IV SA/Po 302/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-06-22
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyrozbiórkampzpodstępstwo od projektupostępowanie naprawczekolor dachudecyzja ostateczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę dachu w kolorze grafitowym, uznając, że nie wykonano obowiązku nałożonego decyzją naprawczą.

Skarżący M. P. kwestionował decyzję nakazującą rozbiórkę dachu w kolorze grafitowym, argumentując, że organy pominęły art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego i zastosowały zbyt drastyczny środek. Sąd uznał, że decyzja o rozbiórce była uzasadniona, ponieważ inwestorzy nie wykonali w terminie obowiązku zmiany koloru dachu na zgodny z MPZP, mimo że projekt zamienny został przedłożony. Sąd podkreślił, że niewykonanie choćby jednego z nałożonych obowiązków uzasadnia zastosowanie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę M. P. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę części obiektu budowlanego – pokrycia dachu w kolorze grafitowym. Decyzje te zapadły w ramach postępowania naprawczego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, po stwierdzeniu istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego. Wcześniejsza decyzja nakładała na inwestorów obowiązek sporządzenia projektu zamiennego oraz wykonania robót budowlanych polegających na zmianie koloru dachu na czerwony, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Mimo przedłożenia projektu zamiennego, obowiązek zmiany koloru dachu nie został wykonany. Sąd uznał, że niewykonanie tego obowiązku uzasadnia zastosowanie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, który przewiduje możliwość nałożenia obowiązku zaniechania dalszych robót, rozbiórki obiektu lub jego części, albo doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Sąd uznał, że nakaz rozbiórki grafitowego pokrycia dachowego jest adekwatną sankcją za niewykonanie obowiązku. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżone decyzje za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, niewykonanie choćby jednego z nałożonych obowiązków uzasadnia zastosowanie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, co w tym przypadku skutkowało nakazem rozbiórki dachu w kolorze grafitowym.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego może nakładać kilka obowiązków, a użycie liczby pojedynczej w art. 51 ust. 5 (obowiązek) i art. 51 ust. 4 (obowiązek) należy interpretować jako obejmujące liczbę mnogą. Niewykonanie jednego z nałożonych obowiązków (zmiana koloru dachu) przy wykonaniu innego (przedłożenie projektu) stanowi podstawę do zastosowania art. 51 ust. 5 P.b.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 4 i 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. może nakładać obowiązek przedłożenia projektu zamiennego oraz wykonania robót budowlanych. Niewykonanie choćby jednego z tych obowiązków uzasadnia zastosowanie art. 51 ust. 5 P.b. (rozbiórka, zaniechanie robót, doprowadzenie do stanu poprzedniego). Art. 51 ust. 4 P.b. dotyczy sprawdzenia wykonania obowiązku i zatwierdzenia projektów, ale tylko gdy wszystkie obowiązki zostały wykonane.

Pomocnicze

u.s.g. art. 101

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Przepis ten stanowi podstawę do zaskarżania uchwał rady gminy, w tym uchwał dotyczących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

u.COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

k.p.a. art. 16 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja decyzji ostatecznej i prawomocnej.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wada nieważności decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

p.b. art. 36a § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy eliminacji z obrotu prawnego zatwierdzonego projektu budowlanego wraz z pozwoleniem na budowę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewykonanie obowiązku zmiany koloru dachu na zgodny z MPZP, mimo przedłożenia projektu zamiennego, uzasadnia zastosowanie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Nakaz rozbiórki grafitowego pokrycia dachowego jest adekwatną sankcją za niewykonanie obowiązku. Zarzuty dotyczące wadliwości MPZP powinny być podnoszone w odrębnym postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Organy pominęły art. 51 ust. 4 P.b. i zastosowały zbyt drastyczny środek (rozbiórkę). Stan zgodny z prawem oznacza stan zgodny z zatwierdzonym projektem budowlanym, a nie MPZP. Odstępstwo w zakresie koloru dachu nie ma charakteru istotnego i nie burzy ładu przestrzennego. Zastosowano niewłaściwy tryb postępowania naprawczego (pkt 3 zamiast pkt 2 art. 51 ust. 1 P.b.).

Godne uwagi sformułowania

Niewykonanie choćby jednego z nałożonych obowiązków uzasadnia zastosowanie art. 51 ust. 5 p.b. Użyte w tekście prawnym wyrazy w liczbie pojedynczej (tu: "obowiązek") powinny być co do zasady czytane jako obejmujące również liczbę mnogą (tu: "obowiązki"). Właściwym sposobem zwalczania nieprawidłowych (...) ustaleń (...) planu miejscowego jest zaskarżenie uchwały wprowadzającej ów plan do sądu administracyjnego (...), a nie ignorowanie takich ustaleń planistycznych w procesie inwestycyjnym. Najbardziej adekwatną sankcją za niewykonanie przez Inwestorów obowiązku zmiany kolorystyki dachu (...) jest nakaz rozbiórki odnośnej części tego budynku.

Skład orzekający

Tomasz Grossmann

przewodniczący sprawozdawca

Józef Maleszewski

sędzia

Sebastian Michalski

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących postępowania naprawczego (art. 51), w szczególności konsekwencji niewykonania nałożonych obowiązków, oraz zasady dotyczące stosowania przepisów MPZP."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji konkretnych przepisów Prawa budowlanego w kontekście MPZP. Nie stanowi przełomu, ale utrwala utrwalone zasady interpretacyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konsekwencje braku wykonania decyzji administracyjnej dotyczącej zgodności z planem miejscowym, co jest częstym problemem w budownictwie. Pokazuje, jak sąd interpretuje przepisy Prawa budowlanego w takich sytuacjach.

Niezgodny z planem kolor dachu może prowadzić do nakazu rozbiórki – lekcja z Poznania.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 302/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-06-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2000/23 - Wyrok NSA z 2026-01-29
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 4 i 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2023 poz 40
art. 101
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 06 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku rozbiórki oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 06 kwietnia 2023 r. ([...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WWINB" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania H. P. i M. P., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z 10 stycznia 2023 r. ([...]) w przedmiocie obowiązku rozbiórki części obiektu.
Zaskarżona decyzja WWINB, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej jako "PINB" lub "organ I instancji") - decyzją z 26 kwietnia 2022 r. ([...]; zwaną dalej "decyzją z 26.04.2022 r.") - nałożył na H. i M. P. (zwanych też dalej łącznie "Inwestorami"), właścicieli budynku mieszkalnego oraz nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...] (obr. P. , gm. P.), obowiązki: (i) sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego w zakresie zmiany dotyczącej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pomieszczenie gospodarcze; (ii) wykonania na budynku mieszkalnym robót budowlanych poprzez zmianę koloru dachówki lub materiału dachówkopodobnego na odcień koloru czerwonego, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, tj. z § 8 pkt 12 uchwały nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu w miejscowości P. (Dz. Urz. Woj. W.. Nr [...], poz. [...]; dalej w skrócie "MPZP"). Termin sporządzenia i przedstawienia projektu oraz wykonania nakazanych robót budowlanych ustalono: do 31 lipca 2022 r.
Przy piśmie z 10 czerwca 2022 r. M. P. (dalej też jako "Skarżący") przedłożył projekt budowlany zamienny.
Decyzją z 24 sierpnia 2022 r. PINB - po rozpatrzeniu wniosku Inwestorów z 22 lipca 2022 r. o zmianę decyzji z 26.04.2022 r. w zakresie zmiany terminu wykonania nakazanych robót budowlanych, złożonego w związku z oczekiwaniem przez Inwestorów na możliwość dokonania zmian w MPZP - odmówił wnioskowanej zmiany. Decyzja PINB została utrzymana w mocy decyzją WWINB z 14 października 2022 r.
Pismem z 28 grudnia 2022 r. Inwestorzy ponownie wnieśli o zmianę decyzji z 26.04.2022 r.; tym razem - poprzez wykreślenie z niej obowiązku wykonania robót budowlanych. Wniosek został załatwiony odmownie przez PINB decyzją z 02 lutego 2023 r., utrzymaną w mocy decyzją WWINB z 27 marca 2023 r.
Przywołaną na wstępie decyzją z 10 stycznia 2023 r. PINB nałożył na Inwestorów, będących właścicielami budynku mieszkalnego oraz nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...] (obr. P. , gm. P.), "obowiązek rozbiórki części obiektu w zakresie pokrycia dachu w kolorze grafitowym wykonanego z dachówki (zewnętrzna warstwa dachu)".
Odwołanie od tej decyzji wnieśli Inwestorzy.
Utrzymując w mocy decyzję PINB z 10 stycznia 2023 r. - przywołaną na wstępie decyzją z 06 kwietnia 2023 r. - WWINB wyjaśnił w uzasadnieniu, że Inwestorzy podczas realizacji budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z bezodpływowym zbiornikiem na ścieki o pojemności V=8m3, wprowadzili zmiany do udzielonego pozwolenia na budowę, wydanego przez Starostę S. z 06 października 2015 r. ([...]), zmienionego decyzją z 27 kwietnia 2016 r. nr [...] w zakresie usytuowania budynku i zbiornika na przedmiotowej działce. Wobec stwierdzenia istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego, PINB wydał decyzję z 26.04.2022 r. - na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej w skrócie "p.b.") - nakazującą przedłożenie projektu zamiennego oraz wykonanie robót budowlanych polegających na zmianie, na czerwony, koloru pokrycia dachowego, w zakreślonym terminie. W związku zaś z bezskutecznym upływem tego terminu w odniesieniu do obowiązku zmiany koloru dachu (kolor pokrycia dachu nadal pozostawał niezgodny z MPZP), PINB prawidłowo - zdaniem WWINB - zastosował w tej sprawie art. 51 ust. 5 p.b. Organ II instancji podkreślił, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu ma charakter związany i nie zależy od powodów, z jakich nie został wykonany obowiązek nałożony decyzją, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. Wykonanie częściowe decyzji - tj. przedłożenie projektu zamiennego budowlanego (w dniu 10 czerwca 2022 r.) - nie czyni zadość decyzji z 26.04.2022 r. Na marginesie WWINB zauważył, że projekt budowlany zamienny przedłożony przez Inwestorów w dalszym ciągu przewiduje, że pokrycie dachowe ma być w kolorze czerwonym. Zatem wykonany obiekt budowlany z innym kolorem pokrycia dachu jest wykonany w sposób odmienny od zaprojektowanego. Taki kolor dachu przewidywał także przedstawiony przez Inwestorów projekt budowlany, złożony wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę. Natomiast, wbrew wywodom odwołania, okoliczność, czy na dachu będzie zamontowana fotowoltaika, czy też nie, nie ma wpływu na uznanie, że inwestor wybrał kolor pokrycia dachowego niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa miejscowego (MPZP). Poza tym elementy instalacji fotowoltaicznej nie zakrywają całej połaci dachowej i sam kolor dachu nie uległby zmianie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję WWINB wniósł M. P., reprezentowany przez r.pr. G. W., który wniósł o:
– uwzględnienie skargi przez WWINB w trybie autokontroli, poprzez uchylenie zaskarżanej, własnej decyzji i wydanie nowej decyzji;
– uchylenie zaskarżonej decyzji WWINB oraz poprzedzającej ją decyzji PINB przez Sąd, w przypadku nieuwzględnienia skargi przez WWINB w trybie autokontroli,
– zasądzenie od WWINB na rzecz Skarżącego [zwrotu] kosztów postępowania w kwocie 997 zł [wynagrodzenia pełnomocnika - 480 zł (1 x stawka minimalna), kosztów sądowych - wpisu (500 zł), kosztów udzielonego pełnomocnictwa - opłaty skarbowej (17 zł)].
W uzasadnieniu skargi jej autor stwierdził, że podtrzymuje zarzuty podniesione w odwołaniu. Ponadto wytknął, że organy w postępowaniu naprawczym niezasadnie pominęły art. 51 ust. 4 p.b., skoro Inwestorzy wykonali w znacznej części nałożony obowiązek, przedkładając projekt zamienny. Tymczasem organ powiatowy o dalszych losach tego projektu nie zdecydował, a "[w]ydaje się, że choć w części organ winien zatwierdzić projekt, tj. w zakresie pozostałych odstępstw (poza kolorem dachu)". Poza tym organy nie wyjaśniły, dlaczego zastosowano najbardziej drastyczny sposób rozstrzygnięcia spośród przewidzianych w art. 51 ust. 5 p.b., tj. rozbiórkę, pozbawiając tym samym możliwości normalnego, legalnego użytkowania obiektu mieszkalnego. Ocena organów, że część obiektu objęta postępowaniem naprawczym jest częścią samodzielną, jest oceną wadliwą. "Organ winien jedynie nakazać zmianę koloru dachu na kolor czerwony bądź przez jego pomalowanie bądź też przez wymianę dachówki. Tylko tyle i aż tyle". W ocenie Skarżącego "zapis" Uchwały MPZP co do koloru dachu został ustalony bez jakiegokolwiek istotnego celu, a odstępstwo w tym zakresie nie ma charakteru istotnego. Kluczowe jest zatem ustalenie jak należy rozumieć stan zgodny z prawem, przy czym zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 oznacza to przede wszystkim stan zgodny z zatwierdzonym projektem budowlanym, a nie MPZP. Wszczęte postępowanie naprawcze winno zatem zostać umorzone, gdyż kolor dachu nie ma charakteru istotnego i nie burzy ładu przestrzennego. W ocenie Skarżącego w sprawie koloru dachu zastosowano niewłaściwy tryb postępowanie naprawczego spośród przewidzianych w art. 51 ust. 1 p.b. "trzech wzajemnie wykluczających się" (z pkt 3, zamiast z pkt 2), a zatem decyzja PINB była obarczona rażącym naruszeniem prawa i sprawa powinna zostać umorzona.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 24 maja 2023 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; w skrócie "u.COVID-19"), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., o czym strony zostały powiadomione pismami z 24 maja 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie art. 15zzs4 ust. 1 u.COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z 06 kwietnia 2023 r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z 10 stycznia 2023 r. o nałożeniu na H. i M. P. - właścicieli budynku mieszkalnego oraz nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...] (obr. P. , gm. P.) - obowiązku "rozbiórki części obiektu w zakresie pokrycia dachu w kolorze grafitowym wykonanego z dachówki (zewnętrzna warstwa dachu)".
Przywołane decyzje zapadły w ramach tzw. postępowania naprawczego, prowadzonego w trybie art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm.; w skrócie "p.b."), w związku ze stwierdzonymi istotnymi odstąpieniami od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Od razu należy zaznaczyć - w nawiązaniu do nietrafnych stwierdzeń skargi (s. 4, pkt 4 jej motywów), jakoby art. 51 ust. 1 p.b. przewidywał "trzy wzajemnie wykluczające się sposoby / tryby prowadzenia postępowania naprawczego" - że postępowanie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego w oparciu o ten przepis jest jednym i tym samym (jednolitym) postępowaniem administracyjnym (postępowaniem naprawczym), w ramach którego mogą zapaść różne rozstrzygnięcia, przewidziane w punktach 1–3 w art. 51 ust. 1 (por. A. Gliniecki [w:] Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, uw. 11 do art. 51).
W kontrolowanej sprawie, PINB, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., w dniu 26 kwietnia 2022 r. wydał decyzję znak: [...] (w skrócie "decyzję z 26.04.2022 r.") nakładającą na Inwestorów obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego w zakresie zmiany dotyczącej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pomieszczenie gospodarcze, a także obowiązek wykonania na tym budynku robót budowlanych poprzez zmianę koloru dachówki lub materiału dachówkopodobnego na odcień koloru czerwonego, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, tj. z § 8 pkt 12 uchwały nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu w miejscowości P. (Dz. Urz. Woj. W.. Nr [...], poz. [...]; w skrócie "MPZP"), w terminie do 31 lipca 2022 r. Decyzja ta, wobec jej niezaskarżenia przez Inwestorów, stała się ostateczna i prawomocna w rozumieniu art. 16 § 1 i 3 k.p.a.
W konsekwencji prawidłowość (legalność) decyzji z 26.04.2022 r., w tym zasadność nałożenia na Inwestorów obowiązku zmiany koloru pokrycia dachu, nie podlegają badaniu w niniejszym postępowaniu sądowym. Przedmiotem kontroli Sądu w tym postępowaniu jest następna decyzja podjęta w ramach przedmiotowego postępowania naprawczego, która zapadła w wyniku stwierdzenia niewykonania przez Inwestorów drugiego z obowiązków nałożonych decyzją z 26.04.2022 r. - tj. przywołana wyżej decyzja PINB z 10 stycznia 2023 r., utrzymana w mocy decyzją WWINB z 06 kwietnia 2023 r.
W konsekwencji jako spóźnione wypada ocenić dywagacje autora skargi (s. 3, pkt 3 motywów) jakoby "zapis MPZP co do koloru dachu został ustalony bez jakiegokolwiek istotnego celu (głębszego sensu), na zasadzie «wytnij-wklej» z innego MPZP, a odstępstwo w tym zakresie (z uwagi na brak istotnego celu - zamysłu uchwałodawcy) nie ma charakteru istotnego" (s. 2 skargi). Nie mogły one odnieść zamierzonego skutku również dlatego, że właściwym sposobem zwalczania nieprawidłowych (nieuzasadnionych) - zdaniem danego podmiotu (tu: Inwestorów) - ustaleń (ograniczeń) planu miejscowego jest zaskarżenie uchwały wprowadzającej ów plan do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 40, z późn. zm.), a nie ignorowanie takich ustaleń planistycznych w procesie inwestycyjnym.
Powracając do oceny kontrolowanych decyzji, należy zaznaczyć, że ich materialnoprawną podstawę stanowił art. 51 ust. 5 p.b., w myśl którego w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 - tj. nałożonego odrębną decyzją (tu: decyzją z 26.04.2022 r.) obowiązku "sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem" - organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że w zakreślonym przez PINB terminie Inwestorzy uczynili zadość obowiązkowi przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (Skarżący przedłożył go organowi I instancji w dniu 10 czerwca 2022 r.; k. 47 akt adm. I inst.), natomiast nie wykonali obowiązku zmiany koloru pokrycia dachu. Tym samym, jak słusznie skonstatował PINB, decyzja z 26.04.2022 r. nie została w pełni wykonana - a mianowicie w zakresie nakazanych robót budowlanych - co oznacza, że wystąpił przypadek "niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3", przewidziany w art. 51 ust. 5 p.b. Skoro bowiem ustawodawca w tym ostatnim przepisie użył liczby pojedynczej ("obowiązku"), odsyłając do innego przepisu (art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b.), w którym przewidziano możliwość nałożenia jednego obowiązku (tj. obowiązku przedłożenia projektów zamiennych) lub więcej (dot. obowiązku lub obowiązków wykonania określonych robót budowlanych), to już na gruncie reguł wykładni językowej jest jasne, że niewykonanie choćby jednego z nałożonych obowiązków uzasadnia zastosowanie art. 51 ust. 5 p.b. Oczywiście, tym bardziej zasadne jest sięgnięcie po ten przepis w sytuacji niewykonania więcej niż jednego (czy wręcz wszystkich) spośród nałożonych obowiązków. Jak się bowiem wskazuje w piśmiennictwie, użyte w tekście prawnym wyrazy w liczbie pojedynczej (tu: "obowiązek") powinny być co do zasady czytane jako obejmujące również liczbę mnogą (tu: "obowiązki") [por. M. Zeifert, Gramatyka przepisu jako przesłanka decyzji interpretacyjnej, Katowice 2019, s. 236].
Tę regułę należy zastosować także przy wykładni art. 51 ust. 4 p.b. - którego niezasadne pominięcie zarzucono w odwołaniu i w skardze - a który stanowi, że: "Po upływie terminu lub na wniosek inwestora organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję o:
1) zatwierdzeniu projektów, o których mowa w ust. 1 pkt 3, oraz
2) pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych - jeżeli roboty budowlane nie zostały zakończone."
Przyjmując konsekwentnie, że użyte w tym przepisie w liczbie pojedynczej określenie "obowiązku" zawiera w sobie także liczbę mnogą ("obowiązków"), należy dojść do wniosku, że w przypadku, gdy na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. nałożonych zostało więcej niż jeden obowiązków (tu dwa obowiązki: przedłożenia projektu zamiennego oraz wykonania określonych prac), to na podstawie art. 51 ust. 4 p.b. organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie wszystkich tych obowiązków, i tylko w przypadku, gdy wszystkie one zostały wykonane, zatwierdza projekty, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., zgodnie z art. 51 ust. 4 pkt 1 p.b. W przeciwnym razie - czyli w sytuacji, gdy choćby jeden z obowiązków nałożonych w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. wykonany nie został - zastosowanie znajduje art. 51 ust. 5 p.b.
Z tych względów należy stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie zasadnie organ I instancji zastosował przepis art. 51 ust. 5 p.b. - skoro Inwestorzy nie wykonali drugiego z obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. decyzją z 26.04.2022 r. Możliwość zastosowania w tej sprawie przepisu art. 51 ust. 4 pkt 1 p.b. zostanie "odblokowana" dopiero w razie sanowania braku wykonania tego obowiązku (przy czym podstawową drogą sanowania tego braku, na obecnym etapie postępowania naprawczego, jest wykonanie przez Inwestorów decyzji PINB z 10 stycznia 2023 r.).
Odnosząc się w tym miejscu do stwierdzenia skargi (s. 3, pkt 2 motywów), że stosując art. 51 ust. 1 p.b. "[o]rgan winien jedynie nakazać zmianę koloru dachu na kolor czerwony bądź przez jego pomalowanie bądź też przez wymianę dachówki. Tylko tyle i aż tyle", należy zauważyć, że taki nakaz został już w istocie nałożony na Inwestorów ostateczną decyzją z 26.04.2022 r. (która w tej części nie została jednak przez nich wykonana). Zatem orzeczenie przez organ po raz kolejny w tym samym przedmiocie - jak tego zdaje się oczekiwać autor skargi - oznaczałoby wydanie decyzji w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (tj. decyzji "dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną"), a więc decyzji dotkniętej wadą nieważności. Poza tym celem obecnie wydanej przez PINB decyzji "rozbiórkowej" (a w każdym razie: celem pierwszoplanowym) nie było "doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem" w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. - temu celowi miała służyć wydana wcześniej na podstawie ww. przepisu decyzja z 26.04.2022 r. - lecz wymierzenie sankcji za niewykonanie (niepełne wykonanie) tej ostatniej decyzji.
Przepis art. 51 ust. 5 p.b. przewiduje trzy rodzaje sankcji, jakie może nałożyć organ nadzoru budowlanego za niewykonanie w terminie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b.:
i) nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych bądź
ii) nakaz rozbiórki obiektu lub jego części, bądź
iii) nakaz doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
Na tym tle normatywnym należy zgodzić się z organem I instancji, że najbardziej adekwatną sankcją za niewykonanie przez Inwestorów obowiązku zmiany kolorystyki dachu budynku mieszkalnego na zgodną z MPZP jest nakaz rozbiórki odnośnej części tego budynku [pkt (ii) powyżej], tj. pokrycia dachu w kolorze grafitowym wykonanego z dachówki (zewnętrzna warstwa dachu). Alternatywna sankcja w postaci nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych [pkt (i) powyżej] byłaby ewidentnie bezprzedmiotowa, skoro ów obiekt budowlany (budynek) został już, co bezsporne, w całości wykonany. Z kolei nakaz doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego [pkt (iii) powyżej] - jeśli pod tym pojęciem rozumieć w analizowanym przypadku ostatni stan sprzed podjęcia prac niezgodnie z prawem (tu: z MPZP), czyli sprzed położenia zewnętrznej warstwy dachu o kolorystyce niezgodnej z ustaleniami planistycznymi - byłby w istocie zbieżny z orzeczonym przez PINB nakazem częściowej rozbiórki.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja WWINB, jak i utrzymana nią w mocy decyzja PINB odpowiadają prawu.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów i twierdzeń skargi, należy zauważyć, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy jako chybione, a wręcz niezrozumiałe, jawią się rozważania autora skargi co do tego, czy "stan zgodny z prawem" w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 p.b. oznacza stan zgodny z zatwierdzonym projektem budowlanym, czy z ustaleniami MPZP - a to z następujących względów.
Po pierwsze, ani art. 51 ust. 1 pkt 2, ani pkt 3 p.b. nie stanowiły podstawy prawnej wydania kontrolowanych decyzji PINB i WWINB, lecz stanowił ją art. 51 ust. 5 p.b. W tym ostatnim zaś przepisie określenie "stan zgodny z prawem" w ogóle nie występuje (mowa jest w nim tylko expressis verbis o "stanie poprzednim").
Po drugie, nie wiadomo, zgodność z którym to konkretnie "zatwierdzonym projektem budowlanym" miał na myśli autor skargi. Albowiem w kontrolowanej sprawie, według stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, żaden z takich projektów dla przedmiotowej inwestycji nie funkcjonował w obrocie prawnym. Wszak projekt zamienny, przedłożony przez Skarżącego w czerwcu 2022 r., nie został jeszcze przez organ nadzoru budowlanego zatwierdzony (co zresztą wytknięto w skardze), natomiast projekt pierwotny, zatwierdzony (zmienionym) pozwoleniem na budowę, został najpewniej już wyeliminowany z obrotu prawnego wraz z tym pozwoleniem, w trybie art. 36a ust. 2 p.b.
Po trzecie, w analizowanym zakresie, dotyczącym kolorystyki dachu, nie zachodzi rozbieżność pomiędzy ustaleniami MPZP, a postanowieniami sporządzonych w tej sprawie projektów budowlanych (pierwotnego oraz zamiennego). Zgodnie bowiem z § 8 pkt 12 MPZP: "Dla terenów 1MN i 2MN ustala się następujące parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu: [...] 12) zastosowanie dachówki lub materiału dachówkopodobnego w odcieniach koloru czerwonego". Konsekwentnie - co trafnie zauważył organ II instancji - zarówno projekt budowlany pierwotny, jak i zamienny przewidują pokrycie dachowe w kolorze czerwonym. Tymczasem na przedmiotowym budynku mieszkalnym położony został prawidłowy rodzaj pokrycia, jednak o niewłaściwym kolorze (grafitowym). W efekcie aktualny kolor pokrycia nie tylko nie spełnia wymogu ustanowionego w cytowanym § 8 pkt 12 MPZP, ale także inkorporowanego w projektach budowlanych.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI