IV SA/Po 214/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-08-31
NSAinneWysokawsa
szkolnictwo wyższestypendium rektoraprawo o szkolnictwie wyższym i nauceterminyświadczenia dla studentówinterpretacja przepisówdecyzja administracyjnapostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania stypendium Rektora, uznając, że 6-letni okres uprawniający do świadczeń należy liczyć od momentu faktycznego ich pobierania, a nie od początku studiów.

Skarżąca E. W. została pozbawiona stypendium Rektora z powodu przekroczenia 6-letniego okresu studiowania. Odwoławcza Komisja Stypendialna uznała, że okres ten należy liczyć od momentu podjęcia studiów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że 6-letni okres uprawniający do świadczeń powinien być liczony od momentu ich faktycznego pobierania, a nie od początku studiów. Sąd wskazał również na błędy proceduralne w decyzjach organu, w tym wadliwe uzasadnienie i niewłaściwą instancję odwoławczą.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania stypendium Rektora dla studentki E. W., która przekroczyła 6-letni okres studiowania. Odwoławcza Komisja Stypendialna uznała, że okres ten należy liczyć od momentu podjęcia studiów, niezależnie od faktycznego pobierania świadczeń. Skarżąca argumentowała, że okres ten powinien być liczony od momentu faktycznego pobierania stypendium, a nie od początku studiów, powołując się na stan zdrowia i przerwy w nauce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Sąd uchylił decyzje organu, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, w tym wadliwe uzasadnienie decyzji pierwszej instancji oraz wydanie decyzji drugiej instancji przez niewłaściwy organ. Kluczową kwestią było jednak rozstrzygnięcie sporu interpretacyjnego dotyczącego art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że 6-letni okres uprawniający do świadczeń należy liczyć od momentu ich faktycznego pobierania, a nie od momentu podjęcia studiów. Sąd podkreślił, że znaczenie ma fakt, czy student występuje o świadczenia i je pobiera, a nie samo posiadanie statusu studenta. Wskazano również na orzecznictwo NSA i WSA potwierdzające tę interpretację. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

6-letni okres przysługiwania świadczeń należy liczyć od momentu faktycznego pobierania świadczeń przez studenta, a nie od momentu podjęcia studiów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie 'przysługiwania świadczenia' odnosi się do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej i jest jej beneficjentem, a nie do samego posiadania statusu studenta. Powołano się na orzecznictwo NSA i WSA oraz uzasadnienie projektu ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.s.w.n. art. 93 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

6-letni okres przysługiwania świadczeń należy liczyć od momentu faktycznego pobierania świadczeń, a nie od momentu podjęcia studiów.

Pomocnicze

u.s.w.n. art. 86 § ust. 1 pkt 1-4

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.s.w.n. art. 87

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

K.p.a. art. 104 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 1, § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji musi być wyczerpujące i odnosić się do indywidualnej sytuacji strony.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

6-letni okres przysługiwania świadczeń należy liczyć od momentu faktycznego pobierania stypendium, a nie od początku studiów. Decyzja II instancji została wydana przez niewłaściwy organ (Odwoławczą Komisję Stypendialną zamiast Rektora). Uzasadnienie decyzji organu I instancji było wadliwe i nie odnosiło się do indywidualnej sytuacji studentki.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu, że 6-letni okres przysługiwania świadczeń należy liczyć od momentu podjęcia studiów. Argumentacja organu o braku możliwości finansowych na zwiększenie liczby przyznanych stypendiów (choć nie była to główna podstawa odmowy w II instancji).

Godne uwagi sformułowania

pojęcie 'przysługiwania świadczenia' nie jest pojęciem tożsamym z pojęciem 'posiadania statutu studenta' nie można podzielić poglądu, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium, nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera 6-letni okres powiązano więc bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta

Skład orzekający

Maria Grzymisławska-Cybulska

przewodniczący

Monika Świerczak

członek

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja 6-letniego okresu uprawniającego do świadczeń dla studentów (stypendium Rektora) oraz kwestie proceduralne związane z wydawaniem decyzji administracyjnych w sprawach świadczeń studenckich."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją z 18 grudnia 2021 r., choć sąd odniósł się również do jej skutków. Interpretacja może być stosowana do spraw rozstrzyganych na podstawie przepisów sprzed nowelizacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego dla studentów tematu stypendiów i ich limitów czasowych, a także błędów proceduralnych popełnianych przez uczelnie, co czyni ją interesującą dla szerokiego grona odbiorców.

Czy 6 lat studiów to zawsze koniec z rektorskim stypendium? Sąd administracyjny wyjaśnia!

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 214/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Maria Grzymisławska-Cybulska /przewodniczący/
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 478
art. 93 ust. 2 pkt 1, art. 86 ust. 1 pkt 1-4, art. 87
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędziowie WSA Monika Świerczak WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu P. z dnia 31 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium Rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu P. z dnia 10 listopada 2021r. nr [...]; 2. zasądza od Uniwersytetu Przyrodniczego w P. na rzecz skarżącej E. W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 22 października 2021r. E. W. (zwana dalej także "Wnioskodawczynią" lub "Skarżącą") zwróciła się o przyznanie jej stypendium Rektora Uniwersytetu P. za wyróżniające wyniki w nauce. Wskazała, że liczba punktów za średnią (średnia ocen x 10) jaką uzyskała wyniosła [...] punktów.
Decyzją z 10 listopada 2021r. Odwoławcza Komisja Stypendialna na podstawie art. 86 i art. 91-94 ustawy z dnia 20 lipca 2018r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 85 ze zm., dalej "u.s.w.n.") w zw. z art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 256, dalej "K.p.a.") oraz na podstawie § 22 - § 27 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu P. stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora nr [...] z dnia [...] października 2020r. (dalej "Regulamin") stwierdziła, że Pani E. W. nr [...] nie otrzymuje stypendium Rektora Uniwersytetu P. w roku akademickim [...].
W uzasadnieniu decyzji Odwoławcza Komisja przytoczyła treść § 22 Regulaminu świadczeń dla studentów UPP. Następnie Komisja przytoczyła treść art. 91 ust. 3 u.s.w.n., zgodnie z którym stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Do ustalenia tej liczby Komisja uwzględnia zarówno studentów z listy rankingowej sporządzonej przez właściwe dziekanaty, jak i studentów rekomendowanych za osiągnięcia naukowe, artystyczne i wysokie osiągnięcia sportowe. Uczenia nie dysponuje możliwościami finansowymi na zwiększenie przyznanych stypendiów powyżej 10% liczby studentów danego kierunku. Wobec powyższego Odwoławcza Komisja Stypendialna postanowiła, jak w sentencji.
Pismem z dnia 30 listopada 2021 r. E. W. wniosła odwołanie od decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej do Rektora Uniwersytetu P. zarzucając naruszenie art. 93 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez nieuprawnione przyjęcie, że niemożliwe stało się przyznanie stypendium z uwagi na przekroczenie przez E. W. okresu 6 lat od chwili podjęcia po raz pierwszy studiów. Sformułowała za tym wniosek o pozytywne rozpoznanie wniosku.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" nie jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statutu studenta". Odwołując się do przepisu art. 92 ust. 1 u.s.w.n. nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje przez cały rok kalendarzowy, a okres ten brany jest pod uwagę przy ustaleniu 6-letniego maksymalnego okresu w jakim świadczenie przysługuje. Zaznaczono, że przyczyną zaprzestania i wznowienia studiów był stan zdrowia uniemożliwiający dalszą naukę. W przeszłości nie spełniała warunków do uzyskania stypendium Rektora i dopiero w roku akademickim [...] znalazła się na liście rankingowej.
Decyzją nr [...] z dnia 31 stycznia 2022 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu P. (zwana dalej także "Organem", "OKS") orzekła, że E. W. nr [...] studentka 3 semestru studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku [...] nie otrzymuje stypendium Rektora w roku akademickim [...]. Decyzje wydano na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1, ust. 2 -3, art. 87 ust. 1, art. 88, art. 92 ust. 1, art. 93 i art. 94 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 85, z późn. zm. w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256) oraz na podstawie § 7, § 10 - § 18 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu P. stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora nr [...] z dnia 01 października 2019 r.
W uzasadnieniu Organ wyjaśnił, że "A. S." nie spełnia warunków otrzymania pomocy materialnej, określonych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz Regulaminie świadczeń dla studentów Uniwersytetu P. ponieważ upłynął jej okres przysługiwania świadczeń.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt. 1 ustawy "świadczenia [...] przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat." Natomiast widoczny w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on okres studiów E. W. przedstawia się następująco:
- Uniwersytet E. : od [...] r.;
- Uniwersytet E. : od [...] r.;
- Uniwersytet E. : od [...] r.;
- Uniwersytet P. : od [...] r.;
- Uniwersytet P. : [...] do nadal.
Jak ocenił Organ, do dnia 01 października 2021 r. łączny okres studiowania przekroczył 72 miesiące.
Przywołując interpretację Ministerstwa Edukacji i Nauki dotyczącą art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (dostępną na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji i Nauki), Organ uznał, że nie może być przyznane stypendium dla osób niepełnosprawnych ani żadna inna forma pomocy materialnej. Jako podmiot administracji publicznej Uniwersytet jest zobowiązany działać na podstawie i w granicach prawa. Pouczono, że decyzja jest ostateczna i przysługuje od niej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Pismem z dnia 08 marca 2022 r. E. W. (zwana dalej także "Skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu P. nr [...] z dnia 31 stycznia 2022 r. o odmowie przyznania stypendium Rektora w roku akademickim [...], zaskarżając ją w całości i żądając "uchylenia decyzji, dokonanie wyrównania nieotrzymanych świadczeń (stypendium Rektora) od listopada" oraz zasądzenia od Organu zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Skarżąca potwierdziła, że jej łączny okres studiowania przekroczył 72 miesiące. Skarżąca nie zgodziła się jednak z otrzymaną decyzją, ponieważ jej zdaniem na gruncie Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce pojęcie "przysługiwania świadczenia" nie jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Zdaniem Skarżącej, pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Toteż, nie można podzielić poglądu, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium, nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków, do których zalicza się posiadanie statusu studenta, wyrażenie woli ubiegania się o pomoc oraz spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych dla świadczeń danej kategorii. Jak wskazała Skarżąca, w przeszłości nie spełniała warunków do uzyskania stypendium Rektora i dopiero w roku akademickim [...] znalazła się na liście rankingowej.
Nadto, Skarżąca zwróciła uwagę, że zgodnie z art. 92 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres 9 miesięcy w roku (od października do czerwca). W roku akademickim student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez okres 3 miesięcy (od lipca do września). W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy, a okres ten brany jest pod uwagę przy ustalaniu 6-letniego maksymalnego okresu, w jakim świadczenie przysługuje.
Skarżąca podała także, że z uwagi na swój stan zdrowia kilkukrotnie zaprzestawała i wznawiała studia.
W odpowiedzi na skargę z dnia 04 kwietnia 2022 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu P. wniosła o oddalenie skargi w całości.
W uzasadnieniu Organ wyjaśnił ponownie, że Skarżącej odmówiono przyznania stypendium Rektora w roku akademickim [...] z uwagi na fakt, iż upłynął okres przysługiwania świadczeń określony w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Zdaniem Organu, oznacza to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesiące), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Okres ten odpowiada maksymalnemu czasowi trwania studiów stacjonarnych łącznie pierwszego i drugiego stopnia albo jednolitych studiów magisterskich (art. 65 ustawy), a więc w tym zakresie system jest spójny. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera.
Organ podniósł, że w praktyce w systemie teleinformatycznym istnieje jedynie informacja o okresach studiowania danego studenta - system sam generuje informacje kiedy okres 72 miesięcy został przekroczony i w ten sposób uczelnie mogą określić sumaryczny okres kształcenia wyższego danego studenta (kiedy student zmienia uczelnie wyższe). Toteż, zdaniem organu, okres 6-letni przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy, co następuje z chwilą ślubowania, ponieważ w praktyce nie istnieje inna możliwość weryfikacji upływu 6 lat.
Organ zaznaczył, że Skarżąca prezentuje jedynie wykładnię językową, którą uznać należy za wadliwą, bowiem jest niewystarczająca i pozbawiona wykładni systemowej, a w konsekwencji stoi w sprzeczności z systemem pobierania świadczeń w szkolnictwie wyższym z powodów wskazanych poniżej. Zdaniem Organu, ustawodawca określił obowiązujący wszystkich studentów jednakowy okres przysługiwania świadczeń w ramach studiów (6 lat), umożliwiający ukończenie studiów ze wsparciem z budżetu państwa w regulaminowym czasie (np. studia jednolite magisterskie trwają 5 lat, student ma prawo do rocznego urlopu dziekańskiego, a więc łącznie 6 lat). Każdy student dysponuje potencjalną możliwością korzystania ze świadczeń przez ten sam okres, zaś realizacja tego uprawnienia w sposób oczywisty jest uwarunkowana indywidualnie i uzależniona od spełniania kryteriów otrzymania stypendiów i zapomogi, decyzji studenta co do wyboru kierunku studiów i sposobu realizacji procesu kształcenia. Nie każdy student będzie zatem korzystał z tego uprawnienia przez taki sam okres, w szczególności jest to uzależnione od indywidualnej sytuacji i potrzeb studenta. Sprzyja to, zdaniem Organu, racjonalnemu planowaniu przez studentów ścieżki kształcenia z uwzględnieniem 6-letniego okresu przysługiwania prawa do świadczeń. Organ zwrócił uwagę, że prawo do świadczeń ściśle związane z okresem studiowania na kierunku studiów ma także funkcję dyscyplinującą do terminowej realizacji toku studiów.
Organ podniósł, że zaprezentowane stanowisko uwzględnia także wykładnię historyczną, bowiem omawiana regulacja jest rozwinięciem obowiązującej w poprzednim stanie prawnym zasady określonej w art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.). W myśl bowiem ówcześnie obowiązujących przepisów studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuował naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługiwały świadczenia, chyba że kontynuował on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres 3 lat. Ograniczenie czasowe uprawnienia do świadczeń w ramach studiów dotyczyło, podobnie jak obecny 6-ietni okres, wszystkich studentów, niezależnie od czasu trwania studiowanego kierunku, jednakże funkcjonowało ono wyłącznie na studiach kontynuowanych w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. Zdaniem Organu, rozwiązanie to, poprzez brak czasowego limitu prawa do świadczeń na studiach pierwszego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich, umożliwiało nieograniczone studiowanie ze wsparciem z budżetu państwa na kolejnych kierunkach studiów bez ich ukończenia, co niejednokrotnie prowadziło do nadużywania przez studentów prawa do otrzymywania świadczeń.
Odnosząc się do zaprezentowanego przez Skarżącą stanowiska w sprawie, Organ podniósł, że stoi ono w sprzeczności z celem systemu świadczeń dla studentów oraz pozostałymi regulacjami art. 93 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, a także możliwości jego praktycznego zastosowania, np. w zakresie zapomogi, która jest świadczeniem jednorazowym, zatem nie sposób określić upływu 6-letniego okresu przysługiwania zapomogi w oderwaniu od okresu studiów. Przyjmując wykładnię prezentowaną przez Skarżącą, student mógłby uczynić ze stypendiów swoje centrum utrzymania finansowego, rozpoczynając rok rocznie studia i ich nie kończyć, a następnie w kolejnym roku podejmować nowe studia i znów ich nie kończyć, aż upłynie mu 6 lat pobierania świadczeń i nie zdobywając przy tym tytułu.
Organ zauważył także, że w praktyce okres uprawnienia do danego świadczenia byłby niekiedy trudny do zweryfikowania przez organy przyznające świadczenie - student przenoszący się z innej uczelni rozpoczyna na nowej uczelni z pustą kartoteką, a nowa uczelnia nie ma wiadomości odnośnie pobierania świadczeń studenta na poprzedniej uczelni (brak takiej informacji, o czym wspomniano wyżej). Ponadto, należy zauważyć, że interpretacja utożsamiająca przysługiwanie świadczenia z jego otrzymywaniem jest niemożliwa do zastosowania w odniesieniu do zapomogi, która jest świadczeniem jednorazowym. Nie sposób bowiem według tej interpretacji określić daty początkowej i daty końcowej upływu 6-letniego okresu przysługiwania zapomogi (niepowiązanego z okresem studiów), skoro nie jest ona przyznawana na konkretny okres, lecz jednorazowo.
Powołując się na argumentację świadczącą o wadliwości wykładni prezentowanej przez Skarżącą, Organ wskazał na nowelizację przywołanych przepisów z dniem 18 grudnia 2021 roku. Otóż zgodnie z aktualnym, nowym brzmieniem przepisów art. 93 ust. 4, ust. 5, ust. 6 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. W tym kontekście Organ zaznaczył, że ustawodawca nie wyeliminował z przepisów odnoszących się do okresu trwania prawa pobierania świadczeń przez studenta zwrotu "przysługują świadczenia" i nadal mogą one budzić wątpliwości interpretacyjne. Natomiast, w dalszych przepisach doprecyzowano co się wlicza do takiego okresu. Gdyby przyjąć wykładnię prezentowaną przez Skarżącą nowe brzmienie przepisów nie miałoby sensu - zgodnie z takim stanowiskiem student miałby prawo pobierania świadczeń przez okres np. 9 miesięcy (przy studiach pierwszego stopnia), przy czym te 9 miesięcy rozumiano by jako faktycznie pobieranie świadczeń, a tym samym do tego okresu wliczałoby się wszystkie rozpoczęte semestry na studiach - i to w których pobierałby świadczenia. Wykładnia językowa, którą posiłkuje się Skarżąca tworzyłaby w powyższych okolicznościach sytuację bez wyjścia i wzajemnie sprzeczną, nie wspominając o spójności przepisów.
Reasumując, zdaniem Organu, wykładnia przepisów prezentowana przez Skarżącą jest niepełna i niewyczerpująca, a także oderwana od wykładni historycznej, systemowej i funkcjonalnej. Uznać należy, iż pogląd, zgodnie z którym okres 6 lat przysługiwania świadczenia byłby tożsamy z okresem 6 lat faktycznego pobierania świadczenia przez studenta, jest wadliwy.
Zarządzeniem Sędziego sprawozdawcy z 04 lipca 2022r. Odwoławcza Komisja Stypendialna została wezwana do uzupełnienia akt administracyjnych sprawy poprzez nadesłanie:
a. oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii "decyzji z dnia [...] listopada 2021 r. o nieprzyznaniu stypendium Rektora, która przywołana została przez Skarżącą w treści jej odwołania z dnia [...] listopada 2021 r. do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu P. ;
b. zwrotnego potwierdzenia odbioru przez Skarżącą decyzji z dnia [...] listopada 2021 r. o nieprzyznaniu stypendium Rektora na rok akademicki [...]";
c. pełnej informacji o przydzielonych świadczeniach na rzecz Skarżącej E. W. przez Uniwersytet uwidocznionej w systemie "Wirtualny Dziekanat".
Przy czym wskazano w wezwaniu, że w przekazanych aktach administracyjnych zawarto wydruk z "Wirtualnego Dziekanatu" uwidaczniający wyłącznie złożone wnioski, pomijając dalszą część informacji zawartych w "Wirtualnym Dziekanacie" o przydzielonych świadczeniach (k. 27 akt sąd.).
Uniwersytet w odpowiedzi z 6 lipca 2022r. poinformował, że nie może przesłać oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji z dnia [...] listopada 2021 r. oraz zwrotnego poświadczenia odbioru przez Skarżącą decyzji o nieprzyznaniu stypendium Rektora ponieważ taka decyzja nie istnieje. Decyzja odmowna została wydana dnia [...] listopada 2021r.
Po ponownym wezwaniu z 09 sierpnia 2022r. o przesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji z dnia [...] listopada 2021 r., o której wspomniani w piśmie z 6 lipca 2022r. oraz zwrotnego poświadczenia odbioru przez Skarżącą decyzji o nieprzyznaniu stypendium Rektora, Organ przesłał kopię decyzji z [...] listopada 2021r. Wskazał, że decyzja jest elektroniczna, którą studentka odebrała w "Wirtualnym Dziekanacie". Jako zwrotne potwierdzenie odbioru przez Skarżącą przesłano wydruk zrzutu z systemu stypendialnego wraz z informacją o wydaniu decyzji elektronicznej, podpisanej, w formacie PDF oraz datą odebrania przez studentkę w systemie eHMS (k. 61-62 akt sąd.). Przy czym podkreślono, że studentka wyraziła zgodę na otrzymywanie decyzji drogą elektroniczną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 18 lipca 2022 r., na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (k. 44 akt sąd.). Strony zostały o tym poinformowane oraz umożliwiono im złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie (k. 46, 50 akt sąd.).
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej dalej – "P.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 P.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu P. z 31 stycznia 2022r. stwierdzająca, że Pani E. W. nr [...] studentka 3 semestru studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku [...] "nie otrzymuje" stypendium Rektora w roku akademickim [...].
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 478, zwanej dalej "u.s.w.n.", w brzmieniu przed 18 grudnia 2021r.), a także przepisy wewnętrzne Uniwersytetu P. w postaci Załącznika do Zarządzenia Rektora UPP nr [...] z dnia 1 października 2020r. stanowiącego Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu P. .
W pierwszej kolejności przywołać należy treść przepisu art. 86 ust. 1 u.s.w.n., zgodnie z którym student może ubiegać się o: stypendium socjalne; stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora, stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1- 4 oraz odmowa jego przyznania następuje w drodze decyzji (ust. 2 u.s.w.n.). Na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji (ust. 3 u.s.w.n.). Oznacza to, że zarówno przyznanie, jak i odmowa przyznania świadczenia odbywa się w formie decyzji administracyjnej. Do decyzji podejmowanych przez właściwe organy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie K.p.a. oznacza konieczność stosowania przez organ procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony.
Nadto z § 2 ust. 2 Regulaminu wynika, że stypendium Rektora przyznaje Odwoławcza Komisja Stypendialna (OKS). Nadto z treści § 29 Regulaminu wynika, że decyzje dotyczące świadczeń, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 1-4 są, wydawane i doręczane w formie elektronicznej. Decyzje podpisuje podpisem elektronicznym przewodniczący Komisji. Student otrzymuje decyzję na swoje konto w Wirtualnym Dziekanacie. Od decyzji OKS przysługuje odwołanie do Rektora, składane za pośrednictwem OKS, w terminie 14 dni od otrzymania decyzji (ust. 3).
Z przedłożonych Sądowi akt sprawy, uzupełnionych także na wezwanie Sądu, wynika, że wniosek o przyznanie stypendium Rektora został rozpoznany i załatwiony przez Odwoławczą Komisję Stypendialną decyzją z 10 listopada 2021r. w decyzji tej pouczono Skarżącą o prawie do odwołania do Rektora U. , które należy złożyć za pośrednictwem Odwoławczej Komisji Stypendialnej, w terminie 14 dni, co E. W. wykonała i w dniu [...] listopada 2021r. złożyła odwołanie do Rektora od decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej z 17 listopada 2021r. (powinno być 10 listopada 2021r., bowiem z akt ostatecznie wynika, że dnia 17 listopada 2021r. uwidoczniono w "Wirtualnym Dziekanacie" rozstrzygnięcie co do wniosku o stypendium socjalne) o nieprzyznaniu stypendium Rektora na rok akademicki [...]. Od tego odwołania wbrew brzmieniu przepisu § 29 Regulaminu decyzję ponownie wydała Odwoławcza Komisja Stypendialna, co oznacza, że decyzję II instancji wydał organ do tego niepowołany. Odwołanie od decyzji OKS, zgodnie z § 29 ust. 3 Regulaminu, przysługuje do Rektora. Okoliczność ta stanowi zasadniczą przesłankę uchylenia decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej nr [...] z 31 stycznia 2022r. Zaskarżona decyzja OKS z 31 stycznia 2022r. w tym stanie rzeczy musi być wyeliminowana z obrotu prawnego.
Nadto, Sąd zauważa, że powyższa decyzja [...] z 31 stycznia 2022r. została sporządzona niestarannie. W podstawie prawnej decyzji przywołano postanowienia § 10 - § 18 Regulaminu świadczeń dla studentów UPP, odnoszące się do stypendium socjalnego, gdy przedmiotem tej sprawy było stypendium Rektora. Nadto, w uzasadnieniu tej decyzji organ odniósł się do złożonego wniosku i dokumentów przez inną osobę niż Odwołująca się E. W.. Ostatecznie skonstatował, że wnioskodawczyni nie może być przyznane stypendium dla osób niepełnosprawnych, ani żadna inna forma pomocy materialnej, podczas gdy wnosiła ona o stypendium Rektora za wyróżniające się wyniki w nauce.
Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 104 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§ 2).
Decyzja zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji; 9) (...) (art. 107 § 1 K.p.a.). Dalej uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3). Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania (§ 4). Organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji również w przypadkach, w których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny (§ 5). Decyzję doręcza się stronom na piśmie (art. 109 § 1 K.p.a.).
Nadto, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Naruszenie tej zasady i niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych, względnie w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. skutkuje bezczynność organu lub przewlekłym prowadzeniem postępowania (art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a.). W takim przypadku stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. oraz art. 149 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
Wracając do okoliczności przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez sporządzenie lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu I instancji z 10 listopada 2021r. Organ w żaden sposób nie wskazał motywów rozstrzygnięcia sprawy z wniosku studentki o przyznanie stypendium Rektora na rok akademicki [...]. Swoje uzasadnienie ograniczył do przytoczenia przepisów Regulaminu oraz u.s.w.n. i arbitralnego stwierdzenia, że studentce wnioskowane stypendium nie należy się. Organ w żaden sposób nie odniósł się do wskazanej przez studentkę we wniosku punktacji, ani umieszczenia jej na liście rankingowej. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z przepisu art. 107 § 3 K.p.a. jednoznacznie wynika, że uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 K.p.a.), a także objaśniać tok myślenia prowadzący do konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie E. W.. Motywy rozstrzygnięcia muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Argumentacja organu winna odnosić się do indywidualnej sytuacji wnioskodawczyni, czego w decyzji Komisji z 10 listopada 2021r. zupełnie brak. Takie uzasadnienie nie daje również rękojmi, że organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.
W przedmiotowej sprawie Organ nie odniósł się w jakikolwiek sposób do wniosku Skarżącej. Zaskarżona decyzja – poza powołaniem podstawy prawnej i wskazaniem, że Uczelnia może przyznać stypendium Rektora w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku oraz powołaniem się na brak możliwości finansowych na zwiększenie liczby przyznanych stypendiów powyżej 10% liczby studentów danego kierunku - w żaden sposób nie odnosi się do ilości punktów uzyskanych przez Skarżącą, pomijając w zupełności istotę rozpatrywanej sprawy. Natomiast w decyzji OKS z 31 stycznia 2022r. wydanej po wniesieniu odwołania organ przytoczył zupełnie odmienną argumentacje odnosząc się na przekroczenia 6 letniego okresu studiowania. Oznacza to, że w niniejszej sprawie na skutek braku rzetelnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu I instancji Skarżąca została pozbawiona podstawowej wiedzy dotyczącej przyczyn "nieotrzymania" stypendium Rektora.
Sąd zaznacza, że nie można deprecjonować znaczenia uzasadnienia decyzji I instancji i wywodzić, że jego lakoniczność nie miała wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza, gdy decyzja odwoławcza skupia się na zupełnie innych przesłankach nieotrzymania stypendium Rektora. Wprawdzie Odwołująca się zarzucała naruszenie art. 93 u.s.w.n. i co do tej kwestii odnosił się Organ rozpatrujący sprawę po wniesieniu odwołania, to w ocenie Sądu decyzja z 10 listopada 2021r. narusza przepisy postępowania art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem decyzji OKS z 10 listopada 2021r. Sąd oczywiście ma na względzie, że naruszenia przepisów postępowania mogą być powodem uwzględnienia skargi, jeżeli miały lub odpowiednio mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), jednakże zarazem należy pamiętać, iż nie oznacza to obowiązku akceptacji przez Sąd zaniechań organów, gdy prowadzi to do przeniesienia ciężaru merytorycznego rozpoznania sprawy etap postępowania sądowoadministracyjnego. W niniejszej sprawie doszło właśnie do takiej sytuacji.
Ponownie rozpoznając sprawę OKS jako organ I instancji wyczerpująco uzasadni swoje stanowisko odnosząc się do treści wniosku E. W. wskazując podstawy faktyczne i prawne oraz motywy swojego rozstrzygnięcia w tej indywidualnej sprawie. Przepis § 22 ust. 3 Regulaminu należy wypełnić treścią odnoszącą się do okoliczności konkretnej sprawy E. W.. Zwłaszcza, że wnioskodawczyni uzyskała [...] punktów, przy wymaganym minimum 40 punktów, o jakim mowa w § 23 ust. 1, 2 i 3 Regulaminu.
Odnosząc się natomiast do zasadniczej kwestii będącej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, Sąd wskazuje, że nie podziela stanowiska Odwoławczej Komisji Stypendialnej zaprezentowanej w treści uzasadnienia decyzji z 31 stycznia 2022r. Zgodnie z art. 93 ust. 2 u.s.w.n. (brzmieniu przed 18 grudnia 2021r.) świadczenia: stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora, stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną - przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Sporną kwestią jest to jak liczyć 6-letni okres "przysługiwania świadczenia".
Skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu wskazuje na wykładnię wskazanego przepisu, zgodnie z którą 6-letniego okresu pobierania świadczeń nie można wiązać z samym posiadaniem statusu studenta. Przyznała, że pobierała stypendium w poprzednich latach, ale nie przysługiwało ono przez cały okres 72 miesięcy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd, który ugruntował się również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Znaczenie ma fakt, czy student występuje o konkretne świadczenia i je pobiera. Aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej przysługiwało studentowi musi on posiadać status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przyznania wnioskowanego świadczenia. Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie jest zatem właściwe przypisywanie tego samego znaczenia pojęciu "przysługiwania świadczenia" z ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie". Wynika to także z uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendium i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". 6-letni okres powiązano więc bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej (zob. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 roku, sygn. akt III OSK 4082/21 i powołane tam orzecznictwo oraz z dnia 7 lipca 2021 roku, sygn. akt III OSK 3596/21, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 roku, sygn. akt II SA/Ol 107/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2021 roku, sygn. akt II SA/Bk 218/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2021 roku, sygn. akt II SA/Po 773/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 roku, sygn. akt II SA/Go 155/20, CBOSA).
Natomiast, w niniejszej sprawie Odwoławcza Komisja stanęła na stanowisku, że doszło do przekroczenia 6-letniego okresu o jakim mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. umożliwiającego pobieranie wnioskowanego stypendium Rektora odnosząc ten okres do okresu studiowania. Do dnia 1 października 2021r. łączny okres studiowania Skarżącej przekroczył 72 miesiące. Zdaniem OKS w niniejszej sprawie z uwagi na regulację art. 92 u.s.w.n., skoro wnioskodawczyni była studentką przez okres 72 miesięcy, nie przysługuje jej stypendium Rektora.
Przywołać należy w tym miejscu stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 roku (sygn. akt II SA/Ol 107/20, CBOSA), które Sąd w niniejszej sprawie podziela, że zgodnie z art. 92 ust. 1 u.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2021 roku (sygn. akt III OSK 3596/21, CBOSA), wskazał, że okres 6 lat wskazany w przepisie art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. należy liczyć od momentu uzyskania świadczenia w postaci stypendium, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 6 lat upłynie po 72 miesiącach otrzymywania stypendium. Nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje przez cały rok kalendarzowy.
Przywołać w tym miejscu należy poprzednio obowiązującą ustawę z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 roku, poz. 2183, dalej "p.s.w."). Trzeba mieć na uwadze, że świadczenia o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 u.s.w.n., a więc przyznawane na podstawie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy, przysługujące przez okres nie dłuższy niż 6 lat, wynikają z nowej regulacji nie mającej miejsca w poprzednio obowiązującym Prawie o szkolnictwie wyższym z 2005r. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie ma podstaw do wliczania do tego okresu przysługiwania lub okresów możliwości uzyskania świadczeń, na podstawie przepisów uprzednio obowiązującego Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 roku. Obecnie obowiązująca ustawa weszła w tym zakresie w życie z dniem 1 października 2019 roku. Również zasady prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy oraz wiążącej się z tym konieczności odrzucania wyników wykładni sprzecznych z normami konstytucyjnymi prowadzą do wniosku, iż do okresu o jakim mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. zaliczać należy jedynie okresy przysługiwania studentowi świadczeń w nim wskazanych, które nastąpiły już po wejściu w życie tego przepisu, to jest po 1 października 2019 r. Z taką wykładnią art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. nie koliduje brzmienie art. 270 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, albowiem przepis ten reguluje jedynie zagadnienia trybu ubiegania się o pomoc materialną, zakwaterowanie i wyżywienie w okresie pomiędzy wejściem w życie u.s.w.n. jako całości i wejściem w życie art. 86-95 tej samej ustawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dni 17 lutego 2021 roku, sygn. akt II SA/Po 773/20, CBOSA). Zaliczenie okresów pobierania stypendiów przyzwanych na podstawie Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 roku do okresu, od upływu którego uzależniona jest utrata prawa do świadczeń przyznawanych na gruncie ustawy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 roku, prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, albowiem zdarzenia zaistniałe w całości pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy przesądzałyby o bieżącym prawie do świadczeń na podstawie obecnie obowiązujących przepisów (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 marca 2021 roku, sygn. akt II SA/Ol 216/21, CBOSA).
Jakkolwiek, powyższe ma drugorzędne znaczenie w niniejszej sprawie, skoro Skarżąca przyznała, że wcześniej nie spełniała warunków do uzyskania stypendium Rektora.
Podsumowując, Odwoławcza Komisja Stypendialna niesłusznie przyjęła przekroczenie 72 miesięcy studiowania jako podstawę "nie otrzymania" stypendium Rektora na rok akademicki [...].
Organ argumentując swoje stanowisko odniósł się także do nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 03 grudnia 2021r. (Dz.U. z 2021r., poz. 2232) wskazując, że ustawodawca nie wyeliminował zwrotu "przysługują świadczenia", i nadal mogą one budzić wątpliwości interpretacyjne, ale w dalszych przepisach doprecyzował co wlicza się do takiego okresu. W ocenie Sądu, zabieg ustawodawcy wskazuje, że były istotne wątpliwości, jak należy liczyć okres przysługiwania świadczeń i z przepisu wcale nie wynikało utożsamienie okresu studiowania z okresem przysługiwania świadczeń. Dlatego właśnie znowelizowano art. 93 u.s.w.n. doprecyzowując na ile to możliwe, jak należy liczyć okres przysługiwania świadczenia.
Przy czym Sąd zauważa, że w ustawie z 03 grudnia 2021r. zawarto także przepis przejściowy (art. 16) z którego wynika, że do przyznania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 – 4 i art. 359 ust. 1 w pierwszym semestrze roku akademickiego [...] stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że Odwoławcza Komisja Stypendialna ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyższe rozważania Sądu i skoro Skarżąca nie pobierała tego stypendium to, przy spełnieniu pozostałych warunków przyznania stypendium Rektora określi możliwość przyznania tego stypendium za okres I semestru roku akademickiego [...].
Mając powyższe na uwadze, Odwoławcza Komisja Stypendialna dopuściła się naruszenia przepisów prawa materialnego art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. i przepisów postępowania - art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., a także art. 107 § 3 K.p.a., a także § 29 ust. 3 Regulaminu co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji OKS z 31 stycznia 2022r. oraz poprzedzającej ją decyzji OKS z 10 listopada 2021r., zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę OKS uwzględni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku – uwzględniając powyższą wykładnię prawa materialnego oraz postępowania – ponownie wyda decyzję w sprawie z wniosku E. W. z 22 października 2021r. o przyznanie stypendium Rektora na rok akademicki [...].
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi, określony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynoszący 200 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI