IV SA/Po 288/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-06-22
NSAAdministracyjneŚredniawsa
planowanie przestrzennestudium uwarunkowańgospodarka odpadamiprawo własnościinteres społecznyinteres prywatnywładztwo planistyczneuchwała rady gminyWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Spółdzielni M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu dotyczącą studium uwarunkowań przestrzennych, uznając ograniczenie lokalizacji inwestycji związanych z gospodarką odpadami za uzasadnione ochroną interesu społeczności lokalnej.

Spółdzielnia M. zaskarżyła uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu w sprawie studium uwarunkowań przestrzennych, zarzucając naruszenie przepisów poprzez ograniczenie możliwości przeznaczenia jej działek na cele gospodarki odpadami i działalności produkcyjno-składowo-magazynowej. Sąd oddalił skargę, uznając, że ograniczenia te są uzasadnione ochroną interesu społeczności lokalnej, zwłaszcza w kontekście bliskości zabudowy mieszkaniowej i szkoły, i nie naruszają prawa własności skarżącej, gdyż pozwalają na kontynuację dotychczasowej działalności.

Spółdzielnia M. w N. wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Nowy Tomyśl. Skarżąca zarzuciła, że uchwała narusza przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Konstytucji RP, ponieważ uniemożliwia przeznaczenie jej działek nr 178/6 i 178/2 na tereny gospodarowania odpadami oraz tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej, mimo że prowadzona jest tam już taka działalność. Zdaniem spółdzielni, ograniczenia te naruszają jej prawo własności i swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Rada Miasta wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że zakaz lokalizacji nowych inwestycji z zakresu składowania odpadów w pobliżu terenów zabudowanych był świadomym działaniem mającym na celu ochronę interesu publicznego i społeczności lokalnej, a zapisy studium nie nakazują zaprzestania dotychczasowej działalności, a jedynie ograniczają jej rozszerzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, podzielając argumentację organu. Sąd uznał, że skarżąca ma interes prawny w zaskarżeniu studium, jednakże stwierdził, że uchwała jest zgodna z prawem. Sąd podkreślił, że studium jest aktem polityki wewnętrznej gminy i choć nie jest aktem prawa miejscowego, wiąże organy gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Ograniczenia wprowadzone w studium, dotyczące zakazu lokalizacji inwestycji w zakresie składowania, utylizacji i segregacji odpadów na terenach P/U, zostały uznane za uzasadnione ze względu na bliskość zabudowy mieszkaniowej i szkoły, co stanowi realizację władztwa planistycznego gminy w celu ochrony interesu społeczności lokalnej. Sąd zaznaczył, że prawo własności i wolność działalności gospodarczej nie mają charakteru absolutnego i mogą podlegać ograniczeniom, o ile są one uzasadnione i proporcjonalne. Uchwała nie narusza prawa własności, ponieważ pozwala na kontynuację dotychczasowej działalności, a jedynie ogranicza jej rozszerzenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ograniczenie to jest uzasadnione ochroną interesu społeczności lokalnej i nie narusza prawa własności, gdyż pozwala na kontynuację dotychczasowej działalności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że władztwo planistyczne gminy pozwala na ograniczenie sposobu zagospodarowania terenu w studium, zwłaszcza gdy służy to ochronie interesu publicznego (bliskość zabudowy mieszkaniowej i szkoły) i nie pozbawia właściciela posiadanych praw, a jedynie ogranicza możliwość rozszerzenia działalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

Dz.U. 2022 poz 503 art. 1, 3, 6, 10, 12, 13

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 1 § ust. 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 3 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 6 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9 § ust. 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 10 § ust. 1 pkt 1, 7, 14

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 10 § ust. 2 pkt 6

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 12 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 20 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2 § 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ograniczenie lokalizacji inwestycji z zakresu gospodarki odpadami w studium jest uzasadnione ochroną interesu społeczności lokalnej ze względu na bliskość zabudowy mieszkaniowej i szkoły. Prawo własności i wolność działalności gospodarczej nie są absolutne i mogą podlegać uzasadnionym ograniczeniom. Studium pozwala na kontynuację dotychczasowej działalności gospodarczej, a jedynie ogranicza jej rozszerzenie.

Odrzucone argumenty

Uchwała narusza przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Konstytucji RP, uniemożliwiając przeznaczenie działek na cele gospodarki odpadami i działalności produkcyjno-składowo-magazynowej. Ograniczenia w studium naruszają prawo własności i swobodę prowadzenia działalności gospodarczej skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

nie pozwalający na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr 178/6 położonej w Nowym Tomyślu na tereny gospodarowania odpadami nie pozwalający na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr 178/2 położonej w Nowym Tomyślu na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej zakaz lokalizacji inwestycji w zakresie składowania odpadów, utylizacji odpadów, segregacji odpadów. interes prywatny w zakresie możliwości rozszerzenia działalności dot. gospodarowania odpadami miał w tym przypadku prymat nad interesem społeczności lokalnej. nie narusza prawa własności, ponieważ nie odbiera skarżącej żadnych posiadanych już praw w zakresie przedmiotowej nieruchomości. prawo własności skarżącego nie ma charakteru bezwzględnego.

Skład orzekający

Izabela Bąk-Marciniak

przewodniczący

Maciej Busz

członek

Monika Świerczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczeń w planowaniu przestrzennym ze względu na interes społeczności lokalnej, relacja między studium a planem miejscowym, granice prawa własności w kontekście planowania przestrzennego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji planistycznej i lokalizacji inwestycji związanych z gospodarką odpadami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy konfliktu między interesem prywatnym (rozwój działalności gospodarczej) a interesem publicznym (ochrona środowiska i ładu przestrzennego w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej i edukacyjnej). Pokazuje, jak władztwo planistyczne gminy może ograniczać prawa właścicieli.

Gmina może ograniczyć rozwój Twojej firmy? Sprawdź, kiedy prawo planistyczne stawia interes społeczności ponad interes prywatny.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 288/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/
Maciej Busz
Monika Świerczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 2128/23 - Wyrok NSA z 2024-09-03
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503
art. 1 , art. 3, art. 6, art. 10, art. 12, art. 13
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Spółdzielni M. w N. na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 17 grudnia 2019 r. nr XVIII/203/2019 w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Nowy Tomyśl oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Na sesji w dniu 17 grudnia 2019 r. Rada Miejska w Nowym Tomyślu podjęła uchwałę nr XVIII/203/2019 w sprawie w sprawie "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Nowy Tomyśl" (zwanego dalej: "studium").
Pismem z dnia 28 marca 2023 r. Spółdzielnia M. w N. (zwana też dalej "spółdzielnią" lub "skarżącą"), reprezentowana przez ad S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na studium, zaskarżając je w zakresie określenia polityki przestrzennej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, w sposób niepozwalający na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr 178/6 położonej w Nowym Tomyślu na tereny gospodarowania odpadami oraz niepozwalający na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr 178/2 położonej w Nowym Tomyślu na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej oraz na tereny gospodarowania odpadami.
Zaskarżonej uchwale zarzucono:
1. naruszenie przepisów art. 10 ust. 1 pkt 1, 7, 14 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez ustalenie w uchwale nr XVIII/203/2019 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Nowy Tomyśl" polityki przestrzennej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego w sposób niepozwalający na przeznaczenie, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, terenu działki nr 178/6 położonej w Nowym Tomyślu na tereny gospodarowania odpadami oraz niepozwalający na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr 178/2 położonej w Nowym Tomyślu na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej oraz na tereny gospodarowania odpadami, mimo że na wskazanych terenach prowadzona jest przez skarżącą działalność z zakresu gospodarowania odpadami oraz produkcyjno-składowo- magazynowa;
2. naruszenie przepisu art. 10 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 1 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez ustalenie w uchwale nr XVI 11/203/2019 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Nowy Tomyśl" polityki przestrzennej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego w sposób niepozwalający na przeznaczenie, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr 178/6 położonej w Nowym Tomyślu na tereny gospodarowania odpadami oraz niepozwalający na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr 178/2 położonej w Nowym Tomyślu na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej oraz na tereny gospodarowania odpadami, mimo że na wskazanych terenach prowadzona jest przez skarżącą działalność z zakresu gospodarowania odpadami oraz produkcyjno-składowo- magazynowa;
3. naruszenie art. 1 ust. 3 i art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 140 k.c., art. 20, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP poprzez ustalenie w uchwale nr XVI 11/203/2019 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Nowy Tomyśl" polityki przestrzennej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, w sposób niepozwalający na przeznaczenie, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr 178/6 położonej w Nowym Tomyślu na tereny gospodarowania odpadami oraz niepozwalający na przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr 178/2 położonej w Nowym Tomyślu na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej oraz na tereny gospodarowania odpadami, mimo że na wskazanych terenach od kilkunastu lat prowadzona jest przez skarżącą działalność z zakresu gospodarowania odpadami, co ogranicza swobodę prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą oraz prawo własności skarżącej, a zostało dokonane bez należytego wyważenia interesu publicznego i interesów prywatnych.
W ocenie skarżącej zakwestionowane przez postanowienia studium są rażąco sprzeczne z przepisami obowiązującego prawa i celem, dla którego uchwalane jest studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały brak choć najmniejszego wyjaśnienia z jakiego powodu organ gminy uznał, iż na działkach nr 178/6 i 178/2 nie należy zezwalać na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie gospodarowania odpadami i lokalizować na niej zabudowy związanej z taką działalnością, a nadto , iż na działce nr 178/2 nie należy zezwalać na prowadzenie działalności produkcyjno-usługowej i lokalizować na niej zabudowy związanej z taką działalnością.
Wskazano, że ustalenia Studium stwarzają dla skarżącej stan niepewności prawnej w zakresie prowadzonej przez nią jak i przez D. Sp. z o.o. z siedzibą w N. działalności gospodarczej i sposobu korzystania z nieruchomości, do których przysługują jej uprawnienia rzeczowe. Wobec braku właściwego oznaczenia nieruchomości, do której skarżąca posiada tytuł prawny, jako terenów gospodarowania odpadami, a także jako terenów obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej skarżąca nie może mieć pewności, że działalność, prowadzona na tym terenie od wielu lat przez D. Sp. z o.o. z siedzibą w N. , nie zostanie uznana za naruszającą wprowadzonego na podstawie polityki przestrzennej Gminy Nowy Tomyśl kształtowanej postanowieniami studium.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując przede wszystkim, że wprowadzenie kwestionowanych zapisów do studium było działaniem świadomym i miało na celu wyeliminowanie powstawania nowych inwestycji z zakresu składowania odpadów w lokalizacjach w pobliżu gęsto zabudowanych terenów zurbanizowanych, w tym zabudową mieszkaniową (Osiedle Stefana Batorego w Nowym Tomyślu), usługową (między innymi Zespół Szkół Ponadpodstawowych).
Organ podkreślił, że zapisy studium nie nakazują zaprzestania prowadzonej działalności, a jedynie ograniczają możliwość jej rozszerzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. Art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2023 r.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 4292) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W przeciwnym razie sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.) Zgodnie natomiast z art. 134 § p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli jest uchwała nr XVIII/203/2019 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Nowy Tomyśl.
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały według powyższych kryteriów stwierdzić należy, że jest ona zgodna z prawem, a zarzuty skargi nie są zasadne.
Powołane w odpowiedzi na skargę przez Radę Miejską w Nowym Tomyślu argumenty prawne są trafne, a Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę podziela je w całości.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należało, czy zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącej Spółdzielni M. w N. , co warunkuje dopuszczalność skargi.
Oceniając, czy interes prawny lub uprawnienie skarżącej zostało naruszone uchwałą w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego należy mieć na uwadze, że ustalenia studium nie są adresowane na zewnątrz i co do zasady nie kształtują bezpośrednio sytuacji podmiotów spoza systemu administracji publicznej. Dopuszczając co do zasady skargę z art. 101 ust. 1 u.s.g. na uchwałę w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, dostrzec zatem należy różnicę pomiędzy studium, a planem miejscowym w zakresie bezpośredniości i realności naruszenia interesu prawnego.
Z tego względu wykazanie, że uchwała w przedmiocie studium narusza interes prawny lub uprawnienie właściciela gruntu jest utrudnione. Studium nie jest aktem prawa miejscowego, jest natomiast aktem wewnętrznie obowiązującym jedynie organy gminy. Z tego względu co do zasady studium jedynie pośrednio może wpływać na prawa i obowiązku podmiotów spoza systemu organów administracji publicznej, chociaż bezpośrednie kształtowanie przez studium sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości w wyjątkowych przypadkach może mieć miejsce. Związek między własną, indywidualną sytuacją prawną strony skarżącej, a zaskarżoną uchwałą musi istnieć obecnie, a nie w przyszłości oraz powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków. Nie jest zatem wystarczające wykazanie samej potencjalnej możliwości naruszenia interesu prawnego w przyszłości.
Zaskarżona uchwała nie jest aktem prawa miejscowego, jednakże jest aktem polityki wewnętrznej gminy i jako akt planistyczny bezwzględnie wiąże organy gminy przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Określone obszary gminy mogą mieć zatem określone przeznaczenie w planie miejscowym, jeśli wcześniej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmina wskaże taki rodzaj przeznaczenia dla tych obszarów. Uprawnione jest zatem twierdzenie, że ustalenia planu miejscowego są konsekwencją zapisów przyjętych w studium, co oznacza, iż studium docelowo wpływać może na sposób korzystania z nieruchomości, a zatem na sposób wykonywania prawa własności. Specyfika regulacji, objętej zaskarżoną uchwałą wiąże się jednak nie tylko z charakterem studium, będącym aktem planowania przestrzennego, ale ma wpływ na kwestie zagospodarowania nieruchomości już na tym etapie, a docelowo również na wykonywanie przysługujących mu praw do nieruchomości, w tym zwłaszcza uprawnień właścicielskich z powodu ograniczenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej działki.
Oznacza to też, że interes prawny, który może zostać naruszony taką uchwałą ma swoje źródło w normach prawa materialnego regulujących prawa rzeczowe, w tym z pewnością prawo własności nieruchomości.
Skarżąca wykazała, co jest niesporne, że przysługują jej uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do działek numer ew. 178/6 i 178/2 w Nowym Tomyślu, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach odpowiednio: [...] oraz [...] Działki te są objęte zakresem zaskarżonego studium.
Sąd uznał, że mimo, iż na przedmiotowych działkach działalność gospodarczą prowadzi D. Sp. z o.o. z siedzibą w N. , to łącząca skarżącą i spółkę umowa wynajmu tych działek (od 1994 r.) uzasadnia istnienie interesu prawnego spółdzielni w zaskarżeniu powyższego studium.
Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z treścią art. 147 § 1 p.p.s.a. uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu
w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, że wprowadzając sankcję nieważności – jako następstwo naruszenia prawa – ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się zatem należy do przepisów u.s.g., w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą wystąpić przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne.
W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie, przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy organ uchwałodawczy w sposób niezgodny z prawem wprowadził w przedmiotowym studium zakaz lokalizacji inwestycji w zakresie gospodarowania odpadami, a także obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej.
W ocenie Sądu istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest to, że w zaskarżonym studium na stronie 94 wskazano, że: "Odbiorem odpadów komunalnych na terenie gminy Nowy Tomyśl oraz ich zagospodarowaniem zajmuje się: Przedsiębiorstwo B. Sp. z o. o., Przedsiębiorstwo U. Sp. z o.o., Zakład U. Sp. z o.o. oraz D. . Odpady te odbierane są jako zmieszane lub zbierane selektywnie. Na terenie gminy nie funkcjonuje obecnie żadne składowisko odpadów. Zebrane odpady trafiają do Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych. Na terenie gminy istnieją dwa Punkty Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK), gdzie właściciele nieruchomości w ramach opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mają możliwość oddania tzw. odpadów. Ponadto dwa razy do roku, organizowany jest tzw. mobilny PSZOK, gdzie zużyty sprzęt elektroniczny odbierany jest z wyznaczonych miejsc, a odpady wielkogabarytowe – sprzed posesji. W miarę możliwości, przy podejmowaniu decyzji dotyczących zainwestowania terenu, należy preferować podmioty stosujące "czyste technologie", technologie bezodpadowe i małoodpadowe lub zapewniające maksymalne gospodarcze wykorzystanie odpadów."
Ponadto dla terenów P/U (tereny zabudowy produkcyjno – magazynowej lub usługowej) w zaskarżonym studium na stronie 68 w punkcie 6 ustalono: "Zakaz lokalizacji inwestycji w zakresie składowania odpadów, utylizacji odpadów, segregacji odpadów."
Należy wskazać, że takie ustalenia w studium nie pozostają w sprzeczności z art. 9 ust. 4 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Z przepisów tych wynika tylko tyle, że rada gminy nie może przyjąć w planie miejscowym postanowień, które naruszałyby ustalenia studium.
W razie jednak przyjęcia postanowień planu miejscowego, które są co prawda zgodne ze studium, nie będącym przecież aktem prawa miejscowego (art. 9 ust. 5 u.p.z.p.), ale naruszają powszechnie obowiązujące przepisy prawa, obowiązkiem sądu administracyjnego jest, również w aspekcie zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) oraz w świetle konstytucyjnych zasad dotyczących źródeł prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 Konstytucji RP), wyeliminowanie takiego postanowienia planu miejscowego z porządku prawnego.
W ocenie Sądu nie sposób przyjąć, że postanowienia studium są niezgodne z zarzucanymi przez skarżącą przepisami. Z odpowiedzi na skargę wynika, że Rada Miejska, jako organ kolegialny podjęła taką uchwałę, wskazując, że zakaz lokalizacji inwestycji w zakresie składowania odpadów, utylizacji odpadów, segregacji odpadów był celowym działaniem podyktowanym faktem bliskości terenów gęsto zabudowanych i zurbanizowanych (zabudowa mieszkaniowa, a także zespół szkół ponadpodstawowych).
Nie sposób przyjąć, żeby interes prywatny w zakresie możliwości rozszerzenia działalności dot. gospodarowania odpadami miał w tym przypadku prymat nad interesem społeczności lokalnej. Skarżąca nie składała uwag do projektu studium w zakresie przedmiotowych działek, dlatego organ nie mógł się ustosunkować do żądanych kwestii na etapie procedury i uchwalania studium. Niemniej należy wskazać, że sposób rozpatrywania uwag innych podmiotów świadczy o kierunku podejmowanych decyzji przez organ w zakresie gospodarowania odpadami. Na stronie 16 tabeli dot. rozpatrywania uwag i wniosków do projektu studium wnioskowano o dopuszczenie w Nowym Tomyślu instalacji do utylizacji odpadów niebezpiecznych i chemicznych. Organ wskazał, że: "Uwaga nie została uwzględniona dla nieruchomości w Nowym Tomyślu ze względu na zbyt dużą uciążliwość dla terenów sąsiednich (w tym istniejącej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej)."
Zarzuty podniesione w skardze mają bardzo ogólny charakter. Odnoszą się do przepisów ustawy o planowaniu w zakresie tego jakie elementy uwzględnia się w studium. Zarzuty te oparte o różne przepisy skonstruowane są w tożsamy sposób, a mianowicie wskazują, że niezgodny ze wskazanymi przepisami jest zakaz lokalizacji inwestycji w zakresie gospodarowania odpadami, ponieważ na wskazanych terenach prowadzona jest przez skarżącą działalność z zakresu gospodarowania odpadami oraz produkcyjno – składowo – magazynowa.
Należy podkreślić, że zaskarżone studium dopuszcza prowadzenie funkcjonującej już działalności w postaci punktu selektywnej zbiórki odpadów. W studium wprost wskazano, że na terenie gminy nie funkcjonuje obecnie żadne składowisko odpadów, natomiast istnieją dwa Punkty Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK).
Należy również wskazać, że ze studium wynika, że działka nr działki nr 178/6 i 178/2 znajdują się na terenie oznaczonym jako P/U.
Zgodnie ze postanowieniami studium na terenach P/U ustalono:
1. Kierunek rozwoju:
a. Funkcja wiodąca – zabudowa produkcyjno-magazynowa lub usługowa, obiekty produkcyjne, składy i magazyny, przemysł wysokich technologii, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i układem komunikacyjnym obsługującym tę zabudowę;
b. Funkcja uzupełniająca - zabudowa mieszkaniowa.
[...]
6. Zakaz lokalizacji na przedmiotowym terenie inwestycji w zakresie składowania odpadów, utylizacji odpadów, segregacji odpadów
W ocenie Sądu studium pozwala kontynuować prowadzoną działalność zarówno w zakresie punktu PSZOK, jak i produkcji wyrobów dla budownictwa i działalności handlowej (wbrew twierdzeniom skarżącej). Nie pozwala jednak jej rozszerzyć o gospodarowanie odpadami.
W świetle takiego stanu faktycznego zarzuty skarżącej są bezzasadne, bowiem fakt ograniczenia możliwości rozszerzenia działalności jest uzasadniony przez organ, ma na celu ochronę interesów społeczności lokalnej (w pobliżu jest gęsta zabudowa mieszkaniowa i szkoła) i zawiera się w możliwości dotyczącej władztwa planistycznego przysługującego jednostce samorządu terytorialnego. Nie narusza to prawa własności, ponieważ nie odbiera skarżącej żadnych posiadanych już praw w zakresie przedmiotowej nieruchomości.
W tym miejscu istotne jest wyjaśnienie, że z mocy art. 3 ust. 1 u.p.z.p., gminie przysługuje niekwestionowane władztwo planistyczne, realizowane w drodze uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym rada gminy (miejska) ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu. Przepis ten daje zatem władztwo planistyczne gminie, które można również określić jako przyznaną przepisami prawa możność określania przez tę jednostkę samorządu terytorialnego warunków zagospodarowania przestrzeni. Proces ten poprzedza uchwalenie studium zagospodarowania, które ze względu na swój związek z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (plan musi być zgodne ze studium) realizuje uprawnienia władztwa planistycznego gminy.
Należy w tym miejscu podkreślić, że skarżący powołując się na prawo własności winien mieć na uwadze, że taka sama ochrona konstytucyjna przysługuje również innym właścicielom nieruchomości zlokalizowanych na terenie objętym planem oraz terenach sąsiednich (art. 64 ust. 2 Konstytucji RP). Ponadto prawo własności nie jest jedynym prawem konstytucyjnym, które należy uwzględniać przy ocenie zarzutu nadużycia władztwa planistycznego. Zdaniem Sądu, ocena taka nie może być prowadzona z pominięciem takich wartości konstytucyjnych jak zasada dobra wspólnego (art. 1) oraz zasada ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju (art. 5 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Reasumując, prawo własności skarżącego nie ma charakteru bezwzględnego.
Konstytucyjnie chroniona wolność działalności gospodarczej nie ma bowiem, podobnie jak prawo własności, charakteru absolutnego i może doznawać ograniczeń o jakich mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Sytuacja uprawnionego wprowadzenia tego rodzaju ograniczeń zaistniała zaś w będącym przedmiotem kontroli Sądu studium. Za usprawiedliwione okoliczności uzasadniające wprowadzenie na tym obszarze ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej należy przy tym uznać przede wszystkim bliskość terenów zabudowy mieszkaniowej i zespołu szkół.
Oczywistym jest, iż ingerencja w prawo własności, jako najszersze prawo majątkowe, wiązać się może także z ingerencją w inne prawa podmiotowe, choćby pośrednio z nim związane, w tym z ingerencją w prawo do wolności działalności gospodarczej, która przeważnie prowadzona jest w oparciu o prawo własności. Rada uchwalając kwestionowane studium nie ograniczyła zaś prawa skarżącej do prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej. Biorąc pod uwagę zapisy Studium - D. sp. z o.o. (wynajmujący tereny działek 178/2 i 178/6 od skarżącej) może bowiem prowadzić dotychczasową działalność w zakresie punktu selektywnej zbiórki odpadów, a także prowadzoną działalność w zakresie produkcyjno – składowo – magazynowym.
W ocenie Sądu organ słusznie i w uzasadniony sposób wziął pod uwagę konieczność zachowania ładu przestrzennego z uwzględnieniem ochrony interesu publicznego wprowadzając w studium ograniczenia w zakresie zakazu lokalizacji na przedmiotowym terenie inwestycji w zakresie składowania odpadów, utylizacji odpadów, segregacji odpadów.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 200 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI