IV SA/PO 351/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu oddalił skargę na decyzję odmawiającą zmiany pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, uznając, że tryb art. 155 k.p.a. nie służy do weryfikacji decyzji związanych, takich jak pozwolenie na użytkowanie.
Skarżący domagał się zmiany ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego w zakresie kategorii obiektu (z XVII na XVIII), powołując się na art. 155 k.p.a. Organy obu instancji odmówiły zmiany, wskazując, że pozwolenie na użytkowanie jest decyzją związaną, a tryb z art. 155 k.p.a. nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy ani eliminowania wad kwalifikowanych. WSA w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że pozwolenie na użytkowanie jest decyzją związaną, której nie można zmienić w trybie art. 155 k.p.a.
Sprawa dotyczyła skargi T. Ś. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie hali produkcyjno-usługowej. Skarżący domagał się zmiany kategorii obiektu z XVII na XVIII, powołując się na art. 155 k.p.a. Organy administracji uznały, że pozwolenie na użytkowanie jest decyzją związaną, a tryb z art. 155 k.p.a. nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy ani do eliminowania wad kwalifikowanych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego jest decyzją związaną w ścisłym tego słowa znaczeniu, a organ nie ma w tym przypadku swobody decyzyjnej. W związku z tym, zmiana takiej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalna, gdyż sprzeciwiają się jej przepisy szczególne, w tym przepisy normujące przesłanki wydania pozwolenia na użytkowanie oraz inne tryby wzruszania decyzji ostatecznych. Sąd zaznaczył również, że w sprawie nie wykazano istnienia okoliczności, w świetle których pierwotna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jawiłaby się jako wadliwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, będąca decyzją związaną, nie może być zmieniona w trybie art. 155 k.p.a.
Uzasadnienie
Pozwolenie na użytkowanie jest decyzją związaną, wydawaną na podstawie przepisów prawa budowlanego, które ściśle determinują jej treść. Zastosowanie art. 155 k.p.a. jest wyłączone, gdy sprzeciwiają się temu przepisy szczególne, co obejmuje sytuacje, gdy ustawa narzuca organowi bezwzględnie obowiązującą treść rozstrzygnięcia lub gdy istnieje własny tryb zmiany decyzji. Tryb z art. 155 k.p.a. nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy ani do eliminowania wad kwalifikowanych decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.b. art. 59 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
p.b. art. 59 § 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
p.b. art. 59a § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
p.b. art. 59a § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 154 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 54 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
u.COVID-19 art. 15zzs4 § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwolenie na użytkowanie jest decyzją związaną, a nie uznaniową. Tryb art. 155 k.p.a. nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy ani do eliminowania wad kwalifikowanych decyzji. Zmiana decyzji związanej w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalna z uwagi na sprzeczność z przepisami szczególnymi.
Odrzucone argumenty
Kwalifikacja obiektu do kategorii XVII w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie była wadliwa i powinna zostać zmieniona na XVIII w trybie art. 155 k.p.a. Wniosek o zmianę decyzji nie stanowił rażącego naruszenia prawa, a jedynie próbę weryfikacji wadliwej kwalifikacji. Słuszny interes strony przemawia za zmianą decyzji.
Godne uwagi sformułowania
pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego jest decyzją związaną w ścisłym tego słowa znaczeniu organ nie ma w tym przypadku "luzu decyzyjnego" tryb z art. 155 k.p.a. nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy ani do eliminowania wad kwalifikowanych decyzji
Skład orzekający
Józef Maleszewski
przewodniczący
Tomasz Grossmann
sprawozdawca
Sebastian Michalski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie niedopuszczalności zmiany decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w trybie art. 155 k.p.a. ze względu na charakter tej decyzji jako związanej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji próby zmiany decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w trybie art. 155 k.p.a. Interpretacja przepisów prawa budowlanego i k.p.a. w kontekście decyzji związanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego możliwości zmiany decyzji administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i budowlanego.
“Czy można zmienić pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego po latach? Sąd wyjaśnia ograniczenia art. 155 k.p.a.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 351/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 290
art. 59 ust. 1 i 5, art. 59a ust. 1 i 2 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi T. Ś. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 28 kwietnia 2023 r. ([...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WWINB" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania T. Ś., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 13 marca 2023 r. ([...]) w przedmiocie odmowy zmiany pozwolenia na użytkowanie.
Zaskarżona decyzja WWINB zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z 27 czerwca 2016 r. ([...]; zwaną też dalej "Decyzją PnU") Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej jako "PINB" lub "organ I instancji"), po rozpatrzeniu wniosku T. Ś. (zwanego też dalej "Inwestorem" lub "Skarżącym"), udzielił pozwolenia na użytkowanie "budynku hali produkcyjno-usługowej w K. , przy ul. [...] nr [...], działka nr [...], [...], [...]. (Kategoria obiektu: XVII)". Decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna.
Podaniem z 27 stycznia 2023 r. Inwestor - z powołaniem się na art. 155 k.p.a. i słuszny interes strony - zażądał zmiany Decyzji PnU "na taką, która będzie zawierała właściwe określenie kategorii obiektu tj. kategorii zgodnej z decyzją o warunkach zabudowy i pozwoleniem na budowę tj. XVIII zamiast XVII". W uzasadnieniu podkreślił, że zarówno decyzja Burmistrz K. z 10 czerwca 2014 r. o warunkach zabudowy ([...]), jak i decyzja Starosty K. z 10 marca 2016 r. o pozwoleniu na budowę (nr [...]) dotyczyły zamiaru budowy budynku hali produkcyjno-usługowej, a "[z]godnie z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane budynki produkcyjne winny mieć kategorię XVIII, a nie XVII, jaką bezprawnie wpisano w pozwoleniu na użytkowanie".
Przywołaną wyżej decyzją z 13 marca 2023 r. PINB odmówił wnioskowanej zmiany Decyzji PnU, konkludując w uzasadnieniu, że art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji, zaś decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, wydana na podstawie art. 59 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (w skrócie "p.b."), nie jest decyzją uznaniową.
Od opisanej decyzji PINB z 13 marca 2023 r. Inwestor złożył odwołanie, informując o swym niezadowoleniu z podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia, ponieważ "decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa", lecz równocześnie dodając, iż "nie chcąc narzucać organowi II instancji sposobu rozpoznania odwołania strona postanowiła na tym etapie nie zgłaszać zarzutów".
Utrzymując w mocy decyzję PINB z 13 marca 2023 r. - przywołaną na wstępie decyzją z 28 kwietnia 2023 r. - WWINB wyjaśnił w uzasadnieniu, że prima facie nie zachodzą żadne przesłanki wykluczające dopuszczalność zmiany Decyzji PnU w zakresie wskazanej w tej decyzji kategorii obiektu budowlanego (z XVII na XVIII). Jednakże należy mieć na uwadze, że postępowanie w tym trybie może być prowadzone tylko wtedy, jeżeli strona żąda zmiany bądź uchylenia decyzji niewadliwej lub dotkniętej wadą niekwalifikowaną. Uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może nastąpić wówczas, gdy brak jest podstaw do jej zmiany bądź uchylenia w trybie wznowienia postępowania lub do stwierdzenia jej nieważności. Natomiast w sytuacji, gdy z samego wniosku strony wynika, że domaga się ona weryfikacji z powodu rażącego naruszenia prawa, postępowanie w sprawie winno zakończyć się wydaniem decyzji odmawiającej zastosowania trybu z art. 155 k.p.a. W ocenie WWINB nie ulega żadnej wątpliwości, że wskazanie kategorii obiektu budowlanego, co do którego udzielane jest pozwolenie na użytkowanie, jest istotnym elementem rozstrzygnięcia w tego typu decyzjach. Wobec tego wątpliwości co do prawidłowości wskazanej przez organ nadzoru budowlanego kategorii obiektu budowlanego nie mogą być rozstrzygane w trybie art. 155 k.p.a., gdyż tryb ten nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, ani do eliminowania wad kwalifikowanych decyzji. Z tego powodu - zdaniem WWINB - choć z innych przyczyn niż wskazane w uzasadnieniu decyzji PINB, organ I instancji prawidłowo odmownie rozpatrzył wniosek inwestora o zmianę Decyzji PnU.
Na marginesie WWINB zauważył, że postępowanie zakończone Decyzją PnU zostało wszczęte na wniosek Inwestora, a załącznikiem do tego wniosku była karta informacyjna, w której wnioskodawca jednoznacznie wskazał, że budynek objęty wnioskiem należy do kategorii XVII, a nie do kategorii XVIII. Co więcej taka właśnie kategoria obiektu budowlanego wynika wprost z: 1) rozstrzygnięcia decyzji Starosty K. z 17 czerwca 2015 r. ([...]) o udzieleniu pozwolenia na budowę oraz z 2) przedstawionego przez Inwestora zamiennego projektu budowlanego, który został zatwierdzony przez Starostę K. decyzją z 10 marca 2016 r. ([...]).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję WWINB, T. Ś., reprezentowany przez r.pr. G. W., wniósł o:
1) uchylenie zaskarżanej decyzji WWINB i wydanie nowego orzeczenia, tj. uwzględnienie skargi przez WWINB w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.),
2) uchylenie decyzji WWINB (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a,) i poprzedzającej ją decyzji PINB przez WSA w Poznaniu, w przypadku nieuwzględnienia skargi przez WWINB w P. w trybie autokontroli (art. 135 p.p.s.a.),
3) zasądzenie od WWINB na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w kwocie 697 zł [wynagrodzenia pełnomocnika - 480 zł (1 x stawka minimalna), kosztów sądowych - wpisu 200 zł (dot. wznowienia), kosztów udzielonego pełnomocnictwa - opłaty skarbowej 17 zł].
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że ma rację WWINB stwierdzając, iż nie zachodzą żadne przesłanki wykluczające dopuszczalność zmiany Decyzji PnU w zakresie wskazanej w tej decyzji kategorii obiektu budowlanego (z XVII na XVIII). Dlatego utrzymując w mocy decyzję PINB, mocą której odmówiono zmiany Decyzji PnU, organ II instancji zapewne mylnie zrozumiał intencje Skarżącego uzasadniające zmianę decyzji. Wprawdzie Skarżący w swym wniosku użył sformułowania "bezprawnie" w stosunku do zakwalifikowania przedmiotowego obiektu budowlanego (hali produkcyjno-usługowej) do kategorii XVII, ale owa kwalifikacja nie mieści się w pojęciu rażącego naruszenia prawa. Z uwagi na to, że przedmiotowa hala miała pełnić funkcję zarówno produkcyjną, jak i usługową, kwalifikacja budynku do konkretnej kategorii nie była oczywista, a tylko w przypadku oczywistym można mówić o rażącym naruszeniu prawa. A zatem ocena WWINB, że z samego wniosku strony wynika, iż domaga się ona weryfikacji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest niewątpliwie wadliwa - nic takiego nie wynika z podania Skarżącego. Ponadto autor skargi podkreślił, że w orzecznictwie dopuszcza się weryfikację decyzji wadliwych, o ile nie są one dotknięte wadami kwalifikowanymi i przemawia za tym słuszny interes strony - z którą to sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Na marginesie Skarżący wskazał, że w decyzji Starosty K. nr [...] ([...]) z 10 marca 2016 r. o kategorii obiektu nie ma ani słowa.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie dla pełniejszego obrazu sprawy wyjaśnił, że przed organami nadzoru budowlanego toczy się odrębne postępowanie administracyjne w sprawie "samowolnej zmiany warunków pracy oraz warunków ochrony środowiska (dodatkowa emisja hałasu i pyłu do środowiska), powodujących zmianę sposobu użytkowania części «Hali produkcyjno-usługowej» (związanej z naprawą samochodów) na pomieszczenie produkcyjne związane z mechaniczną obróbką metali metodą skrawania za pomocą maszyn tokarskich, na nieruchomości w K. ul [...], działka nr [...]". W tej sprawie PINB decyzją z 28 lutego 2023 r. ([...]) nakazał T. sp. z o.o. (jako właścicielowi) przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania "«pomieszczenia produkcyjnego wyposażonego w maszyny tokarskie» stanowiącego część «Budynku hali produkcyjno-usługowej» na nieruchomości w K. ul. [...], działka nr [...], tj. przywrócenie funkcji «Hali produkcyjno-usługowej» związanej z naprawą samochodów osobowych (znajdującej się we wschodniej części obiektu), użytkowanej jako «Pomieszczenie produkcyjne» (o pow. użytkowej ok. 139 m2) związane z mechaniczną obróbką metali metodą skrawania za pomocą maszyn tokarskich, bez wymaganego prawem zgłoszenia właściwemu organowi". Decyzja ta została uchylona w całości ostateczną decyzją [WWINB] z 7 maja 2023 r. ([...]), a sprawa - przekazana do ponownego rozpatrzenia przez PINB.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 30 maja 2023 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; w skrócie "u.COVID-19"), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., o czym strony zostały powiadomione pismami z 30 maja 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie art. 15zzs4 ust. 1 u.COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z 28 kwietnia 2023 r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 13 marca 2023 r. [...]) o odmowie zmiany ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 27 czerwca 2016 r. znak: [...] Mocą tej decyzji ("Decyzji PnU") udzielono T. Ś. "pozwolenia na użytkowanie budynku hali produkcyjno-usługowej w K. , przy ul. [...] nr [...], działka nr [...], [...], [...]. (Kategoria obiektu: XVII)".
Wspomniana Decyzja PnU - jak wynika z jej części wstępnej - została wydana na materialnoprawnej podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 55 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 56, art. 57 i art. 59a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 290; w skrócie "p.b."). W myśl art. 59 ust. 1 p.b. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania Decyzji PnU) właściwy organ wydaje decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59a. Zgodnie zaś z ust. 1 tego ostatniego przepisu (w ówcześnie obowiązującym brzmieniu) właściwy organ przeprowadza, na wezwanie inwestora, obowiązkową kontrolę budowy w celu stwierdzenia prowadzenia jej zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Kontrola ta obejmuje m.in. sprawdzenie zgodności obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz projektem architektoniczno-budowlanym (zob. art. 59a ust. 2 pkt 1 i 2 p.b.).
Analiza przywołanych przepisów prowadzi do wniosku, że "istotą postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie jest weryfikacja zgodności wykonanych robót budowlanych z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją udzielającą pozwolenia na budowę. Rozwiązania i parametry techniczne wskazane w projekcie budowlanym stanowią zatem dla organów nadzoru budowlanego wzorzec kontroli przeprowadzanej w ramach postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Innymi słowy, zatwierdzony projekt budowlany jest wiążący, zaś organy nadzoru budowlanego w ramach postępowania z art. 59 p.b. nie mogą formułować ocen, które kwestionowałyby treść zatwierdzonego projektu budowlanego" (tak trafnie wyrok WSA z 22.12.2020 r., II SA/Wr 440/20, CBOSA).
Podaniem inicjującym postępowanie administracyjne kontrolowane przez Sąd w niniejszym składzie, Skarżący zwrócił się do PINB o zmianę Decyzji PnU, w zakresie określenia kategorii obiektu, "na podstawie art. 155 k.p.a."
W myśl tego przepisu: "Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 [zgodnie z którym w przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji - uw. Sądu] stosuje się odpowiednio".
Z cytowanego art. 155 k.p.a. jasno wynika, że zastosowanie przewidzianej w nim możliwości zmiany decyzji administracyjnej zostało uzależnione od łącznego ziszczenia się następujących przesłanek: (i) postępowanie w sprawie indywidualnej zostało zakończone decyzją ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo; (ii) strona wyraziła zgodę na zmianę decyzji; (iii) zmianie decyzji nie sprzeciwiają się przepisy szczególne; (iv) za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Jest poza sporem, że w kontrolowanej sprawie spełnione zostały przesłanki wymienione wyżej w punktach (i) oraz (ii).
Istotne wątpliwości, w ocenie Sądu, może natomiast budzić ziszczenie się przesłanki z pkt (iv), która nie została poddana głębszej analizie przez organy obu instancji, a w świetle której - w kontekście toczącego się równolegle postępowania legalizacyjnego, wzmiankowanego w odpowiedzi na skargę - wbrew stanowisku WWINB, jako co najmniej dyskusyjna jawi się "słuszność" interesu strony (Inwestora).
Mimo to Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji odpowiadają prawu, jako że przeciwko dopuszczalności orzeczenia wnioskowanej zmiany Decyzji PnU zdecydowanie przemawia - ujęta w przesłance określonej w pkt (iii) powyżej - sprzeczność takiej zmiany z przepisem szczególnym w rozumieniu art. 155 k.p.a.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie ukształtował się jednolity pogląd - który Sąd w niniejszym składzie podziela - co do znaczenia użytego w ww. przepisie określenia "przepisy szczególne", jako przesłanki negatywnej zastosowania art. 155 k.p.a., wynikającej z przepisów odrębnych. Otóż, chodzi tu nie tylko o wyrażony expressis verbis zakaz zmieniania określonego rodzaju decyzji administracyjnych, czy też zakaz wynikający z istoty niektórych rozwiązań prawnych o charakterze restryktywnym, ale także o uregulowany w poszczególnych ustawach "własny" tryb zmiany decyzji ostatecznej, wydanej w oparciu o przepisy takiej ustawy. Ponadto przez przepisy szczególne, które sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu decyzji, należy rozumieć również takie przepisy, które w sposób jednoznaczny, nie pozostawiający organowi tzw. luzu decyzyjnego, kształtują treść rozstrzygnięcia, mającego zapaść w danym stanie faktycznym (por. wyrok WSA z 22.02.2023 r., II SA/Po 790/22, CBOSA). Mając na uwadze powyższe, organ administracji nie może w trybie art. 155 k.p.a., powołując się na interes społeczny lub słuszny interes strony, wydać rozstrzygnięcia, które pozostawałoby w sprzeczności z przepisem nakazującym organowi w danych okolicznościach faktycznych wydanie orzeczenia o ściśle określonej treści. W razie gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozwiązanie, o stosowaniu art. 155 k.p.a. nie może być mowy (por. wyrok NSA z 24.04.2012 r., II OSK 188/11, CBOSA). Innymi słowy, przez przepisy szczególne, które sprzeciwiają się zmianie decyzji na podstawie art. 155 k.p.a., należy rozumieć również takie przepisy, które w sposób jednoznaczny kształtują treść rozstrzygnięcia mającego zapaść w danym stanie faktycznym (por. wyrok NSA z 27.01.2021 r., II OSK 2245/20, CBOSA).
W ocenie Sądu taki właśnie charakter - prawnie ściśle zdeterminowany - ma rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie.
W świetle unormowań ustawy Prawo budowlane decyzja o pozwoleniu na użytkowanie kończy proces inwestycyjny, a jej zasadniczym celem jest zbadanie przez organ nadzoru budowlanego, czy inwestycja została wykonana zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym. Istotą postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie jest więc ustalenie, czy wybudowany obiekt może być użytkowany w sposób, który został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonym projekcie budowlanym. W toku postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie organ nadzoru budowlanego weryfikuje zgodność wykonanych robót budowlanych z warunkami pozwolenia na budowę. Spełnienie przez inwestora wymagań ustawowych obliguje organ do udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Natomiast wystąpienie jednej z przesłanek negatywnych, wskazanych w zamkniętym katalogu z art. 59 ust. 5 p.b., zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do odmowy wydania pozwolenia na użytkowanie.
Oznacza to, że pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego jest decyzją związaną w ścisłym tego słowa znaczeniu. Organ nie ma w tym przypadku "luzu decyzyjnego" i swobody w wyborze jednego z wielu dopuszczalnych rozstrzygnięć (pomijając regulacje art. 59 ust. 2 i 3 p.b., które wszakże nie znajdowały zastosowania w kontrolowanej sprawie), nie może wybrać jednej spośród kilku konsekwencji jednoznacznej normy prawnej.
Wszystko to prowadzi do wniosku o trafności stanowiska wyrażonego m.in. w przywołanym w decyzji organu I instancji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 03 listopada 2022 r. o sygn. akt II SA/Lu 471/22 (CBOSA), że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego wydana na podstawie art. 59 p.b. nie może zostać zmieniona w trybie określonym w art. 155 k.p.a.
Już powyższe ogólne stwierdzenie przesądza o legalności orzeczonej przez organy obu instancji odmowy dokonania zawnioskowanej przez Inwestora zmiany Decyzji PnU, a tym samym - o niezasadności jego skargi.
Odnosząc się bardziej szczegółowo do zakresu wnioskowanej przez Inwestora zmiany Decyzji PnU - w postaci zmiany określonej w nim kategorii obiektu (budynku produkcyjno-usługowego) z kategorii XVII na XVIII - wypada zauważyć, że jak wyjaśnił to WWINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, kategoria obiektu ujęta w PnU wynikała wprost m.in. z przedstawionego wcześniej przez Inwestora projektu budowlanego zamiennego, który został zatwierdzony decyzją Starosty K. z 10 marca 2016 r. ([...]).
Okoliczność ta nie była kwestionowana przez Skarżącego (który w skardze jedynie zaznaczył, że w samej tej decyzji Starosty "o kategorii obiektu nie ma ani słowa").
Skoro zaś, jak to już zostało wyżej wyjaśnione, zatwierdzony projekt budowlany [tu: zamienny] jest wiążący w tym sensie, że organy nadzoru budowlanego w ramach postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie nie mogą formułować ocen, które kwestionowałyby treść zatwierdzonego projektu [tu: w zakresie wskazanej przez Inwestora, a zweryfikowanej i zatwierdzonej przez Starostę, kategorii obiektu budowlanego], to należy zauważyć, że uwzględnieniu wniosku Inwestora o zmianę Decyzji PnU w ww. zakresie sprzeciwiały się wprost "przepisy szczególne" w rozumieniu art. 155 k.p.a. - a mianowicie przepisy normujące przesłanki wydania pozwolenia na użytkowanie (zwłaszcza art. 59a ust. 2 w zw. z art. 59 ust. 1 p.b.).
Niezależnie od powyższego wypada nadmienić, że w ocenie Sądu nie pozbawione racji są uwagi organu II instancji, który w działaniach Inwestora dopatrzył się niedopuszczalnej w trybie art. 155 k.p.a. próby weryfikacji prawidłowości Decyzji PnU - której to weryfikacji również sprzeciwiają się "przepisy szczególne" w rozumieniu art. 155 k.p.a., w tym przypadku: przepisy normujące inne, niekonkurencyjne tryby szczególne wzruszania decyzji ostatecznych - trafnie konstatując, że tryb z art. 155 k.p.a. nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy ani do eliminowania wad kwalifikowanych decyzji.
Potwierdza to orzecznictwo sądowe, w którym celnie wywodzi się, że choć zmiana (uchylenie) decyzji w trybie art. 155 k.p.a. może dotyczyć zarówno decyzji wadliwych, jak i prawidłowych, to jednak zastosowanie tego przepisu do decyzji wadliwych może nastąpić tylko wtedy, gdy wady decyzji lub postępowania poprzedzającego jej wydanie nie dają podstawy do jej wzruszenia przy zastosowaniu innych przepisów, w tym w szczególności podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.). Niezgodność decyzji z prawem nie jest okolicznością warunkującą możność zastosowania art. 155 k.p.a., a strona nie może traktować tego trybu jako sposobu na wzruszenie decyzji wadliwej. Zastosowanie trybu z art. 155 k.p.a. nie może bowiem prowadzić do rozpatrzenia sprawy w "trzeciej" instancji. Skarżący nie może traktować możności wzruszenia decyzji na podstawie ww. przepisu jako sposobu na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, która w jego ocenie ab initio była nieprawidłowa. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Celem tego postępowania nie jest bowiem merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz weryfikacja decyzji pod kątem przesłanek wymienionych w art. 155 k.p.a. (por. wyrok WSA z 03.11.2022 r., II SA/Lu 471/22, CBOSA).
Dlatego jedynie na marginesie wypada zauważyć, że w sprawie nie wykazano istnienia okoliczności, w świetle których Decyzja PnU jawiłaby się jako wadliwa, o czym przekonują zwłaszcza wywody zawarte w końcowych fragmentach uzasadnienia decyzji PINB.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI