IV SA/Po 271/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-08-10
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona gruntów rolnychwyłączenie z produkcjiinwestycje telekomunikacyjnestacja bazowaplan zagospodarowania przestrzennegodecyzja administracyjnaprawo budowlaneprawo ochrony środowiska

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające wyłączenia gruntu rolnego pod budowę stacji bazowej telefonii komórkowej, uznając, że ustawa o wspieraniu rozwoju usług telekomunikacyjnych pozwala na taką inwestycję bez uprzedniej zmiany przeznaczenia gruntu.

Spółka P. Sp. z o.o. wnioskowała o wyłączenie części działki rolnej pod budowę stacji bazowej telefonii komórkowej. Organy administracji odmówiły, powołując się na brak uprzedniej zgody na zmianę przeznaczenia gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że zgodnie z ustawą o wspieraniu rozwoju usług telekomunikacyjnych, lokalizacja takiej inwestycji na terenie rolnym nie jest sprzeczna z jego przeznaczeniem i nie wymaga uprzedniej zmiany planu zagospodarowania ani zgody ministra. Sąd podkreślił, że ustawa ta ma pierwszeństwo w tym zakresie.

Sprawa dotyczyła wniosku spółki P. Sp. z o.o. o wyłączenie z produkcji rolnej części działki gruntu o powierzchni 0,0144 ha, przeznaczonej pod budowę stacji bazowej telefonii komórkowej. Starosta K. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły wydania zezwolenia, argumentując, że wyłączenie gruntów rolnych klas I-III wymaga uprzedniej zmiany ich przeznaczenia na cele nierolnicze, co powinno być uwzględnione w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (MPZP) lub wymagać zgody ministra. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organom naruszenie przepisów, w szczególności art. 46 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (u.w.r.u.s.t.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną i uchylił decyzje obu instancji. Sąd wyjaśnił, że organy błędnie zinterpretowały art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (u.o.g.r.l.), utożsamiając wyłączenie gruntu z produkcji z instytucją zmiany przeznaczenia gruntu. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 46 ust. 2 u.w.r.u.s.t., lokalizacja inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej na terenach przeznaczonych na cele rolnicze nie jest sprzeczna z tym przeznaczeniem i nie wymaga uprzedniej zmiany MPZP ani zgody ministra. W konsekwencji, wydanie decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej na potrzeby takiej inwestycji również nie wymaga uprzedniej zmiany przeznaczenia gruntu w planie. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA potwierdzające tę wykładnię. W związku z tym, organy dopuściły się naruszenia art. 46 ust. 2 u.w.r.u.s.t. przez jego niezastosowanie. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych pozwala na lokalizację inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej na terenach przeznaczonych na cele rolnicze bez konieczności uprzedniej zmiany przeznaczenia gruntu w planie miejscowym lub uzyskania zgody ministra.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 46 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych ma pierwszeństwo i stanowi, że przeznaczenie terenu na cele rolnicze nie jest sprzeczne z lokalizacją inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej. W związku z tym, wydanie decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej na potrzeby takiej inwestycji nie wymaga uprzedniej zmiany przeznaczenia gruntu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.o.g.r.l. art. 11 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.w.r.u.s.t. art. 46 § ust. 2

Ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych

Pomocnicze

u.o.g.r.l. art. 4 § pkt 11

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 1 i 2 pkt 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.w.r.u.s.t. art. 56

Ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie art. 46 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, który pozwala na lokalizację inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej na terenach rolniczych bez konieczności uprzedniej zmiany przeznaczenia gruntu. Niewłaściwa wykładnia art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez organy administracji.

Godne uwagi sformułowania

przeznaczenie terenu na cele rolnicze nie jest sprzeczne z lokalizacją inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej nie wymaga uprzedniej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zgody właściwego ministra nie w każdym przypadku wyłączenie gruntu rolnego z produkcji wymaga uprzedniej formalnej zmiany jego przeznaczenia na cele nierolnicze

Skład orzekający

Józef Maleszewski

przewodniczący

Tomasz Grossmann

sprawozdawca

Sebastian Michalski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączania gruntów rolnych z produkcji na cele inwestycji telekomunikacyjnych, zwłaszcza w kontekście ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji lokalizacji inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej na terenach rolnych, gdy plan miejscowy nie przewiduje takiej inwestycji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii kolizji przepisów dotyczących ochrony gruntów rolnych z rozwojem infrastruktury telekomunikacyjnej, co ma znaczenie praktyczne dla inwestorów i właścicieli gruntów.

Budowa masztu telekomunikacyjnego na roli? Sąd wyjaśnia, kiedy nie trzeba zmieniać planów zagospodarowania.

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Sektor

telekomunikacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 271/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-08-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2409
art. 4 pkt 11, art. 7 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 11 ust. 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 777
art. 46 ust. 2
Ustawa z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia z produkcji rolnej części działki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia 12 stycznia 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 06 kwietnia 2023 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania spółki P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. , utrzymało w mocy decyzję Starosty K. z 12 stycznia 2023 r. [...]) o odmowie zezwolenia na wyłączenie gruntu z produkcji.
Zaskarżona decyzja, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W wyniku rozpatrzenia wniosku spółki P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwanej też dalej "Spółką" lub "Skarżącą") Starosta K. (dalej jako "Starosta" lub "organ I instancji") - przywołaną wyżej decyzją z 12 stycznia 2023 r. - orzekł, że "odmawia wyłączenia z produkcji rolnej części działki położonej w obrębie M. gm. Ś. o numerze ewidencyjnym [...] o pow. 0,0144 ha stanowiącej rolę klasy IIIa typu mineralnego (pow. działki 0,60 ha)".
Od tej decyzji Spółka wniosła odwołanie.
Utrzymując w mocy kwestionowaną decyzję Starosty - przywołaną na wstępie decyzją z 06 kwietnia 2023 r. - SKO w uzasadnieniu wyjaśniło, że przedmiotowa działka nr [...] składa się z użytku rolnego Rllla opisanego jako "grunty orne" (o pow. 0,42 ha) oraz użytku rolnego Br-Rllla opisanego jako "grunty rolne zabudowane" (o pow. 0,18 ha). Podlega więc ochronie przewidzianej w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2409; w skrócie "u.o.g.r.l.") - jej wyłączenie z produkcji wymaga decyzji zezwalającej na to. W związku z tym organ II instancji zauważył, że w końcowej części ww. przepisu statuowany jest następujący warunek: "p r z e z n a c z o n y c h [podkr. SKO] na cele nierolnicze i nieleśne". Zatem ustawodawca wprost odwołuje się do instytucji przeznaczania gruntów na cele nierolnicze i nieleśnie, którą z kolei regulują przepisy art. 4 pkt 6 oraz art. 7 ust. 1, 2 i 2a u.o.g.r.l. Na tej podstawie SKO stwierdziło, że w przypadku gruntów wymienionych w art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l., a przynamniej w przypadku tych wymienionych w tym przepisie gruntów, które wymagają zmiany przeznaczenia w myśl przytoczonych przepisów regulujących przeznaczanie gruntów na cele nierolne i nieleśne, wydanie decyzji o wyłączeniu z produkcji wymaga uprzedniej zmiany przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze i nieleśne. Tymczasem - jak dalej wywiódł organ II instancji - działka nr [...] nie została w całości przeznaczona na cele nierolnicze, w związku z czym nie jest możliwe wydanie oczekiwanej przez Spółkę decyzji zezwalającej na wyłączenie z produkcji. Albowiem zgodą Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej na przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze - wyrażoną w decyzji z 04 lipca 1991 r. (znak: [...]; dalej jako "decyzja MRiGŻ") - objęto ówcześnie inną część obecnej działki nr [...] niż część objęta wnioskiem Spółki o wyłączenie z produkcji rolnej. Wyłączenie to, wobec regulacji art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l., nie jest możliwe, bowiem brakuje uprzedniej zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolne tej części działki, którą Spółka chciałby wyłączyć z produkcji rolnej.
Odnosząc się do powołanych w odwołaniu Spółki przepisów art. 46 ustawy z dnia 7 maja 2020 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 884, z późn. zm.; w skrócie "u.w.r.u.s.t."), SKO wyjaśniło, że znajdują one zastosowanie w postępowaniach wymienionych w treści tych przepisów, zaś postępowanie w sprawie wyłączenia z produkcji gruntów rolnych nie zostało w nich wymienione. W art. 46 ust. 2 u.w.r.u.s.t. jest mowa o "lokalizowania inwestycji celu publicznego", czyli ten przepis znajduje zastosowanie właśnie w tym postępowaniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO, spółka P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. , reprezentowana przez r.pr. J.R. - zarzuciwszy naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. - przez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w przedmiocie odmowy wyłączenia z produkcji rolnej części działki nr [...] z przeznaczeniem pod budowę stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...], podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa i winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego;
2. art. 46 ust. 1-2 u.w.r.u.s.t. - przez ich bezpodstawne pominięcie w niniejszej sprawie i nieprawidłowe ustalenie, że "te przepisy znajdują zastosowanie w postępowaniach wymienionych w treści tych przepisów, zaś postępowanie w sprawie wyłączenia z produkcji gruntów rolnych nie zostało wymienione" oraz że "w powołanym przez Spółkę art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 07.05.2020r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych jest mowa o «lokalizowania inwestycji celu publicznego», czyli ten przepis znajduje zastosowanie właśnie w tym postępowaniu"
- wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty, a także o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autorka rozwinęła i umotywowała podniesione zarzuty, powtarzając in extenso argumentację odwołania. W szczególności, z powołaniem się na orzecznictwo sądowe, podkreśliła, że z art. 46 ust. 2 u.w.r.u.s.t. wynika, że realizacja inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej na terenach przeznaczonych na cele rolnicze nie wymaga uprzedniej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej w skrócie "m.p.z.p.") i zgody właściwego ministra. W konsekwencji również wydanie decyzji o wyłączeniu z produkcji rolniczej gruntów, na których ma zostać posadowiona taka inwestycja, nie wymaga uprzedniej zmiany przeznaczenia gruntów w m.p.z.p.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie - podkreślając, że w skardze nie została przedstawiona żadna dodatkowa argumentacja, która powodowałaby zmianę stanowiska SKO - oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a."), wskutek wniosku zgłoszonego przez organ II instancji.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonawszy tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 06 kwietnia 2023 r. ([...]) oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ja decyzji Starosty K. z 12 stycznia 2023 r. ([...]) o odmowie zezwolenia na wyłączenie użytków rolnych (części działki nr [...]) z produkcji, Sąd doszedł do przekonania, że decyzje te nie mogą się ostać w obrocie prawnym, jako oparte na błędnej wykładni przepisów prawa.
Należy zaznaczyć, że istotne okoliczności faktyczne sprawy nie były pomiędzy stronami sporne. Prawidłowość ich ustalenia przez organy nie budzi też zastrzeżeń Sądu. W szczególności nie ulega wątpliwości, że:
- przedmiotowa działka nr [...] stanowi użytek rolny składający się z gruntów ornych klasy lIla (RIIIa) typu mineralnego o pow. 0,42 ha oraz gruntów rolnych zabudowanych na użytku klasy lIla (Br-lIla) o pow. 0,18 ha;
- ww. działka położona jest w granicach obowiązującego m.p.z.p. - wprowadzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej Ś. z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie M., gmina Ś. (Dz. Urz. Woj. W.. poz. [...]; w skrócie "MPZP") - na terenie oznaczonym symbolem 31 RM (teren zabudowy zagrodowej);
- część działki nr [...], której dotyczył wniosek Spółki, nie jest objęta zgodą właściwego ministra na przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze; w szczególności nie odnosi się do niej decyzja MRiGŻ, o której mowa w § 28 MPZP.
Podobnie nie wywołuje wątpliwości ani sporu stwierdzenie, że planowane przez Spółkę posadowienie na działce stanowiącej grunt rolny stacji bazowej telefonii komórkowej będzie równoznaczne z faktycznym rozpoczęciem innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie tego gruntu, czyli - z wyłączeniem gruntu rolnego z produkcji w rozumieniu art. 4 pkt 11 in principio ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2409; w skrócie "u.o.g.r.l."). Albowiem zgodnie z zamieszczoną w tym przepisie definicją legalną, przez "wyłączenie gruntów z produkcji" rozumie się "rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów; nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat".
W myśl art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l.: "Wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie".
I to właśnie dopuszczalność wydania takiej decyzji, o którą wystąpiła Spółka we wniosku inicjującym kontrolowane postępowanie administracyjne, stanowi przedmiot sporu w niniejszej sprawie.
Uzasadniając odmowę wydania wnioskowanego zezwolenia na wyłączenie części działki nr [...] z produkcji, SKO przyjęło, że ustawodawca przez użycie w art. 11 ust 1 u.o.g.r.l. wyrażenia "przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne" odwołał się wprost do instytucji "przeznaczania gruntów na cele nierolnicze i nieleśnie", zdefiniowanej w art. 4 pkt 6 u.o.g.r.l jako "ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych", a uregulowanej w art. 7 u.o.g.r.l. W świetle tych przepisów jest zasadą, że przeznaczenia na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III dokonuje się w m.p.z.p. i że wymaga ono uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (por. art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l.). Na tej podstawie SKO stwierdziło, że w przypadku wymienionych w art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. gruntów, które w myśl przytoczonych przepisów regulujących przeznaczanie gruntów na cele nierolnicze i nieleśne wymagają zmiany przeznaczenia, wydanie decyzji o wyłączeniu z produkcji wymaga uprzedniej zmiany przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze i nieleśne, z zachowaniem warunków przewidzianych w ww. przepisach, a więc w szczególności za uprzednią zgodą właściwego ministra. Tymczasem jest poza sporem - jak to już wyżej wskazano - że część działki nr [...], której dotyczy wniosek Spółki, nie została w MPZP przeznaczona na cele nierolnicze ani nie jest objęta zgodą Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej na przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze, wyrażoną w decyzji tego organu z 04 lipca 1991 r. ([...]). Dlatego - jak stwierdziło w konkluzji SKO - wyłączenie z produkcji rolnej ww. części działki nr [...], "[w]obec regulacji statuowanej w art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. nie jest możliwe - brakuje bowiem uprzedniej zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolne tej części działki, którą Spółka chciałby wyłączyć z produkcji rolnej".
W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, stanowisko SKO nie jest prawidłowe, jako w pierwszej kolejności oparte na błędnej wykładni przepisu art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. (którego naruszenie zarzucono też w skardze, w pkt 1 jej petitum). Wbrew bowiem temu stanowisku - zasadzającemu się na nietrafnym, zwężającym utożsamianiu użytego w ww. przepisie określenia "gruntów rolnych i leśnych przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne", z instytucją "przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne" uregulowaną w art. 7 u.o.g.r.l. - nie w każdym przypadku wyłączenie gruntu rolnego z produkcji wymaga uprzedniej formalnej zmiany jego przeznaczenia na cele nierolnicze.
Dostrzegają to komentatorzy u.o.g.r.l., którzy podkreślają, że "decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntów z produkcji jest decyzją inną niż decyzja wyrażająca zgodę na podstawie art. 7 ust. 2 komentowanej ustawy. Ustawa nakazuje wyróżnić dwie, a w istocie trzy sytuacje.
Sytuacja pierwsza – przeznaczenie gruntów rolnych lub leśnych na cele nierolnicze i nieleśne wymaga zgody przewidzianej w art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l. Wtedy zawsze wymagane są dwie decyzje: najpierw zgoda z art. 7 ust. 2, następnie zezwolenie na wyłączenie z art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l.
Sytuacja druga – przeznaczenie gruntów rolnych (ale już nie leśnych, ponieważ przeznaczenie gruntów leśnych na cele nierolnicze i nieleśne zgody wymaga zawsze) na cele nierolnicze i nieleśne nie wymaga zgody przewidzianej w art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l. Wtedy trzeba rozróżnić dwa warianty:
– wariant pierwszy – zgoda nie jest wymagana, ale jest wymagana decyzja zezwalająca na wyłączenie z produkcji. Wtedy wydaje się tylko jedną decyzję zezwalającą na wyłączenie z art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. Jest tak dlatego, że zakres przedmiotowy art. 11 ust. 1 jest szerszy niż art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l. Konstrukcja ustawy jest taka, że jeżeli jest wymagana zgoda na przeznaczenie gruntów rolnych lub leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, to zawsze jest wymagana także decyzja zezwalająca na wyłączenie. Nie jest jednak odwrotnie, są bowiem takie sytuacje, kiedy zezwolenie na wyłączenie jest wymagane, ale zgoda wymagana nie jest. Wtedy warunkiem legalności wyłączenia jest tylko uzyskanie decyzji zezwalającej na wyłączenie;
– wariant drugi – nie są wymagane ani zgoda, ani zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji. Wtedy można wyłączyć grunty z produkcji (przypominamy, że jest to czynność faktyczna, oznaczająca rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów – art. 4 pkt 11 komentowanej ustawy) bez decyzji administracyjnej przewidzianej ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych, co, rzecz jasna, nie oznacza braku obowiązku uzyskania innej wymaganej przepisami decyzji, np. decyzji o warunkach zabudowy" (zob. D. Danecka, W. Radecki [w:] Ochrona gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, Warszawa 2021, uw. 4 do art. 11).
W konsekwencji cytowani komentatorzy zakwestionowali zasadność poglądu, że z instytucją wyłączenia gruntu rolnego z produkcji ma się do czynienia tylko wówczas, gdy w m.p.z.p. wskazany grunt rolny został przeznaczony na cele nierolnicze. "Może się bowiem zdarzyć tak, że zgoda na zmianę przeznaczenia nie jest wymagana, wobec czego przeznaczenie gruntu rolnego na cele nierolnicze i nieleśne nie musi być dokonywane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, lecz w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, tj. w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub w decyzji o warunkach zabudowy dla innej inwestycji. Także w takiej sytuacji może być wymagane zezwolenie na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji. Taka sama sytuacja zachodzi w razie sytuacji wyjątkowej, określonej w art. 7 ust. 1a u.o.g.r.l." (zob. D. Danecka, W. Radecki [w:] Ochrona gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, Warszawa 2021, uw. 4 do art. 11)
W ocenie Sądu, z tego rodzaju sytuacją - gdy wymagane jest zezwolenie na wyłączenie gruntu rolnego z produkcji, ale nie ma konieczności dokonania uprzedniej formalnej zmiany jego przeznaczenia na cele nierolnicze, w tym uzyskania zgody na taką zmianę - mamy właśnie do czynienia w kontrolowanej sprawie.
Powyższe wynika ze szczególnego unormowania art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 7 maja 2020 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 884, z późn. zm.; w skrócie "u.w.r.u.s.t."), w myśl którego: "Jeżeli lokalizacja inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej nie jest umieszczona w planie miejscowym, dopuszcza się jej lokalizowanie, jeżeli nie jest to sprzeczne z określonym w planie przeznaczeniem terenu ani nie narusza ustanowionych w planie zakazów lub ograniczeń. Przeznaczenie terenu na cele zabudowy wielorodzinnej, rolnicze, leśne, usługowe lub produkcyjne nie jest sprzeczne z lokalizacją inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej, a przeznaczenie terenu na cele zabudowy jednorodzinnej nie jest sprzeczne z lokalizacją infrastruktury telekomunikacyjnej o nieznacznym oddziaływaniu".
W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że zaplanowana na części działki nr [...] lokalizacja wnioskowanej przez Spółkę stacji bazowej telefonii komórkowej - mającej niewątpliwie status inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej - nie została umieszczona w MPZP, ale jest projektowana na terenie przeznaczonym w tym planie miejscowym pod zabudowę zagrodową ("31RM"), a więc "na cele rolnicze" w rozumieniu cytowanego art. 46 ust. 2 u.w.r.u.s.t.
W konsekwencji lokalizacja planowanej inwestycji na tym terenie korzysta z "dobrodziejstwa" ww. przepisu, co oznacza, że może zostać zrealizowana bez konieczności uprzedniej zmiany przeznaczenia gruntu (odnośnej części działki nr [...]) na cele nierolnicze - skoro z tymi celami "nie jest sprzeczna".
Zarazem, wbrew twierdzeniom organu II instancji - który chciałby zawęzić zastosowanie m.in. art. 46 ust. 2 u.w.r.u.s.t. do "postępowań wymienionych w treści tego przepisu" (skądinąd nie wiadomo, jakie konkretnie postępowania miał organ w tym przypadku na myśli, skoro obowiązywanie m.p.z.p. wyłącza dopuszczalność prowadzenia postępowań w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego) - regulacja ww. przepisu nie pozostaje bez znaczenia w odniesieniu do procedury wyłączenia gruntu rolnego z produkcji na potrzeby realizacji inwestycji z zakresu łączności publicznej w okolicznościach, o jakich mowa w tym przepisie.
Sąd w niniejszym składzie podziela bowiem pogląd, zgodnie z którym "[s]koro w przepisie rangi ustawowej przesądzono, że przeznaczenie terenu na cele rolnicze nie może zostać uznane za sprzeczne z lokalizacją inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej to z powyższego wywieść należy wniosek, że sam fakt przeznaczenia w planie miejscowym gruntów na cele rolnicze nie wyłącza możliwości lokalizowania takiej inwestycji. Powyższe oznacza, że realizacja inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej na terenach przeznaczonych na cele rolnicze nie wymaga uprzedniej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zgody właściwego ministra. W konsekwencji też również wydanie decyzji o wyłączeniu z produkcji rolniczej gruntów, na których ma zostać posadowiona taka inwestycja nie wymaga uprzedniej zmiany przeznaczenia gruntów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego" (zob. wyrok WSA z 22.01.2020 r., II SA/Lu 564/19, CBOSA).
Zbieżny pogląd został zaprezentowany także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyjaśniono, że "z art. 46 ust. 2 u.w.r.u.s.t. wynika uniwersalna zasada interpretacyjna, a mianowicie, że przeznaczenie terenu na cele rolnicze i leśne nie wyklucza lokalizacji inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej, bez konieczności uzyskiwania uprzedniej zgody na przeznaczenie tego terenu na cele nierolnicze. Inwestycja z zakresu łączności publicznej na terenie przeznaczonym w planie na cele rolne nie może być utożsamiana z «przeznaczeniem gruntów rolnych na cele nierolnicze» w rozumieniu art. 7 u.o.g.r.l. Bezprzedmiotowe jest zatem badanie w takiej sytuacji, czy teren objęty wnioskiem objęty był zgodą na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze. Brak sprzeczności pomiędzy rolnym i leśnym przeznaczeniem terenu, a zamiarem lokalizacji inwestycji z zakresu łączności publicznej przesądza w istocie o braku konieczności uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia" (zob. wyrok NSA z 14.10.2020 r., II OSK 1516/20, CBOSA). W konsekwencji NSA podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, że brak zgody na przeznaczenie w planie miejscowym nieruchomości rolnej na inne cele, nie wyklucza możliwości wydania decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej w odniesieniu do inwestycji łączności publicznej, o jakiej mowa w art. 46 ust. 2 u.w.r.u.s.t.
W świetle powyższego organy obu instancji dopuściły się zarzucanego w skardze (w pkt 2 jej petitum) naruszenia art. 46 ust. 2 u.w.r.u.s.t. przez jego niezastosowanie w kontrolowanej sprawie.
Należy jeszcze wyjaśnić, że okoliczność, iż planowana inwestycja nie należy do kategorii przedsięwzięć telekomunikacyjnych wymienionych w przywołanym w decyzji organu I instancji art. 56 u.w.r.u.s.t. - który to przepis stanowi, że do gruntów rolnych i leśnych objętych decyzjami o ustaleniu lokalizacji regionalnej sieci szerokopasmowej w granicach linii rozgraniczających teren inwestycji nie stosuje się przepisów u.o.g.r.l. - wcale nie uzasadnia, jak to przyjął organ, "nieuwzględniania" przy wyłączaniu gruntu z produkcji rolnej przepisu art. 46 ust. 2 u.w.r.u.s.t., i w efekcie nakładania obowiązku uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze, a jedynie przesądza konieczność ("przedmiotowość") prowadzenia w odniesieniu do planowanej inwestycji postępowania w sprawie wyłączenia gruntu z produkcji rolnej (por. wyrok NSA z 22.05.2020 r., II OSK 3100/19, CBOSA).
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji (pkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając: koszt uiszczonego przez Skarżącą wpisu od skargi (200 zł), wynagrodzenie należne jej pełnomocnikowi zawodowemu ustalone według stawek minimalnych (480 zł) zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz koszt opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa (17 zł) - łącznie 697 zł.
Rozpoznając sprawę ponownie po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, organ administracji uwzględni ocenę prawną w nim wyrażoną (art. 153 p.p.s.a.) - zwłaszcza co do właściwego sposobu wykładni art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. oraz zakresu zastosowania art. 46 ust. 2 u.w.r.u.s.t. - i w rezultacie przyjmie, że brak przeznaczenia w MPZP terenu odnośnej części działki nr [...], której dotyczy wniosek Spółki, na cele nierolnicze oraz związany z tym brak zgody właściwego ministra na zmianę przeznaczenia tego terenu na takie cele, nie stoi na przeszkodzie wydaniu wnioskowanego zezwolenia na wyłączenie ww. części działki z produkcji rolnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI