IV SA/Po 27/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-02-09
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznausługi opiekuńczeodpłatnośćdochódświadczenie uzupełniającedecyzja administracyjnauchwała rady miastakryterium dochodowekodeks postępowania administracyjnego

WSA w Poznaniu uchylił decyzje ustalające należność za usługi opiekuńcze, wskazując na brak prawomocnej decyzji zmieniającej stawkę opłat w spornym okresie.

Skarżąca kwestionowała decyzje ustalające jej należność z tytułu opłat za usługi opiekuńcze w okresie od kwietnia do lipca 2022 r. Organy administracji uznały, że zmiana sytuacji materialnej skarżącej (otrzymanie świadczenia uzupełniającego) skutkowała koniecznością ustalenia wyższej odpłatności. WSA w Poznaniu uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organ I instancji nie wydał prawomocnej decyzji zmieniającej stawkę opłaty za usługi opiekuńcze na okres od kwietnia do lipca 2022 r., mimo zmiany sytuacji materialnej skarżącej.

Sprawa dotyczyła ustalenia należności z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze dla skarżącej Z. T. w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 31 lipca 2022 r. Organy administracji, opierając się na zmianie sytuacji materialnej skarżącej (otrzymanie świadczenia uzupełniającego od ZUS), ustaliły wyższą odpłatność za godzinę usług opiekuńczych. Skarżąca wniosła skargę, argumentując m.in. że prawo nie działa wstecz i decyzje są bezprawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. Sąd wskazał, że kluczowym uchybieniem organów obu instancji było ustalenie należności za okres od kwietnia do lipca 2022 r. mimo braku prawomocnej decyzji zmieniającej stawkę opłaty za usługi opiekuńcze na ten okres. Decyzja z 3 stycznia 2022 r. nadal obowiązywała, ustalając niższą stawkę. Dopiero decyzja z 18 sierpnia 2022 r. zmieniła stawkę, ale dotyczyła ona okresu od 1 sierpnia do 31 grudnia 2022 r. Sąd podkreślił, że wysokość stawki określa wyłącznie decyzja administracyjna, a w spornym okresie taka decyzja nie została wydana.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może ustalić wyższej należności, jeśli nie wydał prawomocnej decyzji zmieniającej obowiązującą stawkę opłaty za usługi opiekuńcze.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że wysokość stawki opłaty za usługi opiekuńcze określa wyłącznie decyzja administracyjna. W analizowanym okresie obowiązywała stawka wynikająca z decyzji z 3 stycznia 2022 r., która nie została uchylona ani zmieniona w odniesieniu do okresu od kwietnia do lipca 2022 r. Mimo zmiany sytuacji materialnej skarżącej, organ nie mógł ustalić wyższej należności bez wydania nowej decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.p.s. art. 96 § 1 pkt. 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 104 § 1 i 3

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 106 § 5

Ustawa o pomocy społecznej

Podstawa do zmiany decyzji w przypadku zmiany sytuacji materialnej strony.

u.p.s.

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.s. art. 104 § 4

Ustawa o pomocy społecznej

Możliwość odstąpienia od żądania zwrotu, umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty w przypadkach szczególnie uzasadnionych.

u.p.s. art. 104 § 8

Ustawa o pomocy społecznej

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 p.p.s.a.

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak prawomocnej decyzji ustalającej wyższą stawkę opłaty za usługi opiekuńcze w okresie od 1.04.2022 r. do 31.07.2022 r. Decyzja organu II instancji wadliwa pod względem formalnym i merytorycznym (lakoniczna, błędy, brak odniesienia do zarzutów).

Godne uwagi sformułowania

wysokość tej stawki określać może wyłącznie decyzja organu decyzja z 3.01.2022 r. nadal obowiązywała najbardziej istotnym uchybieniem organów obu instancji było orzeczenie o ustaleniu należności z jednoczesnym pominięciem faktu, że decyzja [...] z dnia 3.01.2022 r. [...] nie została uchylona, ani zmieniona i nadal obowiązuje.

Skład orzekający

Donata Starosta

przewodniczący

Maciej Busz

członek

Monika Świerczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie należności za usługi opiekuńcze, znaczenie prawomocnych decyzji administracyjnych, wymogi formalne uzasadnienia decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej i lokalne uchwały.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i posiadanie odpowiednich decyzji, nawet w przypadku zmiany sytuacji materialnej strony. Podkreśla, że prawo nie działa wstecz i wymaga formalnych podstaw do ustalania zobowiązań.

Czy można żądać wyższych opłat za opiekę, gdy nie ma na to prawomocnej decyzji?

Sektor

opieka społeczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 27/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta /przewodniczący/
Maciej Busz
Monika Świerczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 96, art. 104, art. 106
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 09 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia należności z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 08 września 2022 r. nr [...]
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10.11.2022 r., znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 8.09.2022 r., znak [...] ustalającą Z. T. (dalej: "skarżąca") należność z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze w okresie od 01.04.2022 r. do 31.07.2022 r. w łącznej kwocie [...]zł do zapłaty w terminie do dnia 25.10.2022 r.
Decyzja ta została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydenta Miasta K. decyzją z dnia 8 września 2022 r., znak [...] ustalił Z. T.:
1. należność z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze w okresie od 01.04.2022 r. do 31.07.2022 r. w łącznej kwocie [...]zł;
2. termin i sposób spłaty należności w łącznej wysokości [...] zł do dnia 25.10.2022 r.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta K., znak: [...] z dnia 3.01.2022r. przyznano Z. T. usługi opiekuńcze na okres od dnia 3.01.2022 do dnia 31.12.2022r. w wymiarze po 2 godziny dziennie, 3 razy w tygodniu w dni robocze z odpłatnością [...] zł za jedną godzinę świadczonych usług opiekuńczych. Decyzja ta została następnie zmieniona decyzją z dnia 18.08.2022 r., którą Prezydent Miasta K. ustalił w okresie od 1.08 do 31.12.2022 r. odpłatność za godzinę usług opiekuńczych w wysokości [...] zł.
Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 10.08.2022r. oraz na podstawie zebranych dokumentów ustalono, że uległa zmianie sytuacja materialna strony, gdyż decyzją ZUS znak: [...] z dnia 27.05.2022r. stronie przyznano świadczenie uzupełniające od dnia 01.03.2020r. Wypłatę świadczenia wraz z wyrównaniem za okres od 01.03.2020r. do 31.05.2022r. w łącznej wysokości [...] zł wypłacono stronie wraz z emeryturą w miesiącu czerwcu 2022r.
Organ wskazał, że fakt otrzymania świadczenia uzupełniającego miał wpływ na odpłatność za świadczone usługi opiekuńcze. W związku z powyższym konieczne było wszczęcie postępowania w sprawie w dniu 17.08.2022 r. Podkreślono, że zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Zatem kwotę świadczenia uzupełniającego należy uwzględnić przez okres, za który uzyskano dochód.
W wyniku wszczętego postępowania ustalono, że Z. T. wymaga pomocy innych osób z uwagi na wiek i stan zdrowia. Mieszka sama. Ma trudności w poruszaniu się. Syn udziela pomocy w miarę swoich możliwości jednak z uwagi na inne miejsce zamieszkania nie jest w stanie zapewnić wymaganej opieki.
Organ wskazał, że na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów § 1 pkt 1 lit "a" z dnia 14 lipca 2021r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z dniem 01.01.2022 roku ustalono kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości [...] zł. Dochodem strony w miesiącu listopadzie 2021r.,tj.: w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc w formie usług opiekuńczych od 03.01.2022r. było świadczenie z ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] zł (po odliczeniu kwoty podatku dochodowego i składki na ubezpieczenie zdrowotne) oraz świadczenie uzupełniające w wysokości [...] zł. Łączny dochód wynosił [...] zł. i mieścił się między 201-250 % kryterium dochodowego określonego w cytowanym Rozporządzeniu. Zatem odpłatność wynosiła [...] zł za godzinę usług opiekuńczych.
Organ wskazał, że odpłatność ustalono zgodnie z § 5 ust. 1 i ust. 2 lit. "a" Uchwały Nr [...] Rady Miasta K. z dnia 27 czerwca 2019r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania.
Dochodem strony w miesiącach styczeń i luty 2022r. było świadczenie z ZUS w wysokości [...] zł (po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne) oraz świadczenie uzupełniające w wysokości [...] zł. Łączny dochód wynosił [...] zł i mieścił się między 201-250% kryterium dochodowego określonego w cytowanym Rozporządzeniu. Odpłatność za 1 godzinę usług opiekuńczych wynosiła [...] zł i nie ulegała zmianie.
Dochodem strony od miesiąca marca 2022r. było świadczenie z ZUS w wysokości [...] zł (po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne) oraz świadczenie uzupełniające w wysokości [...] zł. Łączny dochód wynosił [...] zł i mieścił się między 251-300% kryterium dochodowego określonego w cytowanym Rozporządzeniu. W związku ze zmianą sytuacji materialnej odpłatność za usługi opiekuńcze od miesiąca kwietnia 2022r. tj. od miesiąca następującego po miesiącu zmiany wynosi [...] zł za godzinę usług opiekuńczych.
W toku czynności służbowych ustalono, iż:
- w miesiącu 04/2022r. Z. T. miała świadczoną pomoc usługową w wymiarze 20 godzin usług opiekuńczych przy odpłatności [...] zł. za godzinę, co stanowi kwotę [...]zł. Strona za okres od 01.04.2022r. do 30.04.2022r. winna zapłacić [...] zł. (20 godz. x [...] zł). Różnica za ten okres wynosi [...] zł i stanowi należność z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze podlegające zwrotowi w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
- w miesiącu 05/2022r. Z. T. miała świadczoną pomoc usługową w wymiarze 18 godzin usług opiekuńczych przy odpłatności [...] zł za godzinę, co stanowi kwotę [...]zł. Strona za okres od 01.05.2022r. do 31.05.2022r. winna zapłacić [...] zł (18 godz. x [...] zł). Różnica za ten okres wynosi [...] zł i stanowi należność z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze podlegające zwrotowi w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
- w miesiącu 06/2022r. Z. T. miała świadczoną pomoc usługową w wymiarze 22 godzin usług opiekuńczych przy odpłatności [...] zł za godzinę, co stanowi kwotę [...]zł. Strona za okres od 01.06.2022r. do 30.06.2022r. winna zapłacić [...] zł (22 godz. x [...] zł).
Różnica za ten okres wynosi [...] zł i stanowi należność z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze podlegające zwrotowi w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
- w miesiącu 07/2022r. Z. T. miała świadczoną pomoc usługową w wymiarze 26 godzin usług opiekuńczych przy odpłatności [...] zł za godzinę, co stanowi kwotę [...]zł. Strona za okres od 01.07.2022r. do 31.07.2022r. winna zapłacić [...] zł (26 godz x [...] zł). Różnica za ten okres wynosi [...] zł i stanowi należność z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze podlegające zwrotowi w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zatem łączna należność z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze od 01 kwietnia 2022r. do 31 lipca 2022r. podlegająca zwrotowi w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynosi [...] zł.
Organ rozpatrując sprawę uznał, że w sytuacji Z. T. nie zachodzą szczególne okoliczności, które spowodowałyby konieczność umorzenia należności z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze. Zgodnie z wyrokiem NSA z 28 sierpnia 2008r. (OSK 1416/2007, Lex Polonica nr 2002702) szczególnie uzasadniony przypadek to sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych, są przypadkami o wybitnych cechach, występujących zupełnie okazjonalnie, wymagają kumulacji wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. Należy zauważyć, że posiadając stały dochód w postaci świadczenia z ZUS strona ma możliwość spłacenia należności z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze. Całość okoliczności w sprawie nie pozwala na uznanie sytuacji strony za szczególną, pozwalającą na odstąpienie od żądania zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenie z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych.
Odwołanie od powyższej decyzji strona wniosła w terminie, wskazując m.in., że prawo nie działa wstecz, a decyzja ta jest społecznie szkodliwa i bezprawna.
Wskazaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 8.09.2022 r.
Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy z 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (m.in. art. 2 ust. 1 , art. 3 ust.1, 3 i 4, art. 8 ust. 3 i 12, art. 104 ust. 3 i 4) i wskazał, że organ I instancji prawidłowo określił wysokość dochodu Z. T. pomniejszając je o elementy wymienione w art. 8 ust. 3 pkt 1-3 ustawy o pomocy społecznej.
W ocenie Kolegium trafna jest również ocena organu I instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania, że w przypadku Z. T. zachodził "przypadek szczególnie uzasadniony", pozwalający organowi na odstąpienie lub zastosowanie innej formy ulgi przy dochodzeniu spłaty należności za usługi opiekuńcze.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję Kolegium.
Podniosła, że zaskarżona decyzja jest społecznie szkodliwa, naruszająca prawo i działająca wstecz. Podkreśliła, że organ był związany decyzją z dnia 3.01.2022 r., która nigdy nie została uchylona. Ponadto wskazała, że treść uzasadnienia decyzji Kolegium wskazuje nazwisko A. B., co wskazuje na nierzetelność organu. Wskazała również na błędne ustalenie organów, że syn skarżącej ponosi koszty jej utrzymania, co jest niezgodne z prawdą, gdyż dokonuje on jedynie opłat ze środków skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 17 stycznia 2023 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) w brzmieniu obowiązującym od dnia 2 lipca 2021 r.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10.11.2022 r., znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 8 września 2022 r., znak [...] ustalającą Z. T. należność z tytułu opłat za świadczone usługi opiekuńcze w okresie od 01.04.2022 r. do 31.07.2022 r. w łącznej kwocie [...]zł do zapłaty w terminie do dnia 25.10.2022 r.
Sąd wskazuje, że istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organ prawidłowo ustalił skarżącej należność w wysokości [...] zł za świadczone usługi opiekuńcze w okresie od 1.04 do 31.07.2022 r.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021r. poz. [...] ze zm., dalej: "u.p.s."), a także przepisy uchwały Nr [...] Rady Miejskiej K. z dnia 27 czerwca 2019r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania (Dz. U. Województwa W. z 9 lipca 2019 r. poz. 6592, dalej: "uchwała") oraz § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021r. poz. 1296, dalej: "rozporządzenie").
Należy wskazać, że zgodnie z art. 96 ust 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej obowiązek zwrotu wydatków poniesionych za świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na osobie i rodzinie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej. Według art. 104 ust 1 i 3 cyt. ustawy należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami niniejszej ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu tej należności ustala się w drodze decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 104 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej "Należności, o których mowa w ust. 1 podlegają zwrotowi na rachunek bankowy odpowiednio gminy, powiatu lub samorządu województwa." Zgodnie z art. 104 ust. 4 cyt. ustawy w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tyt. opłat określonych w ustawie oraz z tyt. nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłyby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.
Należy również wskazać, że na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów § 1 pkt 1 lit a z dnia 14 lipca 2021r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z dniem 01.01.2022 roku ustalono kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości [...] zł.
W niniejszej sprawie Organy prawidłowo ustaliły, że dochodem strony w miesiącu listopadzie 2021r., tj: w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc w formie usług opiekuńczych od 03.01.2022r. było świadczenie z ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] zł (po odliczeniu kwoty podatku dochodowego i składki na ubezpieczenie zdrowotne) oraz świadczenie uzupełniające w wysokości [...] zł. Łączny dochód skarżącej wynosił [...] zł i mieścił się między 201-250 % kryterium dochodowego określonego w cytowanym Rozporządzeniu. Zatem odpłatność wynosiła [...] zł (jako 15 % z kwoty [...]zł) za godzinę usług opiekuńczych.
Powyższą stawkę odpłatności w sposób prawidłowy ustalono zgodnie z § 5 ust. 1 i ust. 2 lit a w zw. z załącznikiem nr [...] Uchwały Nr [...] Rady Miasta K. z dnia 27 czerwca 2019r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania.
Następnie prawidłowo ustalono, że dochodem strony w miesiącach styczeń i luty 2022r. było świadczenie z ZUS w wysokości [...] zł (po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne) oraz świadczenie uzupełniające w wysokości [...] zł. Łączny dochód wynosił [...] zł i mieścił się między 201-250% kryterium dochodowego określonego w cytowanym Rozporządzeniu. Odpłatność za 1 godzinę usług opiekuńczych wynosiła [...] zł i nie ulegała zmianie.
Sąd uznał za bezsporne, że sytuacja majątkowa skarżącej zmieniła się wraz z decyzją z 27.05.2022 r., którą to Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał jej świadczenie uzupełniające w kwocie [...]zł (z wyrównaniem od miesiąca marca 2020 r. do 31 maja 2022 r. w kwocie [...]zł). Należy jednak wskazać, że z niewiadomych przyczyn organ wskazuje w zaskarżonej decyzji kwotę [...]zł świadczenia uzupełniającego, co jest sprzeczne z treścią decyzji ZUS z 27.05.2022 r. Nieścisłość ta pozostaje jednak bez wpływu na wynik obliczeń organów, ponieważ nawet gdyby organ przyjął za właściwą drugą wartość, to suma ([...] zł) wynosiłaby 264,35 % kryterium dochodowego, a wysokość opłaty pomiędzy 251% - 300% jest tożsama.
Należy więc wskazać, że od marca 2022 r. skarżąca otrzymywała świadczenie ZUS w wysokości [...] zł i świadczenie uzupełniające w wysokości wg organu [...] zł (wg decyzji ZUS z 27.05.2022 r. w wysokości [...] zł), co łącznie daje kwotę [...]zł, co mieści się między 251 % - 300 % kryterium dochodowego z ww. rozporządzenia ([...] zł) i stanowi 257,78 %, co aktualizuje wysokość opłaty za godzinę usług opiekuńczych zgodnie z ww. uchwałą Rady Miasta K. z 15 % na 30 % (opłata ta wzrasta dwukrotnie). W związku ze zmianą sytuacji materialnej odpłatność za usługi opiekuńcze od miesiąca kwietnia 2022r. tj. od miesiąca następującego po miesiącu zmiany wynosić powinna [...] zł za godzinę usług opiekuńczych.
Należy więc wskazać, że od marca 2022 r. w istocie zmieniła się sytuacja majątkowa skarżącej, co było podstawą do zmiany decyzji na jej niekorzyść na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że zaskarżona decyzja organu II instancji jest wadliwa z kilku względów, a m.in. pod kątem wymagań stawianych przez art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. Jest ona decyzją lakoniczną i tak naprawdę brak w niej jakichkolwiek rozważań organu w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Organ ograniczył się do przytoczenia treści przepisów i uznania, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń i rozstrzygnięcia. Organ nieprawidłowo w uzasadnieniu wskazał nazwisko A. B., która nie jest stroną przedmiotowego postępowania. Ponadto nieistotne dla sprawy były rozważania w zakresie tego, czy syn skarżącej opłaca jej rachunki (co zresztą również organ ustalił błędnie, ponieważ nie wynika to z akt sprawy). Organ również nie odniósł się do żadnego z zarzutów odwołania m.in. w zakresie orzekania z datą wsteczną.
Już powyższe uchybienia stanowią samodzielną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, niemniej najbardziej istotnym uchybieniem organów obu instancji było orzeczenie o ustaleniu należności z jednoczesnym pominięciem faktu, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 3.01.2022 r. ustalająca wysokość opłaty na [...] zł za godzinę usług opiekuńczych w odniesieniu do okresu od 1.04 do 31.07.2022 r. nie została uchylona, ani zmieniona i nadal obowiązuje.
Rzeczywiście stan faktyczny sprawy wskazuje na to, że od marca 2022 r. skarżąca powinna płacić dwukrotnie wyższą stawkę za usługi opiekuńcze ([...] zł, zamiast [...] zł za jedną godzinę usług opiekuńczych). Sąd podkreśla jednak, że wysokość tej stawki określać może wyłącznie decyzja organu. W niniejszej sprawie decyzją z 3.01.2022 r. ustalono wysokość tej stawki na [...] zł za jedną godzinę. Decyzja ta została zmieniona decyzją Prezydenta Miasta K. z 18.08.2022 r., w której ustalono nową wysokość opłaty – [...] zł za godzinę, ale dopiero za okres od 1.08 do 31.12.2022 r. Tym samym mimo zmiany stanu faktycznego sprawy w postaci zmiany sytuacji majątkowej skarżącej brak było podstaw do ustalenia skarżącej należności z okres od 1.04.2022 r. do 31.07.2022 r., ponieważ w tym okresie zgodnie z decyzją z 3.01.2022 r. nadal obowiązywała ją stawka [...] zł za godzinę usług opiekuńczych i stawka za ten okres nie została przez organ zmieniona.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI