IV SA/Po 238/22

IV SA/Po 238/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann /przewodniczący/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Kara administracyjna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 135 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c art. 200 art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 189f art. 189c
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zzr ust. 1 pkt 1-6
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn (2) ust. 1-3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 888
art. 9o ust. 1 ust. 2 art. 9xb pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 09 listopada 2022 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie sprawozdania 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T. S. kwotę 4.695zł (słownie: cztery tysiące sześćset dziewięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wójt Gminy S. , decyzją z dnia 8 grudnia 2021 roku (nr [...]), na podstawie art. 9o, art. 9xb pkt 2 oraz art. 9zb ust. 1b ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 2021, poz. 888 ze zm.), nałożył na T. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą U. , karę pieniężną w wysokości [...] zł za przekazanie po terminie sprawozdania podmiotu prowadzącego działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych za IV kwartał 2019 roku.
Organ nakazał wpłacenie ustalonej kary na rachunek Gminy w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wójt wyjaśnił, że decyzją z dnia 28 grudnia 2018 roku udzielił T. S. zezwolenia na świadczenie usług polegających na prowadzeniu działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy S. .
W dniu 13 sierpnia 2021 roku do organu wpłynęło sprawozdanie, o jakim mowa w art. 9o ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, złożone przez Stronę za IV kwartał 2019 roku.
Organ wyjaśnił, że powyżej wskazane sprawozdanie zostało złożone 559 dni po terminie, gdyż powinno być przekazane do organu do dnia 31 stycznia 2020 roku.
Zgodnie z art. 9xb ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach kara pieniężna za każdy dzień opóźnienia wynosi 100 zł, jednak nie więcej niż za 365 dni. Wysokość kary pieniężnej za [...] dni opóźnienia w złożeniu sprawozdania wynosi [...] zł.
T. S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystał z prawa do odwołania.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie, co do istoty sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W ocenie strony wydane rozstrzygnięcie narusza art. 8 oraz art. 107 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego przez brak poinformowania strony o nieotrzymaniu przez organ sprawozdania w terminie oraz przez brak prawidłowego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji, a także art. 9xb pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez naliczenie kary pieniężnej w wysokości przekraczającej ilość 365 dni opóźnienia, a nadto kar (łącznie dziesięć decyzji) wielokrotnie przekraczających dochody z prowadzonej działalności, co jednocześnie stanowi naruszenie zasady proporcjonalności wynikającej z art. 2 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu odwołania jego autor przede wszystkim podkreślił łączną wysokość kar administracyjnych nałożonych na Skarżącego, dziesięcioma decyzjami, za brak przekazanie sprawozdań w terminie za kolejne kwartalne okresy sprawozdawcze: począwszy od I kwartału 2019 roku aż po II kwartał 2021 roku – w kwocie [...]zł.
Odwołujący się, co do zasady nie kwestionuje faktu, iż spoczywał na nim ustawowy obowiązek sporządzania i składania sprawozdań kwartalnych z prowadzonej działalności, niemniej jednak zakres nałożonej kary oraz fakt, że organ nałożył karę pieniężną za sprawozdania obejmujące okres od stycznia 2019 roku, budzi u strony już uzasadnione zastrzeżenia.
Przepis art. 9xb ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi wyraźnie, że podmiot nie wykonujący swojego obowiązku sprawozdawczego podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni. Norma ta dotyczy "przekazania po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9o" ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zdaniem strony, skoro organ w stosownym czasie zaniechał prowadzenia odrębnych postępowań co do każdego, oddzielnie złożonego sprawozdania, a potraktował złożone sprawozdania po terminie zbiorczo i wszczął na tej podstawie jedno postępowanie administracyjne dotyczące pełnego okresu od stycznia 2019 roku, to winien zastosować explicite normę wynikającą z art. 9xb pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i określić karę pieniężną do wysokości 100 zł za 365 dni, tj. 36.500 zł. Wydanie przez organ I instancji decyzji o przedmiotowej treści doprowadziło zaś do sytuacji, w której nie ma możliwości nałożenia kary pieniężnej w wysokości przekraczającej łączną kwotę [...]zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 14 lutego 2022 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w całości.
Kolegium wskazało na niesporność faktu złożenia wymaganego sprawozdania po terminie. W przepisie art. 9xb pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach mowa jest o przekazaniu po terminie sprawozdania, co koresponduje z art. 9o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który stanowi o obowiązku sporządzania kwartalnych sprawozdań, a zatem dotyczy to obowiązku przekazania pojedynczego sprawozdania za dany kwartał.
Z powołanych przepisów wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że odwołujący się był obowiązany do sporządzania kwartalnych sprawozdań w terminie do końca miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy sprawozdanie, oraz że przekazanie sprawozdania kwartalnego po terminie za każdym razem podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni.
Z powyższych przepisów w żadnym razie nie można wyciągać wniosku, że w przypadkach takich, jak w niniejszej sprawie, gdy podmiot zobowiązany do przekazywania sprawozdań kwartalnych dopuścił się opóźnienia w ich przekazaniu za okresy kwartalne wykraczające poza zakres 365 dni, to organ nakładając karę pieniężną jest ograniczony niejako jednym wspólnym limitem określonym w art. 9xb pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Zdaniem Kolegium wskazany limit dotyczy pojedynczego opóźnienia w przekazaniu sprawozdania za dany kwartał. Wójt zasadnie wszczął dziesięć odrębnych postępowań (a nie jedno wspólne, jak twierdzi Strona) dotyczących przekazania po upływie obowiązujących terminów sprawozdań kwartalnych, które zakończył wydaniem dziesięciu decyzji administracyjnych. Łączna kwota kar jest niewątpliwie wysoka, jednakże wynika ona z braku złożenia w ustawowych terminach sprawozdań obejmujących w sumie okres [...]
Kary zostały nałożone prawidłowo, według stawki określonej w art. 9xb pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który to przepis ma charakter bezwzględny, a określona stawka jest sztywna. Kolegium zaznaczyło, że przywołany w odwołaniu wyrok WSA o sygn. akt IV SA/Po 963/17 – w którym wyrażony został pogląd, że kara pieniężna przewidziana w art. 9xb ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest nadmiernie wysoka – pozostaje stanowiskiem odosobnionym, na dowód czego organ przytoczył inne orzeczenia sądów administracyjnych. Jednocześnie organ zaznaczył, że obowiązek sprawozdawczy powstaje ex lege, zatem organy nie mają obowiązku informowania o nieotrzymaniu sprawozdania. Końcowo SKO wskazało na wynikającą z art. 9zf ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach możliwość wystąpienia o przyznanie ulgi w spłacie zaległych zobowiązań.
T. S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Skarżący zażądał uchylenia obu decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie Skarżącego decyzje zostały wydane z naruszeniem:
1) art. 8 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego przez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania strony postępowania do władzy publicznej, a mianowicie poprzez brak poinformowania Strony o nieotrzymaniu przez organ sprawozdania w terminie, niezwłocznie po upływie terminu do jego złożenia,
2) art. 107 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego przez niewłaściwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, brak prawidłowego i wyczerpującego jej uzasadnienia faktycznego i prawnego,
3) art. 9xb pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez naliczenie kary pieniężnej w niewłaściwej wysokości, a nadto nałożenie kar wielokrotnie przekraczających dochody z prowadzonej działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, co jednocześnie stanowi naruszenie zasady proporcjonalności wynikającej z art. 2 Konstytucji RP;
4) art. 7 i art. 77 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynność koniecznych do prawidłowego wyjaśnienia sprawy,
5) art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego przez uznanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia wniosku, iż naliczone kary pieniężne są karami adekwatnymi i proporcjonalnymi.
W uzasadnieniu skargi jej autor podtrzymał wyrażone w odwołaniu stanowisko o nieproporcjonalności nałożonej kary pieniężnej, której wysokość - zdaniem Skarżącego - za wszystkie uchybienia nie powinna przekroczyć łącznie [...] zł.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a.").
Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 §1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 §1 pkt 3 P.p.s.a.).
Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w argumentacji podniesionej na jej usprawiedliwienie.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888, z późn. zm.; w skrócie "u.u.c.p.g.").
Zgodnie z przepisem art. 9o u.u.c.p.g. podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych jest obowiązany do sporządzania kwartalnych sprawozdań (ust. 1). Sprawozdanie jest przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do końca miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy (ust. 2). Zgodnie natomiast z treścią art. 9xb pkt 2 u.u.c.p.g. – w brzmieniu, które obowiązywało w czasie orzekania przez organy obu instancji (tj. przed nowelizacją wprowadzoną z dniem 09 sierpnia 2022 roku) – podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, który przekazuje po terminie sprawozdanie, o którym mowa w art. 9o, podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni.
W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że w analizowanym okresie sprawozdawczym (IV 2019 roku) na Skarżącym ciążył obowiązek złożenia sprawozdania, o jakim mowa w art. 9o ust. 1 u.u.c.p.g., oraz że wywiązał się on z tego obowiązku po terminie wynikającym z art. 9o ust. 2 u.u.c.p.g.
Jednym z kryteriów wskazywanych w doktrynie, które pozwala odróżnić terminy materialnoprawne od procesowych, jest zdarzenie, w związku z którym rozpoczyna się bieg terminu. Przyjmuje się mianowicie, że jeśli owo zdarzenie ma miejsce w trakcie procesu, to termin ma z reguły charakter procesowy. Natomiast jeżeli zdarzenie ma miejsce przed wszczęciem postępowania, to taki termin z dużym prawdopodobieństwem ma charakter terminu materialnego. Kolejnym wskazywanym kryterium rozróżnienia ww. terminów jest rodzaj (charakter) skutków wywoływanych ich upływem. Otóż, jeśli upływ danego terminu wywołuje bezpośrednio skutki materialnoprawne, to oceniany termin jest zwykle terminem materialnym. Taki termin jest też z reguły terminem nieprzywracalnym (por. M. Wincenciak, Przedawnienie w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2019, ss. 80-84).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy, wypada zauważyć, że obowiązek złożenia sprawozdania, o jakim mowa w art. 9o ust. 1 u.u.c.p.g., oraz określony w art. 9o ust. 2 u.u.c.p.g. termin do jego złożenia, nie są powiązane z żadnym toczącym się postępowaniem administracyjnym. Przeciwnie, to dopiero bezskuteczny upływ tego terminu otwiera drogę do wszczęcia przez organ postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za nieprzekazanie sprawozdania w terminie. Z art. 9xb ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g. jasno wynika też, że upływ ww. terminu wywołuje bezpośrednio skutek o charakterze materialnym, w postaci aktualizacji możności do nałożenia sankcji administracyjnej - kary pieniężnej - za nieterminowe przekazanie sprawozdania.
Powyższe prowadzi do wniosku, że omawiany termin do złożenia kwartalnego sprawozdania jest terminem materialnym, a więc mającym zasadniczo charakter zawity (por. M. Wincenciak, Przedawnienie w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2019, s. 82).
Powyższe rozważania tracą jednak na znaczeniu w okolicznościach kontrolowanej sprawy, która dotyczy nieterminowego złożenia sprawozdania za IV kwartał 2019 roku. Termin na złożenie spornego sprawozdania upływał z dniem 31 stycznia 2020 roku. Dzień rozpoczęcia naliczania kary dziennej (100 zł za każdy dzień) przypadał na 1 lutego 2020 roku. Maksymalna kara nie może przekroczyć 365 dni.
Skarżonym organom umknęło jednak, że zgodnie z treścią art. 15zzr ust. 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.), w brzmieniu ustalonym na dzień 31 marca 2020 roku, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Wskazać jednocześnie należy, że na mocy §1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 roku w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 433 z późn. zm.) w okresie od dnia 14 marca 2020 roku do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszony został stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
Powyższe rozporządzenie utraciło moc z dniem 20 marca 2020 roku. Jednak, na mocy §1 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 roku w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.), w okresie od dnia 20 marca 2020 roku do odwołania (co miało nastąpiło z dniem 16 maja 2022 roku) na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszony został stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
W świetle powołanych przepisu – niezależnie od tego, czy termin do złożenia sprawozdania uzna się za termin procesowy, czy za termin materialnoprawny (a zwłaszcza "zawity" w rozumieniu art. 15zzr ust. 1 pkt 5 powołanej powyżej ustawy o COVID-19) – organy administracji powinny dostrzegać, że okres naliczania kary, a zatem narastająca jej wysokości z każdym kolejny dniem, przypada także po dacie 13 marca 2020 roku, czyli w okresie zawieszenia biegu terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony.
Analiza uzasadnienia kwestionowanych decyzji wskazuje, że organy w ogóle nie rozważały kwestii zawieszenia biegu terminów administracyjnych w kontekście naliczania kary za każdy następny dzień opóźnienia w złożeniu sprawozdania.
Przepis art. 15zzr ustawy o COVID-19 utracił moc z dniem 16 maja 2020 roku, niemniej stan epidemii wprowadzony w Polsce od 20 marca 2020 roku został zniesiony dopiero rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 maja 2022 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1025).
Dostrzegać zatem należy, że na dzień wszczęcia postępowania w kontrolowanej sprawie oraz na dzień wydawania kwestionowanych decyzji obowiązywał przepis art. 15zzzzzn˛ u.COVID-19, dodany z dniem 16 grudnia 2020 roku na mocy art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2255). W myśl przywołanego art. 15zzzzzn˛ u.COVID-19:
1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
– organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu."
Ponownie przypomnieć należy, że chociaż termin do złożenia sprawozdania przypadał przed wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii, to okres naliczania kary, a więc jej ostateczna wysokość wymagała rozważenia przez organy, czy brak zawiadomienia skarżącego o uchybieniu terminu mógł mieć wpływ na wysokość nałożonej kary. Takich rozważań organu w kontrolowanej sprawie zabrakło, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Nie ulega zaś wątpliwości, że tego rodzaju uchybienia organu w toku postępowania mogą negatywnie wpływać na prawa strony, nawet jeżeli nie złożyła ona sprawozdania w terminie.
Już tylko z powyższych względów należało zaskarżone decyzje obu instancji uchylić.
Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu, organy obu instancji błędnie nie rozważyły, czy w kontrolowanej sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej w skrócie K.p.a.), a zwłaszcza jego § 1 pkt 1 (w brzmieniu: "Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa").
Należy w tym miejscu podkreślić, że w związku z tym, iż kwestia dopuszczalności stosowania ww. instytucji prawnej do analizowanego rodzaju kar pieniężnych wywoływała wcześniej rozbieżności w orzecznictwie, Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 09 czerwca 2022 r. podjął uchwałę o sygn. akt III OPS 1/21 (ONSAiWSA 2022, nr 5, poz. 63), w myśl której do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d u.u.c.p.g., stosuje się art. 189f K.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta (pkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., uwzględniając koszt uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu od skargi (w należnej wysokości 1095 zł) oraz wynagrodzenie należne zawodowemu pełnomocnikowi Skarżącego ustalone według stawek minimalnych (w wysokości 3600 zł) zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 w zw. z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, z późn zm.) – łącznie 4695 zł.
Należy wyjaśnić, że Sąd nie orzekł o zwrocie na rzecz strony skarżącej kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł), gdyż zalegające w aktach sądowych sprawy potwierdzenie (jego wydruk lub kopia) przelewu bankowego kwoty tej opłaty jest tożsame z potwierdzeniem transakcji uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, które złożono do akt sprawy o sygn. IV SA/Po 230/22. Udokumentowana opłata (ta sama) została już raz zaliczona do kosztów postępowania sądowego – w tamtej sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę w warunkach związania, o jakim mowa w art. 153 P.p.s.a., organy administracji publicznej uwzględnią wyrażone przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku wskazania i oceny prawne, w szczególności co do konieczności zastosowania w tej sprawie dyspozycji przepisów art. 15zzr oraz art. 15zzzzzn˛ u.COVID-19 oraz rozważenia zasadności zastosowania instytucji z art. 189f K.p.a.
Dodatkowo, w przypadku odpowiedzi negatywnej, organy zbadają, czy z uwagi na wejście w życie z dniem 09 sierpnia 2022 roku nowelizacji art. 9xb ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g. łagodzącej sankcję karną za opóźnienie w przekazaniu kwartalnego sprawozdania, nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 189c K.p.a.