IV SA/Po 35/23

IV SA/Po 35/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Busz
Sebastian Michalski
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 2 ust. 1, art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 4 lit a tiret pierwsze, art. 16 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1, art. 5 ust. 1 i 2 ,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2470
art. 24b ust. 3, art. 2 ust. 2 pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 12 grudnia 2022 r. Nr [...], znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją nr [...] z dnia 12 grudnia 2022 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia 31 października 2022 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej w postaci przesłania kopii dyplomów i świadectw wykształcenia wskazanego we wniosku funkcjonariusza Zakładu Karnego we W..
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 23 października 2022 r. C. S. wniósł o udostępnienie informacji publicznej w zakresie przesłania kopii dokumentów, tj. dyplomy, świadectwa o wykształceniu funkcjonariusza Zakładu Karnego we W. pełniącego służbę na stanowisku wychowawcy A. K.-K., odpowiednio zanonimizowanych w zakresie danych wrażliwych.
Dyrektor ZK we W. pismem z dnia 31 października 2022 r. poinformował Wnioskodawcę, iż podana we wniosku wychowawczyni spełnia kryteria dotyczące wykształcenia, wymagane na zajmowanym przez nią stanowisku.
Jednocześnie decyzją z dnia 31 października 2022 r. Dyrektor orzekł o odmowie udostępnienia informacji publicznej w postaci przesłania kopii dyplomów i świadectw wykształcenia wskazanego we wniosku funkcjonariusza Zakładu Karnego we W.. W uzasadnieniu podniesiono, że przeszkodę do udostępnienia informacji w dalszym zakresie określonym we wniosku oraz w formie w nim określonej stanowi przepis art. 24b ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył C. S.. Wskazywał on, że naruszono art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. W związku z tym wniósł o nakazanie Dyrektorowi ZK W. udostępnienia żądanej informacji.
Decyzją nr [...] z dnia 19 grudnia 2022 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W motywach rozstrzygnięcia podano, że zgodnie art. 24b ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej informacji dotyczących danych osobowych funkcjonariuszy oraz pracowników nie udziela się na wniosek osób pozbawionych wolności.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł C. S.. Zarzucił jej naruszenie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez niezasadne powołanie się organu na ochronę informacji dotyczących danych osobowych funkcjonariuszy i pracowników służby więziennej, podczas gdy wnioskodawca nie żądał danych osobowych tzw. wrażliwych, lecz informacji o osobach pełniących funkcje publiczne.
Podnosząc ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie Dyrektora Zakładu Karnego we W. do udostępnienia dokumentów o wykształceniu funkcjonariusza.
W uzasadnieniu skargi C. S. powołał się na linię orzeczniczą, zgodnie z którą informacje dotyczące wykształcenia zawodowego osób pełniących funkcje publiczne, jako informacje wskazujące na kompetencje osób pełniących funkcje w organach administracji publicznej, stanowią informacje publiczną w rozumieniu art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Skarżącego w jednostkach penitencjarnych wychowawca prowadzi oddziaływania penitencjarne, a jego doświadczenie zawodowe (wykształcenie) nie pozostaje bez wpływu na jakość wykonywanej funkcji publicznej i jest istotne dla osób pozbawionych wolności.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w treści swojej decyzji.
Pismem z dnia 29 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu wskazała, że podtrzymuje w całej rozciągłości dotychczasowe stanowisko Skarżącego w sprawie.
W uzasadnieniu pisma wskazano, że z argumentacją Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej nie sposób się zgodzić, a to przede wszystkim z uwagi na fakt, że Skarżący wnosząc o kopie dokumentów, w celu uzyskania informacji publicznej, wyraźnie wskazał, że chciałby uzyskać te dokumenty w formie zanonimizowanej tj. w formie, która nie zawierałaby żadnych danych osobowych funkcjonariusza, a która jednocześnie potwierdzałaby kwalifikacje zawodowe funkcjonariusza. Art. 24 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej odnosi się jedynie do sytuacji, w której osoba pozbawiona wolności wnioskowałaby o informacje, dotyczące danych osobowych funkcjonariuszy, a nie natomiast sytuacji, w której osoba pozbawiona wolności chce uzyskać informację w formie zanonimizowanej, czyli pozbawionej danych osobowych.
Podkreślić należy zdaniem pełnomocnika, że Skarżący miał prawo mieć wątpliwości, co do kompetencji zawodowych funkcjonariusza, który pełni rolę wychowawcy i miał prawo do upewnienia się, czy osoba na zajmowanym stanowisko, ukończyła odpowiednie studia lub kursy, które umożliwiałyby jej zajmowanie określonego stanowiska. Wychowawca bowiem ma bardzo istotny wpływ na osadzonych, dlatego też powinien wykazywać cechy wskazane dla tego stanowiska, a także posiadać odpowiednie wykształcenie, w przeciwnym razie może w sposób nieodpowiedni sprawować opiekę nad skazanymi, a szczególnie utrudnić im proces resocjalizacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a.
Uwzględnienie skargi następuje natomiast w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
W ocenie Sądu organy administracji obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd podziela i czyni podstawą do swoich dalszych rozważań.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – dalej: "u.d.i.p.").
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informację publiczną stanowi każda informacją o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, przyjąć należy, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Ustawa określa również podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej wskazując, iż należą do nich władze publiczne, w tym organy władzy publicznej, oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego we W. wobec brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
Wniosek C. S. dotyczył udostępnienia dokumentów, tj. dyplomów, świadectw o wykształceniu funkcjonariusza Zakładu Karnego we W., pełniącego służbę na stanowisku wychowawcy, p. A. K.-K., odpowiednio zanonimizowanych w zakresie danych osobowych.
Analizując charakter żądanych danych, należy najpierw zauważyć, że ustawodawca nie definiuje wyraźnie zwrotu "informacja publiczna". Niemniej, w art. 6 u.d.i.p. zostało sformułowane wyliczenie przykładowych informacji, które posiadają taki status. Na tej podstawie należy uznać, że informacje o wykształceniu wychowawcy stanowią informację publiczną. Dane te mieszczą się bowiem w pojęciu informacji z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p., tj. informacji o podmiotach z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, a także w pojęciu informacji z art. 6 ust. 12 pkt 3 lit. g u.d.i.p., tj. informacji o zasadach funkcjonowania podmiotów z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Funkcjonariuszy Służby Więziennej należy uznać za funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu art. 115 § 13 pkt 7 Kodeksu karnego, bowiem są oni wskazani wprost w tym przepisie.
Jak już wskazano, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.i.d.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. Jednakże zgodnie z ust. 2 tego przepisu przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
W tym miejscu należy wskazać na art. 24b ust. 3 ustawy z dnia 09 kwietnia 2010r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2022r., poz. 2470 ze zm., dalej "u.s.w."), zgodnie z którym informacji dotyczących danych osobowych funkcjonariuszy oraz pracowników nie udziela się na wniosek osób pozbawionych wolności lub innych podmiotów. Jest to właśnie przepis szczególny, który ma pierwszeństwo przed ogólnymi zasadami udostępniania informacji publicznej zawartymi w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Przepis art. 24b ust. 3 u.s.w. stanowi specjalną regulację w zakresie udostępniania danych osobowych osób pełniących funkcje publiczne, ale nie wyłącza stosowania całej ustawy o dostępie do informacji publicznej. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r. I OPS 8/13 (ONSAiWSA 2014, Nr 3, poz. 38) wskazano, że istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie u.d.i.p., jednak tylko w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. NSA podkreślił w uchwale za doktryną, że art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w u.d.i.p., a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępnienia informacji i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić - pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Natomiast tam, gdzie dana sprawa uregulowana jest tylko częściowo albo w ogóle nie jest uregulowana w ustawie szczególnej, zastosowanie mają odpowiednie przepisy u.d.i.p. (zob. wyrok NSA z dnia 10 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 330121, dostępny orzeczenia.nsa.gov.pl dalej "CBOSA").
Z uwagi na powyższe uznać należy, że przepis art. 24b ust. 3 u.s.w. wskazuje jednoznacznie, że nie jest możliwe udostępnienie danych osobowych funkcjonariuszy osobom pozbawionym wolności lub innym podmiotom.
W niniejszej sprawie Skarżący odbywa karę pozbawienia wolności. C. S. co prawda domaga się udostępnienia mu zanonimizowanych dokumentów dotyczących wykształcenia wychowacy, jednakże zdaniem Sądu udostępnienie ich, nawet zanonimizowanych w zakresie danych osobowych funkcjonariusza, jest niewystarczające w świetle brzmienia zakazu wynikającego z art. 24b ust. 3 u.s.w. Według Sądu bowiem mimo przeprowadzenia anonimizacji możliwe będzie zidentyfikowanie danych osobowych funkcjonariusza.
Po pierwsze przez fakt, że Skarżący wnioskuje o nadesłanie dokumentów dotyczących konkretnego, wymienionego z imienia i nazwiska funkcjonariusza wychowawcy. Logicznym jest więc, że udzielona odpowiedź, nawet odpowiednio zanonimizowana, odnosić się będzie to tej właśnie osoby. Po drugie, już z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 stycznia 2023 r. w sprawie stanowisk służbowych oraz stopni funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 2023 r. poz.138) wynika jakie konkretnie wykształcenie jest wymagane na konkretnych stanowiskach, m.in. w przypadku wychowawcy. To również pozwala na łatwe powiązanie uzyskanych zanonimizowanych dokumentów dotyczących wykształcenia z konkretnym funkcjonariuszem.
Trafne było więc powołanie się przez Dyrektora Okręgowe Służby Więziennej przy odmowie udostępnienia informacji publicznej na przepis art. 24b ust. 3 u.s.w. Prawo do powołania się na ten przepis wynikało z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, w którym odwołano się do ochrony porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa oraz do określonych w ustawach ochrony wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych.
Nie są zasadne zarzuty Skarżącego odnośnie naruszenia art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. to konieczność ochrony danych osobowych może być powodem ograniczenia dostępu do informacji publicznej. Co prawda, zgodnie ze zdaniem drugim tego przepisu, ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne. Jednakże art. 24b ust. 3 u.s.w., jak wskazano wyżej, stanowi regulację szczególną w tym zakresie.
Z kolei z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. wynika m.in., że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Służba Więzienna zobowiązana jest do zapewnienia ochrony społeczeństwa przed sprawcami przestępstw lub przestępstw skarbowych osadzonymi w zakładach karnych i aresztach śledczych (art. 2 ust. 2 pkt 5 u.s.w.) i do zapewnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa (art. 2 ust. 2 pkt 6 u.s.w.). Potencjalna wiedza osób pozbawionych wolności o ich danych osobowych może mieć wpływ na bezpieczeństwo zarówno funkcjonariuszy podczas wykonywania obowiązków służbowych, jak i na ład i porządek w jednostce penitencjarnej. Szczególnie w przypadku gdy funkcjonariusze, w tym wychowawcy osadzonych pełnią służbę w bezpośrednim kontakcie z osobami pozbawionymi wolności (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1700/19, dostępny CBOSA).
Z uwagi na powyższe niezasadne są zarzuty Skarżącego oraz jego pełnomocnika odnośnie błędnego zaniechania udostępnienia dokumentów w wersji zanonimizowanej, ponieważ udostępnienie ich w takiej formie prowadziłoby do ujawnienia danych o osobie konkretnego wychowawcy. Zdaniem Sądu, Skarżący może natomiast żądać określonych informacji z nich wynikających w takim zakresie, w jakim mają one związek z pełnieniem funkcji publicznej (w tym wymaganiami ustawowymi wykonywania obowiązków służbowych). Informacja w tym zakresie została Skarżącemu udzielona pismem z dnia 31 października 2022 r. w którym wskazano, że wychowawca spełnia kryteria dotyczące wykształcenia wymagane na zajmowanym przez niego stanowisku.
Z powyższych względów zaskarżona decyzja organu II instancji, jak i decyzja Dyrektora Zakładu Karnego we W. odpowiadają prawu. W tym stanie sprawy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić w całości, jak Sąd orzekł w wyroku.
Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV (k. 25) na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 6 października 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Strony zostały poinformowane o powyższym trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im złożenie w terminie 7 dni ewentualnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być zgłoszone lub podnoszone na rozprawie (k. 25 i nast. akt sąd.).
Nadto, Sąd wyjaśnia, że nie orzekł w niniejszym wyroku w kwestii przyznania pełnomocnikowi zawodowemu skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wydanie postanowienia w tym przedmiocie należy zasadniczo do referendarza sądowego – który w niniejszej sprawie wydał stosowne orzeczenie.