IV SA/Po 226/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-07-18
NSAAdministracyjneŚredniawsa
decyzja środowiskowawygaśnięcie decyzjikodeks postępowania administracyjnegoustawa o udostępnianiu informacji o środowiskuinwestycja budowlanapozwolenie na budowęwarunki zabudowybezprzedmiotowość decyzjikontrola legalnościpostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uznając, że nie zaszły przesłanki do jej wygaśnięcia.

Skarga dotyczyła decyzji odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji polegającej na rozbudowie gospodarstwa chowu bydła. Strona wnioskująca o wygaśnięcie argumentowała, że decyzja stała się bezprzedmiotowa z powodu upływu terminu ważności i niezgodności zrealizowanej inwestycji z pierwotnymi ustaleniami. Sąd uznał, że nie zaszły przesłanki do wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 k.p.a., ponieważ warunek określony w art. 72 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku został spełniony poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę w wymaganym terminie. Sąd podkreślił również, że ewentualne niezgodności z realizacją inwestycji nie są podstawą do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji środowiskowej w trybie art. 162 k.p.a., a raczej mogą być przedmiotem postępowań egzekucyjnych lub nadzoru budowlanego.

Sprawa dotyczyła skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy B. odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (Decyzji UŚ) z 2016 roku. Decyzja UŚ dotyczyła rozbudowy gospodarstwa rolnego o budynek inwentarski. Strona skarżąca wnioskowała o wyeliminowanie Decyzji UŚ z obrotu prawnego, argumentując, że stała się ona bezprzedmiotowa z powodu upływu 6-letniego terminu ważności (art. 72 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku) oraz niezgodności zrealizowanej inwestycji z pierwotnymi ustaleniami raportu o oddziaływaniu na środowisko i decyzji środowiskowej. Sąd administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd wyjaśnił, że termin 6 lat określony w art. 72 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku dotyczy terminu na złożenie wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę lub decyzji o warunkach zabudowy, a nie terminu ważności samej decyzji środowiskowej. Ponieważ decyzje te zostały wydane w terminie, warunek ten został spełniony, a decyzja środowiskowa nie stała się bezprzedmiotowa z tego powodu. Sąd podkreślił również, że ewentualne niezgodności zrealizowanej inwestycji z ustaleniami decyzji środowiskowej nie są podstawą do stwierdzenia jej wygaśnięcia w trybie art. 162 k.p.a. Sankcją za takie niezgodności jest postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 86c ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku lub postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Tryb z art. 162 k.p.a. nie służy do ponownej oceny merytorycznej decyzji środowiskowej ani do badania zgodności zrealizowanej inwestycji z jej ustaleniami. W związku z tym, sąd uznał, że nie zaszły przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia Decyzji UŚ i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę lub decyzji o warunkach zabudowy w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, spełnia warunek określony w art. 72 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, co oznacza, że decyzja środowiskowa nie staje się bezprzedmiotowa z tego powodu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że termin 6 lat dotyczy terminu na złożenie wniosku o wydanie kolejnych decyzji, a nie terminu ważności samej decyzji środowiskowej. Spełnienie tego warunku poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę lub warunkach zabudowy zapobiega bezprzedmiotowości decyzji środowiskowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 162 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis regulujący instytucję stwierdzania wygaśnięcia decyzji, w tym przesłanki bezprzedmiotowości decyzji oraz niedopełnienia warunku.

u.u.i.ś. art. 72 § ust. 3

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Określa 6-letni termin na dołączenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę lub decyzji o warunkach zabudowy.

u.u.i.ś. art. 86c

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Przepis regulujący egzekucję administracyjną wykonania warunków decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które nie zostały uwzględnione w decyzjach inwestycyjnych.

Pomocnicze

u.u.i.ś. art. 86 § pkt 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Dotyczy zgodności decyzji inwestycyjnej z warunkiem lokalizacyjnym przedsięwzięcia określonym w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 4 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.b.

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Argumenty

Odrzucone argumenty

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się bezprzedmiotowa z powodu upływu 6-letniego terminu ważności. Zrealizowana inwestycja jest niezgodna z ustaleniami decyzji środowiskowej, co uzasadnia jej wygaśnięcie na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. Niezgodność zrealizowanej inwestycji z ustaleniami decyzji środowiskowej świadczy o jej bezprzedmiotowości.

Godne uwagi sformułowania

organy obu instancji nie były władne badać merytorycznej prawidłowości (zgodności z prawem) Decyzji UŚ ustalenia decyzji środowiskowej nie stanowią 'warunków' w technicznoprawnym znaczeniu tego słowa, użytym przez ustawodawcę w art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., lecz – jak wynika już z samej nazwy tej decyzji – środowiskowe 'uwarunkowania' realizacji przedsięwzięcia sankcją za ewentualne nieuwzględnienie takich uwarunkowań przy realizacji lub eksploatacji inwestycji zrealizowanej na jej podstawie nie jest 'wygaszenie' decyzji środowiskowej na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. – jak chciałaby tego strona skarżąca – lecz wdrożenie postępowania egzekucyjnego

Skład orzekający

Józef Maleszewski

przewodniczący

Tomasz Grossmann

sprawozdawca

Sebastian Michalski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia decyzji środowiskowych oraz rozróżnienie między 'warunkami' a 'uwarunkowaniami' w kontekście art. 162 k.p.a. i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale stanowi ważny głos w interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście prawa ochrony środowiska.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne rozumienie przepisów proceduralnych i rozróżnianie między różnymi instytucjami prawnymi, nawet jeśli nazwy są podobne. Pokazuje też, że problemy z realizacją inwestycji nie zawsze prowadzą do wygaszenia pierwotnych decyzji środowiskowych.

Decyzja środowiskowa nie wygasa automatycznie – sąd wyjaśnia, kiedy można ją uchylić.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 226/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-07-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 2648/24 - Wyrok NSA z 2026-03-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 162
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 72 ust. 3, art. 77 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 29 stycznia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołań W. R. i J. R., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z 30 listopada 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji własnej tego organu z 24 lutego 2016 r. (znak sprawy: [...]) o środowiskowych uwarunkowaniach.
Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wspomnianą decyzją z 24 lutego 2016 r. (zwaną dalej "Decyzją UŚ") Wójt Gminy B. (dalej jako "Wójt" lub "organ I instancji") ustalił na rzecz M. G. (zwanego dalej "Inwestorem") środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji polegającej na: "Rozbudowie istniejącego gospodarstwa chowu bydła o kolejny budynek inwentarski - obory wraz z niezbędną infrastrukturą dla prawidłowego funkcjonowania, na terenie istniejącego gospodarstwa rolnego, o łącznej obsadzie po rozbudowie = 216,75 DJP w miejscowości P., na działkach o nr ewidencyjnym [...] w obrębie geodezyjnym P. , gmina B.".
Pismem z 21 kwietnia 2022 r. J. R. (dalej jako "Wnioskodawca") zwrócił się do Wójta z wnioskiem "o podjęcie postępowania w sprawie cofnięcia decyzji środowiskowej" – Decyzji UŚ – wskazując, że występuje jako strona postępowania, na prawach właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której powstała wyżej opisana inwestycja, które to prawa zostały dodatkowo podkreślone w wydanym przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 12 lutego 2019 r. o sygn. akt II OSK 746/18. Według Wnioskodawcy wydane dla planowanego przedsięwzięcia decyzje Wójta Gminy B., tj. Decyzja UŚ oraz decyzja z 08 marca 2016 r. nr [...] o warunkach zabudowy (dalej jako "Decyzja WZ") są sprzeczne ze zrealizowaną przez Inwestora inwestycją. W obszernym uzasadnieniu wniosku jego autor ponadto wskazał, że Inwestor powziął działania mające na celu zmianę lokalizacji inwestycji i niektórych rozwiązań w planowanym przedsięwzięciu, które jednak nie uzyskały akceptacji właściwych organów administracji.
W odpowiedzi na wezwanie Wójta do sprecyzowania wniosku, Wnioskodawca w piśmie z 13 czerwca 2022 r. wyjaśnił, że wnioskował o podjęcie postępowania w sprawie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji naruszającej prawo, która ze względu na okoliczności faktyczne nie ma już racji bytu. Decyzja taka, która nie może być wykonana, nie powinna istnieć tylko z tej przyczyny, że w jakimś momencie w przeszłości jej wydanie było uzasadnione. Wnioskodawca nadmienił, że nawet w przypadku braku instytucji stwierdzenia wygaśnięcia, decyzje takie są jednak eliminowane z obrotu prawnego ex lege. Z powołaniem się na wyrok NSA z 09 marca 2010 r. o sygn. akt II OSK 485/09 stwierdził, że wygaszenie takiej decyzji, która niewątpliwie stała się bezprzedmiotowa, leży w szeroko pojętym interesie społecznym oraz że warunki dopuszczalności wygaśnięcia decyzji wynikają z art. 162 k.p.a.
Postanowieniem z 29 grudnia 2022 r. Wójt odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia Decyzji UŚ. Postanowienie to, na skutek odwołania złożonego przez Wnioskodawcę, zostało uchylone postanowieniem SKO z 16 lutego 2023 r.
Przywołaną na wstępie decyzją z 30 listopada 2023 r. Wójt, na podstawie art. 162 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia wygaśnięcia Decyzji UŚ. W uzasadnieniu wyjaśnił, że na mocy Decyzji UŚ, Inwestor uzyskał Decyzję WZ, decyzję z 06 kwietnia 2016 r. zmieniającą Decyzję WZ (dalej jako "ZmDecyzji WZ") oraz wydane przez Starostę Kolskiego (zwanego dalej "Starostą"): decyzję z 04 lipca 2016 r. znak: [...] o pozwoleniu na budowę (zwaną dalej "Decyzją PnB") i decyzję z 30 maja 2017 r. znak: [...] zmieniającą Decyzję PnB (dalej jako "ZmDecyzji PnB"). W związku z tym, jak stwierdził organ I instancji, Inwestor dopełnił określonego warunku w wyznaczonym terminie, o którym mowa w art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.u.i.ś."). Następnie [pismem z 2 września 2019 r., uzupełnionym pismem z 14 czerwca 2020 r.] W. R. (dalej jako "Skarżącą") wystąpiła o stwierdzenie nieważności ZmDecyzji PnB, wskazując na brak spójności i niekompletność dokumentacji, w oparciu o którą wydano z rażącym naruszeniem prawa ww. decyzję, oraz kwestionując m.in. lokalizację budynku obory w zbliżeniu do granicy z jej nieruchomością. Decyzją z 30 października 2020 r. Wojewoda W. odmówił stwierdzenia nieważności ZmDecyzji PnB. Rozstrzygnięcie to, po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, utrzymał w mocy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (w skrócie "GINB") decyzją z 1 kwietnia 2021 r. Oddalając skargę [J. R.] na tę decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 21 września 2021 r. [sygn. akt VII SA/Wa 1117/21] podzielił stanowisko GINB, że projekt budowlany zamienny nie narusza rażąco ustaleń Decyzji UŚ, jak i Decyzji WZ. Dalej w motywach swej decyzji, organ I instancji przywołał jeszcze pismo Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 23 lutego 2022 r. ([...]), w którym organ ten stwierdził, że ustalenie w decyzji o pozwoleniu na budowę miejsca realizacji inwestycji w innym miejscu niż wynikającym z załącznika graficznego raportu o oddziaływaniu na środowisko, jednak nadal w obrębie działki wskazanej w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wypełnia dyspozycję art. 86 pkt 2 u.u.i.ś., tj. zapewnia zgodność decyzji inwestycyjnej z warunkiem lokalizacyjnym przedsięwzięcia określonym w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Przenosząc poczynione ustalenia na grunt art. 162 k.p.a., organ I instancji wskazał, że warunki nałożone w Decyzji UŚ nie wyznaczają terminu, których niewykonanie, zgodnie z art. 162 § 2 k.p.a. stanowiłoby postawę do jej uchylenia. Warunki określone w tej decyzji nadal zobowiązują Inwestora do postępowania zgodnie z wymaganiami przepisów o ochronie środowiska na etapie eksploatacji przedsięwzięcia. Ponadto zgodność zrealizowanego przedsięwzięcia z ustaleniami Decyzji UŚ poddana była analizie przez organ ustalający warunki zabudowy oraz przez Starostę w decyzji zatwierdzającej projekt budowlany, jak również przez organy wyższych instancji, w związku z odwołaniem od decyzji zatwierdzającej projekt budowlany na budowę budynku obory. Z kolei odnosząc się do twierdzeń Wnioskodawcy, że obiekty budowlane, m.in. zbiornik na gnojowicę, są zrealizowane niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym w zakresie pojemności, tj. 1400 m3, Wójt wskazał, że organem właściwym do stwierdzenia ewentualnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego jest organ nadzoru budowlanego.
Odwołania od opisanej decyzji Wójta złożyli J. R. (pismem z 02 grudnia 2023 r.) oraz W. R. (pismem z 12 grudnia 2023 r.), którzy wnieśli o uchylenie tej decyzji i rozpatrzenie meritum sprawy. W motywach odwołań wytknęli, że wydając ww. decyzję, Wójt, choć zastosował się do wskazań zawartych w poprzedzającym ją postanowieniu SKO, to nie dokonał żadnej czynności zmierzającej do oceny zgodności zrealizowanej inwestycji w stanie faktycznym, z dokumentami wydanymi dla tej inwestycji w obszarze uzgodnień środowiskowych, a w szczególności nie odniósł się do rozbieżności pomiędzy zrealizowaną inwestycją, a dotyczącymi jej ustaleniami z raportu oddziaływania na środowisko czy uzgadniającego postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P.. Ponadto stwierdzili, że Decyzja UŚ nie jest możliwa do realizacji w kształcie dla niej zakreślonym w procedurze środowiskowej. Minął 6-letni okres ważności tej decyzji, a w obszarze, w której miała scharakteryzowana inwestycja powstać, powstały inne obiekty, które trwale uniemożliwiają realizację inwestycji opisanej Decyzją UŚ. Przepisy art. 162 k.p.a. dają możliwość stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, a tym samym wyeliminowania jej z obrotu prawnego, w sytuacji, kiedy jest ona niemożliwa do zrealizowania, a termin jej ważności już upłynął – co zgodnie zarzucili Decyzji UŚ autorzy odwołań.
Utrzymując w mocy decyzję Wójta z 30 listopada 2023 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 29 stycznia 2024 r. – SKO w uzasadnieniu, nader drobiazgowo zreferowawszy dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia Decyzji UŚ, a także przebieg obejmującego ją procesu inwestycyjnego i dalsze orzeczenia w tym procesie zapadłe, wyjaśniło że skoro Inwestor skorzystał z dostępnych możliwości, wykorzystując w dalszym procesie inwestycyjnym ostateczną Decyzję UŚ, to aktualnie nie można uznać, by decyzja ta stała się bezprzedmiotowa. Decyzja ta objęła swoim zakresem zrealizowaną następnie inwestycję, a określone w niej uwarunkowania nadal zobowiązują Inwestora do postępowania zgodnie z wymaganiami przepisów o ochronie środowiska na etapie eksploatacji przedsięwzięcia. Ponadto SKO podniosło, że w stanie prawnym i faktycznym tej sprawy – w tym z uwagi na treść osnowy Decyzji UŚ, uniemożliwiającą wyodrębnienie podzielnych części zrealizowanej inwestycji – nie byłoby możliwe orzekanie przez właściwe organy o wygaśnięciu tylko części ww. decyzji środowiskowej. Poza tym ani art. 72 ust. 3 u.u.i.ś., ani żaden inny przepis tej ustawy nie nakazuje wygaśnięcia decyzji środowiskowej. A wobec stanowiska Inwestora wyrażonego w toku postępowania, jej wygaśnięcie nie leży także w jego interesie. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania o braku oceny zgodności zrealizowanej inwestycji z dokumentami dla niej wydanymi, w tym w obszarze uzgodnień środowiskowych, SKO podkreśliło, że sporna Decyzja UŚ nie może być badana merytorycznie przez organ orzekający w trybie art. 162 k.p.a. Podobnie zainicjowany przez Wnioskodawcę tryb z art. 162 k.p.a. nie stanowi podstawy dla przeprowadzenia ponownej procedury środowiskowej, ani też do zmiany spornej decyzji. W konsekwencji, sygnalizowane wadliwości wydanej Decyzji UŚ są irrelewantne w kontekście oceny przesłanek wygaszenia decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO złożyła W. R., która wniosła o "uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organów pierwszych instancji z powodu wskazanych w uzasadnieniu naruszeniach, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych". Uzasadnienie skargi jej autorka ograniczyła wszakże do stwierdzenia, że "decyzja ta została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa".
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 r. Skarżąca podtrzymała wnioski i wywody skargi. Ponadto podkreśliła, że Decyzja UŚ powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, ponieważ co innego opisano w tej decyzji i poprzedzającym ją raporcie, a co innego zrealizowano w rzeczywistości. Zmieniono nie tylko lokalizację inwestycji, ale nawet technologię produkcji w części budynku. W efekcie nieruchomość Skarżącej znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, które jest bardzo uciążliwe, zwłaszcza jeśli idzie o odory.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 stycznia 2024 r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. z 31 listopada 2023 r. ([...]) o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji tego ostatniego organu z 24 lutego 2016 r. (znak sprawy: [...]) o środowiskowych uwarunkowaniach ("Decyzji UŚ").
Podstawę prawną ww. decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, na czele z art. 162 tego kodeksu – który stanowi, że:
"§ 1. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja:
1) stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony;
2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku.
§ 2. Organ administracji publicznej, o którym mowa w § 1, uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie.
§ 3. Organ stwierdza wygaśnięcie decyzji lub uchyla decyzję na podstawie przepisów § 1 i 2 w drodze decyzji."
– w zakresie, w jakim artykuł ten reguluje instytucję stwierdzania wygaśnięcia decyzji.
Od razu należy zastrzec, że – jak trafnie zauważyło SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – w ramach kontrolowanego postępowania administracyjnego, które toczyło się w trybie wyżej przywołanych przepisów art. 162 k.p.a., organy obu instancji (tj. Wójt i SKO) nie były władne badać merytorycznej prawidłowości (zgodności z prawem) Decyzji UŚ, ani poprzedzającej jej wydanie procedury środowiskowej, a tym bardziej – takiej procedury ponownie przeprowadzać. Podobnie nie były władne badać, czy sporna inwestycja została zrealizowana zgodnie z wszystkimi uwarunkowaniami określonymi w tej decyzji, a jedynie mogły ocenić, czy do jej realizacji doszło "na podstawie" ww. decyzji środowiskowej. Organy musiały się bowiem ograniczyć do oceny, czy w odniesieniu do Decyzji UŚ doszło do ziszczenia się przesłanek wygaszenia decyzji, określonych w art. 162 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a.
Sąd podziela stanowisko organów obu instancji o braku podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia Decyzji UŚ – a to z następujących względów.
Po pierwsze, wbrew twierdzeniom Wnioskodawcy i Skarżącej nie doszło do "utraty ważności" ww. decyzji na podstawie art. 72 ust. 3 u.u.i.ś.
W myśl tego przepisu: "Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1, oraz zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1a. Złożenie wniosku lub dokonanie zgłoszenia następuje w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 4 i 4b [które to przepisy w odniesieniu do wzmiankowanych w nim rodzajów przedsięwzięć, do których nie zalicza się sporna inwestycja, wydłużają ww. termin do 10 lat – uw. Sądu]". Pośród decyzji, o których mowa we wzmiankowanym art. 72 ust. 1 u.u.i.ś., zostały wymienione m.in. decyzje o pozwoleniu na budowę (pkt 1), wydawane na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (w skrócie "p.b.") oraz decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (pkt 3)., wydawane na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (w skrócie "u.p.z.p."), które to zbiorcze określenie obejmuje decyzje o warunkach zabudowy oraz decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (por. art. 4 ust. 2 u.p.z.p.).
Skoro zaś – co bezsporne – przed upływem 6-letniego terminu określonego w cytowanym art. 72 ust. 3 u.u.i.ś. doszło do wydania zarówno decyzji Wójta z 08 marca 2016 r. nr [...] o warunkach zabudowy ("Decyzji WZ") oraz zmieniającej ją decyzji Wójta z 06 kwietnia 2016 r. ("ZmDecyzji WZ"), a także decyzji Starosty z 04 lipca 2016 r. znak: [...] o pozwoleniu na budowę ("Decyzji PnB") oraz zmieniającej ją decyzji Starosty z 30 maja 2017 r. znak: [...] ("ZmDecyzji PnB"), to – jak zasadnie stwierdził organ I instancji – niewątpliwie doszło w ten sposób do spełnienia "warunku", o jakim mowa w ww. przepisie.
W konsekwencji brak jest podstaw do twierdzenia o "utracie ważności" przez Decyzję UŚ, która – według strony skarżącej – miałaby prowadzić do bezprzedmiotowości tej decyzji w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.
Po drugie, wbrew stanowisku Wnioskodawcy i Skarżącej, ewentualne niedochowanie przez Inwestora przy realizacji spornej inwestycji określonych ustaleń zawartych w Decyzji UŚ, nie jest równoznaczne z "niedopełnieniem warunku" uzasadniającym stwierdzenie wygaśnięcie tej decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a.
Albowiem, wbrew występującej zbieżności słownej (homonimii), poszczególne ustalenia (nazywane niekiedy myląco, nawet przez samego ustawodawcę, "warunkami" realizacji przedsięwzięcia; por. np. art. 77 ust. 1 u.u.i.ś.) zamieszczane w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie stanowią "warunków" w technicznoprawnym znaczeniu tego słowa, użytym przez ustawodawcę w art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., lecz – jak wynika już z samej nazwy tej decyzji – środowiskowe "uwarunkowania" realizacji przedsięwzięcia (zob. art. 71 ust. 1 u.u.i.ś.).
Dlatego też sankcją za ewentualne nieuwzględnienie takich uwarunkowań przy realizacji lub eksploatacji inwestycji nie jest "wygaszenie" decyzji środowiskowej na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. – jak chciałaby tego strona skarżąca – lecz wdrożenie postępowania egzekucyjnego, wyraźnie przewidzianego przez ustawodawcę w art. 86c u.u.i.ś. Przepis ten stanowi, że: "Wykonanie warunków decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które nie zostały uwzględnione w decyzjach, o których mowa w art. 86, podlega egzekucji administracyjnej w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o ile przedsięwzięcie jest realizowane". Wprawdzie cytowany przepis wszedł w życie z dniem 01 stycznia 2017 r. – a więc już po wydaniu Decyzji UŚ – ale w braku odmiennych przepisów przejściowych znajduje zastosowanie również do egzekwowania ustaleń ("warunków") zamieszczonych w decyzjach środowiskowych wydanych przed tym dniem, zgodnie z podstawową regułą intertemporalną: bezpośredniego działania ustawy nowej.
W konsekwencji ewentualne nieuwzględnienie przez Inwestora określonych uwarunkowań Decyzji UŚ w toku realizacji lub późniejszej eksploatacji inwestycji zrealizowanej na jej podstawie nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia przez organy wygaśnięcia tej decyzji w oparciu na art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., lecz, co najwyżej, do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, o jakim mowa w art. 86c u.u.i.ś.
Po trzecie, podobnie ewentualne odstępstwa od uwarunkowań Decyzji UŚ przy realizacji spornej inwestycji nie świadczą o "bezprzedmiotowości" tej decyzji w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., lecz, co najwyżej, o wadliwości wykonania ("uskutecznienia") tej decyzji na dalszych etapach procesu inwestycyjnego, a w ostateczności – o wadliwości (niezgodności z prawem) zrealizowanej inwestycji. Usuwaniu takiej wadliwości nie służy jednak tryb z art. 162 k.p.a., lecz inne szczególne rodzaje i tryby postępowania administracyjnego – z których strona skarżąca po części zresztą już korzystała (wnioskując m.in. o stwierdzenie nieważności ZmDecyzji PnB) – w tym także ewentualne postępowania legalizacyjne / naprawcze przed organami nadzoru budowlanego.
W ramach tych postępowań Decyzja UŚ może zaś, i w praktyce będzie, stanowić istotny punkt odniesienia dla oceny prawidłowości (zgodności z prawem) kolejnych decyzji wydanych na jej podstawie (czego dowodzą w szczególności rozważania przedstawione w ww. wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt VII SA/Wa 1117/21), a także, finalnie, legalności zrealizowanej inwestycji.
Tym bardziej nie sposób mówić w takim przypadku o "bezprzedmiotowości" Decyzji UŚ.
Mając wszystko to na uwadze, Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że w odniesieniu do Decyzji UŚ nie wystąpiła żadna z przesłanek, która uzasadniałaby stwierdzenie jej wygaśnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI