IV SA/Po 266/06

IV SA/Po 266/06 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2007-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska /przewodniczący sprawozdawca/
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Izabela Kucznerowicz
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. Z.P. sprawy ze skargi E.F.L. SA na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieważności dowodu rejestracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E.F.L. S.A. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/D. Rzyminiak-Owczarczak MB
Uzasadnienie
Prokurator Okręgowy pismem z dnia [...] października 2005 r., w trybie
art. 184 § 1, art. 186, art. 157 § 1 i 3, art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa) oraz art. 68 ust. 1, 5, 7 i 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 515 ze zm.) wniósł sprzeciw
od ostatecznej decyzji Starosty Powiatowego w K. z dnia [...] grudnia
1999 r., nr [...], w przedmiocie rejestracji samochodu ciężarowego marki [...].
W związku ze złożonym sprzeciwem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dowodu rejestracyjnego dla wyżej określonego samochodu ciężarowego uzasadniając, że ze złożonego wniosku wynika,
że przedmiotowy samochód po raz pierwszy zarejestrowano jako samochód osobowy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
stwierdziło nieważność ww. dowodu rejestracyjnego W uzasadnieniu decyzji napisano, że w przedmiotowym pojeździe dokonano przebudowy wnętrza pojazdu polegającej na przystosowaniu do przewozu ładunków poprzez zamontowanie
za tylnymi fotelami stałej przegrody, a na dokonanie powyższej zmiany nie zostało wydane świadectwo homologacji.
Pismem wniesionym w dniu [...] grudnia 2005 r. (data stempla pocztowego
na kopercie) E.F.L. S.A. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uzasadniło w sposób nie budzący wątpliwości, że decyzja o rejestracji przedmiotowego pojazdu nastąpiła bez podstawy prawnej.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu stwierdzono,
że Kolegium podtrzymuje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu pierwotnej decyzji. Dodano, że w ocenie Kolegium ze stanu prawnego w dacie wydania dowodu rejestracyjnego na samochód ciężarowy w sposób oczywisty i jednoznaczny wynika obowiązek uzyskania świadectwa homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część przed dokonaniem zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju
i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy.
E.F.L. S.A. powtórzył argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo podniesiono, że Kolegium zobowiązane jest do przeprowadzenia we własnym zakresie wyczerpującego postępowania w rozpatrywanej przez siebie sprawie oraz podkreślono, że pojęcie rażącego naruszenia prawa jest pojęciem niedookreślonym, niezdefiniowanym w kpa, a wielokrotne wątpliwości dotyczące jego znaczenia rozstrzygał Naczelny Sąd Administracyjny i Sąd Najwyższy.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi, twierdząc, iż jest ona nieuzasadniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Skarga zasługuje na uwzględnienie nie tylko z powodów w niej wskazanych
[art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa)]. Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269)
i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu.
2. W niniejszej sprawie, rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że, organy orzekające w naruszyły przepisy prawa w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził następujące proceduralno-prawne uchybienia, skutkujące uchyleniem decyzji organów obu instancji.
Oczywistym błędem SKO, popełnionym w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, było orzeczenie w przedmiocie "stwierdzenia nieważności dowodu rejestracyjnego". Treść sentencji pozwala bowiem uznać, że organ utożsamia dowód rejestracyjny z decyzją administracyjną, skutkiem czego za dopuszczalne uważa poddanie dowodu rejestracyjnego weryfikacji w trybie art. 156 kpa. Z formalnoprawnego punktu widzenia z takim potraktowaniem dowodu rejestracyjnego nie sposób się zgodzić, gdyż byłoby to daleko idące uproszczenie. Pozostaje ustalić znaczenie tego dokumentu w postępowaniu w sprawie wydania dowodu rejestracyjnego i tego konsekwencje w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 156 kpa.
Rejestracja pojazdu ma charakter złożony. Pierwszy etap polega
na rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej po uprzednim przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od zaistnienia których ustawa i przepisy wykonawcze uzależniają dokonanie rejestracji pojazdu.
Takie postępowanie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej w sprawie rejestracji pojazdu, a ta z kolei jest podstawą wydania dowodu rejestracyjnego i tablic. Wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic ma charakter czynności materialno-tecznicznej
(por. np.: uchwałę NSA z 24 września 2001 r., OPS 6/01, ORNSA 2002, nr 1 poz. 7). Tak więc, wydanie decyzji będącej aktem stosowania prawa poprzedza czynność materialno-techniczną, jaką jest wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic.
Dowód rejestracyjny nie jest zatem decyzją administracyjną w dosłownym rozumieniu. Z punktu stricte formalnego, nie można wobec tego do "dowodu rejestracyjnego" stosować przepisów dotyczących "decyzji", a więc, tak jak w niniejszej sprawie - art. 156 kpa. Przepis ten wyraźnie stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność "decyzji".
Uwzględniając różnice między działaniem w formie prawnej decyzji i czynnością materialno-teczniczną, Sąd przy ocenie orzeczeń SKO, wydanych w I i II instancji, wziął pod uwagę także wskazane powyżej zależności między decyzją w sprawie rejestracji pojazdu i dowodem rejestracyjnym. Wyrażają się one także w tym, że pewne treści rozstrzygnięcia w sprawie rejestracji są zawarte w dowodzie rejestracyjnym, np. wskazanie rodzaju zarejestrowanego samochodu. Należy też podkreślić, iż utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - na tle stosowania różnych przepisów materialnoprawnych - jest pogląd, że nietrafne ujęcie rozstrzygnięcia w sensie językowym, nie powoduje nieważności decyzji (por.: wyrok NSA z dnia 9 lutego 1993 r., SA/Lu 1187/92 z aprobującą glosą W. Tarasa, Samorząd Terytorialny 1993, nr 11, s. 68, czy też wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1997 r., I SA/Gd 691/96). Skoro zatem, z sentencji i uzasadnienia decyzji (stanowiących jedną całość) wynika jednoznacznie, że SKO stwierdzało nieważność rejestracji owego pojazdu,
to uchybienie procesowe w zakresie językowej redakcji sentencji decyzji, zdaniem orzekającego składu, nie było rażącym naruszeniem prawa, powodującym nieważność decyzji SKO. Przyjęta przez Orzekający Skład ocena tej wady różni się zatem od poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 15 marca 2006 r., I OSK 608/05,
w którym skład orzekający stwierdził, że ww. wada zasługuje na stwierdzenie nieważności decyzji ją zawierającej. Tym nie mniej, nie może ostać się w obrocie prawnym decyzja stwierdzająca "nieważność dowodu rejestracyjnego".
Kolejnym, w niniejszej sprawie, uchybieniem proceduralnym Samorządowego Kolegium Odwoławczego było przyjęcie, bez dowodu - jak wynika z akt administracyjnych sprawy - iż E.F.L. S.A. ma przymiot strony postępowania administracyjnego. Należy wskazać, iż za procedowaniem w tej sprawie z udziałem ww. spółki nie przemawiał żaden dokument dołączony do akt. Nawet z pism samej Strony nie wynikało wprost, by E.F.L. był kiedykolwiek właścicielem przedmiotowego pojazdu. Tak więc SKO dopuściło do udziału w sprawie na prawach strony Skarżącego, w istocie nie wyjaśniając jego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa. Jedyną informację zawierało pismo - sprzeciw Prokuratora Okręgowego. Tam bowiem w ostatnim zdaniu wskazano, że "kolejnym właścicielem pojazdu był E.F.L.". Co prawda, na wezwanie Sądu, E.F.L. jak i Prokurator Okręgowy (ten drugi - po terminie rozprawy) dołączyli do akt postępowania dokumenty potwierdzające nabycie przedmiotowego pojazdu przez E.F.L., jednakże zebranie tych dowodów było obowiązkiem organów. Fakt posiadania legitymacji procesowej przez E.F.L. powinien mieć należyte udokumentowanie w aktach administracyjnych, bowiem, przykładowo, konsekwencją skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, jest zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, stwierdzenie nieważności takiej decyzji.
Podsumowując, Sąd uznał, że ze względu na wymienione błędy proceduralno-
-prawne należy uchylić zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję pierwotną SKO, jako orzeczenia naruszające przepisy postępowania w sposób,
który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na marginesie należy też podnieść, że zaskarżonej decyzji nie doręczono T.B., pierwszemu właścicielowi pojazdu, któremu wydano
decyzję o rejestracji samochodu ciężarowego, choć doręczono mu decyzję pierwszoinstancyjną. Tym samym, T.B. został pozbawiony faktycznej możliwości wywiedzenia skargi do Sądu, w której mógłby podnieść swoje argumenty
w sprawie. Brak doręczenia ww. decyzji w praktyce ograniczył więc mu możliwość realizacji prawa do sądu.
3. Należy także wskazać, iż niniejsze orzeczenie Sądu nie narusza linii orzecznictwa, która wyraźnie zaznacza się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym
w Poznaniu w sprawach ze skarg na decyzje dotyczące wcześniejszych decyzji odnośnie rejestracji samochodów ciężarowych bez świadectwa homologacji
(po zamontowaniu w samochodzie osobowym stałej przegrody za tylnymi fotelami
w celu przystosowania pojazdu do przewozu ładunków). Dotyczy to także orzeczeń WSA w Poznaniu na tle podobnych, do rozpatrywanej, spraw ze skarg tej samej Strony skarżącej. Sąd uważa za wskazane jeszcze raz podkreślić, iż powodem uchylenia decyzji w niniejszej sprawie były dostrzeżone błędy proceduralno-prawne,
a nie niewłaściwa interpretacja bądź zastosowanie przepisów prawnych. Zresztą materialnoprawne aspekty postępowania przed SKO nie podlegały odrębnej ocenie Sądu. Warto jednak, ze względu na konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez SKO, wyrazić stanowisko Sądu w tej kwestii. Sąd podziela poglądy dotychczasowego orzecznictwa co do istoty problemu rejestracji pojazdu po zamontowaniu kratki, bez nowego świadectwa homologacji. Nie ulega wątpliwości, iż samo zamontowanie przegrody bagażowej i inne ewentualne modyfikacje pojazdu poparte tylko zaświadczeniem o badaniu technicznym, nie wystarczało do dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowego
w świetle postanowień ówczesnego art. 68 ust. 9 Prawa o ruchu drogowym. Sąd jest też zdania, że – co do zasady - rejestracja pojazdu bez wymaganej przepisami prawa homologacji jest rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności obarczonej takim błędem decyzji. Dodać należy jednak także, zgadzając się z wyrokiem NSA z dnia 26 maja 2004 r. (OSK 221/04), iż "stwierdzenie nieważności decyzji
na tej podstawie, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa wymaga w każdym przypadku nie tylko ustalenia treści normatywnej (przepisów prawnych), na podstawie której została wydana kwestionowana decyzja, ale także oceny czy przyjęcie innego rozumienia przepisów przez organ, który wydał podlegające ocenie orzeczenie, odbiega od prawidłowego rozumienia ich treści w stopniu, który może być uznany za rażące naruszenie prawa". Stąd też stanowisko organu co do wad w procesie rejestracji samochodów ciężarowych bez świadectwa homologacji (a więc czy stanowią one rażące naruszenie prawa) wymaga pogłębionego uzasadnienia podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.
4. W związku z powyższym, organy administracji ponownie rozpatrując sprawę, winny zwrócić większą uwagę na wymagania formalne postępowania administracyjnego, mając na względzie powyższe wskazówki Sądu.
Ze wskazanych wyżej powodów, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja SKO nie mogły się ostać, zatem na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.
/-/I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak
za nieobecnego
sędziego (urlop)
D. Rzyminiak-Owczarczak
MB