IV SA/PO 246/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-06-07
NSAnieruchomościWysokawsa
planowanie przestrzenneuchwała rady gminyteren produkcyjnyteren usługowygospodarka odpadamistudium uwarunkowańinteres prawnylegitymacja skargowawłaścicielnajemca

WSA w Poznaniu stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając jej niezgodność ze studium uwarunkowań.

Spółka P. Sp. z o.o. zaskarżyła uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując przeznaczenie jej działek. Sąd uznał, że spółka ma legitymację skargową jedynie w zakresie działki, której jest właścicielem, odrzucając skargę w części dotyczącej działek najmowanych. W odniesieniu do działki własnej, sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej terenu oznaczonego symbolem 1P/U, uznając jej niezgodność z studium uwarunkowań przestrzennych.

Spółka P. Sp. z o.o. wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając niezgodność z prawem i naruszenie jej interesów prawnych w zakresie przeznaczenia działek, których jest właścicielem lub najemcą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Sąd uznał, że spółka posiada legitymację do zaskarżenia uchwały jedynie w zakresie działki nr 177/3, której jest właścicielem, ponieważ interes prawny wynikający z najmu nie jest wystarczający do wniesienia skargi na akt prawa miejscowego. W pozostałej części skarga dotycząca działek najmowanych została odrzucona. W odniesieniu do działki własnej, sąd stwierdził, że przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem 1P/U w planie miejscowym jest sprzeczne z ustaleniami studium uwarunkowań, które przewidywały dla tego terenu funkcję mieszkaniową wielorodzinną. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność uchwały w tej części, uznając istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego. Sąd zasądził od Gminy Nowy Tomyśl na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, prawo najmu, jako prawo obligacyjne, nie stanowi wystarczającej podstawy do wniesienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Legitymację skargową na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. posiadają jedynie podmioty, których interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone, a źródłem takiego interesu mogą być jedynie prawa rzeczowe (erga omnes), a nie prawa obligacyjne (skuteczne tylko między stronami umowy).

Uzasadnienie

Sąd powołując się na jednolite orzecznictwo NSA, podkreślił, że skarga na akt prawa miejscowego wymaga naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, które musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Interes prawny w tym kontekście może wynikać jedynie z praw rzeczowych (np. własności), a nie z praw obligacyjnych, takich jak najem. Umowy cywilnoprawne, w tym umowa najmu, nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego i nie tworzą interesu prawnego w rozumieniu prawa administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (21)

Główne

u.p.z.p. art. 14 § ust. 8

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 28 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 5a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 6 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 10 § ust. 2 pkt 1 i 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 20 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

k.c. art. 659 § § 1

Kodeks cywilny

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 15 § ust. 1

r.proj.m.p.z.p. art. 4 § § 4 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

r.proj.m.p.z.p. art. 9 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

u.COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność przeznaczenia terenu w planie miejscowym z ustaleniami studium uwarunkowań.

Odrzucone argumenty

Legitymacja skargowa skarżącego w zakresie działek najmowanych. Naruszenie interesu prawnego skarżącego w zakresie działek najmowanych. Naruszenie prawa własności i praw obligacyjnych w zakresie działek najmowanych.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny w dziedzinie stosunków administracyjnoprawnych odnoszących się do nieruchomości mogą być tylko uprawnienia cywilnoprawne o charakterze rzeczowym (bezwzględnym), skuteczne erga omnes - jak własność, użytkowanie wieczyste lub ograniczone prawa rzeczowe - a już nie prawa o charakterze obligacyjnym (względnym) - jak np. najem albo dzierżawa przeznaczenie na budownictwo mieszkaniowe oraz przeznaczenie na produkcyjną działalność są to różne przeznaczenia terenu, które pozostają w sprzeczności, a zatem nie można ich pogodzić

Skład orzekający

Józef Maleszewski

przewodniczący

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

członek

Tomasz Grossmann

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że prawo najmu nie daje legitymacji do zaskarżenia planu miejscowego oraz że niezgodność planu ze studium może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezgodności planu ze studium oraz kwestii legitymacji skargowej w kontekście prawa najmu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii legitymacji procesowej w sprawach planowania przestrzennego oraz analizuje relację między planem miejscowym a studium uwarunkowań, co jest kluczowe dla prawników zajmujących się nieruchomościami i prawem administracyjnym.

Najemca nie zawsze może skarżyć plan miejscowy. Kluczowa różnica między prawem własności a prawem najmu w kontekście planowania przestrzennego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 246/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-06-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 19/12 - Wyrok NSA z 2012-11-14
II OSK 1912/23 - Wyrok NSA z 2024-08-27
VII SA/Wa 110/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-07-04
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503
art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 4, art. 10 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 14 ust. 8, art. 20 ust. 1, art. 28 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1360
art. 140, art. 659 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 07 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w N. na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 24 sierpnia 2022 r. nr LIV/605/2022 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta Nowy Tomyśl – POŁUDNIOWY-ZACHÓD 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej terenu oznaczonego w tej uchwale symbolem 1P/U w granicach działki ewidencyjnej nr 177/3 (obręb Nowy Tomyśl); 2. w pozostałej części – dotyczącej terenów w granicach działek ewidencyjnych nr 178/2 i 178/6 (obręb Nowy Tomyśl) – skargę odrzuca; 3. zasądza od Gminy Nowy Tomyśl na rzecz skarżącego P. " Sp. z o.o. z siedzibą w N. kwotę 797 zł (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Na sesji w dniu 24 sierpnia 2022 r. Rada Miejska w Nowym Tomyślu podjęła uchwałę nr LIV/605/2022 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta Nowy Tomyśl – POŁUDNIOWY-ZACHÓD (zwaną dalej "Uchwałą", "Planem miejscowym" lub "Planem").
Pismem z 15 marca 2023 r. D. Sp. z o.o. z siedzibą w N. (zwana też dalej "Spółką" lub "Skarżącą"), reprezentowana przez ad S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na Uchwałę - "zaskarżając ją w zakresie braku przeznaczenia terenów na działkach nr 177/3 i 178/6 położonych w Nowym Tomyślu na tereny gospodarowania odpadami oraz w zakresie braku przeznaczenia terenu na działce nr 178/2 w Nowym Tomyślu na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej oraz na tereny gospodarowania odpadami". Zarzuciwszy Uchwale naruszenie:
1) art. 9 ust. 4 i art. 20 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (w skrócie "u.p.z.p.") - przez podjęcie Uchwały mimo braku jej zgodności z uchwałą nr XVIII/203/2019 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Nowy Tomyśl" (zwanego dalej "Studium") w zakresie braku przeznaczenia terenów na działkach nr 177/3 i 178/6 na tereny gospodarowania odpadami oraz w zakresie braku przeznaczenia terenu na działce nr 178/2 na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej oraz na tereny gospodarowania odpadami, mimo że Studium dopuszcza takie przeznaczenie wskazanych terenów w planie miejscowym, a na wskazanych terenach prowadzona jest przez Skarżącą działalność z zakresu gospodarowania odpadami oraz działalność produkcyjno-usługowa;
2) art. 15 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 3 u.p.z.p. - przez brak ustalenia w Uchwale przeznaczenia terenów na działkach nr 177/3 i 178/6 na tereny gospodarowania odpadami oraz przez brak przeznaczenia terenu na działce nr 178/2 na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej oraz na tereny gospodarowania odpadami, mimo że na wskazanych terenach prowadzona jest przez Skarżącą działalność z zakresu gospodarowania odpadami oraz działalność produkcyjno-usługowa;
3) art. 1 ust. 3 i art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w związku z art. 140 k.c. oraz art. 20, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP - przez brak przeznaczenia terenów na działkach nr 177/3 i 178/6 na tereny gospodarowania odpadami oraz przez brak przeznaczenia terenu na działce nr 178/2 na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej oraz na tereny gospodarowania odpadami, mimo że na wskazanych terenach od kilkunastu lat prowadzona jest przez Skarżącą działalność z zakresu gospodarowania odpadami oraz działalność produkcyjno-usługowa, co ogranicza swobodę prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącą oraz jej prawo własności, a także przysługujące jej obligacyjne prawa majątkowe do ww. nieruchomości, co zostało dokonane bez należytego wyważenia interesu publicznego i interesów prywatnych;
4) § 4 pkt 1 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587; w skrócie "r.proj.m.p.z.p.") w zw. z Ip. 7.6 jego załącznika nr 1 - przez dopuszczenie w § 15 ust. 19 pkt 2 lit. a Uchwały lokalizacji istniejącego punktu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych na działkach nr 177/3 i 178/6, przy jednoczesnym braku oznaczenia terenu tych działek symbolem literowym "O" oraz kolorem ciemnoszarym na rysunku Planu
- Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej Uchwały "w zakresie, w jakim tereny na działkach nr 177/3 i 178/6 położonych w Nowym Tomyślu nie zostały w tej uchwale przeznaczone na tereny gospodarowania odpadami oraz w zakresie, w jakim teren na działce nr 178/2 położonej w Nowym Tomyślu nie został przeznaczony na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów tub zabudowy usługowej oraz na tereny gospodarowania odpadami". Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z wyszczególnionych w petitum skargi dokumentów, celem ustalenia: przedmiotu działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącą; miejsca prowadzenia tej działalności; przysługiwania Skarżącej prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr 177/3, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]; przysługiwania Skarżącej prawa obligacyjnego do korzystania z części nieruchomości w zakresie działki nr 178/2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]; przysługiwania Skarżącej prawa obligacyjnego do korzystania z nieruchomości stanowiącej działkę nr 178/6, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]; podziału działki nr 178/4 na działki nr 178/5 i 178/6; wiedzy organu planistycznego o faktycznym sposobie zagospodarowania działek nr 178/2, 178/6 i 177/3; istnienia interesu prawnego Skarżącej, który został naruszony Uchwałą. Skarżąca wniosła także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółka, dążąc do wykazania swej legitymacji skargowej na tle art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (w skrócie "u.s.g."), podała, że jest najemcą działek nr ewid. 178/2 i 178/6 oraz właścicielem działki nr ewid. 177/3 w Nowym Tomyślu. Na tych działkach od kilkudziesięciu lat prowadzi działalność gospodarczą polegającą na produkcji wyrobów dla budownictwa, przygotowaniu budowy, prefabrykatów, a także działalność handlową. Od kilkunastu lat w granicach ww. działek prowadzony jest również Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych ("PSZOK"), który Skarżąca prowadzi obecnie również w ramach umowy zawartej z Gminą Nowy Tomyśl w dniu 31 grudnia 2021 r. na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości oraz ich zagospodarowanie, w okresie od 01 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2024 r. Działalność prowadzona przez Spółkę z zakresu gospodarki odpadami odbywa się na podstawie koniecznych pozwoleń, a w szczególności wpisów do Rejestru Działalności Regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych na obszarze kilkunastu gmin.
Dalej autor skargi zaznaczył, że przedmiotowe działki znajdują się na obszarze objętym Uchwałą. Zgodnie z Planem miejscowym działki nr 177/3 i 178/6 znajdują się na terenie oznaczonym jako tereny zabudowy obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej, o symbolu "1P/U", z kolei działka nr 178/2 - na terenie zabudowy usługowej, oznaczonym symbolem "6U". Z ustaleń planistycznych odnoszących się do ww. terenów wynika - zdaniem Skarżącej - że nie będzie ona mogła na ww. działkach lokalizować nowych inwestycji w zakresie składowania odpadów, utylizacji odpadów, segregacji odpadów. Nadto na działce nr 178/2 Spółka nie może prowadzić działalności usługowo-produkcyjnej, a wyłącznie działalność usługową. Ustalone w Planie przeznaczenie ww. działek nie zmierza do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu, a nadto nie uwzględnia istniejącego przeznaczenia terenu. Zaskarżona uchwała ingeruje w prawo własności Skarżącej, jak również w prawa majątkowe najemcy do dysponowania przedmiotową nieruchomością zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Autor skargi podkreślił, że w prawie do zagospodarowania terenu z właścicielem zrównany jest każdy, kto ma tytuł prawny do tego terenu. Tytuł ten należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. Może on zatem wynikać nie tylko z prawa własności, ale także z innych praw rzeczowych, a nawet umowy najmu lub dzierżawy albo innych stosunków zobowiązaniowych, jeżeli ich przedmiotem jest prawo zagospodarowania nieruchomości na określone cele, np. budowlane. Wymagany zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. indywidualny interes prawny, którego naruszenie legitymuje Skarżącą do wniesienia niniejszej skargi, opiera się na rzeczywistym, konkretnym i bezpośrednim naruszeniu ingerującym w możliwość wykonywania uprawnień przysługujących Spółce, wynikających z prawa własności (art. 140 k.c. i art. 21 ust. 1 Konstytucji RP), a także z przysługujących jej praw obligacyjnych, jak również w swobodę wykonywania przez nią działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP). W związku z powyższym, w ocenie autora skargi, Skarżącej przysługuje interes prawny w zaskarżeniu Uchwały.
W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik Spółki rozwinął i umotywował sformułowane w petitum skargi zarzuty dotyczące niezgodności Uchwały z prawem, by w konkluzji stwierdzić, że ustalenia Planu miejscowego stwarzają dla Skarżącej stan niepewności prawnej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej i sposobu korzystania z nieruchomości, do których przysługują jej uprawnienia rzeczowe i obligacyjne. Wobec braku właściwego oznaczenia nieruchomości, do których Skarżąca posiada tytuł prawny, jako terenów gospodarowania odpadami, a także jako terenów obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej, Skarżąca nie może mieć pewności, że jej działalność, prowadzona na tym terenie od wielu lat, nie zostanie uznana za naruszającą przepisy Planu miejscowego.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Nowym Tomyślu (dalej też jako "Rada Miejska" lub "Rada"), reprezentowana przez Burmistrza Nowego Tomyśla (zwanego dalej "Burmistrzem"), a zastępowana przez r.pr. K. K., wniosła o oddalenie skargi na koszt Skarżącej, a ponadto o uwzględnienie wniosków dowodowych zawartych w odpowiedzi na skargę oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Uzasadniając swe stanowisko, organy planistyczne wskazały, że obszar opisany w skardze został w Studium przeznaczony pod funkcję "P/U" - tereny zabudowy produkcyjno-magazynowej lub usługowej. Zgodnie z zapisami Studium na tym terenie możliwa jest do realizacji zabudowa produkcyjno-magazynowa lub usługowa, obiekty produkcyjne, składy i magazyny, przemysł wszystkich technologii wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i układem komunikacyjnym obsługującym tę zabudowę, a także zabudowa mieszkaniowa wyłącznie na użytek właściciela terenu, zieleń urządzona, parkingi itp. Studium uszczegółowia także, jakiego rodzaju inwestycje mogą być tam realizowane, dopuszczając lokalizację przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, przy czym wskazany jest katalog inwestycji wyłączonych z tego dopuszczenia. Ponadto Studium zakazuje lokalizacji w tym miejscu inwestycji w zakresie składowania odpadów, utylizacji odpadów, segregacji odpadów. Zapis ten powielono w Uchwale, co pozwoliło na zachowanie zgodności pomiędzy Planem, a Studium. Przedmiotowy teren oznaczony został następującymi symbolami: działki nr 178/6 oraz 177/3 jako "1P/U", a działka nr 178/2 jako "6U". Na działce nr 178/2 usytuowana jest część budynków, które swoją kontynuację mają na działkach nr 178/3 i 178/1. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków, budynki te oznaczone zostały symbolem "t1", co oznacza, że są to budynki garażowe, a nie produkcyjne, czy usługowe. Niemniej wprowadzenie na wskazanych działkach jednolitego przeznaczenia pod funkcję usługową "6U" pozwoliło zachować zgodność ze Studium. Dla terenu "1P/U" w § 15 ust. 19 pkt 2 lit. a Planu wskazano na dopuszczenie lokalizacji istniejącego już PSZOK-u. Wprowadzenie powyższych zapisów do Studium, a w konsekwencji do Planu miejscowego, było działaniem świadomym i miało na celu wyeliminowanie powstawania nowych inwestycji z zakresu składowania odpadów w takich lokalizacjach, jak omawiana wyżej, w pobliżu gęsto zabudowanych terenów zurbanizowanych, w tym zabudową mieszkaniową, usługową (m.in. szkołą). Zarówno Studium, jak i Plan nie nakazują zaprzestania funkcjonowania inwestycji, lecz ograniczają możliwości rozszerzenia działalności. Końcowo autor odpowiedzi na skargę podkreślił - z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych - że ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 09 maja 2023 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; w skrócie "u.COVID-19"), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., o czym strony zostały powiadomione pismami z 10 maja 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie jedynie w części - i to z innych przyczyn niż w niej wskazano - zaś w pozostałej części podlega odrzuceniu.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie art. 15zzs4 ust. 1 u.COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 05.03.2008 r., I OSK 1799/07; z 09.04.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"), przy czym reguła ta odnosi się również do zaskarżania planów miejscowych (por. wyrok NSA z 05.06.2014 r., II OSK 117/13, CBOSA) – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotowa uchwała nr LIV/605/2022 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 24 sierpnia 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta Nowy Tomyśl – POŁUDNIOWY-ZACHÓD (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 05.09.2022 r. poz. 6203), która weszła w życie z dniem 20 września 2022 r. (por. § 18 Planu), została przez Spółkę zaskarżona jedynie w części - określonej w skardze jako zaskarżenie "w zakresie braku przeznaczenia terenów na działkach nr 177/3 i 178/6 położonych w Nowym Tomyślu na tereny gospodarowania odpadami oraz w zakresie braku przeznaczenia terenu na działce nr 178/2 w Nowym Tomyślu na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej oraz na tereny gospodarowania odpadami". Takie określenie przedmiotu zaskarżenia nie może być rozumiane literalnie, gdyż prowadziłoby to do raczej absurdalnego, a przez to nieakceptowalnego (przy założeniu o racjonalności działania strony skarżącej) wniosku, że skarga została skierowana przeciwko regulacji (normie)... nieistniejącej (wszak "brak przeznaczenia" jest równoznaczny z "brakiem normy przeznaczającej"). Co więcej, podobnym błędem logicznym jest dotknięty także wniosek skargi - o stwierdzenie nieważności zaskarżonej Uchwały "w zakresie, w jakim tereny na działkach nr 177/3 i 178/6 położonych w Nowym Tomyślu nie zostały w tej uchwale przeznaczone na tereny gospodarowania odpadami oraz w zakresie, w jakim teren na działce nr 178/2 położonej w Nowym Tomyślu nie został przeznaczony na tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów tub zabudowy usługowej oraz na tereny gospodarowania odpadami" (tak sformułowane orzeczenie Sądu, jako nie odnoszące się do konkretnej, istniejącej regulacji Planu, w istocie nie wywoływałoby żadnej zmiany normatywnej, bo takowej nie może spowodować stwierdzenie nieważności... "braku normy").
W konsekwencji należało przyjąć, że Skarżąca w istocie zakwestionowała regulacje (ustalenia) Planu odnoszące się do tych działek położonych na obszarze Planu, których Spółka jest właścicielem (działka nr 177/3) albo najemcą (działki nr 178/2 i 178/6), zaś wskazany "brak (określenia) przeznaczenia" tych działek w sposób oczekiwany przez Skarżącą stanowi w istocie podstawowy zarzut pod adresem tych regulacji (ustaleń).
Nie ulega przy tym wątpliwości, że zaskarżona Uchwała, jak każda podjęta w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w skrócie "m.p.z.p."), jest niewątpliwie aktem prawa miejscowego – o czym expressis verbis stanowi art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503; w skrócie "u.p.z.p.") – zaskarżalnym do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Kontynuując badanie dopuszczalności skargi, należy zauważyć, że została ona wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40; w skrócie "u.s.g."), który stanowi, że: "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego".
W świetle tego przepisu konieczne było zbadanie legitymacji Skarżącej do wniesienia przedmiotowej skargi, a więc wyjaśnienie, czy zaskarżone postanowienia Uchwały naruszają jej interes prawny lub uprawnienie.
Godzi się podkreślić, że pod rządem cytowanego przepisu – inaczej niż w przypadku legitymacji strony ustalanej w postępowaniu administracyjnym, na gruncie art. 28 k.p.a. – legitymacja do wniesienia skargi na m.p.z.p. nie przysługuje temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został skarżonym aktem "naruszony" (por. wyrok NSA z 03.09.2004 r., OSK 476/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 2; por. też wyroki NSA: z 20.01.2010 r., I OSK 1016/09; z 23.02.2012 r., II OSK 2451/11; z 27.03.2013 r., I OSK 2620/12; z 17.01.2018 r., I OSK 1722/17; dostępne w CBOSA). Naruszenie interesu prawnego wnoszącego skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny (zob. wyroki NSA: z 23.02.2012 r., II OSK 2451/11; z 17.01.2018 r., I OSK 1722/17; dostępne w CBOSA). Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 listopada 2003 r. o sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003, nr 8, poz. 84) stwierdził, że skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podobnie w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a więc że do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyroki NSA: z 03.09.2004 r., OSK 476/04, ONSA 2005, nr 1, poz. 2; z 01.03.2005 r., OSK 1437/04, CBOSA; z 07.03.2018 r., II OSK 1213/16; CBOSA). Podstawą zaskarżenia jest bowiem równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że – jak to ujął Sąd Najwyższy w wyroku z 7 marca 2003 r. o sygn. akt III RN 42/02 (OSNP 2004, nr 7, poz. 114) – każdy skarżący składając skargę w trybie art. 101 u.s.g. musi wykazać, iż w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną przezeń uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza (pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie jako indywidualnego podmiotu, albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej.
Badając, czy doszło do tak rozumianego naruszenia interesu prawnego Skarżącej ustaleniami Planu, należy odróżnić sytuację, gdy Spółka wywodzi swój interes prawny z przysługującego jej, skutecznego erga omnes prawa własności nieruchomości położonej na obszarze Planu (działki nr 177/3), od przypadków, gdy źródeł tego interesu upatruje w swym prawie najmu nieruchomości położonych na obszarze Planu (działek nr 178/2 i 178/6), a więc w prawie o charakterze obligacyjnym, zasadniczo skutecznym tylko względem drugiej strony umowy (tu: względem wynajmującego).
Jest jasne, że ustalenia zaskarżonego Planu miejscowego odnoszące się do terenu obejmującego nieruchomość (działkę nr 177/3) stanowiącą własność Skarżącej – w granicach tej nieruchomości (działki) – naruszają interes prawny Skarżącej w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Skoro bowiem jest ona właścicielką ww. nieruchomości, to wprowadzenie w zaskarżonym Planie jakichkolwiek ograniczeń wynikających z ustalenia konkretnego przeznaczenia tej nieruchomości (działki) oraz określenia możliwego sposobu jej zagospodarowania narusza interes prawny Spółki wypływający z przysługującego jej prawa własności, zdefiniowanego w art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, z późn. zm.; w skrócie "k.c."). Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjmuje się, że w przypadku m.p.z.p. zasadniczo podmiotami legitymowanymi do jego zaskarżenia są właściciele nieruchomości położonych na terenie objętym planem miejscowym. Przyjmowane w planie ustalenia co do przeznaczenia i warunków zabudowy konkretnych nieruchomości oraz sposobu zagospodarowania określonego terenu pozostają bowiem w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości, chronionymi przepisem art. 140 k.c. (por.: wyrok NSA z 17.01.2019 r., II OSK 467/17; postanowienie NSA z 06.07.2021 r., II GZ 400/20; dostępne w CBOSA). Wszak ustalenia planu miejscowego (współ)kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (expressis verbis stanowi o tym art. 6 ust. 1 u.p.z.p.), a więc w istocie limitują zakres kompetencji właściciela w sferze korzystania z i dysponowania należącymi doń nieruchomościami objętymi planem, które to kompetencje, w braku owych ustaleń, byłyby bez wątpienia szersze – zgodnie ze znamionującą prawo własności ideą domniemania kompetencji; domniemania leżącego po stronie właściciela, a odnoszącego się do ogółu zachowań względem określonej rzeczy (zob. W. Pańko, O prawie własności i jego współczesnych funkcjach, Katowice 1984, s. 75).
Odmiennie rzecz się przedstawia w przypadku położonych w granicach Planu nieruchomości, względem których Spółce przysługuje wyłącznie prawo najmu (działki nr 178/2 i 178/6).
Jest bowiem zasadą (od której wyjątki mogą wyłącznie wynikać z przepisów szczególnych), że źródłem interesu prawnego w dziedzinie stosunków administracyjnoprawnych odnoszących się do nieruchomości mogą być tylko uprawnienia cywilnoprawne o charakterze rzeczowym (bezwzględnym), skuteczne erga omnes - jak własność, użytkowanie wieczyste lub ograniczone prawa rzeczowe - a już nie prawa o charakterze obligacyjnym (względnym) - jak np. najem albo dzierżawa - skuteczne co do zasady wyłącznie względem drugiej strony czynności prawnej (tu: zobowiązaniowej umowy najmu).
Potwierdza to jednolite orzecznictwo sądowe, w którym trafnie wskazuje się - przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 09 września 2022 r. o sygn. akt I OSK 1402/19 (CBOSA), bazującym na rozważaniach zawartych w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 30 czerwca 2022 r. o sygn. akt I OPS 1/22 (ONSAiWSA 2022, nr 5, poz. 64) - że o ile w przestrzeni prawa prywatnego nie można wykluczyć wynikania interesu prawnego ze skutków samej tylko czynności prawnej, to w przestrzeni prawa administracyjnego na pierwszy plan, jako źródło interesu prawnego, wysuwa się norma prawna. Źródłem interesu prawnego (a także obowiązku oraz roszczenia) mogą być takie normy, które określają treść praw lub obowiązków, tj. sposób zachowania się swoich adresatów, którymi w przestrzeni prawa administracyjnego są przede wszystkim podmioty znajdujące się na zewnątrz wobec usytuowanych w strukturze organów państwa podmiotów wyposażonych we władcze kompetencje. Normy takie określane są w doktrynie prawa administracyjnego jako normy materialne. Natomiast źródłem interesu prawnego nie mogą być różnego typu zdarzenia prawne mieszczące się w sferze stosowania prawa (por. P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 220). Nie można więc go wywieść ze skutków czynności prawnych prawa cywilnego, w tym z faktu istnienia powiązania określonych podmiotów stosunkiem cywilnoprawnym w postaci umowy zobowiązaniowej, np. umowy najmu lokalu mieszkalnego (por. wyrok NSA z 20.09.2006 r., II OSK 837/05, CBOSA) lub innego tytułu obligacyjnego do nieruchomości (por. wyroki NSA: z 25.02.1999 r., IV SA 345/97; z 17.09.2021 r., II OSK 3735/18; CBOSA), a także z roszczeń cywilnoprawnych, statutów, regulaminów, przepisów wewnętrznych, korporacyjnych, postępowań administracyjnych, sądowoadministracyjnych, cywilnych lub karnych, jak też zapadłych w tych postępowaniach orzeczeń, które przeważnie wiążą organy administracyjne, jednak same w sobie – niepoparte normą (bezwzględnie obowiązującą) prawa powszechnego – nie stanowią źródła interesu prawnego (por. P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 221). Jak wskazuje się w orzecznictwie, obligacyjne tytuły prawne nie mogą stanowić źródła interesu prawnego, gdyż umowy cywilnoprawne nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego i nie zmienia tego faktu oczywista okoliczność konieczności ich zawierania w zgodzie z obowiązującym prawem (por.: wyrok WSA z 24.10.2013 r., III SA/Kr 178/13; wyrok NSA z 27.10.2015 r., II OSK 424/14; dostępne w CBOSA).
W konsekwencji należy podzielić stanowisko - wyrażone już wprost na kanwie art. 101 ust. 1 u.s.g. - zgodnie z którym podstawą prawną wyprowadzenia naruszenia interesu prawnego są przepisy materialnego prawa administracyjnego. Przepisy Kodeksu cywilnego mogą stanowić taką podstawę tylko w powiązaniu z regulacją materialnego prawa administracyjnego. Nie stanowi samoistnej podstawy do wyprowadzenia naruszenia interesu prawnego przepis art. 659 § 1 k.c. (w brzmieniu: "Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do użytkowania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz"). Z cytowanego przepisu nie wynikają skutki prawne w zakresie uprawnień lub obowiązków publicznoprawnych, które dają podstawy do wyprowadzenia naruszenia interesu prawnego. Z obowiązku wynajmującego oddania najemcy rzeczy do użytkowania przez czas oznaczony lub nieoznaczony nie wynikają konsekwencje publicznoprawne. "Niewyprowadzenie tych konsekwencji prawnych z regulacji materialnego prawa administracyjnego zamyka kwalifikację interesu jednostki do interesu faktycznego niepodlegającego ochronie prawnej. Konsekwentnie nie stanowi podstawy do wyprowadzenia naruszenia interesu prawnego art. 690 kodeksu cywilnego, który stanowi, że «Do ochrony praw najemcy do używania lokalu stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności». I w tym zakresie przesądzające znaczenie ma regulacja materialnego prawa administracyjnego. O tym zatem czy są podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego nie przesądzają przepisy kodeksu cywilnego, a przepisy materialnego prawa administracyjnego, które dla ochrony prawa własności przyznają interes prawny" (zob. wyrok NSA z 27.10.2015 r., II OSK 424/14, CBOSA).
Naruszenia interesu prawnego nie sposób też skutecznie wyprowadzić z ogólnych regulacji poświęconych swobodzie (wolności) działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z 27.10.2015 r., II OSK 424/14, CBOSA), jak np. z przywołanego w uzasadnieniu skargi art. 20 Konstytucji RP.
W konsekwencji Sąd uznał, że wbrew wymogowi wynikającemu z art. 101 ust. 1 u.s.g. Skarżąca nie wykazała, że doszło do naruszenia jej interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżoną Uchwałą w tej części, która odnosiła się do terenów położonych w granicach najmowanych przez Skarżącą działek nr178/2 i 178/6.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, "jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego" [tu: art. 101 ust. 1 u.s.g.].
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., odrzucił skargę Spółki "w pozostałej części" (pkt 2 sentencji wyroku) - czyli w części, w której skarga dotyczyła postanowień Uchwały odnoszących się do terenów w granicach działek ewidencyjnych nr 178/2 i 178/6 (obręb Nowy Tomyśl), oddanych Spółce w najem.
Przechodząc do oceny merytorycznej zasadności skargi na Uchwałę - w części co do której, jak to wyżej wyjaśniono, jest jasne, że ustalenia Planu naruszają interes prawny Skarżącej, tj. w zakresie postanowień Planu odnoszących się do oznaczonego symbolem 1P/U terenu w granicach nieruchomości (działki nr 177/3) stanowiącej własność Skarżącej - należy na wstępie podkreślić, że stwierdzonego wyżej naruszenia interesu prawnego Skarżącej przez wskazane postanowienia Planu nie można utożsamiać z naruszeniem prawa (w znaczeniu przedmiotowym: jako obiektywnego porządku prawnego) skutkującym "automatycznie" nieważnością tych postanowień. Innymi słowy, samo stwierdzenie naruszenia interesu prawnego Skarżącej nie oznacza jeszcze konieczności uwzględnienia skargi. Obowiązek taki powstaje dopiero wtedy, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Obowiązku uwzględnienia skargi na m.p.z.p. nie ma natomiast wówczas, gdy naruszony zostaje wprawdzie interes prawny lub uprawnienie, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie tzw. władztwa planistycznego, w którego ramach rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy (por. wyrok NSA z 12.05.2011 r., II OSK 355/11, CBOSA).
Kluczowe znaczenie ma w tym względzie przepis art. 28 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym: "Istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części". Pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego" (zwanego też potocznie "procedurą planistyczną") – którego zachowanie stanowi przesłankę formalnoprawną zgodności m.p.z.p. z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na jego uchwaleniu. Natomiast pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego" – których uwzględnienie stanowi z kolei przesłankę materialnoprawną zgodności m.p.z.p. z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (merytorycznym opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z 18.11.2020 r., II OSK 3746/18; z 20.11.2018 r., II OSK 2828/16; z 12.10.2016 r., II OSK 3317/14; z 25.05.2009 r., II OSK 1778/08; z 11.09.2008 r., II OSK 215/08; dostępne w CBOSA).
Jedną ze wspomnianych zasad sporządzania planu miejscowego jest wymóg zachowania zgodności postanowień planu z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, wynikający z unormowań, w myśl których ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych (art. 9 ust. 4 u.p.z.p.), a sam plan miejscowy uchwala rada gminy po stwierdzeniu jego zgodności z ustaleniami studium (art. 20 ust. 1 u.p.z.p.).
Studium jest aktem podejmowanym w celu określenia kierunków zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz kierunków zmian w zakresie przeznaczenia terenów, a także określenia kierunków i wskaźników dotyczących zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym terenów wyłączonych spod zabudowy (zob. art. 10 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.z.p.).
W ujęciu systemowym wymaganą zgodność między treścią studium a treścią planu miejscowego winno się postrzegać jako kontynuację identyczności zasad zagospodarowania terenu ustalanych ogólnie w studium i podlegających sprecyzowaniu w planie miejscowym. Plan miejscowy ma jedynie doprecyzować te zasady, i to w taki sposób, aby nie doprowadzić do ich zmiany lub modyfikacji. Innymi słowy, konkretne obszary mogą mieć określone przeznaczenie w planie, jeśli wcześniej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmina wskazała taki rodzaj przeznaczenia dla tych obszarów. Zatem ustalenia planu miejscowego są konsekwencją ustaleń przyjętych w studium (zob. wyrok NSA z 27.07.2022 r., II OSK 2816/19, CBOSA).
Stopień związania m.p.z.p. ustaleniami studium zależy w dużej mierze od brzmienia (tj. sposobu sformułowania i stopnia szczegółowości) tych ostatnich. Może on być - w zależności od stopnia szczegółowości ustaleń studium - silniejszy albo słabszy. Ustalenia studium nie muszą być przeniesione wprost do postanowień m.p.z.p., ale postanowienia te nie mogą być z ww. ustaleniami sprzeczne. Studium jest formą realizacji obowiązku prowadzenia polityki przestrzennej przez samorządowe władze lokalne i jest nie tylko aktem określającym założenia lokalnej polityki przestrzennej, lecz zawiera ustalenia wiążące przy sporządzeniu planów. Studium z założenia ma być aktem elastycznym, który jednak zawiera nieprzekraczalne ramy dla swobody planowania przestrzennego (por. np. wyroki WSA: z 05.10.2022 r., II SA/Po 200/22; z 26.10.2022 r., II SA/Go 431/22; dostępne w CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy podkreślić okoliczność, która wynika z przedłożonych Sądowi akt i materiałów planistycznych (por. k. 141-142 akt sądowych), a która najwyraźniej uszła uwagi stron postępowania sądowego (względnie została przez nie, a przynajmniej przez organ, celowo przemilczana), że teren działki nr 177/3 wchodzący w skład obszaru oznaczonego w Planie miejscowym symbolem "1P/U", w obowiązującym Studium został zaliczony do terenów przeznaczonych w tym dokumencie pod funkcję "MW" (a nie "P/U" - jak podano w odpowiedzi na skargę).
Zgodnie z postanowieniami Planu teren oznaczony symbolem 1P/U to teren zabudowy "obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej" (§ 3 pkt 1 lit. g Uchwały), dla którego ustalono lokalizację obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowy usługowej w zabudowie wolnostojącej (§ 15 ust. 19 pkt 1 lit. b Uchwały), a także dopuszczono lokalizację istniejącego punktu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (§ 15 ust. 19 pkt 2 lit. a Uchwały) oraz - bardziej ogólnie - lokalizację przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko z zakresu zabudowy przemysłowej lub magazynowej oraz gospodarowania odpadami, zgodnie z pozostałymi zapisami Planu i przepisami odrębnymi (§ 5 ust. 1 pkt 2 lit. c Uchwały).
Z kolei zgodnie z ustaleniami kierunków Studium (s. 63-64) przyjęte w nim oznaczenie "MW" odnosi się do terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, z funkcją wiodącą – zabudową mieszkaniową wielorodzinną wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i układem komunikacyjnym obsługującym tę zabudowę oraz z funkcją uzupełniającą – usługami nieuciążliwymi towarzyszącymi zabudowie mieszkaniowej, w tym np. usługami sportu, rekreacji, kultury, oświaty, zdrowia, handlu, biur, zieleni urządzonej, placów gier i zabaw (s. 63 Studium).
W ocenie Sądu przeznaczenie w Planie terenu działki nr 177/3 pod zabudowę obiektów produkcyjnych, składów, magazynów lub zabudowę usługową, z dopuszczeniem lokalizacji przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko z zakresu zabudowy przemysłowej lub magazynowej oraz gospodarowania odpadami, pozostaje w sprzeczności z odnośnymi ustaleniami Studium, które dla tego terenu przewidują przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną z nieuciążliwymi usługami towarzyszącymi takiej zabudowie. Niewątpliwie ww. przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, choćby z zakresu gospodarki odpadami, nie sposób uznać za "niezbędną infrastrukturę techniczną" dla zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (w przeciwnym razie należałoby przyjąć, że "wysypisko śmieci" czy PSZOK są konieczny właściwie na każdym osiedlu), a tym bardziej za "nieuciążliwe usługi [zabudowę usługową - uw. Sądu] towarzyszącą zabudowie mieszkaniowej". Ponadto, zdaniem Sąd w niniejszym składzie, funkcja produkcyjna (tu: 1P/U) oraz funkcja mieszkaniowa (tu: 1MW) są tak istotnie różne - zwłaszcza jeśli idzie o uciążliwość tej pierwszej i jej zwykle istotnie negatywny wpływ na środowisko - że co do zasady nie dają się one ze sobą pogodzić i wzajemnie się wykluczają, a przez to nie mogą łącznie współwystępować. Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że przeznaczenie na budownictwo mieszkaniowe oraz przeznaczenie na produkcyjną działalność są to różne przeznaczenia terenu, które pozostają w sprzeczności, a zatem nie można ich pogodzić (zob. wyrok NSA z 25.09.2020 r., II OSK 1154/20, CBOSA).
W konsekwencji Sąd uznał, że do przeznaczenia w Planie miejscowym terenu nieruchomości Skarżącej (działki nr 177/3) pod funkcję produkcyjno-usługową "1P/U") doszło niezgodnie z ustaleniami Studium - w którym dla tego terenu przewidziano funkcję mieszkaniową wielorodzinną ("MW") - a więc z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 147 p.p.s.a., stwierdził nieważności Uchwały w części odnoszącej się do terenu 1P/U w granicach działki nr 177/3 (pkt 1 sentencji wyroku).
Z uwagi na powyższe rozstrzygnięcie, zbędnym było odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących innych aspektów wadliwego, zdaniem Skarżącej, określenia w Planie przeznaczenia terenu ww. nieruchomości.
O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając: poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu od skargi (300 zł), wynagrodzenie należne jej pełnomocnikowi zawodowemu ustalone według stawek minimalnych (480 zł) zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, z późn. zm.) oraz koszt opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa (17 zł) - łącznie 797 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI