IV SA/PO 350/25

IV SA/Po 350/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maciej Busz /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 63 ust. 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Dz.U. 2023 poz 390
art. 24 ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z 9 grudnia 2024 r. nr [...]
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 18 lutego 2025 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania A. W., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 09 grudnia 2024 r. ([...]) o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 17 maja 2024 r. A. W. (dalej jako "Wnioskodawczyni" lub "Skarżąca") złożyła wniosek (datowany na 10.5.2025 r.) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem, A. W..
Decyzją z 04 czerwca 2024 r. ([...]) Wójt Gminy [...] (dalej jako "Wójt" lub "organ I instancji") odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzją z 03 września 2024 r. ([...]) SKO uchyliło decyzję Wójta w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Decyzją z 19 września 2024 r. ([...]) Wójt ponownie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzją z 18 listopada 2024 r. ([...]) SKO uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Przywołaną na wstępie decyzją z 9.12.2024 r. Wójt po raz kolejny odmówił Wnioskodawczyni "świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na syna A. W.", wyjaśniając w uzasadnieniu – w nawiązaniu do treści art. 63 ust. 1 , 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.ś.w.") – że możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na tzw. starych zasadach dotyczy osób, którym uprzednio przyznano to świadczenie. Z kolei osobie, która do 31.12.2023 r. nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie można przyznać tego świadczenia z zachowaniem dotychczasowych ("starych") przepisów. Tylko osoby, które już otrzymywały ww. świadczenie na tzw. starych zasadach, będą mogły po 1.1.2024 r. uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na tych zasadach. Pozostałe osoby, składające wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po raz pierwszy po 1.1.2024 r., uzyskać mogą prawo do ww. świadczenia, ale wyłącznie na tzw. nowych zasadach.
W odwołaniu od opisanej decyzji Wójta, Wnioskodawczyni podniosła, że 17.5.2024 r. wniosła o świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach od stycznia 2024 r. i na starych zasadach od maja do grudnia 2023 r., ponieważ w jej opinii prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nabyła w momencie składania wniosku o niepełnosprawność syna, czyli od 15.5.2023 r. Wójt przyznał jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach od stycznia 2024 r., jednak odmówił przyznania na starych zasadach od maja do grudnia 2023 r.
Utrzymując w mocy decyzję Wójta z 9.12.2024 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 18.2.2025 r. – SKO wyjaśniło w uzasadnieniu, że zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności z [...] r. syn Wnioskodawczyni (ur. [...].) został zaliczony do osób niepełnosprawnych; niepełnosprawność datuje się od 25.4.2023 r., a orzeczenie wydaje się do 31.7.2025 r. Sąd Rejonowy wyrokiem z [...] r. o sygn. akt [...] (zwanym dalej "Wyrokiem SR") zmienił zaskarżone przez Wnioskodawczynię orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z 23.8.2023 r. oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 6.7.2023 r. – częściowo – w ten sposób, że ustalił, że syn wymaga konieczności zapewnienia stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 27.4.2024 r. Następnie SKO – z powołaniem się na przepisy art. 63 ust. 1-3 u.ś.w. oraz ich interpretację przedstawioną w wyroku WSA w Gliwicach z 23.12.2024 r. o sygn. akt II SA/Gl 1194/24 – stwierdziło, że przyznanie Skarżącej świadczenia od maja do grudnia 2023 r. na "starych zasadach" nie jest możliwe, gdyż nie miała ona uprzednio przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego, jak również przed zmianą przepisów nie złożyła kompletnego wniosku i nie spełniała wszystkich przesłanek pozytywnych do przyznania świadczenia. Skarżąca pierwszy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem złożyła 17.5.2024 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO z 18.2.2025 r. A. W. – zarzuciwszy:
1. naruszenie art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. – przez nieustosunkowanie się przez organ II instancji do części zarzutów i twierdzeń sformułowanych przez Skarżącą w odwołaniu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego za nieuzasadniony uznał zarzut dotyczący:
- nabycia przez Skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w momencie złożenia wniosku o niepełnosprawność syna, czyli 15.5.2023 r.,
- spełnienia przez Skarżącą wszystkich wymogów uprawniających do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego,
- naruszenia art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej w skrócie "u.ś.r.") przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy możliwość złożenia przez Skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pojawiła się dopiero w momencie uprawomocnienia się Wyroku SR, i wniosek ten złożyła ona w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia uprawomocnienia się ww. wyroku,
- naruszenia ochrony praw nabytych,
- bezpodstawnego uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na wnioskowany okres od faktu "uprzedniego przyznania" świadczenia pielęgnacyjnego i jego faktycznego pobierania w okresie wcześniejszym,
- bezpodstawnego obciążenia Skarżącej negatywnymi skutkami wynikającymi z upływu czasu, który był potrzebny do usunięcia wadliwości orzeczeń Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności;
2. art. 15 k.p.a. – przez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, gdyż organ II instancji nie poczynił żadnych własnych ustaleń ani rozważań, które wskazywałyby na ponowne przeanalizowanie całości sprawy. W zaskarżonej decyzji organ ten zrelacjonował jedynie przebieg postępowania przed organem I instancji (w dodatku nieprawidłowo) i ograniczył się do ogólnego stwierdzenia o braku podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji;
3. art. 24 ust. 2a u.ś.r. – przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten powinien zostać zastosowany, gdyż możliwość złożenia przez Skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pojawiła się dopiero w momencie uprawomocnienia się Wyroku SR i wniosek ten Skarżąca złożyła w terminie 3 miesięcy licząc od dnia uprawomocnienia się ww. wyroku,
4. art. 63 ust. 2 u.ś.w. – przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten powinien zostać zastosowany, ponieważ wprowadza zasadę ochrony praw przez Skarżącą nabytych,
5. art. 63 ust. 3 u.ś.w. – przez jego błędne zastosowanie, ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności z 6.7.2023 r. pozostaje ważne do 31.7.2025 r.; termin jego ważności jeszcze nie upłynął, ergo nie było podstaw do składania wniosku o nowe orzeczenie,
6. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji narusza prawo i organ II instancji powinien uchylić tę decyzję, i orzec co do istoty sprawy,
7. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – przez jego nieprawidłowe zastosowanie, gdyż ww. decyzja powinna zostać uchylona w całości.
– Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i obciążenie organu II instancji kosztami postępowania. W uzasadnieniu skargi jej autorka rozwinęła i umotywowała podniesione zarzuty. Ponadto wskazała, że w niniejszej sprawie złożyła już kilka odwołań od wydanych decyzji i zaskarżona niniejszą skargą decyzja SKO z 18.2.2025 r. pozostaje w oczywistej sprzeczności z wcześniejszymi dwiema decyzjami tego organu – tj. decyzjami z 3.9.2024 r. i 18.11.2024 r. – które uchylały rozstrzygnięcia Wójta. Mimo że nie zmienił się w żaden sposób stan prawny i faktyczny sprawy, to wydane orzeczenia są inne. W tych wcześniejszych decyzjach SKO przytoczone zostało również orzecznictwo, które potwierdza zasadność niniejszej skargi. Zdaniem Skarżącej na uwagę zasługuje w szczególności uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu z 12.9.2024 r. o sygn. akt IV SA/Po 529/24, który zapadł na tle analogicznej sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w całej rozciągłości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. Skarżąca podtrzymała wnioski i wywody skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 18 lutego 2025 r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 09 grudnia 2024 r. ([...]) odmawiającą A. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem, A. W..
Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi kwestia intertemporalna wynikająca z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429, z późn. zm.; w skrócie "u.ś.w.") w związku z art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, z późn. zm.; w skrócie "u.ś.r.").
W myśl pierwszego z powołanych przepisów (art. 63 ust. 1 u.ś.w.) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym [tj. w u.ś.r.], do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Z kolei art. 24 ust. 2a u.ś.r. stanowi (niezmiennie od 01 stycznia 2013 r.), że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Kluczowe jest zatem stwierdzenie, kiedy w niniejszej sprawie Skarżąca nabyła (mogła nabyć) prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozważania w tej mierze należy zacząć od podkreślenia, że SKO w obecnie zaskarżonej decyzji zauważyło, że wcześniej, decyzją z 3.9.2024 r. uchyliło odmowną decyzję Wójta z 4.6.2024 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Następnie – co już uszło uwagi SKO w uzasadnieniu obecnie zaskarżonej decyzji – decyzją z 18.11.2024 r. ponownie uchyliło kolejną odmowną decyzję Wójta (z 19.9.2024 r.). Co jednak tu najistotniejsze – a co również nie znalazło się w uzasadnieniu obecnie zaskarżonej decyzji SKO – w obu wcześniejszych ww. decyzjach SKO, organ ten z aprobatą:
- wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2023 r. o sygn. akt I OSK 1760/22, według którego ustawowy termin 3 miesięcy liczony od daty uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego – w niniejszej sprawie: Wyroku SR (tj. wyroku Sądu Rejonowego z [...] r.), który uprawomocnił się z dniem 27.4.2024 r. – jest czasem wystarczającym dla zorientowania się przez stronę co do swoich praw i obowiązków, pozwalającym na terminowe złożenie wniosku i skorzystanie z rozwiązania, które przewiduje przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r.;
- przytoczył obszerne fragmenty wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 12 września 2024 r. o sygn. akt IV SA/Po 529/24 (dalej jako "Wyrok WSA"), zapadłego w sprawie analogicznej do niniejszej – w którym został m.in. wyrażony pogląd prawny, w myśl którego wniosek, iż: "z uwagi na użyte w art. 63 ust. 1 u.ś.w. sformułowanie «powstania prawa», a nie «ustalenia prawa», dotychczasowe przepisy należy stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania, [...] należy rozciągnąć również na sytuacje, w których wprawdzie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony po 31 grudnia 2023 r., jednakże wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony do 31 grudnia 2023 r., a następnie wydane orzeczenie o niepełnosprawności potwierdzało powstanie przed 1 stycznia 2024 r. znacznego stopnia niepełnosprawności, względnie niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji" – i zobowiązał organ I instancji do "wzięcia pod uwagę" rozważań zawartych w tym wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę Wójt jednak rozważań zawartych w Wyroku WSA nie uwzględnił – co więcej, w ogóle nie odnotował w uzasadnieniu swej decyzji z 9.12.2024 r. faktu otrzymania od SKO takich wytycznych – i orzekł ewidentnie wbrew nim, a mimo to SKO, rozpoznając sprawę po raz trzeci, tym razem utrzymało decyzję odmowną organu I instancji w mocy, nie wyjaśniając w żaden sposób tak radykalnej zmiany swego stanowiska.
Już powyższe wskazuje na istotne naruszenie przez SKO art. 8 k.p.a., statuującego zasadę budzenia zaufania stron postępowania do władzy publicznej – co słusznie wytknięto w skardze. Jak trafnie wskazuje się w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych: "Za naruszające zasadę zaufania obywateli do organów państwa (władzy publicznej) uznaje się zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany (wyrok NSA w Łodzi z 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 652/97, ONSA 1999/1, poz. 27)" [zob. m.in. wyroki NSA: z 8.6.2011 r., II FSK 748/10; z 13.10.2022 r., I GSK 3308/18; z 14.9.2023 r. II GSK 1600/22; z 18.4.2024 r., II GSK 1850/23; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia przywołane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niezależnie od powyższego Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela rozważania prawne zawarte w Wyroku WSA odnośnie do właściwego sposobu rozumienia dyspozycji art. 63 ust. 1 u.ś.w. w kontekście regulacji art. 24 ust. 2a u.ś.r. W szczególności za trafny uznaje pogląd, zgodnie z którym "na gruncie art. 63 ust. 1 u.ś.w. przyjmować należy, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza, stosownie do art. 24 ust. 2, 2a i 4 u.ś.r., nie tylko spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, gdy wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. (...), ale również spełnienie tych przesłanek do 31 grudnia 2023 r., jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia został złożony po 31 grudnia 2023 r., jednakże z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., w sytuacji gdy wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności został złożony do 31 grudnia 2023 r., a ustalony stopień niepełnosprawności również datowany jest na dzień przypadający do 31 grudnia 2023 r." (zob. wyrok WSA z 12.9.2024 r., IV SA/Po 529/24; tak też wyroki WSA: z 26.9.2024 r., II SA/Łd 493/24; z 5.12.2024 r., IV SA/Wr 420/24; z 9.1.2025 r., I SA/Op 730/24).
Zbieżne z przedstawioną wykładnią sądową pozostają – przywołane przez Skarżącą w odwołaniu – wyjaśnienia na stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pt.: "Świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 r. – nowe zasady" [https://www.gov.pl/web/rodzina/swiadczenie-pielegnacyjne-od-1-stycznia-2024-r---nowe-zasady3; dostęp: 29.5.2025 r.] dotyczące podanego w nich Przykładu 3., w którym wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony wprawdzie już po 1.1.2024 r. (w lutym 2024 r.), ale wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jeszcze przed 31.12.2023 r. W myśl tych wyjaśnień – bazujących na obowiązującym w niezmienionym brzmieniu przepisie art. 24 ust. 2a u.ś.r., na podstawie którego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może powstać nie od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie, lecz za okres wcześniejszy, tj. od miesiąca złożenia wniosku o odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności / stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki – "Organ właściwy, rozpatrując w lutym 2024 r. w opisanym przypadku wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony w lutym 2024 r., ma zatem obowiązek ustalić, czy w tej sprawie, na podstawie przepisów dotychczasowych, przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od grudnia 2023 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku o orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, w szczególności czy zachowany jest termin na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne wskazany w art. 24 ust. 2a i czy spełnione są co najmniej na dzień 31 grudnia 2023 r. warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, tj. obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Czyniąc to, organ właściwy ustala, że opiekun spełnia wszystkie warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego już od grudnia 2023 r. na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz ustala, że zachowany został termin na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne wskazany w ww. art. 24 ust. 2a, co oznacza, że w tym przypadku prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało od grudnia 2023 r. (tj. od miesiąca złożenia wniosku o wymagane orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a nie od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na podstawie tego orzeczenia). Oznacza to, że stosując art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, organ właściwy ma obowiązek w tym przypadku przyznać świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o przepisy dotychczasowe ustawy o świadczeniach rodzinnych od grudnia 2023 r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa ważność orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki."
W świetle powyższych uwag, odmienna wykładnia art. 63 ust. 1 u.ś.w. przyjęta przez organy obu instancji nie zasługuje na uwzględnienie.
Organy te naruszyły również art. 24 ust. 2a u.ś.r. przez jego niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) – co słusznie wytknięto w skardze.
Natomiast wbrew sugestiom skargi, okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie dawały podstaw do stosowania w niej przepisów art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w.
Zasadny okazał się także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 15 k.p.a. przez SKO. Nie ulega wątpliwości, że jednym z istotnych elementów unormowanej w tym przepisie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest obowiązek odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania. W orzecznictwie trafnie podkreśla się, że istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w środku odwoławczym (por. wyrok WSA z 18.8.2010 r., IV SA/Wa 622/10). Brak w motywach decyzji ustosunkowania się do zarzutów odwołania uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju procedowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności postępowania (por. wyrok NSA z 27.5.1998 r., IV SA 1130/96; por. też wyroki WSA: z 5.11.2010 r., I SA/Wa 539/10; z 2.12.2008 r., II SA/Rz 502/08; z 5.3.2014 r., IV SA/Po 1084/13; z 3.10.2019 r., IV SA/Po 1251/17; z 8.8.2023 r., I SA/Bd 293/23).
W kontrolowanej sprawie, SKO nie uczyniło w pełni zadość wymogom wynikającym z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W szczególności zwraca uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji nawet nie zreferował wszystkich istotnych zarzutów i wniosków odwołania, ograniczając się jedynie do przytoczenia wybranych twierdzeń Skarżącej o faktach. Przede wszystkim jednak SKO w ogóle nie ustosunkowało się do zarzutów i argumentów prawnych podniesionych w odwołaniu – w szczególności dotyczących nierespektowania przez organ I instancji wcześniejszych decyzji kasatoryjnych, a także odesłania do informacji (ww. wyjaśnień) ze strony Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, na podstawie których Skarżąca, jak stwierdziła, złożyła swe wnioski o świadczenie pielęgnacyjne, po części na "starych" (za okres od maja do grudnia 2024 r.), a w pozostałej części na "nowych" (za okres od 1.1.2024 r. do 31.7.2025 r.) zasadach.
Mając wszystko to na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku , tj. uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ administracji uwzględni uwagi, wskazania i oceny prawne Sądu wyrażone w niniejszym wyroku (w tym zawarte w nim odesłanie do rozważań prawnych zawartych w Wyroku WSA). W szczególności przyjmie, że niniejsza sprawa powinna być rozpatrywana przy zastosowaniu przepisów u.ś.r. dotychczasowych ("starych"), tj. sprzed nowelizacji u.ś.r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.