansowych organu udzielającego pomocy z drugiej strony;
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w związku z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
4. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie, w którym organ nie odniósł się do zarzutów skarżącego oraz nie uzasadnił odmowy przyznania zasiłku celowego we wnioskowanej przez niego wysokości.
5. naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do oceny i wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt: IV SA/Po 1904/20.
Mając na względzie powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości. Pełnomocnik wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj.
a) karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] maja 2022 r.
b) karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] lipca 2022 r.; obu na fakt pogarszającego się stanu zdrowia M. S..
W uzasadnieniu pełnomocnik zacytował szeroko treść wyroku Sądu w sprawie o sygn. IV SA/Po 1904/20. Wskazał, że zawarte tam twierdzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pozostają również nadal aktualne na tle niniejszej sprawy, albowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze po uchyleniu poprzedniej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ponownie nie odniosło się dlaczego m.in. zasiłek celowy w zakresie leków został przyznany w kwocie [...]zł zamiast we wnioskowanej i wykazanej przez M. S. kwocie [...]zł, jak również dlaczego inne wnioskowane potrzeby nie zostały w pełni pokryte. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę nie zastosowało się do oceny i wskazań zawartych w wyroku.
Dalej pełnomocnik argumentował, że przyznanie lub odmowa przyznania zasiłku celowego może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego przyznano bądź odmówiono przyznania zasiłku celowego we wnioskowanym zakresie. Dalej wskazywał, że Skarżący pozostaje osobą skrajnie ubogą, niepełnosprawną, której niezbędne potrzeby bytowe nie zostały w pełni zaspokojone z uwagi na zaniechania organów administracji publicznej związane z nieprzeprowadzeniem wszelkich niezbędnych czynności w celu precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego i niepełnym zgromadzeniu materiału dowodowego.
Końcowo pełnomocnik wskazał, że wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż postawę Skarżącego należy ocenić jako roszczeniową, pozostaje w oczywistej sprzeczności z faktem, iż korzysta on z prawa do zaskarżania decyzji administracyjnych zapadłych w jego sprawie, a to nie może być oceniane jako działanie negatywne i mające obciążyć de facto jego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Przy czym wskazać należy, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami i powołaną podstawą prawną.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 – dalej "u.p.s.").
Zgodnie z art. 39 ust 1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
W tym miejscu należy wskazać, z uwagi na ponownie rozpoznanie sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przy tym przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 3 i 5 do art. 153). W świetle cytowanego art. 153 p.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są co do zasady związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: przede wszystkim w razie wzmiankowanej w art. 153 p.p.s.a. zmiany stanu prawnego powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, a ponadto w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 9 do art. 153).
W wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1904/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaznaczył w szczególności, że w uzasadnieniu decyzji zabrakło wyjaśnień Kolegium, dlaczego organ nie jest w stanie przyznać zasiłku celowego w wysokości odpowiadającej potrzebom wnioskodawcy, a przyznaje tylko dofinansowanie, a decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, oszczędnie tylko odnosi się do stanu faktycznego sprawy. Sąd zwrócił szczególną uwagę na fakt, że Skarżący podnosił, że na zaspokojenie fundamentalnej potrzeby, tj. zakup leków na receptę, Skarżący potrzebuje kwotę [...]zł, tymczasem na ten cel przyznano mu dofinansowanie w wysokości [...] zł.
Dalej Sąd wskazywał na generalne odwołanie się w decyzji do konieczności ograniczenia pomocy do formy dofinansowania, nie wskazując kryteriów, jakimi kierował się organ w ustalaniu świadczenia w tej indywidualnej sprawie. Organ nie wykazał również zdaniem Sądu ani braku możliwości przyznania zasiłku celowego w żądanej wysokości, ani nie wskazał na obiektywne zasady przyznawania świadczeń. Sąd podał, że w istocie organ nie uzasadnił odmowy przyznania zasiłku celowego w żądanej wysokości w jakikolwiek inny sposób niż wyłącznie w oparciu o konieczność uwzględniania potrzeb wszystkich uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej, co nie stanowi bezpośredniego wyjaśnienia odmowy uwzględnienia żądania wnioskodawcy w całości, na tle realiów tej sprawy.
Sąd podkreślił, że decyzja Kolegium jest decyzją uznaniową, a więc Sąd nie może oceniać jej celowości, ale też z tego powodu tak istotne znaczenie ma uzasadnienie tej decyzji w sposób pozwalający stwierdzić, że uznanie administracyjne nie nosi cech dowolności. Tym samym Sąd wskazał, że jeżeli organ uznał kwotę [...]zł za adekwatną do zaspokojenia potrzeb uzasadnionych przedłożonymi przez M. S. kserokopiami recept, to powinien wprost to wskazać i uzasadnić. Podkreślić należy, że Skarżący przedłożył "wycenę leków" na łączną kwotę [...]zł. Z akt nie wynika jednak jakie ustalenia poczyniło Kolegium dokonując weryfikacji tej wyceny, a w konsekwencji dlaczego uznało, że okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie dofinansowania na zakup leków właśnie w kwocie [...]zł, podczas gdy zgłoszona potrzeba w tym zakresie została "wyceniona" na
[...] zł.
Wskazać więc należy, że zdaniem Kolegium w ponownie prowadzonym postępowaniu było wyjaśnienie i ewentualne udokumentowanie, na czym Kolegium opiera swoje rozstrzygnięcie poprzez konkretne wskazanie i wyjaśnienie kryteriów, jakimi kierowano się przy ustalaniu świadczenia w tej indywidualnej sprawie. Kryteria, którymi kierowało się Kolegium ponownie rozpoznając sprawę należało przedstawić i wyjaśnić w odniesieniu do całego żądania złożonego wniosku. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę Kolegium nie dostosowało się do powyższych wskazań Sądu, czym naruszyło art. 153 p.p.s.a.
Z akt sprawy wynika, że ponownie prowadząc postępowanie SKO jedynie uzyskało informacje od organu I instancji dotyczącą średniej wysokości zasiłku celowego w 2019 r. (mail z dnia 14 kwietnia 2022 r. na nienumerowanej k. akt adm.). Jak wynika z odpowiedzi organu w roku budżetowym 2019 na zasiłki i pomoc w naturze budżet wynosił [...] zł. W okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 marca 2019 r. do ośrodka wpłynęły 2654 wnioski o pomoc finansową, natomiast wydatkowano kwotę [...]zł średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła w tym okresie ok. [...] zł, a zatem pomoc przyznana M. S. znacznie przewyższą tę kwotę. Taką też informację zawarł organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało również, że na przyznaną kwotę zasiłku celowego składa się kwota dofinansowania: [...] zł na zakup energii elektrycznej (wskazano, że M. S. w okresie od listopada 2018 r. do kwietnia 2019 r. dokonał doładowania licznika energii elektrycznej na kwotę ok. [...] zł, a w ujęciu miesięcznym ok. [...] zł); [...] zł napełnienie butli z gazem; [...] zł opłacenia bieżącego rachunku za wodę i ścieki; [...] zł dofinansowanie do zakupu leków; [...] zł do zakupu odzieży wiosennej; [...] zł do zakupu bielizny pościelowej; [...] zł do zakupu 10 litrów farby emulsyjnej.
Zdaniem Sądu nie sposób uznać dodania powyższych informacji do uzasadnienia decyzji za spełnienie wytycznych Sądu rozpoznającego sprawę o sygn. IV SA/Po 1904/20, w zakresie należytego uzasadnienia, dlaczego Skarżącemu przyznano jedynie dofinansowanie, a nie pełną kwotę na zaspokojenie zgłaszanych potrzeb i dlaczego w podanej wysokości. Jest to bowiem tylko wypunktowanie poszczególnych kwot jednostkowych składających się na całość przyznanego zasiłku. Nie zawarto w uzasadnieniu decyzji odwołania się do kryteriów dofinansowania jakimi kierował się organ akceptując wskazane kwoty, ponownie odwołano się tylko generalnie do konieczności ograniczania wysokości zasiłku do formy dofinansowania, ze względu na ograniczone środki organu. Podkreślić należy, że organ zobligowany był do podania powodów braku możliwości przyznania zasiłku celowego w żądanej przez M. S. wysokości, a tego nie uczynił. W szczególności zignorowano wyraźne wytyczne Sądu co do konieczności odniesienia się do wysokości przyznanej kwoty dofinansowania zakupu leków, zwłaszcza że Sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. IV SA/Po 1904/20 wyraźnie wskazał, że Kolegium winno wprost wskazać i uzasadnić, że kwota [...]zł na leki jest adekwatna do zaspokojenia tej potrzeby, gdy skarżący przedłożył "wycenę leków" na łączną kwotę [...]zł. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium nie poczyniło żadnych wyjaśnień w tym zakresie, ograniczając się do podkreślenia "dofinansowania do zakupu" oraz ponownego przytoczenia kwot składających się na łączną wysokość przyznanego zasiłku celowego, bez wskazania kryteriów jakimi kierował się organ ustalając takie, a nie inne kwoty przyznane na poszczególne potrzeby.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jest obarczona wadą powodującą, że stanowisko Kolegium i motywy podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia w istocie uchylają się kontroli sądowoadministracyjnej. Każda decyzja administracyjna musi odpowiadać standardom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zarówno zatem materiał dowodowy, jak i jego ocena winny - zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 K.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. Mając na uwadze konkretne okoliczności badanej sprawy należy zatem zaakcentować jeszcze raz, że uzasadnienie decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie kryteriów jakimi kierował się organ przyznając zasiłek w kwocie [...]zł. Samo Kolegium w treści swojej decyzji wskazywało na to, że zadaniem uzasadnienia decyzji jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną jej część i że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika prawo strony do zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia sprawy zawartego w sentencji decyzji. Organ podkreślał, że treść uzasadnienia ma istotne znaczenie z uwagi na to, że daje możliwość polemiki ze stanowiskiem organu. Tymczasem SKO postąpiło wbrew własnym ustaleniom naruszając art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu można powtórzyć także za poprzednim wyrokiem, że "jak zauważył NSA w wyroku z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. I OSK 2310/20 - ograniczone możliwości pomocowe organu stanowią fakt powszechnie znany, co jednak nie oznacza, że takie lakoniczne stwierdzenie może stanowić - rdzeń - uznaniowej decyzji organu administracji, która w istocie jest w tym przypadku w części decyzją odmowną. Organ nie wykazał ani braku możliwości przyznania zasiłku celowego w żądanej wysokości, ani nie wskazał na obiektywne zasady przyznawania świadczeń. Trzeba mieć także na uwadze, że w istocie organ nie uzasadnił odmowy przyznania zasiłku celowego w żądanej wysokości w jakikolwiek inny sposób niż wyłącznie w oparciu o konieczność uwzględniania potrzeb wszystkich uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej, co nie stanowi bezpośredniego wyjaśnienia odmowy uwzględnienia żądania wnioskodawcy w całości, na tle realiów tej sprawy".
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że Kolegium nie wykonało wytycznych wyroku WSA z 29 kwietnia 2021 r.
Przy czym, należy ponownie podkreślić, że zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dwuinstancyjność w postępowaniu administracyjnym polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że w postępowaniu administracyjnym przed organem odwoławczym nie mamy do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, ale z prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Natomiast art. 136 § 1 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Tym samym organ odwoławczy może również w niniejszej sprawie przeprowadzić uzupełniające postępowanie i zwrócić się do organu I instancji o wskazania kryteriów jakimi kierował się przy ustalaniu poszczególnych kwot dofinansowania, a następnie wydać merytoryczną decyzję w sprawie.
Odnosząc się do wniosków dowodowych zgłoszonych w piśmie procesowym pełnomocnika z dnia 7 września 2022 r. Sąd wskazuje, że brak było przesłanek uzasadniających przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd podkreśla, że zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. rozpoznał niniejszą sprawę na podstawie całokształtu akt sprawy, odpowiedzi organu na skargę i pism procesowych, jeżeli mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie uzupełniający charakter, na co wskazuje w sposób jednoznaczny brzmienie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić - dowody uzupełniające – tylko z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W okolicznościach badanej sprawy nie zaistniały wątpliwości tego rodzaju, które uzasadniałyby przeprowadzenie dowodów uzupełniających. Sprawa zostanie ponownie rozpatrzona przez organ odwoławczy, zatem konkretne dokumenty, z których strona wywodzi określone skutki prawne będzie mogła przedłożyć przed tym organem.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest trzecią instancją postępowania administracyjnego, ale wyłącznie w przypadku prowadzenia uzupełniającego i ograniczonego do dowodu z dokumentów postępowania dowodowego może wyjątkowo dopuścić dowód w celu rozwiania wątpliwości zaistniałej już w toku postępowania przed organami administracji publicznej. Co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżony akt, co wynika z art. 133 § 1 p.p.s.a. Przez dostateczne wyjaśnienie sprawy należy rozumieć stan zdolności sprawy do wydania wyroku, a więc dokonania przez sąd oceny legalności zaskarżonego aktu według kryteriów wynikających z art. 3 § 1 p.p.s.a. Z powyższego wynika ponadto, że sąd administracyjny nie powinien przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy, a jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00, LEX nr 50129), jak w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, jak orzekł w wyroku.
Sąd wyjaśnia, że nie orzekł w niniejszym wyroku w kwestii przyznania pełnomocnikowi zawodowemu skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wydanie postanowienia w tym przedmiocie należy zasadniczo do referendarza sądowego – który w niniejszej sprawie niezwłocznie wyda stosowne orzeczenie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji będzie miał na uwadze wskazania zaprezentowane w niniejszym wyroku oraz wyroku WSA w Poznaniu z 29 kwietnia 2021r. (sygn. akt IV SA/Po 1904/20) i wyjaśni na czym Kolegium opiera swoje rozstrzygnięcie poprzez konkretne wskazanie i wyjaśnienie kryteriów, jakimi kierowano się przy ustalaniu świadczenia w tej indywidualnej sprawie z wniosku M. S. oraz w tym zakresie rozważy przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie zwracając się do organu I instancji o dodatkowe wyjaśnia i informacje w trybie art. 136 § 1 k.p.a.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 13 września 2022r. na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm., obowiązującej na dzień wydania zarządzenia) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (k. 29 akt sąd.). Stronom umożliwiono złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie.