IV SA/Po 248/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-05-29
NSAnieruchomościWysokawsa
plan zagospodarowania przestrzennegouchwałanieruchomościochrona zabytkówstanowiska archeologicznestrefa kontrolowanagazociągrozbieżnośćczęść tekstowaczęść graficzna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Swarzędzu w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z powodu istotnych rozbieżności między częścią tekstową a graficzną planu dotyczących stanowisk archeologicznych i strefy kontrolowanej od gazociągu.

Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Swarzędzu dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając istotne naruszenia zasad sporządzania planu. Główne zarzuty dotyczyły rozbieżności między częścią tekstową a graficzną planu w zakresie stanowisk archeologicznych oraz strefy kontrolowanej od gazociągu. Rada Miejska przyznała, że wystąpiły błędy techniczne przy generowaniu rysunku planu. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały w całości z powodu tych rozbieżności, które uniemożliwiają jednoznaczne określenie obowiązków i ograniczeń.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Swarzędzu z dnia 28 lutego 2023 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda zarzucił uchwale istotne naruszenie zasad sporządzania planu, wskazując na rozbieżności między częścią tekstową a graficzną planu w zakresie § 6 (ochrona dziedzictwa kulturowego i stanowisk archeologicznych) oraz § 28 pkt 5 (strefa kontrolowana od gazociągu DN500). W przypadku stanowisk archeologicznych, mimo istnienia zapisów tekstowych nakazujących ochronę i badania, ich lokalizacja nie została uwzględniona na rysunku planu z powodu błędu technicznego przy generowaniu. Podobnie, szerokość strefy kontrolowanej od gazociągu była różnie określona w części tekstowej (38 m) i graficznej (36 m). Rada Miejska przyznała, że wystąpiły omyłki, ale wniosła o uwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, analizując przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz rozporządzenia wykonawczego, uznał, że rozbieżności między częścią tekstową a graficzną planu stanowią istotne naruszenie zasad sporządzania planu, które skutkuje nieważnością uchwały. Sąd podkreślił, że część graficzna jest uszczegółowieniem części tekstowej i muszą one być odczytywane łącznie, a rozbieżności uniemożliwiają jednoznaczne określenie obowiązków i ograniczeń, co podważa funkcję planu jako ram prawnych dla inwestorów i właścicieli nieruchomości. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości, zasądzając jednocześnie od Rady Miejskiej na rzecz Wojewody zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, rozbieżność między częścią tekstową a graficzną planu, która uniemożliwia jednoznaczne określenie terenów objętych ochroną konserwatorską stanowisk archeologicznych, stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu i prowadzi do stwierdzenia nieważności uchwały.

Uzasadnienie

Część graficzna planu jest uszczegółowieniem części tekstowej i muszą być odczytywane łącznie. Brak oznaczenia stanowisk archeologicznych na rysunku planu, mimo istnienia zapisów tekstowych, uniemożliwia właściwą ochronę zabytków i jednoznaczne wskazanie terenów objętych ograniczeniami, co jest niedopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (16)

Główne

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.p.z.p. art. 18 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa obowiązkowe elementy planu miejscowego, w tym zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków.

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami art. 19 § 3

Nakazuje ustalanie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego stref ochrony konserwatorskiej.

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa nieważność uchwał sprzecznych z prawem.

u.s.g. art. 91 § 4

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa, że naruszenie prawa musi być istotne, aby uchwała była nieważna.

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 roku w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 4 § pkt 4

Dotyczy zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 roku w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 4 § pkt 7

Dotyczy zasad ochrony krajobrazu kulturowego.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 roku w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 8 § 2

Określa wymóg, aby część graficzna planu była uszczegółowieniem części tekstowej i nie było między nimi rozbieżności.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego poprzez rozbieżność między częścią tekstową a graficzną planu co do stanowisk archeologicznych. Istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego poprzez rozbieżność między częścią tekstową a graficzną planu co do szerokości strefy kontrolowanej od gazociągu DN500.

Godne uwagi sformułowania

część graficzna planu miejscowego jest uszczegółowieniem części tekstowej i ustalenia planu muszą być odczytywane łącznie - z uwzględnieniem zarówno części graficznej, jak i tekstowej. Z tych względów nie może być rozbieżności pomiędzy częścią tekstową a rysunkiem planu. brak możliwości jednoznacznego ustalenia obszarów, do których odnoszą się dyspozycje zawarte w § 6 i § 28 pkt 5 uchwały, stanowią istotne naruszenie przepisów.

Skład orzekający

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

przewodniczący

Wojciech Rowiński

sprawozdawca

Sebastian Michalski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasad sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w szczególności rozbieżności między częścią tekstową a graficzną, oraz konsekwencje tych naruszeń dla ważności uchwały."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki planowania przestrzennego i wymogów formalnych dotyczących części tekstowej i graficznej planu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są szczegóły techniczne i formalne w procesie tworzenia planów zagospodarowania przestrzennego, a błędy mogą prowadzić do unieważnienia uchwały.

Błąd w planie zagospodarowania przestrzennego: rozbieżność między tekstem a rysunkiem doprowadziła do unieważnienia uchwały.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 248/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Wojciech Rowiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Swarzędzu z dnia 28 lutego 2023 r. nr LXVII/716/2023 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obręb Kruszewnia i część obrębów Garby i Zalasewo – część III B 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości, 2. zasądza od Rady Miejskiej w Swarzędzu na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku – o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm., dalej: u.s.g.) pismem z dnia 6 marca 2024 roku wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Nr LXVI 1/716/2023 Rady Miejskiej w Swarzędzu z dnia 28 lutego 2023 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obręb Kruszewnia i część obrębów Garby i Zalasewo - część III.B (dalej "uchwała" , "mzpm"), zaskarżając ją w części, tj. w zakresie § 6 i § 28 pkt 5.
Uchwała wraz z dokumentacją prac planistycznych została przekazana Wojewodzie Wielkopolskiemu 3 marca 2023 r.
Podstawę prawną podjętej uchwały stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 5 u.s.g. oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r., poz. 741, 784, 922, 1873 ze zm., dalej: u.p.z.p.).
Wojewoda wskazał, że w wyniku analizy uchwały w zakresie zgodności z u.p.z.p. (w brzmieniu obowiązującym w dniu 28 lutego 2023 r.) w odniesieniu do zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdzono, że narusza je § 6 uchwały, w zakresie zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazów kulturowych oraz dóbr kultury współczesnej, poprzez wprowadzenie nakazu prowadzenia badań archeologicznych podczas prac ziemnych przy realizacji inwestycji związanych z zabudowaniem i zagospodarowaniem terenu oraz nakazu uzyskania pozwolenia konserwatora zabytków na prowadzenie badań archeologicznych w granicach stanowisk archeologicznych, przedstawionych na rysunku planu, lecz z pominięciem wyznaczenia ich na załączniku nr 1 do uchwały, chociaż stosowne oznaczenie zamieszczono w objaśnieniach do rysunku. Wojewoda podkreślił, że w myśl art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 r. poz. 840 ze zm.), w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się, w zależności od potrzeb, strefy ochrony konserwatorskiej obejmujące obszary, na których obowiązują określone ustaleniami planu ograniczenia, zakazy i nakazy, mające na celu ochronę znajdujących się na tym obszarze zabytków. W piśmie z 17 listopada 2017 r. (znak: KZ.410.6.00028.2017.IV) Powiatowy Konserwator Zabytków wskazał konieczność uwzględnienia terenów ochrony konserwatorskiej stanowisk archeologicznych w ustaleniach planu. Następnie postanowieniem Nr 223/2020 z 4 maja 2020 r. (znak: KZ.410.6.00028.2017.IV) odmówił uzgodnienia projektu planu określając jako warunek uzgodnienia korektę zapisów uchwały odnoszących się do stanowisk archeologicznych. Powiatowy Konserwator Zabytków stwierdził wówczas, że w przypadku miejsc, które zostały zidentyfikowane jako stanowiska archeologiczne obowiązują w ich granicach określone zasady postępowania podczas prowadzenia inwestycji. Dopuszczając zagospodarowanie stanowiska ustalono zatem jako formę jego ochrony badania archeologiczne, mające na celu rozpoznanie i udokumentowanie zabytku oraz zabezpieczenie zabytków ruchomych. Działania te uzasadniono m.in. nieodnawialnym charakterem zabytków archeologicznych będących pozostałością egzystencji i działalności człowieka. Postanowieniem Nr 486/2020 z 14 września 2020 r. (znak: KZ.410.6.00028.2017.IV) po stwierdzeniu, że zapisy dotyczące ochrony archeologicznego dziedzictwa kulturowego prawidłowo zabezpieczają zabytek, a na rysunku planu wrysowano stanowiska archeologiczne, Powiatowy Konserwator Zabytków uzgodnił projekt planu. Wojewoda podkreślił, że brak oznaczenia na rysunku planu lokalizacji stanowisk archeologicznych nie tylko narusza § 8 ust. 2 rozporządzenia, ale również uniemożliwia jednoznaczne wskazanie terenów w granicach których obowiązują określone zasady postępowania podczas prowadzenia inwestycji wynikające z przepisów dotyczących ochrony zabytków, co zarazem nie zapewnia ich należytej ochrony.
Dalej skarżący wskazał, że zasady sporządzania planów zagospodarowania przestrzennego narusza także § 28 pkt 5 uchwały, w którym ustalono strefy kontrolowanej od gazociągu DN500 po 38 m od osi gazociągu w obu kierunkach, zgodnie z rysunkiem planu, a jednocześnie wyznaczono na rysunku planu wspomnianej strefy w odległości po 36 m. Wojewoda zarzucił, że uniemożliwia to odbiorcom planu jednoznaczne ustalenie faktycznego zasięgu strefy i obszaru obowiązywania ograniczeń z nią związanych. W konkluzji skarżący stwierdził, że powyższe uchybienia ze względu na brak możliwości jednoznacznego ustalenia obszarów, do których odnoszą się dyspozycje zawarte w § 6 i § 28 pkt 5 uchwały, stanowią istotne naruszenie przepisów zawartych w § 8 ust. 2 rozporządzenia, gdyż część graficzna planu miejscowego jest uszczegółowieniem części tekstowej i ustalenia planu muszą być odczytywane łącznie - z uwzględnieniem zarówno części graficznej, jak i tekstowej. Z tych względów nie może być rozbieżności pomiędzy częścią tekstową a rysunkiem planu.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Swarzędzu wniosła o jej uwzględnienie, uznając skargę za uzasadnioną. Organ wskazał, że szerokość strefy kontrolowanej od gazociągu omyłkowo została określona na rysunku Planu odmiennie niż wynikało to z wniosków i opinii do planu, natomiast w zakresie stanowisk archeologicznych warstwa zawierająca odpowiednie dane omyłkowo nie została włączona podczas generowania rysunku planu po etapie opiniowania i w takim kształcie Plan został wyłożony do publicznego wglądu i tak też został przedstawiony Radzie Miejskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., stwierdzenie nieważności tej uchwały w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Skarga okazała się zasadna
Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Wojewoda Wielkopolski uczynił uchwałę Nr LXVI 1/716/2023 Rady Miejskiej w Swarzędzu z dnia 28 lutego 2023 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obręb Kruszewnia i część obrębów Garby i Zalasewo - część III.B.
Stwierdzić należy, że zaskarżona uchwała, jako podjęta w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, co wynika wyraźnie w treści przepisu art. 14 ust. 8 u.p.z.p. Bez wątpienia należy do kategorii aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. np.: wyrok NSA z 15.07.2005 r., II OSK 320/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 7; postanowienie NSA z 29.11.2005 r., I OSK 572/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie "CBOSA").
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w ustawowym terminie 30 dni od dnia otrzymania Uchwały nie orzekł o jej nieważności chociażby w części, wobec czego władny był zaskarżyć Uchwałę w trybie art. 93 u.s.g. do sądu administracyjnego.
Przedmiotem zaskarżenia została objęta tylko część Uchwały, tj. w zakresie § 6 i § 28 pkt 5.
Mając wszystko to na uwadze Sąd uznał skargę Wojewody za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji. Oceny, czy zaskarżony plan miejscowy jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., dokonuje się przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego przepisu istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego" (zwanego też potocznie "procedurą planistyczną") – którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a na jego uchwaleniu skończywszy.
Z kolei pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego", których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna, załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z 25.05.2009 r., II OSK 1778/08; z 11.09.2008 r., II OSK 215/08 – CBOSA). Zasady sporządzania planu miejscowego w aspekcie jego wymaganej oraz dopuszczalnej treści zostały szczegółowo określone przede wszystkim w przepisach art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p. – określających katalog zagadnień (elementów treściowych) podlegających normowaniu w planie miejscowym: "obowiązkowo" (ust. 2) oraz "w zależności od potrzeb" (ust. 3) – a dodatkowo scharakteryzowany w rozporządzeniu Ministra infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 roku w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587; w skrócie "rozporządzenie"). Należy jednak zauważyć, że taki sposób rozumienia rzeczonej "obligatoryjności" elementów planu wymienionych w art. 15 ust. 2 u.p.z.p., zgodnie z którym plan miejscowy musi zawierać poszczególne ustalenia, o których mowa w tym przepisie, wówczas, gdy okoliczności faktyczne dotyczące obszaru objętego planem, wynikające zwłaszcza z istniejącego lub planowanego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, uzasadniają dokonanie takich ustaleń (por. wyroki NSA: z 23.04.2010 r., II OSK 311/10; z 13.10.2011 r., II OSK 1566/11; z 06.09.2012 r., II OSK 1343/12 – CBOSA; por. też: Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2016, art. 15 Nb 6, s. 18; I. Zachariasz [w:] H. Izdebski, I. Zachariasz, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Warszawa 2013, uw. 3 do art. 15). W pewnym sensie są to więc także postanowienia wprowadzane do konkretnego planu miejscowego "w zależności od potrzeb" – z tym że "potrzeb" pojmowanych obiektywnie, jako ściśle uwarunkowanych istniejącymi okolicznościami faktycznymi, a nie, jak na tle art. 15 ust. 3 u.p.z.p., bardziej subiektywnie, jako wynikających z własnej, swobodnej oceny organu planistycznego (por. wyrok NSA z 27.11.2018 r., II OSK 2406/18, CBOSA).
Kolejno należy podkreślić, że w świetle art. 91 ust. 1 zd. pierwsze w zw. z ust. 4 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Na gruncie tych przepisów przyjmuje się, że pojęcie "sprzeczności z prawem" obejmuje sprzeczność postanowień aktu prawa miejscowego z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego. W związku z tym, że przepisy prawa nie zawierają taksatywnego wyliczenia wadliwości aktu prawa miejscowego, to wypracowane w omawianym zakresie poglądy nauki i judykatury pozwoliły ustalić pewien katalog istotnych naruszeń prawa, skutkujących stwierdzeniem nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Do tych "kwalifikowanych" naruszeń zalicza się: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia określonego rodzaju uchwały, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą jej podjęcia, naruszenie procedury podjęcia uchwały.
Odnosząc się do wniosku o stwierdzenie nieważności w zakresie § 6 i § 28 pkt 5 należy uznać, że trafnie Wojewoda Wielkopolski wywodził istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego poprzez rozbieżność pomiędzy częścią tekstową i graficzną planu co do stanowisk archeologicznych oraz szerokości strefy kontrolowanej od gazociągu DN500 tj. naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 4 i 9 u.p.z.p. oraz § 4 pkt 4 i pkt 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1587, dalej "rozporządzenie"). Należy w tym miejscu wskazać, że w dniu 24 grudnia 2021 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2021 r. poz. 2404). Na mocy § 12 pkt 1 tego rozporządzenia, do projektów planów miejscowych sporządzanych lub zmienianych na podstawie uchwały o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu miejscowego podjętej przed 24 grudnia 2021 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W przypadku przedmiotowego planu miejscowego uchwałę o przystąpieniu do jego sporządzenia podjęto 28 marca 2017 r., a następnie zmieniono 31 marca 2020 r., stąd zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe.
Zgodnie z dyspozycją art. 15 ust. 1 u.p.z.p., organ wykonawczy gminy sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i część graficzną, wraz z uzasadnieniem, uwzględniając politykę przestrzenną gminy określoną w strategii rozwoju gminy lub strategii rozwoju ponadlokalnego.
Wskazać przy tym należy, iż na podstawie Konstytucji RP bezspornym pozostaje fakt, iż społeczności lokalne mają, w zakresie określonym prawem, swobodę działania w każdej sprawie, która nie jest wyłączona z ich kompetencji lub nie wchodzi w zakres kompetencji innych organów władzy. Problematyka planowania przestrzennego normowana jest przepisami u.p.z.p., która w art. 3 ust. 1, do zadań własnych gminy, zalicza kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie, określane jest to mianem "władztwa planistycznego". Uprawnia ono do autonomicznego decydowania o przeznaczeniu i zagospodarowaniu terenu. Władztwo to nie ma jednak charakteru absolutnego, zaś jego ograniczenia określone zostały ustawowo.
Zakres przedmiotowy władztwa planistycznego gminy, w ramach którego ma ona możliwość wpływu na sposób wykonywania prawa własności, przez właścicieli i użytkowników terenów objętych ustaleniami planu miejscowego, nie jest nieograniczony i został szczegółowo określony w u.p.z.p. poprzez wskazanie obowiązkowej i fakultatywnej (dopuszczalnej) treści planu miejscowego (art. 15 ust. 2 i 3) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków , w tym krajobrazów kulturowych oraz dobr kultury współczesnej. W myśl art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 r. poz. 840 ze zm.), w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się, w zależności od potrzeb, strefy ochrony konserwatorskiej obejmujące obszary, na których obowiązują określone ustaleniami planu ograniczenia, zakazy i nakazy, mające na celu ochronę znajdujących się na tym obszarze zabytków. W toku procedury planistycznej Powiatowy Konserwator Zabytków najpierw wskazał na konieczność uwzględnienia terenów ochrony konserwatorskiej stanowisk archeologicznych w ustaleniach planu, następnie postanowieniem z 4 maja 2020 r. odmówił uzgodnienia projektu planu określając jako warunek uzgodnienia korektę zapisów uchwały odnoszących się do stanowisk archeologicznych. Powiatowy Konserwator Zabytków stwierdził wówczas, że w przypadku miejsc, które zostały zidentyfikowane jako stanowiska archeologiczne obowiązują w ich granicach określone zasady postępowania podczas prowadzenia inwestycji. Dopuszczając zagospodarowanie stanowiska ustalono zatem jako formę jego ochrony badania archeologiczne, mające na celu rozpoznanie i udokumentowanie zabytku oraz zabezpieczenie zabytków ruchomych. Działania te uzasadniono m.in. nieodnawialnym charakterem zabytków archeologicznych będących pozostałością egzystencji i działalności człowieka.
Dopiero po stwierdzeniu, że zapisy dotyczące ochrony archeologicznego dziedzictwa kulturowego prawidłowo zabezpieczają zabytek, a na rysunku planu wrysowano stanowiska archeologiczne, Powiatowy Konserwator Zabytków ostatecznie uzgodnił projekt planu. W uchwalonej ostatecznie wersji miejscowego planu zagopodpodarowana przestrzennego brak jest oznaczenia na rysunku planu lokalizacji stanowisk archeologicznych, gdyż jak wyjaśnił to organ w odpowiedzi na skargę "w zakresie stanowisk archeologicznych warstwa zawierająca odpowiednie dane omyłkowo nie została włączona podczas generowania rysunku planu po etapie opiniowania i w takim kształcie Plan został wyłożony do publicznego wglądu i tak też został przedstawiony Radzie Miejskiej." Jak słusznie zauważył Wojewoda nie tylko narusza § 8 ust. 2 rozporządzenia, ale również uniemożliwia jednoznaczne wskazanie terenów w granicach których obowiązują określone zasady postępowania podczas prowadzenia inwestycji wynikające z przepisów dotyczących ochrony zabytków, co zarazem nie zapewnia ich należytej ochrony. Jednocześnie w części tekstowej znajduje się zapis (§ 6 ) , który został wprowadzony celem realizacji obowiązków wynikających z art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p. i został wprowadzony w odpowiedzi na stanowisko Powiatowego Konserwatora Zabytków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jasno wyrażono stanowisko, że część graficzna planu miejscowego jest uszczegółowieniem części tekstowej i ustalenia planu muszą być odczytywane łącznie - z uwzględnieniem zarówno części graficznej, jak i tekstowej. Z tych względów nie może być rozbieżności pomiędzy częścią tekstową a rysunkiem planu (por. wyrok NSA z 15.03.2017 r., II OSK 1804/15, LEX nr 2286184). W przedmiotowej sprawie taka rozbieżność istnieje, co przesądza o konieczność stwierdzenia nieważności przynajmniej części planu. Jednakże na gruncie przedmiotowej sprawy stwierdzenie nieważności tylko § 6 prowadzi do dekompozycji planu, efektem byłoby bowiem brak obligatoryjnego elementu planu. Samo zapewnienie organu w odpowiedzi na skargę, że brak ten zostanie usunięty w przyszłości, nie jest argumentem przeciwko stwierdzeniu nieważności całego planu. Sąd nie ma bowiem żadnych narzędzi kontroli na organem, czy rzeczywiście ta luka zostanie uzupełniona w przyszłości. To od gminy zależy, czy przystąpi do zmiany mzpm. Jednocześnie nie ulega wątpliwości , że na terenie objętym planem znajduje się obiekt podlegający ochronie, a jego brak na rysunku planu uniemożliwia jednoznaczne wskazanie terenów, w granicach których obowiązują określone zasady postępowania podczas prowadzenia inwestycji wynikające z przepisów dotyczących ochrony zabytków. Samo wyeliminowanie z części tekstowej § 6 nie zapewnia zgodności z prawem całego planu, a przeciwnie – znika ślad wskazujący chociaż pośrednio, że na terenie objętym planem znajduje się stanowisko archeologiczne. Taka sytuacja z punktu widzenia funkcji, jakie winien spełniać plan zagospodarowania przestrzennego – stworzenia ram prawnych dla potencjalnych inwestorów i właścicieli nieruchomości - jest nie do zaakceptowania.
Do podobnych wniosków prowadzi wyeliminowanie z części tekstowej planu zapisu dotyczącego strefy kontrolowanej gazociągu DN 500 tj. § 28 pkt 5. Tutaj również doszło do rozbieżności pomiędzy częścią tekstową i rysunkową co do szerokości strefy (38 i 36 m). Chociaż w orzecznictwie przyjmuje się, że tylko część tekstowa planu zawiera normy prawne, a rysunek planu obowiązuje tylko w takim zakresie, w jakim przewiduje to część tekstowa planu (por. postanowienie NSA z 18 marca 2011 r., II OZ 191/11), to jednak stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały tylko w części tekstowej , wprowadzałoby w błąd potencjalnych inwestorów i właścicieli działek położonych wzdłuż linii gazociągu DN500. Jednocześnie doprowadziłoby do tego, że w obrocie prawnym obowiązywałby mzpm, dla terenu przez który przebiega strefa kontrolowana wzdłuż gazociągu, jednak bez uwzględnienia tego w planie. W ocenie Sądu taka sytuacja jest niedopuszczalna i prowadzi również do dekompozycji całego planu, co skutkować musi stwierdzeniem jego nieważności w całości. W strefie kontrolnej gazociągu obowiązywać miał bowiem zakaz zabudowy.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a., obejmujących zwrot od organu na rzecz Skarżącego wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 480 zł, jak w pkt 2 wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI