IV SA/Po 287/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że pobieranie świadczenia przedemerytalnego wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, jednak organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły, wskazując na pobieranie przez skarżącą świadczenia przedemerytalnego oraz na niespełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Skarżąca argumentowała, że wyrok TK unieważnił różnicowanie świadczeń ze względu na datę niepełnosprawności i że świadczenie przedemerytalne można zawiesić. WSA w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że świadczenie przedemerytalne jest przeznaczone dla osób poszukujących pracy, a nie rezygnujących z niej z powodu opieki, co stoi w sprzeczności z celem świadczenia pielęgnacyjnego.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej A. S., która sprawowała opiekę nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (dotyczącej momentu powstania niepełnosprawności) oraz na negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którą świadczenie nie przysługuje osobie pobierającej świadczenie przedemerytalne. Skarżąca podniosła, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r., sygn. akt K 38/13, unieważnił część przepisu różnicującą prawo do świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Zarzuciła również naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez niewłaściwą wykładnię, twierdząc, że pobieranie świadczenia przedemerytalnego nie powinno pozbawiać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto organ nie wezwał jej do wyboru świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że świadczenie przedemerytalne jest przeznaczone dla osób poszukujących pracy, a nie rezygnujących z niej z powodu opieki. WSA w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że świadczenie przedemerytalne jest dedykowane osobom, które mają trudności ze znalezieniem zatrudnienia, a nie tym, które rezygnują z pracy z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W związku z tym, pobieranie świadczenia przedemerytalnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a przesłanka rezygnacji z zatrudnienia nie została wykazana.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, pobieranie świadczenia przedemerytalnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ świadczenie przedemerytalne jest przeznaczone dla osób poszukujących pracy, a nie rezygnujących z niej z powodu opieki, co stoi w sprzeczności z celem świadczenia pielęgnacyjnego.
Uzasadnienie
Świadczenie przedemerytalne jest dedykowane osobom, które mają trudności ze znalezieniem zatrudnienia, a nie tym, które rezygnują z pracy z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W związku z tym, pobieranie świadczenia przedemerytalnego wyklucza spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia wymaganej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego.
Pomocnicze
u.p.z.
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych art. 2 § 3
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej, że pobieranie świadczenia przedemerytalnego nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Argument skarżącej o naruszeniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej. Argument skarżącej o naruszeniu art. 9 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania o negatywnej przesłance i zobowiązania do jej usunięcia.
Godne uwagi sformułowania
Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie przedemerytalne przewidziane jest zatem dla osób wyrażających wolę podjęcia zatrudnienia, ale tego zatrudnienia nie znajdujących. Stoi to w sprzeczności z wymogiem rezygnacji z zatrudnienia jako przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skład orzekający
Józef Maleszewski
sprawozdawca
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
członek
Tomasz Grossmann
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia przedemerytalnego, a także zasada, że świadczenie przedemerytalne jest dla osób poszukujących pracy, a nie rezygnujących z niej z powodu opieki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczeń i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu świadczeń socjalnych i ich wzajemnego wykluczania się, co jest istotne dla wielu obywateli. Wyjaśnia subtelne różnice między świadczeniami i ich celami.
“Czy świadczenie przedemerytalne odbiera prawo do świadczenia pielęgnacyjnego? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 287/23 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2023-05-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Józef Maleszewski /sprawozdawca/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska Tomasz Grossmann /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Sygn. powiązane I OSK 2312/23 - Wyrok NSA z 2024-09-12 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Uzasadnienie Burmistrz Miasta Ś. decyzją z dnia 29.11.2022 r. odmówił A. S. (dalej jako skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M. R.. Organ I instancji ustalił, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, która posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Z ww. orzeczenia wynika, że ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...].05.2022 r. Ponadto organ I instancji wskazał, że skarżąca ma [...] lat i pobiera świadczenie przedemerytalne z ZUS, które – jak oświadczyła – zamierza zawiesić, gdy zostanie jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Uzasadniając wydaną decyzję organ I instancji wyjaśnił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., dalej jako u.ś.r.) dotycząca momentu powstania niepełnosprawności oraz zaistniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., gdyż skarżąca ma ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego, które pobiera od września 2020 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca, zarzucając jej m.in. błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r., sygn. akt: K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca podniosła także, że organ dopuścił się naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwie przyjął, że fakt pobierania świadczenia przedemerytalnego pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako Kolegium lub SKO) decyzją z dnia 23.02.2023 r. utrzymało zaskarżaną decyzję w mocy. SKO wyjaśniło, że choć na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r., sygn. akt: K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określnego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. Konstytucji i nie może już być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu, to jednak rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. W sprawie wystąpiła negatywna przesłanka procesowa z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, iż skarżąca całodobowo opiekuje się niepełnosprawną matką, jednakże samo sprawowanie tej opieki jest niewystarczające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Konieczne jest bowiem rozważenie, czy w przypadku wnioskodawczyni istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. W przedmiotowej sprawie bezspornym było, że skarżąca posiada uprawnienie do świadczenia przedemerytalnego. Skarżąca pracowała do dnia [...].08.2020 r., a stosunek pracy został zakończony z uwagi na likwidację zakładu pracy, zaś od września 2020 r. pobiera ona świadczenie przedemerytalne. Dalej Kolegium wskazało, że ma wiedzę o istnieniu linii orzeczniczej, dotyczącej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którą celowe jest dopuszczenie możliwości przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego a pobierającym emeryturę świadczenia w pełnej wysokości określonej w art. 17 ust. 3 u.ś.r., a warunkiem niezbędnym do przyznania tego świadczenia jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5.12.2019 r. sygn. akt: II SA/Po 865/19, CBOSA). Jednocześnie SKO wskazało, że w najnowszym orzecznictwie przyjmuje się, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a nie innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tego świadczenia jest bowiem pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych SKO wyjaśniło, że jeżeli niepodejmowanie zatrudnienia wynika bezpośrednio z uprawnienia opiekuna do świadczenia emerytalnego, a nie z powodu konieczności zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej, to przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w ww. przepisie nie została spełniona. W ocenie Kolegium przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może mieć zastosowanie do osób spełniających pozytywne warunki uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tj. sprawowanie stałej opieki nad osoba niepełnosprawną i istnienie związku pomiędzy tą opieką a rezygnacją z zatrudnienia. Druga z ww. przesłanek pozytywnych nie została zaś spełniona w przypadku skarżącej, która w pierwszej kolejności uzyskała prawo do świadczenia przedemerytalnego, a dopiero następnie jej matka została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Wnioskodawczym oświadczyła, że osoba wymagająca opieki chorowała już w 2020 r., lecz wówczas nie było diagnozy. Kolegium zwróciło jednak uwagę na okoliczność, że M. R. uzyskała orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym w dniu 17.05.2021 r., a ustalony stopień datuje się od 19.04.2021 r. - w tym czasie skarżąca była już uprawniona do świadczenia przedemerytalnego. Znaczny stopień niepełnosprawności wobec matki skarżącej ustalono orzeczeniem z dnia [...].07.2022 r. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie można więc mówić o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną, jak również wystąpiła negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad matką tylko i wyłącznie z uwagi na błędne łączenie uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego z niezdolnością do pracy z uwagi na wiek co tym samym narusza realizację konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji); 2. art. 17 ust. 5 pkt. 1 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącą świadczenia przedemerytalnego pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; 3. art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) w zw. z art. 79a k.p.a. oraz art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej o uznaniu okoliczności pobierania przez skarżącą świadczenia przedemerytalnego za negatywną przesłankę ustalenia na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania skarżącej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Uzasadniając skargę skarżąca przywołała bogate orzecznictwo sądów administracyjnych. Wskazała m.in. za wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt. III SA/Gd 58/21, że o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przesądza w istocie to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki, jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń. W przedmiotowej sprawie zakres opieki nad osobą niepełnosprawną nie jest kwestionowany przez organy – co w ocenie skarżącej, czyni argumenty wskazane przez Kolegium bezzasadnymi. Następnie skarżąca wskazała, że przeszkodą do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie powinien być fakt pobierania świadczenia przedemerytalnego. Nie jest to negatywna przesłanka, której nie można usunąć w toku postępowania, gdyż skarżąca pozostaje uprawniona do zawieszenia prawa do ww. świadczenia. Dalej podniosła, że organy orzekające w sprawie nie skierowały do niej żadnego pisma mającego charakter wezwania do wyboru świadczenia, podczas gdy – jak twierdzi skarżąca – organ powinien wezwać ją do wyboru świadczenia w sytuacji, gdy ustali, że nie zachodzą inne negatywne przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Tymczasem, organy nie wzywały skarżącej do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Końcowo skarżąca podniosła, że decyzja w przedmiotowej sprawie została wydana przedwcześnie i bez dokonania przez organy ustaleń o jej niezdolności do podjęcia pracy, koncentrując się na jej wieku i okresie pozostawania na świadczeniu przedemerytalnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Kolegium podkreśliło, że M. R. została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym dopiero po niespełna 2 latach od czasu uzyskania przez skarżącą prawa do świadczenia przedemerytalnego, w związku z czym nie można mówić o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. W ocenie SKO rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła z przyczyn leżących po stronie skarżącej, które zaistniały wcześniej. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że zawieszenie pobierania emerytury przez opiekuna osoby niepełnosprawnej będzie relewantne, jeżeli osoba ta będzie mogła wykazać, że spełnia konieczne przesłanki pozytywne tj. sprawowanie opieki i istnienie związku między tą opieką a rezygnacją z zatrudnienia. Nadto Kolegium dostrzegło, że z uwagi na niespełnienie drugiej z powyższych przesłanek, w sprawie nie nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku przedemerytalnego, wobec czego Kolegium nie miało podstaw do wezwania skarżącej do wyboru świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. Podkreślenia wymaga, że SKO badając przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia określoną w art. art. 17 ust. 1b u.ś.r. - powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 - prawidłowo stwierdziło, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostaje data powstania niepełnosprawności. Przepis uznany za niezgodny z ustawą zasadniczą nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej. W konsekwencji na kanwie niniejszej sprawy, nie można było– jak słusznie zauważył organ II instancji - odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tej przyczyny, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem przez nią 18 roku życia. W rozpatrywanej sprawie istota sporu dotyczy zasadności odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, z tej przyczyny, że nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela rozważania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2022 r. w sprawie I OSK 882/21 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie wskazano m.in.: "stosownie do treści art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tym osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia z uwagi na konieczność objęcia opieką niepełnosprawnego członka rodziny. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów. Świadczenie to stanowi zatem ekwiwalent zarobków za pracę. Tymczasem stosownie do treści art. 2 ust. 3 pkt 1 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. 2019 r. 2173) świadczenie to przysługuje osobie, która jest zarejestrowana jako bezrobotna. Osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – Dz. U. 2019.1482). Zasadnie przeto konkludował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w motywach zaskarżonego wyroku, iż świadczenie przedemerytalne przewidziane jest dla osób wyrażających wolę i chęć podjęcia zatrudnienia, ale tego zatrudnienia nie znajdujących, nie zaś dla osób rezygnujących z zatrudnienia." Zgodnie z art. 2 ust. 3. ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 (określającym przede wszystkim wiek i staż pracy) po upływie co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki: 1) nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna; 2) w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych. Taka konstrukcja świadczenia przedemerytalnego sprawia, że jest ono dedykowane osobom legitymującym się przede wszystkim odpowiednim stażem pracy (verba legis: okresem uprawniającym do emerytury), które po ustaniu poprzedniego zatrudnienia (ew. innego przewidzianego w tej ustawie źródła dochodu) mają trudności z podjęciem kolejnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i z tego powodu rejestrują się jako osoby bezrobotne. Warunkiem przyznania świadczenia przedemerytalnego jest przy tym stosunkowo długi, bo przynajmniej 180 - dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, podczas którego osoba bezrobotna nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc pozostawał w gotowości do świadczenia pracy. Świadczenie przedemerytalne przewidziane jest zatem dla osób wyrażających wolę podjęcia zatrudnienia, ale tego zatrudnienia nie znajdujących. Stoi to w sprzeczności z wymogiem rezygnacji z zatrudnienia jako przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić też należy, że w wypadku pobierania świadczenia przedemerytalnego ustawodawca przewidział bardziej restrykcyjne warunki jego zmniejszania lub zawieszania w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, niż ma to miejsce w wypadku świadczeń emerytalnych. Jest to zrozumiałe, skoro świadczenie to przeznaczone jest dla osób bezskutecznie poszukujących zatrudnienia – intencją ustawodawcy jest zatem, by co do zasady pobieranie tego świadczenia nie było łączone z równoległym wykonywaniem zatrudnienia (może ono być wykonywane w znacznie mniejszym wymiarze, niż ma to miejsce w wypadku świadczeń emerytalnych). Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że w wypadku skarżącej, jako osoby korzystającej ze świadczenia przedemerytalnego, nie wykazana została przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, bądź niepodejmowania zatrudnienia, jak również zaistniała także przesłanka negatywna w postaci ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego. W tym stanie rzeczy należało oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI