IV SA/PO 364/22

IV SA/Po 364/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /sprawozdawca/
Maciej Busz /przewodniczący/
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Sygn. powiązane
I OSK 262/23 - Wyrok NSA z 2024-01-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Józef Maleszewski (spr.) WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania do zakupu żywności oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również jako Kolegium, organ II instancji) decyzją z 22 kwietnia 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2021r. poz. 735 ze zm. – dalej k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. (dalej również jako organ I instancji) z 18 lutego 2022 r. Nr [...] w przedmiocie dofinansowania do zakupu żywności w kwocie [...]zł.
Wskazana na wstępie decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W. W. w dniu 27 stycznia 2022 r. złożył wniosek o dofinansowanie zakupu leków, lasek specjalistycznych, pasa stabilizującego (złożony w tym piśmie wniosek o dofinansowanie zakupu żywności został wyłączony do odrębnego postępowania).
Organ I instancji przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w sprawie w/w wniosku w dniu 10 lutego 2022 r. przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego w formie rozmowy telefonicznej. Organ ustalił sytuację życiową i materialną skarżącego w miejscu jego zamieszkania i stwierdził, że nie jest on aktywny zawodowo (przebywa na rencie), jest długotrwale chory i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe (w lokalu należącym do E. W., współuczestnicząc w pokrywaniu kosztów). Zgodnie z treścią wyroku sądu z [...] października 2019 r. o sygn. akt [...] Skarżący ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Dochód Skarżącego w grudniu 2021 r. stanowi renta z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz dodatek mieszkaniowy w łącznej kwocie [...]zł (kryterium dochodowe dla osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe wynosi 776,00 zł ). Ponadto Skarżący otrzymuje także świadczenie uzupełniające, które nie wlicza się do dochodu.
Organ I instancji oceniając treść wniosku W. W. uznał, iż zgłoszone przez niego potrzeby nie stanowią niezbędnych potrzeb bytowych, które można zaspokoić w formie zasiłku celowego. Biorąc jednak pod uwagę stan zdrowia Skarżącego, organ I instancji postanowił - na podstawie art. 41 pkt. 1 i 2 u.p.s. – przyznać specjalny zasiłek celowy w kwocie [...]zł. Na zakup żywności. Przyznanie wyższego świadczenia na zakup żywności – w formie specjalnego zasiłku celowego – nie leży w granicach możliwości organu Pomocy społecznej. Niewątpliwie pomoc społeczna ma tylko wspierać osoby korzystającej ze środków pomocy społecznej, a nie może zaspokajać wszystkich zgłoszonych żądań i to w każdym rozmiarze.
Organ I instancji wskazał również, że o możliwości i wysokości przyznania pomocy decydują nie tylko nawet uzasadnione potrzeby wnioskodawcy, lecz także potrzeby innych osób , które znajdują się w gorszej sytuacji niż osoba wnioskująca w niniejszej sprawie o pomoc finansową.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył W. W. zarzucając rozstrzygnięciu organu I instancji niekorzystne sformułowanie terminu realizacji przyznanego świadczenia: "po upływie 14 dni od daty doręczenia decyzji" – a więc w bliżej nieokreślonej przyszłości, podczas gdy pomoc jest potrzebna obecnie.
Po rozpatrzeniu tego odwołania, Kolegium przywołaną na wstępie decyzją z 18 marca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, analizując ustalenia organu I instancji uznał, iż rozstrzygnięcie tego organu są zgodnie z prawem, bo leży w granicach uznania administracyjnego. W ocenie Kolegium niespornym jest, iż przedmiotowa decyzja została poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym przy uwzględnieniu ustaleń w związku z aktualizacją wywiadu środowiskowego z 10 lutego 2022 r. - przeprowadzoną w formie rozmowy telefonicznej - oraz zebranych w sprawie dokumentów, w trakcie którego - w ocenie organu odwoławczego - organ I instancji prawidłowo ustalił sytuację dochodową oraz bytową Skarżącego - w sposób jednoznaczny - określając jego sytuację faktyczną i prawną, która uzasadnia przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...]zł.
Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł W. W., zarzucając, że rozstrzygnięcie wydane zostało bez zapoznania się z treścią odwołania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie bądź oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Radca prawny K. S., będąca pełnomocnikiem ustanowionym z urzędu, pismem procesowym z 27 września 2022 r. podtrzymała stanowisko skarżącego, wskazując na jego trudną sytuację życiową i materialną uniemożliwiająca mu funkcjonowanie bez pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. przyznającej W. W. pomoc finansową w formie zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności w kwocie [...]zł. Jak wynika z akt sprawy Skarżący jest osobą rozwiedzioną, w momencie składania wniosku zamieszkiwał na zasadzie użyczenia u E. W. (osoby obcej), gdzie prowadził odrębne gospodarstwo domowe, ale był zobowiązany do partycypowania w kosztach mieszkaniowych. Ma [...] lata, posiada znaczny stopień niepełnosprawności i jest całkowicie niezdolny do samodzielnej egzystencji do [...] stycznia 2022 r.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł.
Mając powyższe na uwadze w pierwszej kolejności wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo wskazały, iż dochód Skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w grudniu 2021 r. przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania skarżącej zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s.
Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie w sytuacji braku podstaw – ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego – do przyznania Skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s oceniły, czy okoliczności sprawy uzasadniają rozważenie potrzeb Skarżącego w kategoriach specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, o których mowa w art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), a także zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2).
W tym miejscu należy wyjaśnić, że przepis ten przesądza o wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego, względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s. nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. Szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu przywołanego przepisu to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). O tym, czy w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy.
Specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.
Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Rozpoznając wniosek organ obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną Skarżącego, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym samym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, gdyż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Zwłaszcza, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia.
Wskazywana przez Skarżącego sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu znacznie przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), jakkolwiek zakwalifikowana została przez organy jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. (co skutkowało przyznaniem specjalnego zasiłku celowego w kwocie [...]zł), to nie uzasadnia przekroczenia kwoty pomocy, jaka wskazana została w decyzjach organów obu instancji. W tym miejscu należy też podkreślić, że nie jest tak, że organ w ogóle lekceważy potrzeby Skarżącego. Z akt sprawy wynika, że Skarżący w okresie od listopada 2020 r. do marca 2022 r. tytułem specjalnych zasiłków celowych otrzymał pomoc w łącznej kwocie [...]zł.
Reasumując, Sąd, zauważając, że sytuacja finansowa i życiowa Skarżącego jest trudna, stwierdza, iż jednak wobec uzyskiwanych dochodów nie można dopatrzeć się, aby znalazł się on w okolicznościach tak szczególnych i dotkliwych, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do rozważenia możliwości przyznania pomocy w wyższej kwocie. Decyzje organów obu instancji zostały uzasadnione i rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się przy tym istotnych uchybień w przeprowadzonym postępowaniu. Z akt sprawy nie wynikało również, by Skarżący był osobą upośledzoną w stopniu uniemożliwiającym samodzielne występowanie przed organem orzekającym w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
W przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika wydane zostanie postanowienie referendarza sądowego.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 1842 ze zm.).