IV SA/PO 34/25

IV SA/Po 34/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Monika Świerczak /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 136, art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. S., J. K., M. S., A. S. na decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Wojewoda decyzją nr [...] z dnia 6 listopada 2024 r. utrzymał w mocy decyzję z 12 marca 2024 r., znak [...] Starosta P. orzekającą o odmowie części nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy 16, działki nr [...] cz., [...] cz. i [...] cz., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], jako własność Miasta P. , na rzecz p. M. S., p. J. K., p. M. S. oraz p. A. S..
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Państwo M. i K. S. w drodze umowy sprzedaży z 1 grudnia 1977 r., rep. A I nr [...] zbyli na rzecz Skarbu Państwa, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nieruchomość rolną stanowiącą działkę nr [...] z księgi wieczystej KW nr [...]. Nieruchomość nabyto pod budowę osiedli mieszkaniowych G. . Z § 2 umowy wynika, że Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Miejskiego w P. wyraził zgodę na przeznaczenie wywłaszczanego gruntu rolnego na taki właśnie cel. Na podstawie mapy stanu prawnego sporządzonej przez Dział Ewidencji Gruntów w dniu 16 sierpnia 1999 r. ustalono, że wnioskiem o zwrot objęto część nieruchomości zbytej na rzecz Skarbu Państwa oraz potwierdzono, że części tej odpowiadają działka numer [...] oraz części działek nr [...], [...], [...] z arkusza mapy 16, obrębu [...]. W odniesieniu do działki numer [...] postępowanie w przedmiocie jej zwrotu zostało ostatecznie zakończone wraz z wydaniem decyzji Prezydenta Miasta P. z 16 sierpnia 2004 r., znak [...] umarzającej w punkcie II postępowanie w odniesieniu do działki numer [...].
Na podstawie dokumentów nadesłanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową ustalono, że decyzją Biura Planowania Przestrzennego Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z 31 października 1979 r., [...] zatwierdzono zamienny plan realizacyjny Osiedla - G. - część P. jednostka mieszkaniowa "[...]" w rejonie budynków [...]. Aktualizacja polegała m.in. na rezygnacji z budowy parkingo-garażu i przeznaczeniu tego terenu pod parking (zadanie nr [...]). Przeznaczenie działek nr [...] i [...] pod parkingi i zieleń nie uległo zmianie. W dniu 10 kwietnia 1986 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa oddała U. w P. w najem pod parking strzeżony, teren położony przy ulicy [...] o ogólnej powierzchni 7.126 m2.
Wśród akt przedmiotowej sprawy znajdują się między innymi następujące dokumenty:
1. Pismo Urzędu Miasta P. - Wydział Gospodarki Nieruchomościami z 11 stycznia 2007 r., znak [...] w którym poinformowano, że działka numer [...] objęta jest umową dzierżawy z 9 listopada 1998 r., numer [...] zawartą z p. B. N. na cel usługi inne i teren przyległy. Ponadto z tytułu bezumownego korzystania z gruntu stanowiącego działkę nr [...], obciążona jest Spółdzielnia Mieszkaniowa.
2. Pismo z 11 stycznia 2007 r., znak [...] w którym Urząd Miasta P. Wydział Urbanistyki i Architektury poinformował, że w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego przez Wojewodę w dniu 22 sierpnia 1975 r., części działek nr [...], [...], [...], obręb [...], ark. mapy 16, położone były w rejonie strukturalnym D, jednostka strukturalna Dl, dla której funkcją podstawową było mieszkalnictwo, a funkcją uzupełniającą nauka. Wnioskowany teren oznaczony był symbolem MW - mieszkalnictwo wysokiej intensywności. W pobliżu projektowane były trzy węzły komunikacyjne.
3. Pismo Spółdzielni Mieszkaniowej" w P. z 1 lutego 2007 r. w którym Spółdzielnia poinformowała, że realizowała obiekty na przedmiotowych działkach nr [...], [...], [...], zgodnie z planami realizacyjnymi, pozwoleniami na budowę i objęła te działki pozwem sądowym o uregulowanie tytułu do nich, na rzecz Spółdzielni. Spółdzielnia za użytkowanie działki nr [...] obciążona jest opłatami za bezumowne korzystanie z gruntu.
4. Pismo Spółdzielni Mieszkaniowej w P. z dnia 8 marca 2007 r., znak [...] w którym poinformowała, że budynki mieszkalne na os. [...] (dawna nazwa os. [...]) realizowane były w latach 1983-1994. Równolegle z budową obiektów budowlanych następowała budowa infrastruktury osiedlowej tj. ciągów komunikacyjnych, zieleni, terenów sportowo - rekreacyjnych. Protokół odbioru ostatniego budynku na os. [...] sporządzony był 19 sierpnia 1994 r.
5. Pismo z dnia 21 kwietnia 2007 r., znak [...] - [...] w którym Zarząd Dróg Miejskich poinformował, że działki nr [...], [...] i [...], obręb [...], ark. mapy 16, znajdują się poza układem drogowym ulicy [...] w P..
6. Protokół z oględzin nieruchomości, które miały miejsce 24 sierpnia 2007 r. w którym podano, że działka nr [...] stanowi fragment nieogrodzonego parkingu i parkingu nieużytkowanego przez żaden z podmiotów prowadzących działalność gospodarczą oraz lampa oświetleniowa. Działka nr [...] stanowi dalszy ciąg ww. parkingu oraz dojazd do parkingu strzeżonego i fragment parkingu strzeżonego. Znajduje się na niej budka strażnika, elementy oświetlenia, dojazd do warsztatu i zakładu wulkanizacyjnego. Teren jest zadaszony od strony trafostacji i ogrodzony płotem, zajęty przez warsztat wulkanizacyjny. Na działce nr [...] znajduje się plac przed warsztatem wulkanizacyjnym oraz fragment warsztatu z płyty obornickiej (wulkanizacja). Pozostała część budynku znajduje się na części nieobjętej wnioskiem o zwrot.
7. Pismo z dnia 25 września 2007 r., znak [...] w którym Spółdzielnia Mieszkaniowa w P. poinformowała, że inwestycje na działkach nr [...], [...] i [...], ark. mapy 16, obręb [...] - parkingi, drogi dojazdowe do parkingów i budynku wulkanizacji i zieleń, realizowane były równolegle z budową obiektów budowlanych. Zagospodarowanie ww. działek odbyło się zgodnie z planem realizacyjnym w ramach jednostki [...] - zadanie 6 i 10 (kserokopie decyzji i planów zagospodarowania dostarczone pismami [...] z dnia 5 lipca 2002 r. i [...] z dnia 30 września 2003 r. Zarządowi Geodezji i Katastru Miejskiego "[...]" ). Zgodnie z zadaniem nr [...] zrealizowano drogi, place, chodniki, zieleń, a z zadaniem nr 10 parkingi, zieleń, drogi i miejsca postojowe. Wykonanie robót drogowych, małej architektury i zieleni w ramach zadania nr 6 zlecono 27 września 1984 r. Zakładowi Budowlano - Remontowemu. Ponadto Spółdzielnia Mieszkaniowa" w P. zawarła umowę najmu na parking usytuowany na działce nr [...], ark. mapy 16, obr. [...] z U. w P., w dniu 10 kwietnia 1986 r., co dowodzi o wcześniejszym jego zrealizowaniu. Za ww. działkę Spółdzielnia wnosi opłaty z tytułu bezumownego korzystania z gruntu. Ponadto poinformowano, że działki nr [...], [...], [...], ark. mapy 16, obr. [...], objęte są pozwem z dnia 17 lutego 1997 r. do Sądu Rejonowego w P., o stwierdzenie obowiązku ZGiKM "[...]" do złożenia oświadczenia woli o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Spółdzielnia za ww. działki płaci podatek od nieruchomości.
8. Protokół z kolejnych oględzin, które miały miejsce 22 kwietnia 2014 r., w którym to czytamy, iż działka nr [...] cz. stanowi w całości urządzony parking o nawierzchni asfaltowej z wydzielonymi miejscami postojowymi. Ponadto na działce znajduje się kilka niewielkich wysp - trawników niepielęgnowanych. Na jednej z nich znajduje się lampa oświetleniowa. Działka nr [...] cz. - na przedmiotowej części działki znajduje się fragment budynku blaszanego, nietrwale związanego z gruntem, w którym to znajduje się zakład wulkanizacji. Od strony północno - wschodniej na działce znajduje się składowisko opon. Od strony północno - zachodniej na przedmiotowej części działki znajduje się brama wjazdowa oraz teren przed ww. budynkiem - zaśmiecony płytami, puszkami. Od strony wschodniej znajduje się plac przed budynkiem warsztatowym wulkanizacji, na którym składowane są opony oraz brama wjazdowa. Działka nr [...] cz. - w części wschodniej znajduje się urządzony parking wraz z zielenią. W tej części działki wzdłuż granicy północno-wschodniej znajduje się ciąg metalowych wiat garażowych z wyodrębnionymi garażami z blachy falistej. W tej części działki znajduje się fragment ogrodzenia z siatki metalowej. W części północno-wschodniej zachodniej znajduje się pas zieleni o szerokości około 5,5 m i długości 45 m. W części południowej znajdują się cztery wiaty garażowe. W części północno-zachodniej znajdują się urządzone miejsca postojowe samochodów oraz zieleń urządzona i jedno drzewo wieloletnie. W części środkowej działki znajduje się niewielki budynek trwale związany z gruntem - stanowiący obecnie budkę parkingową. Przedmiotowy budynek jest na fundamentach, a jego ściany są drewniane.
9. Protokół z rozprawy administracyjnej, która odbyła się 24 kwietnia 2014 r. i podczas której przesłuchano świadków: p. Z. K. i p. R. H.. Pan Z. K. oświadczył, że w 1984 r. zamieszkał na os. [...] w P., jednakże klucze do mieszkania odebrał już w roku 1983 r. Świadek oświadczył, że latach [...] r. na obecnej działce nr [...] utwardzał parking gruzem - "Na parkingu został położony asfalt. Miałem samochód od momentu kiedy wprowadziłem się na os. [...]. Korzystałem z tego parkingu, był tam hydrant, więc mogłem tam umyć i naprawić samochód". Świadek zeznał, że za trafostacją parking istniał już w 1986 r. i był utwardzony. "Stała tam okrągła budka. Słyszałem, że parking był zorganizowany przez Spółdzielnię Inwalidów. Nie pamiętam kiedy powstał tam budynek wulkanizatorni. Teren parkingu nie był ogrodzony" - dodał świadek. Z kolei świadek R. H. oświadczył, że od 1971 roku mieszkał na [...], na osiedlu [...] (obecnie [...]). "Tam mieszkałem do 1983 r., potem zamieszkałem na os. [...] i mieszkam tam do dnia dzisiejszego. Pracowałem w K. do 1993 r. ". Świadek oświadczył, że 1982 r. brał udział w budowie pierwszego budynku czteropiętrowego przy ul. [...], znajdującego się na wysokości przedmiotowych działek. Wskazał, iż wcześniej znał ten teren i czasami spacerował w jego okolicach. Na pytanie prowadzącej przesłuchanie czy pamięta pan, co znajdowało się na przedmiotowych działkach nr [...], [...], [...], świadek odpowiedział, że kiedy zaczął pracować przy budowie bloku przy [...] teren przedmiotowych działek był wyrównany, pospychany. Przed budową w 1982 r. powstał budynek trafostacji. "W 1983 r. wprowadziłem się do bloku przy ul. [...] na os. [...] (dawniej [...]). W [...] roku był zarys parkingu (krawężniki), był utwardzony kamieniem i tłuczeniem. Parkowaliśmy tam, naprawialiśmy samochody. Nie pamiętam kiedy asfalt został tam położony, chyba w 1988 r." - wskazał przesłuchiwany.
10. Pismo Urzędu Miasta P. Wydziału Gospodarki Nieruchomościami z 25 czerwca 2016 r., znak [...] w którym urząd poinformował, że w stosunku do działki nr [...] została zawarta umowa dzierżawy z p. B. N.. Ponadto prowadzone jest postępowanie w sprawie bezumownego korzystania z nieruchomości przez p. M. W. oraz p. A. D., którzy są obciążeni za bezumowne korzystanie z części przedmiotowej działki. Ponadto Wydział poinformował, że prowadzi postępowanie z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej: o oddanie nieruchomości stanowiących działki nr [...], [...] i [...] w użytkowanie wieczyste w trybie art. 204, 207 lub 208 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazano, że mając na uwadze, że Starosta P. prowadzi postępowanie o ich zwrot, Wydział Gospodarki Nieruchomościami wyjaśnia, iż w tej sytuacji rozważenie oddania w użytkowanie wieczyste w/w działek będzie możliwe po zakończeniu postępowania zwrotowego. Ponadto Wydział poinformował, że od roku 1997 r. w Sadzie Okręgowym toczy się postępowanie z powództw Spółdzielni Mieszkaniowej o zobowiązanie Miasta P. do złożenia oświadczenia w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, obejmującego również nieruchomości w obszarze działek nr [...], [...], [...].
11. Pismo z 5 sierpnia 2015 r. Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej" w P. w nawiązaniu do pisma Urzędu Miasta P. Wydziału Gospodarki Nieruchomościami z dnia 25 czerwca 2014 r., prostujące informacje zawarte w ww. piśmie. Właścicielem działek nr [...], [...], [...], ark. mapy 16, obręb [...] jest Miasto P. . Spółdzielnia Mieszkaniowa jako posiadacz na podstawie art. 224 i art. 225 Kodeksu Cywilnego obciążona jest za całą powierzchnię przedmiotowych gruntów z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości, a ponadto za działki nr [...] i nr [...], ark. mapy 16, obręb [...] ponosi opłaty z tytułu podatku od nieruchomości. Jednocześnie Spółdzielnia potwierdziła, że złożyła wniosek o uregulowanie stanu prawnego przedmiotowych gruntów będących we władaniu Spółdzielni oraz dnia 17.02.1997 r. Spółdzielnia złożyła pozew przeciwko Miastu P. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego - sygn. akt [...], obejmujący również nieruchomości oznaczone ewidencyjnie: działki nr [...], [...], [...], ark. mapy 16, obręb [...].
12. Pismem z 31 grudnia 2015 r., znak [...] Miejska Pracownia Urbanistyczna przesłała wypis i wyrys z ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego przez Wojewodę P. 22 sierpnia 1975 r., stanowiącego integralną część planu zagospodarowania przestrzennego Województwa P. , zatwierdzonego uchwałą Nr [...] z dnia 21 października 1977 r. (Dz.U. W. . Nr 14, poz. [...]), planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego G. , uchwalonego uchwałą Nr [...]/71 Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia 19 marca 1971 r.
13. Pismo Urzędu M. P. - Wydziału Urbanistyki i Architektury z dnia 26 stycznia 2016 r., znak [...], w którym poinformowano, że w planie ogólnym z 1975 r., teren stanowiący obecne działki nr [...], [...], [...], ark. mapy 16, obręb [...] - położony był na obszarze oznaczonym sygnaturą powierzchniową MW - teren mieszkalnictwa wysokiej intensywności. Szczegółowe regulacje odnośnie możliwości zagospodarowania terenu zawiera uchwała Wojewódzkiego Zarządu Miast i Osiedli Wiejskich. W planie szczegółowym zagospodarowania przestrzennego terenu G. - teren stanowiący obecne działki nr [...], [...], [...], ark. mapy 16, obręb [...], zlokalizowany był na obszarze oznaczonym sygnaturą powierzchniową J11UR - teren usługi rzemiosła uciążliwego.
Przedmiotowa sprawa była już kilkukrotnie rozpoznawana przez organy obu instancji. I tak, pierwszą decyzją z 19 kwietnia 2017 r., znak [...] Starosta P. orzekł "o odmowie zwrotu na rzecz p. M. S. oraz p. K. S. nieruchomości położonej w P., stanowiącej części działek nr [...], [...], [...] zapisanej w KW nr [...] jako własność Miasta P. , oznaczonej w ewidencji gruntów obręb [...], arkusz mapy 15, w granicach dawnej działki nr [...], z księgi wieczystej KW nr [...]".
Wskutek rozpoznania odwołania od ww. rozstrzygnięcia, Wojewoda decyzją z 31 października 2017 r. znak [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i w tym zakresie orzekł o odmowie zwrotu ww. nieruchomości, z tą zmianą, że w jej opisie wskazał na arkusz mapy "16".
Powyższa decyzja Wojewody, wskutek wniesionej do WSA w Poznaniu skargi, została uchylona wyrokiem z 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/PO 14/18. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewoda wydał decyzję z 21 sierpnia 2018 r. w której uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wskutek wniesienia sprzeciwu do WSA w Poznaniu, wyrokiem z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 838/18 decyzja z 21 sierpnia 2018 r. została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
Decyzją z 16 kwietnia 2019 r. Wojewoda raz jeszcze orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Staroście P. .
Ponownie rozpoznając sprawę, Starosta P. uzupełnił akta postępowania o protokół z ponownych oględzin nieruchomości, które odbyły się w dniu 30 czerwca 2023 r. Podczas oględzin stwierdzono, że działka nr [...] cz. zajęta jest pod fragment placu postojowego, z zatokami parkingowymi i drogami dojazdowymi, utwardzonymi asfaltem. W części zachodniej znajduje się niewielki fragment działki zajęty pod wyspę oddzielającą zatoki parkingowe, porośnięty zielenią niską, w tym miejscu znajduje się lampa oświetleniowa. Działka ewidencyjna nr [...] cz. zajęta jest pod fragment pawilonu trwale związanego z gruntem, przeszklonego, parterowego, zajętego pod zakład użytkowy. Przestrzeń od strony wschodniej stanowi dojazd do ww. zakładu, utwardzony zniszczonymi płytami betonowymi. Działka ewidencyjna nr [...] cz. w rejonie działek ewidencyjnych nr [...] i [...] stanowi fragment placów postojowych utwardzonych, zatoczek parkingowych i dróg dojazdowych do nich, a także oddzielających je wysp zieleni niskiej (trawnik). W tych miejscach znajdują się pojedyncze lampy oświetleniowe oraz drzewa. Działka w części wschodniej zajęta jest pod rzędy blaszanych garaży - wiat krytych, bez bram wjazdowych, teren jest w tej części ogrodzony i stanowi strzeżony parking. Znajdują się tam budka parkingowa, place postojowe, a zieleń jest uporządkowana.
Pismem z 28 czerwca 2023 r. Urząd Miasta P. Wydział Gospodarki Nieruchomościami poinformował, że działka nr [...] cz. z arkusza mapy 16, obr. [...], jest objęta umową dzierżawy nr [...] zawartą z p. B. N. na cel: usługi inne (motoryzacja) o powierzchni 80 m2 oraz teren przyległy o powierzchni 377 m2 na czas nieoznaczony od dnia 1 listopada 1998 r. Jednocześnie prowadzone jest postępowanie o bezumowne korzystanie nr [...] a p. A. O. obciążony jest fakturą VAT na cel: pawilon usługowy o powierzchni 37 m2 , składowo-magazynowy o powierzchni 7 m2 oraz teren przyległy o powierzchni 112 m2; a także postępowanie o bezumowne korzystanie, a p. M. W. obciążona jest fakturą VAT na cel: pawilon usługowy o powierzchni 36 m2 oraz na teren przyległy o powierzchni 112 m2. Wobec działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] z arkusza mapy 16, obr. [...] toczy się postępowanie o bezumowne korzystanie z nieruchomości miejskich przez Spółdzielnię Mieszkaniową". Z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości regularnie naliczane jest wynagrodzenie dla M. P..
W piśmie z 27 lutego 2024 r. strony postępowania zostały poinformowane, zgodnie z treścią art. 10 k.p.a., o zebraniu materiału dowodowego i o możliwości zapoznania się z jego treścią przed wydaniem decyzji w sprawie.
Wskazaną na wstępie decyzją nr [...] z dnia 6 listopada 2024 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję z 12 marca 2024 r., znak [...] Starosta P. orzekającą o odmowie części nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy 16, działki nr [...] cz., [...] cz. i [...] cz., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], jako własność Miasta P. , na rzecz p. M. S., p. J. K., p. M. S. oraz p. A. S..
Organ wskazał, że jakkolwiek sporne działki nie leżą bezpośrednio w obrębie zabudowań czy blokowisk znajdującego się najbliżej Os. [...], to jednak z całą pewnością znajdują się aktualnie w obrębie jednostki pomocniczej Miasta P. - [...]. Organ zwrócił uwagę na ugruntowane już stanowisko orzecznicze sądów administracyjnych, zgodnie z którym, w przypadku, gdy celem wywłaszczenia była budowa tzw. obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną (np. osiedli mieszkaniowych), poszczególne obiekty, wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury technicznej, stanowią jedynie element owej inwestycji.
Wojewoda wskazał, że nie sposób uznać, iż realizacja na wywłaszczonym terenie budynku usługowego - warsztatu samochodowego (obecnie wulkanizacyjnego), parkingu oraz znajdująca się na tym obszarze zieleń osiedlowa, nie wpisują się w cel wywłaszczenia polegającego na budowie osiedli mieszkaniowych znajdujących się na terenie G. . Organ odwoławczy przychylił się do twierdzeń Starosty P. , który po ponownej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także oceniając uzupełniony o nowe dokumenty materiał dowodowy doszedł do przekonania, że skoro osiedle mieszkaniowe stanowi swego rodzaju mikroorganizm urbanizacyjny, to nie sposób uznać, iż działki będące przedmiotem niniejszej sprawy nie zostały zagospodarowane w sposób uwzględniający potrzeby osiedla mieszkaniowego.
Przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia nie ma przy tym znaczenia - wbrew zarzutom odwołania - jaki podmiot ostatecznie realizował cel publiczny na wywłaszczonym gruncie.
Wojewoda wskazał, iż w toku ponownego rozpoznawania sprawy organ I instancji do akt postępowania załączył szczegółową dokumentację fotograficzną działek będących przedmiotem niniejszego postępowania (załączniki do protokołu z oględzin z 30 czerwca 2023 r.). Analiza przedmiotowych fotografii w kontekście oceny realizacji celu wywłaszczenia potwierdza jego realizację na omawianym obszarze. W konsekwencji, na uwzględnienie nie zasługiwał też zarzut odwołania dotyczący "słabości materiału dowodowego". W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 4 kwietnia 2018 4. (sygn. akt. IV SA/Po 14/18) wskazywano m.in. na brak fotografii, które pomogłyby w ustaleniu realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowych działkach. W ocenie Wojewody organ I instancji - w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy - prawidłowo ocenił realizację celu wywłaszczenia w powiązaniu z zagospodarowaniem przedmiotowego gruntu.
Pismem z dnia 11 grudnia 2024 r. M. S., J. K., M. S. i A. S. reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 6 k.p.a. i art. 136 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, iż budowa poza osiedlem mieszkaniowym służy realizacji celu mieszkaniowego w ramach tego osiedla.
Skarżący podkreślili, że sporne nieruchomości znajdują się poza obszarem osiedla [...] i nie mogą zostać uznane za element osiedla mieszkaniowego. Ponadto w ocenie skarżących nie ma znaczenia, że sporne nieruchomości znajdują się na terenie jednostki pomocniczej miasta - [...], ponieważ jednostka ta realizuje zadania gminy, a nie osiedla mieszkaniowego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zwanej dalej – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami, czy powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Wojewody nr [...] z dnia 6 listopada 2024 r., utrzymującej w mocy decyzję z 12 marca 2024 r., znak [...] Starosta P. orzekającą o odmowie części nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy 16, działki nr [...] cz., [...] cz. i [...] cz., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], jako własność Miasta P. , na rzecz p. M. S., p. J. K., p. M. S. oraz p. A. S..
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344, dalej: "u.g.n.").
Wniosek skarżących o zwrot wywłaszczonych nieruchomości podlegał rozpoznaniu na podstawie art. 136 i art. 137 u.g.n.
Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei, w myśl art. 137 ust. 1 ww. ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2 art. 137).
W tym miejscu Sąd wskazuje, że pojęcie "zbędności na cel wywłaszczenia'' zostało zdefiniowane w sposób formalny dopiero w ustawie o gospodarce nieruchomościami, a poprzednie ustawy wywłaszczeniowe używały ogólnych i nieostrych pojęć nie określając terminu realizacji celu wywłaszczenia. W niniejszej sprawie zarówno w dacie wywłaszczenia, jak i w okresie realizacji celu wywłaszczenia na wnioskowanych nieruchomościach, nie obowiązywały w polskim systemie prawa przepisy, które wyznaczały terminy rozpoczęcia i zakończenia prac związanych z realizacją tego celu, zatem art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia zrealizowany został po upływie terminu przewidzianego w tym przepisie.
Z przytoczonych przepisów wynika, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot nieruchomości ma ustalenie celu wywłaszczenia.
Działki o numerach ewidencyjnych objętych przedmiotowym postępowaniem stanowią część nieruchomości – działki nr [...], której własność M. i K. S. zbyli w drodze umowy sprzedaży z 1 grudnia 1977 r., rep. A I nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Na podstawie mapy stanu prawnego sporządzonej przez Dział Ewidencji Gruntów w dniu 16 sierpnia 1999 r. ustalono, że wnioskiem o zwrot objęto część nieruchomości zbytej na rzecz Skarbu Państwa oraz potwierdzono, że części tej odpowiadają działka numer [...] oraz części działek nr [...], [...], [...] z arkusza mapy 16, obrębu [...]. W odniesieniu do działki numer [...] postępowanie w przedmiocie jej zwrotu zostało ostatecznie zakończone wraz z wydaniem decyzji Prezydenta Miasta P. z 16 sierpnia 2004 r., znak [...] umarzającej w punkcie II postępowanie w odniesieniu do działki numer [...].
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że Sąd nie miał wątpliwości co do dopuszczalności orzekania o zwrocie nieruchomości, której wywłaszczenie nastąpiło w drodze zawarcia umowy sprzedaży na podstawie przepisów art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, co wynika z art. 216 ust. 1 u.g.n. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 1911/13, dostępny na stronach internetowych NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w CBOSA).
Należy również wyjaśnić, że postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podlega ogólnym regułom postępowania administracyjnego. Postępowanie to zatem powinno być przeprowadzone z zachowaniem wszystkich reguł określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, m.in. w zgodzie z określoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej. Organ, stojąc na straży praworządności, podejmuje bowiem wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli i w tym zakresie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością (art. 77 k.p.a.), a samo postępowanie administracyjne prowadzić tak, by wzbudzać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). W szczególności organ jest obowiązany do przeprowadzenia wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), a stanowisko wyrażone w decyzji powinien uzasadnić (art. 107 § 3 k.p.a.) w sposób pozwalający na jednoznaczne stwierdzenie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności (faktycznych i prawnych) sprawy. W opinii Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę powyższym wymogom organy administracji obu instancji w tym przypadku sprostały.
Z akt sprawy wynika, że przedmiotową nieruchomość nabyto pod budowę osiedli mieszkaniowych G. . Z § 2 umowy wynika, że Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Miejskiego w P. wyraził zgodę na przeznaczenie wywłaszczanego gruntu rolnego na taki właśnie cel.
Skarżący stawając przed notariuszem okazali decyzję zatwierdzającą plan realizacyjny G. w P., wydaną przez Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia 29 lipca 1972 r., a wskazana nieruchomość [...] zgodą Urzędu Miejskiego w P. z dnia 14 stycznia 1976 r. została objęta również zmianą przeznaczenia z rolnego. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący podejmowali jakiekolwiek działania służące podważeniu samego wywłaszczenia, ale zwrócili się o usunięcie jego następstw, poprzez zwrot wywłaszczonych działek.
W okolicznościach badanej sprawy istota sporu sprowadza się do oceny zaistnienia przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia wywłaszczonej nieruchomości, przy czym jak wynika z akt sprawy i treści odwołania oraz złożonej do Sądu skargi, w istocie Skarżący kwestionują ustalenia organów, co do rzeczywistego wykorzystania na cel wywłaszczenia wywłaszczonych działek. Argumentacja skarżących zawarta zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu wskazuje, że kwestionują oni fakt zrealizowania celu wywłaszczenia na swoich działkach podnosząc, że działki, których zostali pozbawieni w drodze wywłaszczenia znajdują się aktualnie poza obszarem osiedla.
Z załączonej do akt sprawy dokumentacji wynika, że w planie ogólnym Miasta P. zatwierdzonym uchwałą nr [...] WRN w P. w dniu 21 października1977r. tereny objęte wnioskiem położone były w rejonie strukturalnym D, jednostka DI dla której funkcją podstawową było mieszkalnictwo, a funkcją uzupełniającą nauka. Wnioskowany teren oznaczony był MW – mieszkalnictwo wysokiej intensywności (k.196). W piśmie sporządzonym 29 września 2000 r. Urząd Miasta P. poinformował, że obszar objęty żądaniem wniosku został objęty uchwałą Rady Miasta P. nr [...] z dnia 6 grudnia 1994 r. a przedmiotowe nieruchomości leżą na terenie oznaczonym symbolem II.MA1.zp- strefa II pośrednia intensywnego zagospdarowania mieszkaniowego i produkcyjno-magazynowego, rejon o przewadze funkcji osiedli mieszkaniowych wielorodzinnych, tereny parków i zieleni osiedlowej (k.23).
Z akt sprawy wynika, że w dniu 30 czerwca 2023 r. odbyły się oględziny nieruchomości. Podczas oględzin stwierdzono, że działka nr [...] cz. zajęta jest pod fragment placu postojowego, z zatokami parkingowymi i drogami dojazdowymi, utwardzonymi asfaltem. W części zachodniej znajduje się niewielki fragment działki zajęty pod wyspę oddzielającą zatoki parkingowe, porośnięty zielenią niską, w tym miejscu znajduje się lampa oświetleniowa. Działka ewidencyjna nr [...] cz. zajęta jest pod fragment pawilonu trwale związanego z gruntem, przeszklonego, parterowego, zajętego pod zakład użytkowy. Przestrzeń od strony wschodniej stanowi dojazd do ww. zakładu, utwardzony zniszczonymi płytami betonowymi. Działka ewidencyjna nr [...] cz. w rejonie działek ewidencyjnych nr [...] i [...] stanowi fragment placów postojowych utwardzonych, zatoczek parkingowych i dróg dojazdowych do nich, a także oddzielających je wysp zieleni niskiej (trawnik). W tych miejscach znajdują się pojedyncze lampy oświetleniowe oraz drzewa. Działka w części wschodniej zajęta jest pod rzędy blaszanych garaży - wiat krytych, bez bram wjazdowych, teren jest w tej części ogrodzony i stanowi strzeżony parking. Znajdują się tam budka parkingowa, place postojowe, a zieleń jest uporządkowana.
W tym miejscu należy wskazać, że w niniejszej sprawie zapadł uprzednio wyrok o sygn. akt IV SA/Po 14/18 z 4 kwietnia 2018 r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i wskazał, że: "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie jednoznaczne odniesienie się do kwestii związku funkcjonalnego wskazanych terenów (porośnięte samosiejkami, stanowiące fragment składowiska drewna i opon oraz miejsca, które wg organów jest parkingiem, a wg skarżących miejscem postoju tirów) z osiedlem i udokumentowanie poczynionych ustaleń przy pomocy dokumentacji fotograficznej, tak aby możliwe stało się zweryfikowanie ewentualnych zastrzeżeń co do przyjętych przez organ ustaleń faktycznych.".
Zatem organy rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, jak i Sąd w niniejszym postępowaniu, na podstawie art. 153 p.p.s.a. pozostają związane oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w powyżej opisanym wyroku WSA w Poznaniu.
W myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jednocześnie zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie organu administracji oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym w prawomocnym orzeczeniu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Natomiast moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 P.p.s.a. oznacza, że organy administracji muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Oznacza to zatem zakaz formułowania nowych ocen prawnych sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu (por. Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 170, Lex 2016; wyroki NSA z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 306/10, z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1241/10 oraz z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1865/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na marginesie Sąd wskazuje, że przedmiotowe postępowanie trwa stosunkowo długo. Minęło 5 lat zanim Starosta wydał przedmiotową decyzję. Z akt sprawy wynika, że w tym czasie stan faktyczny sprawy częściowo uległ zmianie w zakresie wskazanym przez Sąd w odniesieniu do składowiska opon, drewna i zagospodarowania terenów zielonych.
Niemniej w kontekście zaleceń Sądu z ww. wyroku należy wskazać, że w toku ponownego rozpoznawania sprawy organ I instancji do akt postępowania załączył szczegółową dokumentację fotograficzną działek będących przedmiotem niniejszego postępowania (załączniki do protokołu z oględzin z 30 czerwca 2023 r.), co w ocenie Sądu realizuje główne założenie wskazania wyroku o sygn. akt IV SA/Po 14/18 z 4 kwietnia 2018 r., aby możliwe stało się zweryfikowanie ewentualnych zastrzeżeń co do przyjętych przez organ ustaleń faktycznych.
Sąd oceniając ponownie całokształt zgromadzonego i uzupełnionego materiału dowodowego (w tym aktualnych fotografii) nie ma wątpliwości, że doszło do realizacji celu wywłaszczenia na omawianym obszarze. Osiedle mieszkaniowe jest szczególnego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Realizacja inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego obejmuje również takie elementy, składające się na infrastrukturę osiedla, jak ciągi piesze, ciągi zieleni osiedlowej, parkingi, garaże, budynki usługowe, uzbrojenie techniczne. Również fakt, że niektóre obszary, które podlegały wywłaszczeniu pozostają zaniedbane lub takimi się stały, nie przesądza, że nie został spełniony cel wywłaszczenia.
W ocenie Sądu istnienie parkingu, warsztatu samochodowego i zieleni wpisuje się w cel wywłaszczenia polegający na budowie osiedli mieszkaniowych na terenie G. . Nie sposób pominąć przy tym okoliczności wynikających z przesłuchań świadków przeprowadzonych w przedmiotowym postępowaniu. Z. K. i R. H. (mieszkańcy osiedla [...]) zeznali, że na przedmiotowych działkach w latach 80-tych funkcjonował parking i warsztat samochodowy. Jako mieszkańcy osiedla [...] parkowali tam i naprawiali samochody. Należy więc uznać, że infrastruktura tych działek była przez mieszkańców osiedla [...] wykorzystywana, mimo że znajdowały się one poza terenem osiedla. Sąd podkreśla przy tym, że przedmiotowe działki znajdują się w niewielkiej odległości od bloków nr [...] na Osiedlu [...]. Działki znajdują się po drugiej stronie ulicy w stosunkowo niewielkiej odległości (działka [...] – około 80m, działka [...] – około 70m i działka [...] – około 60m od ww. bloków). W ocenie Sądu bez wątpienia nieruchomości te stanowią infrastrukturę służącą potrzebom osiedla, jako parking, warsztat samochodowy i tereny zielone.
Natomiast jako bezzasadną należy uznać argumentację organu wskazującą, że przedmiotowe działki mimo, że są zlokalizowane poza terenem osiedla, to znajdują się na terenie jednostki pomocniczej Miasta P. – [...]. Słusznie w skardze wykazano, że jednostka pomocnicza realizuje cele Miasta, a nie cele osiedla. Jednostka pomocnicza teoretycznie mogłaby zostać nazwana dzielnicą lub sołectwem, gdyby Miasto P. tak zdecydowało. Argument ten pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.
Dodatkowo Sąd postanowił zwrócić uwagę również na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 399/17 (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 999/18 oddalił skargę kasacyjną), w którym Sąd oddalił skargę innych skarżących na decyzję o odmowie zwrotu nieruchomości położonych w P., stanowiących działkę nr [...], części działek nr [...], [...], [...], oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb [...], ark. Mapy 16.
Ustalenia tego wyroku odnoszą się bezpośrednio do działek będących przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Podkreślić należy, że skarżący w niniejszej sprawie są właścicielami innej części tych działek, jednak ustalenia w zakresie tego, że zrealizowano na nich cel wywłaszczenia (wskazując, że na działkach nr [...], [...] i [...] znajduje się parking, warsztat samochodowy i zieleń) są tożsame dla obu spraw.
W ww. wyroku Sąd wskazał, że: "nie budzi wątpliwości, że sporne nieruchomości zagospodarowano na potrzeby osiedla mieszkaniowego – na parkingi, zieleń osiedlową oraz usługi (warsztat samochodowy – obecnie wulkanizacji). Realizacja tych inwestycji prowadzona była ze środków finansowych Spółdzielni Mieszkaniowej i na jej rzecz oraz miała miejsce w latach 80-tych ub. wieku, zgodnie z ustaleniami wskazanych przez organy planów realizacyjnych oraz planów zagospodarowania przestrzennego. Stan aktualnego zagospodarowania części przedmiotowych nieruchomości, nie budzi wątpliwości Sądu ani stron postępowania. I tak, działka nr [...] cz. stanowi fragment utwardzonego asfaltem placu postojowego z niewielkim fragmentem wysepki porośniętej trawnikiem. Działka nr [...] część zajęta pod fragment budynku usługowego trwale związanego z gruntem (usługi motoryzacyjne), jest ogrodzona. Działka nr [...] zajęta pod część urządzonego parkingu, ogrodzonego płotem z siatki, utwardzonego asfaltem, z wyspą porośniętą trawnikiem w części środkowej lampy oświetleniowe. Na działce w częściach północnej i południowej fragmenty blaszanych boksów - wiat garażowych. We wschodniej części znajduje się wydzielone - ogrodzone płotem miejsc składowania odpadów, częściowo utwardzone płytami betonowymi.".
W tym miejscu należy wskazać, że o ile nie znajduje w tych okolicznościach bezpośredniego zastosowania art. 153 p.p.s.a., to należy wziąć pod uwagę regulację art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym: "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.".
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (zob. wyroki NSA: z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1227/16; z dnia 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podzielić należy pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1014/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), że jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd.
Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się więc do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że rozważania Sądu w ww. wyroku sygn. akt II SA/Po 399/17 mają bezpośrednie znaczenie w przedmiotowej sprawie, ponieważ tożsame ustalenia faktyczne i prawne (w zakresie przesądzenia, że na działkach nr [...], [...] i [...] zrealizowano cel wywłaszczenia pomimo ich lokalizacji poza terenem osiedla) były w tym wyroku podstawą do odmowy zwrotu nieruchomości innym skarżącym, właścicielom części działek [...], [...] i [...].
Oczywiście nie występuje w tym przypadku wprost powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) z uwagi na inny podmiot i przedmiot sprawy, jednak niewątpliwie aktualizuje się zastosowanie art. 170 p.p.s.a.
Trudne bowiem do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa byłoby doprowadzenie przez Sąd do sytuacji, w której organ musiałby zwrócić przedmiotową nieruchomość skarżącym, przy jednoczesnym istnieniu prawomocnej decyzji (po wyrokach sądów obu instancji) o odmowie zwrotu innym skarżącym pozostałej części tej samej nieruchomości, opartej na tych samych ustaleniach faktycznych i tych samych przesłankach prawnych w zakresie zrealizowania celu wywłaszczenia na działkach nr [...], [...] i [...].
Podsumowując, w ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja została wydana po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego.
Sąd na podstawie akt sprawy (m.in. uzupełnionego materiału dowodowego, dokumentacji archiwalnej, dokumentacji fotograficznej, zeznań świadków) uznał, że realizacja na wywłaszczonym terenie (na działkach nr [...], [...] i [...] z arkusza mapy 16 obrębu [...]) budynku usługowego - warsztatu samochodowego (obecnie wulkanizacyjnego), parkingu oraz zlokalizowanie na tym obszarze zieleni wpisuje się w cel wywłaszczenia polegającego na budowie osiedli mieszkaniowych znajdujących się na terenie G. . Mimo, że przedmiotowe nieruchomości znajdują się poza terenem osiedla, to ich lokalizacja, sposób zagospodarowania, wykorzystania przez mieszkańców osiedla i niewielka odległość od bloków nr [...] na osiedlu [...] pozwala na przyjęcie, że są one częścią mikroorganizmu urbanistycznego jakim jest to osiedle.
Z uwagi na zrealizowanie celu wywłaszczenia nie ma więc podstaw do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.