IV SA/Po 344/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-09-04
NSAbudowlaneWysokawsa
warunki zabudowybiogazownia rolniczaplanowanie przestrzenneochrona środowiskapostępowanie administracyjnezasada dwuinstancyjnościuzbrojenie terenupark krajobrazowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie warunków zabudowy dla biogazowni rolniczej z powodu istotnych naruszeń proceduralnych, w tym braku weryfikacji kręgu stron i nieprawidłowego ustalenia warunków uzbrojenia.

Sąd uchylił decyzję SKO utrzymującą w mocy warunki zabudowy dla biogazowni rolniczej. Głównym powodem uchylenia było naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez SKO, które nie zbadało prawidłowo kręgu stron postępowania ani nie odniosło się do zarzutów odwołania. Dodatkowo, sąd wskazał na brak wystarczających dowodów dotyczących uzbrojenia terenu (studnia głębinowa) oraz na niewystarczającą analizę zgodności inwestycji z przepisami szczególnymi dotyczącymi biogazowni rolniczych i ochrony [...] Parku Krajobrazowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o warunkach zabudowy dla biogazowni rolniczej. Sąd uznał, że SKO dopuściło się istotnych naruszeń proceduralnych, w tym naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Przede wszystkim, SKO nie zweryfikowało prawidłowości ustaleń organu pierwszej instancji dotyczących kręgu stron postępowania, ani nie zbadało samodzielnie legitymacji prawnej skarżących do wniesienia odwołania. Sąd podkreślił, że ustalenie kręgu stron jest kluczowe, zwłaszcza w kontekście przepisów dotyczących biogazowni rolniczych (art. 64aa u.p.z.p.) oraz ogólnych zasad k.p.a. (art. 28). Dodatkowo, sąd wskazał na brak wystarczających dowodów potwierdzających zapewnienie uzbrojenia terenu, w szczególności w zakresie planowanej studni głębinowej, co stanowi naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 u.p.z.p. Sąd zwrócił również uwagę na niewystarczającą analizę zgodności inwestycji z przepisami szczególnymi, takimi jak ustawa o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych oraz uchwała dotycząca [...] Parku Krajobrazowego, wskazując na brak analizy wpływu na środowisko i naruszenie przepisów prawa miejscowego. Sąd oddalił natomiast zarzuty dotyczące braku oceny oddziaływania na środowisko dla inwestycji poniżej określonego progu mocy oraz dotyczące analizy drożności sieci drogowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, SKO dopuściło się naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, nie badając prawidłowo legitymacji procesowej skarżących do wniesienia odwołania.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że organ odwoławczy ma obowiązek zbadać, czy odwołanie zostało wniesione przez uprawniony podmiot. Brak takiej weryfikacji przez SKO stanowi istotne naruszenie proceduralne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (36)

Główne

u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 8 i ust. 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 3 i 5 oraz ust. 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 64 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 64aa § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

zm.u.p.z.p.2023 art. 59 § ust. 2

Ustawa o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw

k.p.a. art. 7 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6 i § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

p.o.ś. art. 6

Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 144

Prawo ochrony środowiska

u.i.b.r. art. 3 § ust. 1

Ustawa o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu

u.i.b.r. art. 4 § ust. 1

Ustawa o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu

u.i.b.r. art. 5 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 61 § ust. 5a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 61 § ust. 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 3, 4, 6 lit. a-c

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.o.z.e.

Ustawa o odnawialnych źródłach energii

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2 in fine

Kodeks postępowania administracyjnego

u.u.i.ś. art. 63 § ust. 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

k.k. art. 233 § § 6

Kodeks karny

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1a i ust. 1a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 54

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1, ust. 2, 3 i 5a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasady dwuinstancyjności przez SKO (brak weryfikacji kręgu stron). Niewystarczające wykazanie zapewnienia uzbrojenia terenu (studnia głębinowa). Niewystarczająca analiza zgodności z przepisami szczególnymi (biogazownie, park krajobrazowy).

Odrzucone argumenty

Zarzut braku oceny oddziaływania na środowisko dla inwestycji poniżej progu mocy. Zarzut dotyczący analizy drożności sieci drogowej.

Godne uwagi sformułowania

SKO w zdawkowym uzasadnieniu stwierdziło, że organ I instancji 'przeprowadził postępowanie z zachowaniem norm prawa procesowego i zastosował prawidłowo przepisy prawa materialnego' Sąd podkreślił, że każdy organ administracji, na każdym etapie postępowania administracyjnego jest zobligowany ustalić lub zweryfikować poprawność ustalonego wcześniej kręgu stron postępowania. Zapewnienie gestorów uzbrojenia w promesie na wykonanie brakującego uzbrojenia terenu jest wystarczającą podstawą, że w przypadku realizacji zamierzenia, także uzbrojenie terenu zostanie zrealizowane W ocenie Sądu takie stwierdzenie nie może zostać zaakceptowane, i to przynamniej z dwóch powodów. Po pierwsze – jako nie poddające się weryfikacji, gdyż w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych sprawy brak jest mapy, która obrazowałaby obszar tak rozumianego oddziaływania Inwestycji na działki sąsiednie...

Skład orzekający

Tomasz Grossmann

przewodniczący sprawozdawca

Mirella Ławniczak

sędzia

Sebastian Michalski

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście ustalania kręgu stron i obowiązku dwuinstancyjności. Wymogi dotyczące wykazywania uzbrojenia terenu w decyzjach o warunkach zabudowy. Analiza zgodności inwestycji z przepisami szczególnymi, w tym dotyczącymi ochrony środowiska i parków krajobrazowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kategorii inwestycji (biogazownie rolnicze) i specyficznych przepisów (ustawa o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych), ale ogólne zasady dotyczące postępowania administracyjnego są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy budowy biogazowni rolniczej, co jest tematem aktualnym w kontekście transformacji energetycznej i rolnictwa. Kluczowe są tu jednak naruszenia proceduralne, które pokazują, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowań administracyjnych.

Biogazownia rolnicza: Sąd uchyla warunki zabudowy z powodu proceduralnych błędów organów

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 344/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1130
art. 53 ust. 4 pkt 8 i ust. 5, art. 61 ust. 1 pkt 3 i 5 oraz ust. 5, art. 64 ust. 1, art. 64aa ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1688
art. 59 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 15, art. 16 par. 1, art. 28, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3, art. 127 par. 1, art. 134, art. 136 § 1, art. 138 par. 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skarg J. T., M. W., H. W. i Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. T. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. W. kwotę 980 zł (słownie: dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących H. W. i Z. W., solidarnie, kwotę 980 zł (słownie: dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 24 lutego 2025 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu odwołań: J. T., M. W. oraz H. i Z. małżonków W. – utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] o warunkach zabudowy z 30 sierpnia 2024 r. ([...]).
Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem datowanym na 12 lutego 2024 r. (wpływ do organu: 13 lutego 2024 r.) B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako "Spółka" lub "Inwestor") wystąpiła do Burmistrza Gminy [...] (zwanego dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") o wydanie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie biogazowni rolniczej o mocy elektrycznej do 499 kW wraz z wyposażaniem technologicznym na części działki nr ewid. [...], obręb [...], gm. [...] (dalej też jako "Inwestycja"). Wniosek uzupełniano w dniach 13 i 22 marca 2024 r. oraz 15 kwietnia 2024 r.
W toku postępowania organ I instancji przeprowadził analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, zgodnie z art. 61 ust. 5a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130; dalej w skrócie "u.p.z.p.") "w brzmieniu dotychczasowym", w związku z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688; dalej w skrócie "zm.u.p.z.p.2023").
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. (dalej w skrócie "RDOŚ") – postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r. ([...]) – odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy (w skrócie: "decyzji w.z.") opracowanej na podstawie ww. analizy.
Pismem z 20 maja 2024 r. Spółka wniosła o zmianę lokalizacji Inwestycji.
Organ I instancji ponownie przeprowadził analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, na podstawie której sporządził nowy projekt decyzji w.z.
Przywołaną wyżej decyzją z 30 sierpnia 2024 r. Burmistrz ustalił warunki zabudowy "dla terenu części działki nr [...], obręb [...], gm. [...], wyznaczonego liniami rozgraniczającymi teren inwestycji oraz literami A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, A, na mapie stanowiącej część graficzną niniejszej decyzji (załącznik nr 1) dla inwestycji obejmującej budowę biogazowni rolniczej o mocy elektrycznej do 499 kW wraz z wyposażeniem technologicznym, na terenie części działki [...], obręb [...], gm. [...], wyznaczonego liniami rozgraniczającymi teren inwestycji oraz literami A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, A, na mapie stanowiącej część graficzną niniejszej decyzji (załącznik nr 1)".
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w toku postępowania wpłynęły cztery wnioski mieszkańców wsi [...] o ustanowienie ich stronami postępowania, zaś Inwestor wnosił o oddalenie tych wniosków i przedstawił opinię prawną z 8 sierpnia 2024 r. podważającą zasadność dopuszczenia ww. osób jako stron postępowania. Pismami z 20 sierpnia 2024 r. Burmistrz uznał za strony: H. i Z. W., J. T., A. M. i M. W.. Wyjaśnił, że ewentualne immisje oraz różnego rodzaju ograniczenia nie mogą być brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji w.z. i nie mogą mieć żadnego wpływu na kierunek rozstrzygnięcia w sprawie warunków zabudowy. Kluczowe jest ustalenie obszaru, na który inwestycja będzie oddziaływać, a ostateczna ocena w tym zakresie należy do organu. Burmistrz zauważył, że w opinii przedłożonej przez Inwestora uchylono się od wskazania kryteriów, którymi winien kierować się w tej mierze organ. Z dokumentacji technicznej przedłożonej przez Spółkę wynika, że z uwagi na surowy reżim technologiczny, oddziaływanie Inwestycji ma zasięg ograniczony do obszaru jej posadowienia na działce geodezyjnej, czemu organ dał wiarę. W toku działania biogazowni powstanie jednak odpad płynny, który będzie przekazywany następnie odbiorcom zewnętrznym, co z kolei będzie odbywać się po przyległej drodze powiatowej oraz wojewódzkiej i co może wiązać się z uciążliwością w zakresie immisji zapachów dla właścicieli działek przylegających do tych dróg. To, w ocenie organu I instancji, przesądza o konieczności poszerzenia obszaru oddziaływania na strefę obejmującą nieruchomości położone przy drodze powiatowej i wojewódzkiej. Burmistrz zaznaczył, że ma świadomość, iż przyznanie uprawnień procesowych osobom trzecim wiąże się z ryzykiem obstrukcji postępowania, dlatego podkreślił, że takie okoliczności, jak wskazywane: immisje zapachowe, hałas, ograniczenia w dostępie do światła, plaga gryzoni czy spadek wartości nieruchomości sąsiednich nie mogą mieć żadnego wpływu na kierunek rozstrzygnięcia. Zaznaczył również, że ryzyko skutecznego nadużywania uprawnień procesowych przez osoby trzecie jest nikłe, jeśli zważyć, że ewentualne środki odwoławcze podlegają ocenie organu II instancji, który obowiązany jest przeciwdziałać ewentualnym nadużyciom prawa procesowego.
Dalej Burmistrz stwierdził, że planowane przedsięwzięcie jest instalacją odnawialnego źródła energii, zgodnie z ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (dalej w skrócie "u.o.z.e."), w związku z tym inwestycja taka jest realizowana z pominięciem zasady "dobrego sąsiedztwa" i dostępu do drogi publicznej (o czym stanowi art. 61 ust. 3 u.p.z.p.). Zostały natomiast spełnione pozostałe warunki: z art. 61 ust. 1 pkt 3, 4, 6 lit. a-c u.p.z.p oraz możliwe jest spełnienie warunku z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. po uzyskaniu uzgodnień projektu decyzji w.z. W dniu 29 sierpnia 2024 r. wpłynęło pismo sołtysa wsi [...] wraz z podpisami mieszkańców, dołączone do akt sprawy, wyrażające zaniepokojenie mieszkańców związane z Inwestycją. W ocenie organu nie ma ono jednak wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Odwołania od opisanej decyzji Burmistrza wnieśli: J. T., reprezentowany przez ad W., oraz M. W., H. W. i Z. W.. J. T. zarzucił naruszenie art. 7 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. – przez błędne ustalenie, że istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego, oraz przez brak uzasadnienia, dlaczego organ uznał za spełnione warunki określone w art. 61 ust. 1 pkt 3-6 u.p.z.p. Ponadto podniósł, że Inwestycja doprowadzi do zanieczyszczenia powietrza, a ulatniający się zapach zniszczy środowisko naturalne. Substancji zapachowych i pochodnych nie da się zatrzymać w obrębie działki, zaś hałas z biogazowni i przejeżdżających samochodów utrudni normalne funkcjonowanie. Pozostali skarżący w swych odwołaniach podobnie przedstawili problem uciążliwości zapachowych oraz hałasu. Zaznaczyli, że teren Inwestycji i ich domostwa znajdują się w obszarze chronionym [...] i są częścią [...] Parku Krajobrazowego. Wskazali, że wskutek Inwestycji może się też pojawić plaga gryzoni, z którą walka jest wręcz niemożliwa. Nieruchomości stracą na wartości, a cała miejscowość będzie narażona na zagrożenia wynikające z działania biogazowni, spowodowane m.in. jej usterkami lub awariami. M. W. ponadto podniosła, że Inwestycja zwiększy też ilość sztucznego światła, co negatywnie wpłynie na istniejącą obecnie w sołectwie Izdebno "ostoję ciemnego nieba".
Utrzymując w mocy decyzję Burmistrza z 30.8.2024 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 24.2.2025 r. – SKO w zdawkowym uzasadnieniu stwierdziło, że organ I instancji "przeprowadził postępowanie z zachowaniem norm prawa procesowego i zastosował prawidłowo przepisy prawa materialnego, mające w tej sprawie zastosowanie". W ocenie SKO w żadnej mierze budowa biogazowni, ściśle powiązanej z istniejącą fermą zwierząt, nie wpłynie znacząco na pogorszenie warunków dla działek położonych w pobliżu terenu Inwestycji. Planowana biogazownia może przyczynić się do ograniczenia oddziaływania istniejącej fermy przez wykorzystanie odpadów do produkcji energii elektrycznej. Składowanie gnojowicy w zamkniętym układzie spowoduje zmniejszenie oddziaływania na tereny sąsiedzkie. Również kiszonka, używana do produkcji biogazu, jest produktem występującym na terenach wiejskich. Trudno zakładać, by obiekty Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, w ramach której realizowana ma być Inwestycja, nie były do tej pory związane z produkcją rolną, w tym zwierzęcą, i by nie oddziaływały na tereny sąsiedzkie. Postępowanie w sprawie warunków zabudowy nie zajmuje się potencjalnym obniżeniem wartości nieruchomości, gdyż sama decyzja w.z. nie narusza prawa własności ani uprawnień osób trzecich i nie jest wystarczająca do rozpoczęcia budowy. Zdaniem SKO nie jest uzasadnione oczekiwanie skarżącego, by uzbrojenie terenu było już wykonane przed uzyskaniem decyzji w.z., "bo do czego miałoby być doprowadzone i podłączone. Zapewnienie gestorów uzbrojenia w promesie na wykonanie brakującego uzbrojenia terenu jest wystarczającą podstawą, że w przypadku realizacji zamierzenia, także uzbrojenie terenu zostanie zrealizowane". Zabudowa gospodarcza związana z produkcją roślinną i zwierzęcą jest naturalnym elementem zagospodarowania terenu na obszarach wiejskich i trudno zakładać, by miała zniknąć z krajobrazu wsi polskiej. Do czasu uchwalenia przepisów "odorowych" nie ma jednoznacznej podstawy prawnej do kwestionowania istnienia takiej zabudowy na obszarach wiejskich, nawet gdy tuż obok znajdują się jeziora. Całość spraw związanych z potencjalnym oddziaływaniem zamierzenia na tereny sąsiedzkie, w tym z potencjalnymi immisjami, będzie mogła być weryfikowana na następnym etapie procesu inwestycyjnego – w sprawie pozwolenia na budowę. Zdaniem SKO, Skarżący nie wykazali naruszenia, badanego w postępowaniu lokalizacyjnym, "interesu prawnego w zakresie korzystania z własnych uprawnień w zakresie kształtowania ładu przestrzennego".
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO wnieśli: J. T., M. W., H. W. i Z. W. (zwani dalej łącznie "Skarżącymi"), reprezentowani przez ad W.. Zarzuciwszy zaskarżonej decyzji:
a) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
. art. 7 § 1 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. – przez brak wyczerpującego, rzetelnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do poczynienia w decyzji dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, i w konsekwencji błędne uznanie, że:
- został przez Inwestora spełniony warunek określony w art. 61 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 5 u.p.z.p., tj. że istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem art. 61 ust. 5 u.p.z.p., jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego, oraz przez błędne przyjęcie, że istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, warunki ochrony środowiska, dostęp do drogi i inne przesłanki zostały należycie spełnione, podczas gdy Inwestycja, polegająca na budowie biogazowni o mocy do 499 kW, nie ma zagwarantowanych warunków uzbrojenia (zwłaszcza w zakresie zaopatrzenia w wodę) i stwarza zagrożenie dla środowiska w postaci odorów, hałasu oraz możliwego skażenia wód gruntowych;
- istnieje gwarancja powstania odpowiedniego uzbrojenia (umowy Inwestora z gestorami mediów), której Spółka nie przedłożyła do dnia dzisiejszego;
- planowana biogazownia nie wymaga decyzji środowiskowej i [niezbadanie] czy organ nie powinien przeprowadzić choćby uproszczonej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w odniesieniu do odorów, hałasu i zagrożeń dla wód gruntowych; organ powinien rozważyć w trybie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej w skrócie "u.u.i.ś.") czy nie zachodzą szczególne warunki (bliskość terenów chronionych, zabudowa mieszkaniowa w niedużej odległości);
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy pominięcie rzetelnej analizy urbanistyczno-architektonicznej otoczenia, wymaganej przed ustaleniem warunków zabudowy, oraz zaniechanie weryfikacji zgodności planowanej biogazowni z zasadą ładu przestrzennego i istniejącą zabudową (dobrego sąsiedztwa w kontekście architektonicznym), co prowadzi do sprzeczności z przepisami ustawy i zasadami prowadzenia postępowania wyjaśniającego;
. art. 7 § 1, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. – przez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, w szczególności brak rzetelnej analizy wpływu Inwestycji na środowisko, brak dowodu na zapewnienie właściwego uzbrojenia, niedopełnienie obowiązku ustalenia pełnego kręgu stron (mieszkańców narażonych na hałas, odór);
b) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 Konstytucji RP i art. 1 ust. 2 u.p.z.p. w związku z ignorowaniem zasady zrównoważonego rozwoju – pominięto rzeczywiste uciążliwości i zagrożenia dla mieszkańców (odór, transport ciężki, ruch ciężarowy), co stoi w sprzeczności z ładem przestrzennym i ochroną interesu społecznego.
c) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 i art. 144 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.o.ś.") – przez brak uwzględnienia zasad przezorności i prewencji, nakładających na organy administracji publicznej obowiązek przeciwdziałania negatywnemu oddziaływaniu na środowisko już na etapie planowania inwestycji. Zignorowano konieczność szczegółowej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko, ograniczając się do ogólnych stwierdzeń, bez wykazania, że zastosowane środki ochronne będą wystarczające w kontekście odorów, hałasu i zagrożenia dla wód gruntowych
– autor skargi wniósł o: uchylenie w całości decyzji organów obu instancji, zasądzenie na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżących rozwinął i umotywował podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, wskazując, że Skarżący w swojej skardze podnoszą argumenty tożsame z zawartymi w odwołaniu.
Postanowieniem z 20 maja 2025 r. o sygn. akt IV SA/Po 344/25 tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 4 września 2025 r.:
- pełnomocnik Skarżących, r. J., podtrzymał wnioski i wywody skargi. Podkreślił, że zapewnienie uzbrojenia niezbędnego dla inwestycji musi być realne, a nie tylko teoretyczne, co wynika ze stanowiska doktryny oraz orzecznictwa, w szczególności wyroków NSA o sygn. akt: II OSK 1642/08 i II GSK 508/07;
- pełnomocnik Spółki, r. M., wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że opiera się ona tylko na gołosłownych twierdzeniach, a podniesione w niej naruszenia nie zostały w żaden sposób wykazane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej była w niniejszym postępowaniu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 24 lutego 2025 r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z 30 sierpnia 2024 r. ([...].P) ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie biogazowni rolniczej o mocy elektrycznej do 499 kW wraz z wyposażeniem technologicznym na terenie części działki nr [...] (obręb [...], gm. [...]).
Prawną podstawę obu ww. decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, z późn. zm.; w skrócie "u.p.z.p.") – z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688; w skrócie "zm.u.p.z.p.2023"), w tym jej intertemporalnego przepisu art. 59 ust. 2, w świetle którego do spraw dotyczących wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych od dnia wejścia w życie zm.u.p.z.p.2023 (tj. od 24 września 2023 r.) i przed dniem utraty mocy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w danej gminie: 1) stosuje się przepisy art. 54 oraz art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 3 i 5a u.p.z.p. w brzmieniu dotychczasowym; 2) nie stosuje się przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1a i ust. 1a u.p.z.p.
Przed przejściem do dalszej analizy zaskarżonej decyzji przez pryzmat odnośnych przepisów u.p.z.p., należy podkreślić, że każdy organ administracji, na każdym etapie postępowania administracyjnego jest zobligowany ustalić lub zweryfikować poprawność ustalonego wcześniej kręgu stron postępowania. Zasada ta dotyczy także organu odwoławczego. Co więcej, aby organ odwoławczy był w ogóle władny rozpoznać daną sprawę administracyjną - i w efekcie wydać decyzję określoną np. w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - musi dysponować odwołaniem wniesionym przez legitymowany do tego podmiot. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a.: "Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji". Z cytowanego przepisu jasno wynika, że prawo wniesienia odwołania przysługuje wyłącznie stronie postępowania. Dlatego gdy do organu odwoławczego wpływa pismo nazwane "odwołaniem", organ ten w pierwszej kolejności winien zbadać je pod względem formalnoprawnym – czy mianowicie zostało ono wniesione prawidłowo, a w szczególności, czy zostało wniesione przez uprawniony podmiot, tj. przez stronę postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy wymaga podkreślenia, że powyższy obowiązek spoczywa na organie odwoławczym bez względu na to, czy i ewentualnie jak krąg stron postępowania ustalił organ pierwszej instancji. Jeżeli organ odwoławczy, po niezbędnej analizie, stwierdzi, że decyzja pierwszoinstancyjna została zaskarżona przez podmiot mający przymiot strony postępowania, wówczas winien sprawę rozpoznać merytorycznie, i w efekcie może np. wydać rozstrzygnięcie, o jakim mowa w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Jeżeli natomiast dojdzie do przekonania, że "odwołanie" (pismo tak zatytułowane) nie zostało wniesione przez uprawniony podmiot (stronę), winien postępowanie odwoławcze umorzyć na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. uchwała NSA z 5.7.1999 r., OPS 16/98; ONSA 1999, nr 4, poz. 119). Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy brak interesu prawnego podmiotu wnoszącego dane "odwołanie" jest oczywisty i w sposób nie budzący wątpliwości wynika już z samego "odwołania" – wówczas wyjątkowo możliwe jest stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z 24.1.2013 r., II OSK 1774/11; o ile inaczej nie zastrzeżono, wszystkie orzeczenia sądowe przytaczane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W takich przypadkach niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wynika z tego, że wniesienie "odwołania" przez podmiot nieuprawniony powoduje prawną bezskuteczność tego środka, czego następstwem jest (przy braku odwołań pochodzących od osób uprawnionych) uzyskanie przez decyzję organu pierwszej instancji przymiotu decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. Dlatego rozpatrzenie przez organ odwoławczy środka zaskarżenia wniesionego przez nieuprawniony podmiot uznawane jest za rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., gdyż w istocie oznacza dokonanie niedopuszczalnej w świetle art. 16 § 1 k.p.a. weryfikacji decyzji ostatecznej w trybie zwykłym (por. wyrok NSA z 15.5.2012 r., I OSK 708/11).
Przedstawienie przez organ w uzasadnieniu swej decyzji ustaleń w kwestii kręgu stron danego postępowania jest szczególnie istotne w sytuacji gdy – tak, jak w kontrolowanej tu sprawie – kwestia ta nie rysuje się jasno i stanowi przedmiot sporu. Na sporność tej kwestii w niniejszej sprawie zwrócił już uwagę organ I instancji, odnosząc się do wniosków Skarżących o uznanie ich za strony postępowania oraz do wniosków przeciwnych Inwestora, który przedłożył na tę okoliczność ekspertyzę prawną.
Tym bardziej krytycznie należy więc ocenić działanie organu II instancji, który kwestii tej w ogóle nie rozważył. Oto bowiem SKO, wbrew wyżej opisanemu obowiązkowi, ani nie zweryfikowało prawidłowości ustaleń i stanowiska organu I instancji w kwestii kręgu stron przedmiotowego postępowania lokalizacyjnego, ani we własnym zakresie nie zbadało posiadania przez Skarżących legitymacji prawnej do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza.
Już z tego powodu wydanie przez SKO decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jawi się jako działanie co najmniej przedwczesne, a sama decyzja – w zakresie dotyczącym ustalenia kręgu stron postępowania zakończonego tą decyzją – w istocie wymyka się kontroli Sądu. Już z tych względów zaskarżona decyzja SKO nie mogła się ostać w obrocie prawnym.
Dlatego jedynie ubocznie należy zauważyć, że organ I instancji w swych rozważaniach dotyczących kręgu stron prowadzonego postępowania lokalizacyjnego oparł się na regulacji wyraźnie przez siebie przywołanego art. 64aa ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego przepisu (dodanego do u.p.z.p. z dniem 11 września 2023 r.): "Stroną postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej biogazowni rolniczej spełniającej warunki określone w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu jest wyłącznie wnioskodawca, podmioty, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe względem nieruchomości lub inne prawa trwale ograniczające własność nieruchomości, oraz właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który inwestycja będzie oddziaływać."
Od razu należy zauważyć, że ani w podstawach prawnych kontrolowanych decyzji organów obu instancji, ani w ich motywach nie zostało wyraźnie przesądzone ani wykazane, że do planowanej Inwestycji znajdują zastosowanie przepisy przywołanej w art. 64aa u.p.z.p. ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych (Dz. U. poz. 1597, z późn. zm.; w skrócie "u.i.b.r."). W szczególności nie przeanalizowano ani nie udokumentowano spełnienia w tym przypadku wymagań podmiotowych i przedmiotowych statuowanych w, odpowiednio, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 u.i.b.r.
W myśl zaś art. 5 ust. 1 u.i.b.r. w przypadku postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy oraz postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę do wniosku o wszczęcie takiego postępowania dotyczącego biogazowni rolniczej, poza dokumentami wymaganymi dla tych postępowań, dołącza się:
1) dokument potwierdzający spełnienie warunków określonych w art. 3 ust. 1;
2) oświadczenie podmiotu uprawnionego, który składa ten wniosek, o następującej treści: "Świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wynikającej z art. 233 § 6 Kodeksu karnego oświadczam, że jestem podmiotem uprawnionym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu, a planowana biogazownia rolnicza, której dotyczy wniosek, spełnia warunki określone w art. 4 ust. 1 tej ustawy."
Analiza przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy pokazuje, że do wniosku Spółki z 12.2.2024 r. inicjującego przedmiotowe postępowanie lokalizacyjne załączone zostało oświadczenie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.i.b.r. Brak jest natomiast dokumentu wskazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 u.i.b.r. Brak ten nie został uzupełniony ani w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, ani w postępowaniu odwoławczym przed SKO. Ponadto ani Burmistrz, ani SKO nie zadbały o należyte wyjaśnienie i udokumentowanie w aktach sprawy spełnienia przez planowaną biogazownię wymagań określonych w art. 4 ust. 1 u.i.b.r., a zwłaszcza w jego pkt 1.
W konsekwencji jako nienależycie uzasadnione, a więc co najmniej przedwczesne, jawi się ustalanie przez organ I instancji kręgu stron prowadzonego postępowania lokalizacyjnego w oparciu na przepisie art. 64aa u.p.z.p.
Jest to uchybienie o tyle istotne, że w przypadku gdyby okazało się, że planowana biogazownia nie spełnia ww. warunków z ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, to krąg stron postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy należałoby ustalać na ogólnej zasadzie statuowanej w art. 28 k.p.a. Przepis ten stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wypracowanym na kanwie tego przepisu przyjmuje się, że – jak to ujął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 sierpnia 2024 r. o sygn. akt II OSK 1753/23 – "z uwagi na przedmiot i charakter decyzji o warunkach zabudowy oraz prawne konsekwencje jej wydania, stroną w sprawach ustalenia tychże warunków są co do zasady inwestor (wnioskodawca) oraz właściciel terenu, do którego mają się odnosić warunki zabudowy (jeżeli sam nie jest wnioskodawcą). Jednakże stronami w tych sprawach mogą być też właściciele i użytkownicy wieczyści działek przyległych do terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, a nawet właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiednich nieprzylegających bezpośrednio do działki inwestycyjnej (por. m.in. wyrok NSA z 8.11.2022 r., II OSK 739/20, [...]). Trzeba przy tym zastrzec, że właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich względem terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, mogą być stronami tego postępowania tylko wtedy, gdy będą posiadać interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., będący interesem indywidualnym i realnym, a więc znajdującym potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie danej normy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 23.6.2022 r., II OSK 978/21, [...])".
Pomijając wyjątkowe sytuacje, w praktyce zwykle uznaje się bez szczególnego dowodu (by nie rzec: "automatycznie"), że interes prawny legitymujący w świetle art. 28 k.p.a. do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy posiadają – oprócz wnioskodawcy i właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości stanowiącej teren inwestycji – także właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z inwestowaną nieruchomością. W wyroku z 10 lutego 2011 r. o sygn. akt II OSK 268/10 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wręcz, że właściciele nieruchomości sąsiednich "zawsze są uczestnikami postępowania lokalizacyjnego". Natomiast wszystkie inne podmioty, w tym właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, ale znajdujących się w obszarze analizowanym, mogą być stronami tego postępowania tylko wtedy, gdy wykażą swój interes prawny na podstawie art. 28 k.p.a. O interesie prawnym tych osób przesądza jednak zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (zob. np. wyrok WSA z 27.2.2024 r., II SA/Rz 1883/23; podobnie wyrok WSA z 4.12.2023 r., II SA/Ol 872/23). Zarazem organ ma obowiązek zweryfikować, na podstawie zebranego materiału dowodowego, faktyczny zakres oddziaływań inwestycji, i w wyniku tego ustalić krąg osób, których prawa do korzystania z nieruchomości są naruszone (por. wyrok NSA z 26.1.2022 r., II OSK 1414/19).
W tym kontekście zwraca uwagę, że również organ I instancji w kontrolowanym postępowaniu lokalizacyjnym, ustalając krąg stron tego postępowania, badał zakres oddziaływania inwestycji (verba legis: "obszar, na który inwestycja będzie oddziaływać", o jakim mowa w art. 64aa ust. 1 u.p.z.p.) i stwierdził, że o posiadaniu przez Skarżących interesu prawnego przesądza okoliczność położenia należących do nich nieruchomości przy drodze powiatowej i drodze wojewódzkiej, po których będzie odbywał się transport (wywóz) złowonnego pofermentu.
W ocenie Sądu takie stwierdzenie nie może zostać zaakceptowane, i to przynamniej z dwóch powodów. Po pierwsze – jako nie poddające się weryfikacji, gdyż w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych sprawy brak jest mapy, która obrazowałaby obszar tak rozumianego oddziaływania Inwestycji na działki sąsiednie oraz usytuowanie w jego granicach działek należących do podmiotów uznanych przez Burmistrza za strony postępowania. Wymogów tych nie spełnia, zalegająca w aktach administracyjnych sprawy, notatka pracownika organu z 20 sierpnia 2024 r. zatytułowana "Aktualizacja stron postępowania..." (k. 191 akt adm. I inst.). Po drugie, powołanie się przez organ I instancji przy ustalaniu kręgu stron postępowania na fakt (kryterium) bycia właścicielami (użytkownikami wieczystymi) "działek przylegających do dróg" powiatowej i wojewódzkiej, po których odbywać się będzie "proces wywozu pofermentu i jego transportu" jawi się jako nazbyt ogólnikowe i szerokie, a przez to niewłaściwe. Wszak w świetle takiego kryterium za strony postępowania należałoby uznać innych jeszcze właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości położonych wzdłuż ww. dróg, na wszystkich ich odcinkach, po których odbywać się będzie wspomniany "proces wywozu pofermentu i jego transportu".
Tym bardziej razi, wytknięty już wyżej, brak jakiejkolwiek refleksji w analizowanej tu kwestii (właściwego i wyczerpującego ustalenia kręgu stron postępowania lokalizacyjnego) w motywach zaskarżonej decyzji SKO – uchybiający w sposób istotny zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.).
Niezależnie od powyższego, należy podkreślić, że z przywołanej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika również obowiązek odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania.
W orzecznictwie sądowym trafnie podkreśla się, że istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w środku odwoławczym (por. wyrok WSA z 18.8.2010 r., IV SA/Wa 622/10). Brak w motywach decyzji ustosunkowania się do zarzutów odwołania uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju procedowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności postępowania (por. wyrok NSA z 27.5.1998 r., IV SA 1130/96; por. też wyroki WSA: z 5.11.2010 r., I SA/Wa 539/10; z 2.12.2008 r., II SA/Rz 502/08; z 5.3.2014 r., IV SA/Po 1084/13; z 3.10.2019 r., IV SA/Po 1251/17; z 8.8.2023 r., I SA/Bd 293/23).
W tym kontekście należy zauważyć, że w odwołaniu J. T. został podniesiony (i powtórzony następnie w skardze) m.in. zarzut braku spełnienia w odniesienia do planowanej Inwestycji warunku z art. 61 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 u.p.z.p., w postaci wykazania przez Inwestora zapewnienia wystarczającego (istniejącego lub projektowanego) uzbrojenia terenu – "zwłaszcza w zakresie niezbędnego zaopatrzenia w wodę".
W tym zakresie w decyzji Burmistrza ustalono (pkt 2 lit. e tiret pierwsze): "zaopatrzenie w wodę: z projektowanego przyłącza do sieci wodociągowej, w sytuacji braku możliwości przyłączenia do sieci wodociągowej planuje się studnię głębinową. Głębokość studni do poboru wody nie przekroczy 30,0 m, a pobór wody nie będzie większy niż 5 m3/dobę".
Wbrew twierdzeniom autora skargi w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokument, wystawiony 20 marca 2024 r. przez W. Spółka z o.o. z siedzibą w S. (k. 58 akt adm. I inst.), zatytułowany: "Warunki przyłączenia do sieci wodociągowej dla nieruchomości położonej w miejscowości [...] dz. nr [...]" – co w ocenie Sądu stanowi spełnienie warunku z art. 61 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 5 u.p.z.p. w odniesieniu do planowanego przyłącza do sieci wodociągowej. W aktach sprawy brak natomiast jakiejkolwiek dokumentacji (oświadczenia, umowy, ekspertyzy, itp.) dotyczącego planowanej studni głębinowej (i to o niebagatelnej o głębokości do 30 m), mimo że Inwestor w skierowanym do Burmistrza piśmie z 22 marca 2024 r. (k. 57 akt adm. I inst.) wyraźnie domagał się zamieszczenia także tej opcji w ustaleniach w sprawie warunków zabudowy. Tymczasem, w ocenie Sądu, w świetle unormowania art. 61 ust. 5 u.p.z.p. – w myśl którego warunek, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 (tj. że "istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego"), uznaje się za spełniony, jeżeli wykonanie uzbrojenia terenu zostanie zagwarantowane w drodze umowy zawartej między właściwą jednostką organizacyjną a inwestorem – w przypadku planowanej studni głębinowej niezbędne było co najmniej przedstawienie opinii hydrologicznej, że na deklarowanej głębokości (30 m) znajduje się warstwa wodonośna umożliwiająca pobór wody w deklarowanej ilości (do 5 m3/dobę) a także umowy lub oświadczenia wykonawcy studni o gotowości podjęcia się jej realizacji. Tych dokumentów nie mogło, rzecz jasna, zastąpić jednozdaniowe, i w istocie gołosłowne stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO, że "zapewnienie gestorów uzbrojenia w promesie na wykonanie brakującego uzbrojenia terenu jest wystarczającą podstawą, że w przypadku realizacji zamierzenia, także uzbrojenie terenu zostanie zrealizowane".
Sąd nie dopatrzył się natomiast pozostałych, sygnalizowanych w skardze, "niedostatków" w zakresie wymogu wykazania niezbędnego uzbrojenia – zwłaszcza że w ustaleniach pkt 2 lit. e decyzji Burmistrza ("Ustalenia dotyczące obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunikacji") wyraźnie przesądzono, że Inwestycja, z uwagi na jej specyfikę, nie wymaga zewnętrznego zaopatrzenia w energię elektryczną, cieplną ani w gaz (tiret trzecie, czwarte i piąte). Ponadto jako ewidentnie chybione i bezpodstawne jawi się oczekiwanie Skarżących badania przez organy "aspektu faktycznej drożności i nośności lokalnej sieci drogowej" – zwłaszcza w sytuacji, gdy, tak jak w kontrolowanej sprawie, obsługa komunikacyjna planowanej inwestycji ma się odbywać po drogach kategorii drogi powiatowej oraz drogi wojewódzkiej
Zasadny okazał się natomiast zarzut skargi dotyczący niewystarczającej analizy zgodności planowanej inwestycji z przepisami odrębnymi, w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.
W ocenie Sądu dotyczy to przede wszystkim zbadania zgodności Inwestycji z przepisami: (i) ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych oraz (ii) uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 25 listopada 2019 r. w sprawie [...] Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. [...]. poz. [...], z późn. zm.; zwanej dalej "Uchwałą o [...]PK").
Ad (i) Jak to już wyżej wskazano, w decyzjach organów obu instancji nie zostało wyraźnie przesądzone ani wykazane, że do planowanej Inwestycji znajdują zastosowanie przepisy ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a w szczególności nie przeanalizowano ani nie udokumentowano spełnienia wymagań podmiotowych i przedmiotowych statuowanych w art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 u.i.b.r.
Na okoliczność, że przepisy tej ustawy miały znajdować zastosowanie w niniejszej sprawie mogą wskazywać: załączenie do wniosku Inwestora oświadczenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.i.b.r., oraz wyraźne odwołanie się przez organ I instancji do przepisu art. 64aa ust. 1 u.p.z.p.
W konsekwencji należało oczekiwać od organów obu instancji (a ostatecznie od SKO) przeanalizowania zgodności Inwestycji – a także postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla niej – z przepisami ww. ustawy, czego organy błędnie nie uczyniły. W tym kontekście należy zwrócić więc uwagę choćby na brak w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych sprawy dokumentu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 u.i.b.r.
Ad (ii) Jest poza sporem, że Inwestycja została zaplanowana na terenie położonym w granicach [...] Parku Krajobrazowego (w skrócie "[...]PK") oraz obszaru [...] (obszaru specjalnej ochrony [...]). Wynika to jasno m.in. z załączonych do decyzji Burmistrza "Wyników analizy".
Wobec tego zwraca uwagę, że o ile w tej decyzji (w jej pkt 2 lit. c tiret przedostatnie) znalazła się wyraźna wzmianka, że "Urząd Gminy [...] nie stwierdził potencjalnego znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar [...]", o tyle zabrakło w niej rozważań dotyczących zgodności tego przedsięwzięcia z przepisami Uchwały o [...]PK, będącej aktem prawa miejscowego.
Tych rozważań nie mogło zastąpić stwierdzenie, zamieszczone w pkt 2 lit. c tiret ostatnie decyzji Burmistrza, że: "Projekt decyzji został uzgodniony z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w P.".
Nie ulega wątpliwości, że źródło obowiązku dokonania takiego uzgodnienia stanowił w kontrolowanej sprawie przepis art. 53 ust. 4 pkt 8 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym decyzję w sprawie ustalenia warunków zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska – w odniesieniu do innych niż park narodowy i jego otulina obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody.
W tym kontekście zwraca uwagę, że pierwotnie RDOŚ postanowieniem z 29.4.2024 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji w.z. dla Inwestycji, ze względu na naruszenie zakazu statuowanego w § 4 ust. 1 pkt 6 Uchwały o [...]PK – budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych – wyjaśniając w uzasadnieniu tego postanowienia, że "przedmiotowy teren częściowo znajduje się w pasie o szerokości 100 m od zbiornika wodnego zlokalizowanego na działce nr [...], obr. Izdebno-Jabłonowo", który stanowi zbiornik naturalny (Jezioro Izdebienko). Analiza akt sprawy pokazuje, że ponowne uzgodnienie z RDOŚ projektu decyzji w.z. – przygotowanego po zmianie lokalizacji planowanej Inwestycji przez Spółkę – było już "milczące" (tj. uznane za dokonane na podstawie art. 53 ust. 5 zd. drugie w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p.). W tej sytuacji – skoro "uzgodnienie" organów administracji oznacza konieczność osiągnięcia przez te organy (główny i uzgadniający) konsensusu w kwestii podlegającej uzgodnieniu – należało oczekiwać od Burmistrza, a ostatecznie od SKO, przedstawienia w motywach swych decyzji analizy zgodności Inwestycji z przepisami Uchwały o [...]PK i wyrażenia oceny w kwestii nienaruszania tych przepisów przez planowane przedsięwzięcie. Zamiast tego organ I instancji zawarł w swej decyzji (na ostatniej stronie uzasadnienia) wysoce niefortunne (bo niekonkluzywne) sformułowanie, że "możliwe jest spełnienie warunku wynikającego z art. 61 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w zakresie zgodności z przepisami odrębnymi po uzyskaniu uzgodnień projektu decyzji o warunkach zabudowy", a SKO w ogóle nie zajęło stanowiska w tej kwestii.
Z tych względów w przedstawionym wyżej zakresie Sąd uznał za zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, a nadto stwierdził naruszenia art. 15 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.
Pozostałe zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
W szczególności ewidentnie chybiony okazał się zarzut nieprzeprowadzenia przez organy "w trybie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (...)" choćby "uproszczonej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko". Uszło bowiem uwagi pełnomocnika Skarżących, że ww. przepis odnosi się do inwestycji zaliczanych do normatywnej kategorii "przedsięwzięć mogących przynajmniej potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko", a planowana biogazownia – z uwagi na nieosiągnięcie progu 0,5 MW – do tej kategorii przedsięwzięć nie zalicza się. Poza tym uszło uwagi autora skargi, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokument pt. "Ocena oddziaływania inwestycji" z lutego 2024 r. (k. 32-40 akt adm. I inst.)
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania (pkt 2-4 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, z późn. zm.).
Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji zbada legitymacje procesową podmiotów wnoszących odwołanie i zweryfikuje krąg stron postępowania – co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W przypadku uznania braku statusu strony dla określonych podmiotów – umorzy postępowanie odwoławcze w tym zakresie. W przypadku weryfikacji pozytywnej – dokona prawidłowej subsumpcji i zastosuje przepisy dotyczące biogazowni rolniczych (albo przepisy ogólne), a także dokona oceny spełniania warunków z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. z odpowiednim odzwierciedleniem przeprowadzonego postępowania w uzasadnieniu decyzji. W ocenie Sądu powyższe czynności są możliwe do przeprowadzenia w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 136 § 1 k.p.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI