IV SA/Po 311/05

IV SA/Po 311/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Sygn. powiązane
II OSK 1004/05 - Wyrok NSA z 2006-07-26
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący as. sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2005r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecze skarżącego kwotę 100,-zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak TZ/
Uzasadnienie
IV SA/Po 311/05
UZASADNIENIE
Składając w dniu [...] r. wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich M. G. wskazał, że w okresie od jesieni 1941 r. do stycznia 1945 r. pełnił funkcję łącznika Armii Krajowej na terenie J.. Do wniosku M. G. załączył negatywną rekomendację Związku Kombatantów RP i b. Więźniów Politycznych - Zarządu Wojewódzkiego w K., własnoręcznie spisany życiorys, w którym opisał prowadzoną przez siebie działalność konspiracyjną w czasie wojny oraz nazwiska osób, z którymi wówczas współpracował, oświadczenia dwóch świadków - W. K. oraz J. Ż., posiadających uprawnienia kombatanckie, którzy potwierdzili współpracę wnioskodawcy z osobami uznawanymi za członków Armii Krajowej.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej Kierownikiem Urzędu) działając na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm.) odmówił przyznania M. G. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu, wskazując na bark spełnienia przez stronę warunków. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w ustawowym terminie 14 dni M. G. nie wystąpił, stąd wskazana decyzja jest decyzją ostateczną.
Z wnioskiem takim M. G. wystąpił dopiero pismem z dnia [...]r. wyjaśniając, iż przebywał w szpitalu, nadal choruje oraz, że dopiero teraz odnalazł trzeciego świadka - J. W., w czasie II wojny światowej członka Narodowej Organizacji Wojskowej oraz Armii Krajowej, posiadającego uprawnienia kombatanckie - legitymacja nr [...]. Do wniosku załączona została kserokopia oświadczenia tej osoby, złożonego w dniu [...] r., potwierdzającego pełnienie przez stronę funkcji łącznika Armii Krajowej na terenie J., a nadto zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu [...] r. przez lekarza internistę prowadzącego indywidualną praktykę lekarską, w treści którego podano, iż strona pozostaje w obserwacji i leczeniu Poradni Chorób Płuc.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu, działając na podstawie art. 154§1 k.p.a. i art. 22 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu w uzasadnieniu tej decyzji wyjaśnił, że strona powołała się na okoliczności podnoszone przez nią w postępowaniu weryfikacyjnym, nie powołała się natomiast na ustawowe podstawy wznowienia postępowania czy stwierdzenia nieważności wydanej decyzji, stąd kierując się dyrektywami wypływającymi z art. 235§1 k.p.a. wniosek strony zakwalifikowano jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a. Zdaniem Kierownika Urzędu strona nie wykazała, zgodnie z tym przepisem, by za uchyleniem przedmiotowej decyzji przemawiał interes społeczny albo też jej słuszny interes. Kierownik Urzędu wyjaśnił ponadto, iż postępowanie zakończone wydaniem wskazanej decyzji nie było dotknięte wadą, a sama decyzja była zgodna z obowiązującym w dacie jej wydania stanem prawnym.
Od powyższej decyzji M. G. odwołał się pismem z dnia [...] r., podnosząc, że decyzja jest ona dla niego krzywdząca ponieważ w czasie okupacji wielokrotnie narażał swoje życie, a obecnie jest starszym i schorowanym człowiekiem i nie korzysta z żadnych uprawnień.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. o odmowie przyznania M. G. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Jako podstawę prawną tej decyzji organ wskazał przepisy art. 127§3 i art. 138 §1 pkt 1 k.p.a oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach (...). W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, z jakich powodów wniosek strony rozpatrzono w trybie art. 154 k.p.a., wskazując na brak podstaw do zastosowania iż trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Podnosząc wiek strony (ur. [...] r.) oraz przytaczając treść instrukcji gen. K. S. z dnia [...] r. dotyczącej powołania Związku Walki Zbrojnej Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż członkiem ZWZ - AK mogła być osoba, która miała ukończone 17 lat, a odstępstwo od tej zasady dotyczyło wyłącznie uczestników Powstania Warszawskiego wchodzących w skład organizacji Szarych Szeregów. W ocenie organu miejsce i charakter aktywności strony nie uzasadniają odstępstwa od tej reguły, a wykazywana współpraca z Armią Krajową nie może stanowić podstawy przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy o kombatantach (...). Odnosząc się do treści oświadczeń wskazanych świadków Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż nie precyzują oni zarówno okresu służby oraz placówki, w której strona służyła, jak i stopnia, pseudonimu, dowódcy oraz nie potwierdzają faktu złożenia regulaminowego przyrzeczenia, a nadto, iż ich lapidarna forma nie pozwala przyznać uprawnień wyłącznie na ich podstawie. W ocenie organu przedłożone przez stronę materiały nie dokumentują prowadzenia wskazywanej działalności, która uwzględniając wiek strony może zostać uznana jako udzielanie pomocy organizacji ruchu oporu.
W skardze na powyższą decyzję M. G. wniósł o jej uchylenie, podtrzymując żądanie przyznania uprawnień kombatanckich. W ocenie skarżącego w sposób wystarczający udokumentował on złożony wniosek, wskazał przy tym, iż według jego wiedzy inne osoby uzyskały uprawnienia wyłącznie na podstawie takich właśnie dowodów.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wskazując na treść art. 154 §1 k.p.a. Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać za słuszny interes strony dążenie do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. W ocenie organu skarżący nie pełnił służby w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach (...), tym samym nie spełnia przesłanek do przyznania wnioskowanych uprawnień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu jest wadliwa, bowiem wydano ją z naruszeniem przepisu art. 138§ 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, przy czym przed wydaniem rozstrzygnięcia zobligowany jest do ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc usunięcia naruszenia prawa materialnego i procesowego, których dopuścił się organ I instancji. W niniejszej sprawie uchybienie to polegało na wadliwym wyborze trybu rozpatrzenia wniosku strony z dnia [...] r. i w konsekwencji rozpatrzenia tego wniosku w trybie zmiany ostatecznej decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
Wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, które złożone zostało po niemalże czterech latach od wydania ostatecznej decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, skarżący przedłożył oświadczenie trzeciego świadka na okoliczność pełnienia służby w Armii Krajowej. Jednocześnie zamieszczona na tym oświadczeniu data potwierdzenia jego zgodności wskazuje, że zostało ono złożone najpóźniej w dniu [...] r., podczas gdy z przedmiotowym wnioskiem skarżący wystąpił w dniu [...] r., a więc z przekroczeniem terminu wskazanego w art. 148 k.p.a., co uniemożliwia jego rozpoznanie w trybie wznowienia postępowania. Powyższe okoliczności nakazywały uznanie złożonego w dniu [...] r. wniosku za żądanie wszczęcia postępowania w nowej sprawie (por. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" B. Adamiak i J. Borkowski - Duże Komentarze BECKA wyd. 6 str. 641), i dopiero w ramach takiego postępowania Kierownik Urzędu mógłby zweryfikować treść przedłożonego zeznania trzeciego świadka. Tymczasem Kierownik Urzędu rozpatrzył ten wniosek w trybie art. 154 k.p.a.
Uzasadnienie decyzji Kierownika Urzędu wydanej w dniu [...] r. (decyzja wydana w I instancji) ograniczało się przy tym wyłącznie do wyjaśnienia, z jakich powodów uznano wniosek skarżącego za wniosek o zmianę decyzji w oparciu o przepis art. 154 k.p.a. oraz skupiło się na rozważaniach, czy interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji. W decyzji tej natomiast zasadnie nie rozważono, czy przedstawiony przez skarżącego nowy dowód ma znaczenie dla sprawy przyznania mu wnioskowanych uprawnień. Kwestią tą Kierownik Urzędu zajmuje się w swojej ponownej decyzji, wydanej w dniu [...] r. Decyzja z dnia [...] r. podjęta została przy tym w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej o odmowie przyznania uprawnień w oparciu o art. 154 k.p.a. Tym samym rozstrzygnięcie podjęte w II instancji powinno ograniczać się do kontroli tej decyzji, tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu wykracza poza ramy tego przedmiotu i z naruszeniem art. 15 k.p.a. rozstrzyga merytorycznie sprawę w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, dokonując przy tym nie tylko oceny zeznań wskazanego przez skarżącego nowego świadka, lecz również oceny materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy zakończonej wydaniem w dniu [...] r. ostatecznej decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z 135 oraz art.120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd uwzględnił skargę uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 tej ustawy. Przepisu art. 152 ustawy przy tym nie zastosowano, mając na uwadze negatywny charakter rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu, które ze swej istoty nie podlega wykonaniu. Na podstawie art. 119 pkt 2 ww. ustawy sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem Kierownika Urzędu oraz wnioskiem skarżącego z dnia [...] r.
Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik rozpatrzy wniosek skarżącego jako nowy wniosek o przyznanie uprawnień, a w ramach tego rozpoznania dokona weryfikacji przedłożonego i wnioskowanego nowego dowodu.
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak
jf