IV SA/Po 187/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na uchwałę Rady Miasta Poznania dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że przeznaczenie terenu pod zabudowę usługową hotelarstwa było zgodne ze studium uwarunkowań.
Skarżący J. Z. zaskarżył uchwałę Rady Miasta Poznania w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając niezgodność przeznaczenia terenu pod zabudowę hotelarską ze studium uwarunkowań. Skarżący, będący współwłaścicielem lokali i działek, chciał zmienić przeznaczenie pomieszczeń technicznych na mieszkalne, co uniemożliwiał plan. Sąd uznał skargę za dopuszczalną, ale niezasadną, stwierdzając, że funkcja hotelarska mogła być uznana za 'istniejącą' w rozumieniu studium, nawet po zaprzestaniu działalności hotelu i wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę dla zabudowy mieszkaniowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę J. Z. na uchwałę Rady Miasta Poznania z 2009 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Rejon ulicy Za Cytadelą". Skarżący, będący współwłaścicielem nieruchomości, kwestionował przeznaczenie części terenu pod zabudowę usługową hotelarstwa, twierdząc, że jest to sprzeczne ze studium uwarunkowań, które przewidywało tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami podstawowymi. Celem skarżącego była zmiana przeznaczenia pomieszczeń technicznych na mieszkalne. Sąd uznał skargę za dopuszczalną, stwierdzając, że skarżący wykazał swój indywidualny interes prawny. Jednakże, po analizie chronologii zdarzeń i przepisów, sąd uznał skargę za niezasadną. Sąd argumentował, że funkcja hotelarska mogła być uznana za 'istniejącą' w rozumieniu studium, nawet po zaprzestaniu działalności hotelu, a wydanie decyzji o warunkach zabudowy czy pozwoleniu na budowę dla zabudowy mieszkaniowej nie wykluczało uchwalenia planu miejscowego zgodnego z pierwotną funkcją hotelarską, zwłaszcza że rozbiórka hotelu nastąpiła po uchwaleniu planu, a pozwolenie na użytkowanie nowego budynku uzyskano znacznie później. Ostatecznie, sąd oddalił skargę w całości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przeznaczenie terenu pod zabudowę usługową hotelarstwa było zgodne ze studium, ponieważ funkcja hotelarska mogła być uznana za "istniejącą funkcję usługową o znaczeniu ogólnomiejskim" w rozumieniu studium, nawet po zaprzestaniu działalności hotelu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zaprzestanie działalności hotelu i wydanie decyzji o warunkach zabudowy lub pozwoleniu na budowę dla zabudowy mieszkaniowej nie wykluczało możliwości uchwalenia planu miejscowego zgodnego z pierwotną funkcją hotelarską, która mogła być uznana za "istniejącą" w kontekście studium.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 2 § 1 i 2 pkt 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 14 § ust. 8
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 63 § ust. 1 i 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 65
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.s.g. art. 1 § pkt 2 lit. a
Ustawa o samorządzie gminnym
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw art. 17 § ust. 2
u.w.l. art. 6
Ustawa o własności lokali
u.w.l. art. 18 § ust. 1 i 3
Ustawa o własności lokali
p.b. art. 37 § ust. 1
Prawo budowlane
p.b. art. 71
Prawo budowlane
Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 21 § ust. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeznaczenie terenu pod zabudowę usługową hotelarstwa było zgodne ze studium uwarunkowań, które dopuszczało "utrzymanie istniejących funkcji ogólnomiejskich", a funkcja hotelarska mogła być taką funkcją. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy lub pozwoleniu na budowę dla zabudowy mieszkaniowej nie wyklucza uchwalenia planu miejscowego zgodnego z pierwotną funkcją hotelarską. Skarżący wykazał swój indywidualny interes prawny, ponieważ plan miejscowy uniemożliwiał mu zmianę przeznaczenia pomieszczeń technicznych na mieszkalne.
Odrzucone argumenty
Przeznaczenie terenu pod zabudowę usługową hotelarstwa jest sprzeczne ze studium uwarunkowań, które przewidywało tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami podstawowymi. Istniejące decyzje o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę dla zabudowy mieszkaniowej powinny być uwzględnione przy uchwalaniu planu miejscowego. Skarżący nie posiada legitymacji procesowej do zaskarżenia uchwały, gdyż jego interes prawny nie jest bezpośrednio naruszony lub jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową.
Godne uwagi sformułowania
"Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego." "Naruszenie interesu prawnego wnoszącego skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny." "Skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis." "System norm o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie tylko nie zakazuje uchwalenia planu miejscowego zawierającego ustalenia odmienne, od tych, które zostały przyjęte w decyzji w.z., a w konsekwencji także w decyzji p.n.b, ale wskazuje, że takie sytuacje są dopuszczalne." "Ochrona praw nabytych wynikających z ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę polega na tym, że w takim wypadku inwestor może realizować inwestycję określoną w decyzji nawet wtedy, gdy jest ona sprzeczna z nowo uchwalonym planem miejscowym."
Skład orzekający
Tomasz Grossmann
przewodniczący sprawozdawca
Izabela Bąk-Marciniak
członek
Maciej Busz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie zgodności planu miejscowego ze studium w sytuacji istnienia sprzecznych decyzji administracyjnych oraz kwestia legitymacji procesowej właściciela lokalu w sprawach planistycznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji konkretnych przepisów w kontekście historycznym uchwalania planu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między planami zagospodarowania przestrzennego a indywidualnymi zamierzeniami właścicieli nieruchomości, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnia też kwestię legitymacji procesowej w sprawach planistycznych.
“Plan miejscowy a Twoje plany: Kiedy prawo budowlane i planowanie przestrzenne stają na drodze do przebudowy?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 187/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak
Maciej Busz
Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 278/24 - Wyrok NSA z 2025-02-04
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art. 2 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 14 ust. 8, art. 63 ust. 1 i 2, art. 65
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dz.U. 2023 poz 40
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2017 poz 935
art. 1 pkt 2 lit. a, art. 17 ust. 2
Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2021 poz 1048
art. 6, art. 18 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.
Dz.U. 2023 poz 682
art. 37 ust. 1, art. 71
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Maciej Busz Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi J. Z. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 3 listopada 2009 r. nr LXII/860/V/2009 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Rejon ulicy Za Cytadelą" w Poznaniu oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Na sesji w dniu 03 listopada 2009 r. Rada Miasta Poznania (dalej jako "Rada Miasta", "Rada" lub "Organ") podjęła uchwałę nr LXII/860/V/2009 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Rejon ulicy Za Cytadelą" w Poznaniu (zwaną też dalej "Uchwałą", "Planem miejscowym" lub "Planem").
Pismem z 20 lutego 2023 r. J. Z. (dalej jako "Skarżący"), reprezentowany przez r.pr. K. S. – po uprzednim wezwaniu Organu do usunięcia naruszenia prawa – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na Uchwałę "w odniesieniu do jej części wyodrębnionych tekstowo i graficznie (przestrzennie), to jest przepisów § 3 pkt 3 i § 6 (całego) i w zakresie obszarowym przeznaczenia jako terenów: «U» – zabudowa usługowa hotelarstwa:
- działki [...], w obrębie [...]), ark. 35, stanowiącej nieruchomość gruntową objętą księgą wieczystą [...] będącą we współwłasności J. Z.,
- działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] w obrębie [...]), ark. 35 stanowiących nieruchomość gruntową objętą księgą wieczystą [...] będącą we współwłasności J. Z..
Zarzuciwszy zaskarżonemu Planowi miejscowemu istotne naruszenie zasad jego sporządzania w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (ówcześnie: Dz. U. Nr 80, poz. 717, z późn. zm.; w skrócie "u.p.z.p.") – tj. zasad wynikających z art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. przez uchwalenie Planu w zakresie działki [...] oraz działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] niezgodnie z obowiązującą wówczas uchwałą Rady Miasta Poznania z dnia 18 stycznia 2008 r. nr XXXI/299/V/2008 w sprawie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania – Skarżący wniósł o: (i) stwierdzenie nieważności Planu w części przepisów § 3 pkt 3 i § 6 (całego), i w zakresie przeznaczenia jako terenów: "U" – zabudowa usługowa hotelarstwa działki [...] oraz działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...]), ark. 35; (ii) zasądzenie na rzecz Skarżącego od Organu zwrotu kosztów postępowania; (iii) wydanie wyroku w postępowaniu uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi jej autor wyjaśnił w szczególności, że:
- spełnione zostały warunki dopuszczalności skargi w aspekcie formalnym i terminowym, gdyż Skarżący skierował do Rady Miasta dwa wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Pierwsze z nich dotyczyło planistycznego przeznaczenia działki [...], a drugie, analogiczne, stanowiło uzupełnienie pierwszego w zakresie dotyczącym działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Na pierwsze z wezwań odpowiedział Zastępca Prezydenta Miasta P. pismem z 31 stycznia 2023 r.;
- Skarżący ma legitymację do kwestionowania Planu, gdyż na podstawie umowy sprzedaży z 21 listopada 2022 r. nabył od P. sp. z o.o. z siedzibą w S. działkę gruntu [...], a od W. sp. z o.o. z siedzibą w S. – dwa lokale o numerach [...] w budynku pod adresem [...], posadowionym na nieruchomości gruntowej składającej się z działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Pomimo że Skarżący posiada lokale w opisanym budynku, to w szczególnej sytuacji, jaka występuje w sprawie, jest zarazem podmiotem, którego interes prawny jako osoby fizycznej – a nie interes wspólnoty mieszkaniowej – został wprost naruszony Planem miejscowym, gdyż określa on dla ww. działek przeznaczenie "U" (zabudowa usługowa hotelarstwa), co uniemożliwia Skarżącemu przebudowę i zmianę sposobu użytkowania należących do niego pomieszczeń bezpośrednio przynależnych do lokali [...] (technicznych) na mieszkalne. Innymi słowy, pomimo że Skarżący posiada lokale mieszkalne, to w ramach własnych, podmiotowych uprawnień immanentnie związanych z własnością tych lokali, chcąc podjąć się możliwego, indywidualnego zamierzenia (zmiana sposobu użytkowania pomieszczeń na mieszkalne), jest on ograniczony bezpośrednio działaniem norm Planu;
- w Planie miejscowym przedmiotowe działki zostały objęte obszarem o symbolu U – zabudowa usługowa hotelarstwa, którego przeznaczenie zostało zdefiniowane w § 3 pkt 3 Planu i szczegółowo uregulowane w § 6 Planu. Z kolei w obowiązującym w dacie uchwalenia Planu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania przyjętym uchwałą Rady Miasta nr XXXI/299/V/2008 z 18 stycznia 2008 r. (zwanym dalej "Studium") ww. działki znajdowały się w granicach obszaru B1/M2n, czyli obszaru w strefie B1 Winogrady, Winiary, cyt.: "tereny zabudowy niskiej, mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami podstawowymi", z dopiskiem "Utrzymuje się istniejące funkcje ogólnomiejskie". W ocenie Skarżącego przeznaczenie analizowanych działek pod zabudowę usługową hotelarstwa jest sprzeczne ze studialną funkcją obszaru B1/M2n. Autor skargi zaznaczył, że być może Plan, w ramach wspomnianej klauzuli "utrzymuje się istniejące funkcje ogólnomiejskie", miał w mniemaniu jego autorów dla przedmiotowych działek utrzymać funkcję hotelarską dla istniejącego do lat dwutysięcznych Hotelu "Trawiński". Jednakże zapoznanie się z historią przekształceń terenu tych działek (skrótowo w skardze przedstawioną) – na którym to terenie (w rejonie ulic Bastionowej, Żniwnej i Za Cytadelą) funkcjonuje obecnie duży, legalny zespół budynków mieszkalnych wielorodzinnych położonych na planistycznej funkcji U (zabudowa usługowa hotelarstwa), co zdaniem autora skargi jest w istocie "kuriozum planistycznym" – pokazuje, że nie można było w listopadzie 2009 r. skorzystać ze studialnej klauzuli "utrzymania usług ogólnomiejskich", jako że takich usług w momencie uchwalania Planu na rozważanym obszarze już nie było ani faktycznie (Hotel "Trawiński" zamknięto), ani prawnie (dla terenu ustalono warunki zabudowy dla zabudowy mieszkaniowej, hotel legalnie rozebrano i udzielono pozwolenia na budowę dla funkcji mieszkaniowej).
W odpowiedzi na skargę, Rada Miasta, reprezentowana przez r. K., wniosła o jej oddalenie w całości i przeprowadzenie rozprawy. Ustosunkowując się zaś do zarzutów skargi i ich uzasadnienia, pełnomocnik Organu wyjaśnił, że:
- u.p.z.p. nie czyni z planu miejscowego narzędzia do bezwarunkowego uwzględniania zamierzeń inwestycyjnych właścicieli;
- rada gminy, jako twórca polityki przestrzennej gminy, dokonuje autointerpretacji uchwalonego przez siebie studium w zakresie oceny projektu planu miejscowego. Stopień związania planów ustaleniami studium zależy w dużym stopniu od brzmienia ustaleń studium. Jednym z założeń polityki przestrzennej gminy jest stopień związania planowania miejscowego przez ustalenia studium, który może być, w zależności od szczegółowości ustaleń studium – silniejszy lub słabszy;
- w przedmiotowej sprawie jednym z głównych założeń Planu miejscowego było zachowanie istniejącego spójnego układu funkcjonalno-przestrzennego, złożonego z terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz terenów usług ogólnomiejskich. W trakcie prac planistycznych stwierdzono, że wzdłuż ulicy Bastionowej występują dwie odmienne struktury urbanistyczne. Działki leżące po północnej stronie ulicy Bastionowej zabudowane są budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi o zdefiniowanej, jednolitej wysokości i gabarytach, zlokalizowanymi wzdłuż jednolitej linii zabudowy. Natomiast po południowej stronie ulicy Bastionowej oraz wzdłuż ulicy Za Cytadelą dominują budynki użyteczności publicznej, charakteryzujące się odmienną funkcją, wysokością oraz wielkością powierzchni zabudowy. Całość tworzy spójną i kompletną kompozycję urbanistyczną. W celu zachowania w pełni ukształtowanej już kompozycji urbanistycznej, w Planie określono przeznaczenie terenów i parametry zabudowy dostosowane do istniejącego sposobu zagospodarowania po obu stronach ulicy Bastionowej, rozróżniając odmienne funkcje i cechy zabudowy zlokalizowanej po jej południowej i północnej stronie. Tym samym ustalenia Planu zabezpieczają uporządkowaną i kompletną kompozycję urbanistyczną obszaru zlokalizowanego w bezpośrednim sąsiedztwie parku Cytadela przed niekorzystnymi dla ładu przestrzennego działaniami inwestycyjnymi;
- obecnie istniejący na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] budynek mieszkalny powstał w oparciu o przywołaną w skardze decyzję nr [...] z 18 sierpnia 2009 r. (zwaną dalej "Decyzją PnB"), mocą której Prezydent Miasta P. (dalej jako "Prezydent Miasta") zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę zespołu budynków mieszkalnych z garażem podziemnym przy ul. Za Cytadelą – Bastionowa – Żniwna w Poznaniu. Decyzja ta obejmowała również działkę Skarżącego nr [...], na której nie przewidywano zabudowy. Decyzja ta została wydana przed uchwaleniem zaskarżonego Planu. Jak wynika z orzecznictwa sądowego, z treści art. 65 u.p.z.p. nie można wywieść zakazu uchwalania planu miejscowego, którego postanowienia są sprzeczne z treścią ostatecznej decyzji w sprawie pozwolenia na budowę, natomiast interes prawny inwestora jest w takiej sytuacji chroniony przez treść art. 65 ust. 2 u.p.z.p., który wyłącza stwierdzenie wygaśnięcia decyzji w sprawie warunków zabudowy, jeżeli została wydana ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę. W przypadku uzyskania takiej decyzji, konieczność ochrony praw nabytych wynikających z ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę polega na tym, że w takim wypadku inwestor może realizować inwestycję określoną w decyzji nawet wtedy, gdy jest ona sprzeczna z nowo uchwalonym planem miejscowym.
- z powyższego wynika, że budynki na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zostały zrealizowane zgodnie z projektem budowlanym, w oparciu o Decyzję PnB, niezależnie od postanowień Planu. Dlatego kwestia zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń w tym budynku nie była przedmiotem ustaleń Planu.
W dniu 19 lipca 2023 r. do Sądu wpłynął wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] (zwanej dalej "Wspólnotą Mieszkaniową" lub "Wspólnotą") o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu wyjaśniono, że Skarżący pozostaje właścicielem dwóch lokali mieszkalnych w wielorodzinnym budynku zarządzanym przez Wspólnotę Mieszkaniową. O fakcie wniesienia skargi do Sądu przez Skarżącego zarząd Wspólnoty został poinformowany przez zarządcę nieruchomości pismami z 10 i 13 lipca 2023 r. Wspólnota Mieszkaniowa powinna być zaliczona do kręgu stron postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w tej sprawie, ma bowiem interes prawny w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372; w skrócie "u.s.g.") w uczestniczeniu w postępowaniu dotyczącym skargi na Plan miejscowy, gdyż nie ulega wątpliwości, że wynik tego postępowania dotyczy interesu prawnego jej członków. Zdaniem Wspólnoty ewentualne zmiany Planu miejscowego i przyjęcie odmiennych funkcji zagospodarowania dla terenów nim objętych mogą zmienić warunki korzystania z terenu, na których usytuowany jest budynek Wspólnoty. Uchylenie aktualnie obowiązującego Planu może negatywnie i bezpośrednio oddziaływać na własność nieruchomości członków Wspólnoty, obniżyć walory lokalizacyjne działek, w tym jej wartość ekonomiczną i prawo do właściwego, zgodnego z przeznaczeniem, wykonywania prawa własności.
W piśmie procesowym z 21 lipca 2023 r. pełnomocnik Organu, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, przekazał informacje uzyskane od Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania, zgodnie z którymi:
1) rozpoczęcie robót rozbiórkowych budynku dawnego Hotelu Trawiński (ul. Żniwna 2 w Poznaniu) zgłoszono w dniu 19 października 2009 r.;
2) nie jest znana data zakończenia rozbiórki budynku ww. hotelu;
3) rozpoczęcie budowy istniejącego obecnie budynku zgłoszono w dniu 13 kwietnia 2010 r.;
4) 16 sierpnia 2013 r. inwestor otrzymał pozwolenie na użytkowanie obecnie istniejącego budynku.
Postanowieniem z 05 maja 2023 r. o sygn. akt IV SA/Po 187/23 Sąd dopuścił Wspólnotę Mieszkaniową do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony.
Na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. pełnomocnik Rady Miasta podtrzymał wnioski i wywody skargi. Ponadto wskazał, że celem wniesienia skargi jest uzyskanie przez Skarżącego możliwości zmiany sposobu użytkowania należących do niego pomieszczeń technicznych, posadowionych na dachu budynku, na pomieszczenia mieszkalne. Wybudowanie tych pomieszczeń było możliwe na podstawie zmiany pozwolenia na budowę dokonanej decyzją z 31 stycznia 2012 r. nr [...], której poświadczony odpis pełnomocnik złożył do akt. W ocenie pełnomocnika takie zamierzenie Skarżącego zmierza do obejścia prawa, gdyż skutkowałoby powstaniem nowej kondygnacji, niezgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę, które przewiduje tylko 4 kondygnacje. Według wiedzy pełnomocnika Organu również pozostali członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej sprzeciwiają się takiemu zamierzeniu. Ponadto pełnomocnik złożył do akt poświadczony za zgodność odpis drugiej decyzji o zmianie pozwolenia na budowę – z 22 maja 2013 r. nr [...], a także wydruk historii zmian wpisów w ewidencji gruntów i budynków dla działek pod obecnie istniejącym budynkiem wielorodzinnym, z którego wynika, że jeszcze w październiku 2010 r. przedmiotowy teren był oznaczony w ewidencji jako "Bi" (tereny inne), a dopiero potem doszło do jego zmiany na "B" (tereny mieszkaniowe).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 05.03.2008 r., I OSK 1799/07; z 09.04.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"), przy czym reguła ta odnosi się również do zaskarżania planów miejscowych (por. wyrok NSA z 05.06.2014 r., II OSK 117/13, CBOSA) – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotowa uchwała nr LXII/860/V/2009 Rady Miasta Poznania z dnia 3 listopada 2009 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Rejon ulicy Za Cytadelą" w Poznaniu (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2010 r. Nr 11, poz. 352), która weszła w życie z dniem 19 lutego 2010 r., została zaskarżona jedynie w części, a mianowicie - jako to zostało określone w skardze – "w odniesieniu do jej części wyodrębnionych tekstowo i graficznie (przestrzennie), to jest przepisów § 3 pkt 3 i § 6 (całego) i w zakresie obszarowym przeznaczenia jako terenów: «U» – zabudowa usługowa hotelarstwa:
- działki [...], w obrębie [...]), ark. 35, stanowiącej nieruchomość gruntową objętą księgą wieczystą [...] będącą we współwłasności J. Z.,
- działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] w obrębie [...]), ark. 35 stanowiących nieruchomość gruntową objętą księgą wieczystą [...] będącą we współwłasności J. Z..
W konsekwencji tylko w tej części Sąd poddał zaskarżoną Uchwałę kontroli w niniejszym postępowaniu.
A. Dopuszczalność skargi.
Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona Uchwała, jak każda podjęta w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w skrócie "m.p.z.p."), jest niewątpliwie aktem prawa miejscowego – o czym expressis verbis stanowi art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (stan na dzień podjęcia Uchwały: Dz. U. Nr 80, poz. 717, z późn. zm.; w skrócie "u.p.z.p.") – a więc aktem zaskarżalnym do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Kontynuując badanie dopuszczalności skargi, należy zauważyć, że została ona wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 40; w skrócie "u.s.g."). Przepis ten w aktualnym brzmieniu (cyt.: "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego") – ustalonym od 01 czerwca 2017 r. przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935; w skrócie jako "ustawa zmieniająca z 2017 r.") – nie wymaga już uprzedniego (przed wniesieniem skargi) wystąpienia do rady gminy z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Jednakże zgodnie z przepisem przejściowym art. 17 ust. 2 ustawy zmieniającej z 2017 r. tak zmienioną regulację stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej, tj. po 01 czerwca 2017 r. W konsekwencji w odniesieniu do zaskarżonej Uchwały – która, jak to już wyżej wskazano, została uchwalona 03 listopada 2009 r. i weszła w życie 19 lutego 2010 r. – nadal obowiązywał wymóg uprzedniego, bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, przewidziany w art. 101 ust. 1 u.s.g. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą zmieniającą z 2017 r. (cyt. "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego").
Skarżący wyczerpał ów tryb, gdyż pismem z 3 stycznia 2023 r., uzupełnionym pismem z 28 stycznia 2023 r., jego pełnomocnik wezwał Radę Miasta Poznania do usunięcia naruszenia prawa wynikłego z określenia w Uchwale przeznaczenia przedmiotowych działek jako terenu "U" – zabudowa usługowa hotelarstwa. Odpowiedzi na to wezwanie (formalnie: na pierwsze z ww. pism) udzielił Zastępca Prezydenta Miasta Poznania pismem z 31 czerwca 2021 r. Z kolei skarga na Uchwałę wpłynęła do Organu w dniu 21 lutego 2021 r., a więc w terminie, który w tym przypadku wynosił 30 dni od otrzymania odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (por. uchwała NSA z 02.04.2007 r., II OPS 2/07, ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 60).
W świetle cytowanego art. 101 ust. 1 u.s.g. konieczne było jeszcze zbadanie legitymacji Skarżącego do wniesienia przedmiotowej skargi, a więc wyjaśnienie, czy zaskarżone postanowienia Uchwały naruszają jego interes prawny lub uprawnienie w rozumieniu ww. przepisu.
Godzi się podkreślić, że pod rządem art. 101 ust. 1 u.s.g. – inaczej niż w przypadku legitymacji strony ustalanej w postępowaniu administracyjnym, na gruncie art. 28 k.p.a. – legitymacja do wniesienia skargi na m.p.z.p. przysługuje nie temu, kto ("tylko") ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został skarżonym aktem "naruszony" (por. wyrok NSA z 03.09.2004 r., OSK 476/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 2; por. też wyroki NSA: z 20.01.2010 r., I OSK 1016/09; z 23.02.2012 r., II OSK 2451/11; z 27.03.2013 r., I OSK 2620/12; z 17.01.2018 r., I OSK 1722/17; dostępne w CBOSA). Naruszenie interesu prawnego wnoszącego skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny (zob. wyroki NSA: z 23.02.2012 r., II OSK 2451/11; z 17.01.2018 r., I OSK 1722/17; dostępne w CBOSA). Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 listopada 2003 r. o sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003, nr 8, poz. 84) stwierdził, że skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podobnie w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a więc że do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyroki NSA: z 03.09.2004 r., OSK 476/04, ONSA 2005, nr 1, poz. 2; z 01.03.2005 r., OSK 1437/04, CBOSA; z 07.03.2018 r., II OSK 1213/16; CBOSA). Podstawą zaskarżenia jest bowiem równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że – jak to ujął Sąd Najwyższy w wyroku z 7 marca 2003 r. o sygn. akt III RN 42/02 (OSNP 2004, nr 7, poz. 114) – każdy skarżący składając skargę w trybie art. 101 u.s.g. musi wykazać, iż w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną przezeń uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza (pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie jako indywidualnego podmiotu, albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej.
Badając zatem, czy doszło do tak rozumianego naruszenia interesu prawnego Skarżącej zaskarżonymi ustaleniami Planu miejscowego, należy stwierdzić, że te ustalenia, które odnoszą się do wskazanego w skardze terenu obejmującego działki nr ewid.: [...] oraz [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (obręb [...], ark. 35) naruszają interes prawny Skarżącego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Albowiem z akt sprawy oraz publicznie dostępnych rejestrów ("Elektroniczne Księgi Wieczyste") wynika, że Skarżący:
- jest współwłaścicielem (na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej) nieruchomości stanowiącej działkę gruntu nr [...];
- jest współwłaścicielem (na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej) dwóch lokali mieszkalnych o numerach [...] w budynku wielorodzinnym przy [...] oraz współuprawnionym do odpowiadających im udziałów w nieruchomości wspólnej obejmującej m.in. użytkowanie wieczyste gruntu pod ww. budynkiem składającej się z działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
Wypada w tym miejscu wyjaśnić, że Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone m.in. w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 17 czerwca 2015 r. o sygn. akt II SA/Gd 318/14 (CBOSA), w świetle którego również na gruncie art. 101 ust. 1 u.s.g. interes prawny właściciela lokalu stanowiącego odrębną własność nie może być rozważany z pominięciem przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048; w skrócie "u.w.l."). Ustawa ta określa bowiem m.in. prawa i obowiązki właścicieli lokali wyodrębnionych, jak i zarząd nieruchomością wspólną. Zgodnie z art. 6 u.w.l. ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzą wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Z unormowania tego wynika, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego – ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową – co do zasady legitymację procesową ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni jej członkowie. Tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania. Może to mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes prawny (zob. wyrok NSA z 04.07.2013 r., II OSK 583/12; por. też wyroki NSA: z 01.12.2022 r., II OSK 3653/19; z 20.04.2021 r., II OSK 2371/20; z 23.06.2020 r., II OSK 3613/19; z 20.12.2017 r., II OSK 719/16; z 16.09.2016 r., II OSK 3101/14; z 04.03.2011 r., II OSK 419/10; z 26.06.2007 r., II OSK 627/06; dostępne w CBOSA). Tylko bowiem w takich wyjątkowych przypadkach możliwe jest odstępstwo od ogólnych zasad reprezentowania w postępowaniu administracyjnym podmiotów prawnych o charakterze zbiorowym, takich jak wspólnoty mieszkaniowe czy spółdzielnie. W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej, jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą poprzez zarząd lub zarządcę ustanowionego w trybie art. 18 ust. 1 lub ust. 3 u.w.l. (zob. wyroki NSA: z 06.06.2023 r., II OSK 1882/20; z 04.07.2013 r., II OSK 583/12, CBOSA). Dlatego uznanie właściciela lokalu za stronę jest wyjątkiem (patrz m.in. wyroki NSA: z 06.06.2023 r., II OSK 1882/20; z 15.02.2017 r., II OSK 671/15; z 22.04.2015 r., II OSK 2266/13, dostępne w CBOSA).
Wprawdzie przywołane wyżej orzeczenia NSA odnoszą się wprost do postępowań administracyjnych prowadzonych w trybie przepisów k.p.a., ale, w ocenie Sądu, zachowują swoją aktualność także w odniesieniu do postępowań wszczynanych na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Zarówno bowiem w tym ostatnim przepisie, jak i w art. 28 k.p.a. ustawodawca posłużył się tą samą kategorią "interesu prawnego", a jedyna różnica polega na tym, że na gruncie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie wystarczy samo posiadanie interesu prawnego, niezbędne jest jeszcze wykazanie jego "naruszenia" zaskarżonym aktem.
Aktualność powyższych uwag również w odniesieniu do spraw ze skarg członków wspólnoty mieszkaniowej na uchwały w przedmiocie (zmiany) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego potwierdzają orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłe w takich sprawach, w których akcentuje się okoliczność, że tylko w pewnych, wyjątkowych przypadkach możliwe jest odstępstwo od ogólnych zasad reprezentowania w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym podmiotów o charakterze zbiorowym, takich jak wspólnota mieszkaniowa. Jeżeli mianowicie członek wspólnoty wykaże swój indywidualny interes prawny, to istnieje podstawa, by występował jako strona postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie, w której może także występować wspólnota (por. postanowienia NSA: z 5.03.2016 r., II OSK 487/16; z 25.11.2015 r., II OSK 2730/15; dostępne w CBOSA).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Skarżący wykazał posiadanie takiego indywidualnego interesu prawnego w zaskarżeniu Uchwały, odrębnego od interesu Wspólnoty Mieszkaniowej, naruszonego postanowieniami Planu. Jak bowiem zostało to przekonująco wyjaśnione w uzasadnieniu skargi, okoliczność, że Plan miejscowy określa dla przedmiotowych nieruchomości – do których Skarżącemu współprzysługują wymienione wyżej prawa rzeczowe (współwłasności lub współużytkowania wieczystego) – przeznaczenie "U" (zabudowa usługowa hotelarstwa) wyklucza możliwość przebudowy i zmiany sposobu użytkowania należących do Skarżącego pomieszczeń technicznych, bezpośrednio przynależnych do lokali nr [...], na mieszkalne. Innymi słowy – jak to zostało celnie ujęte w skardze – pomimo że Skarżący posiada lokale mieszkalne, to w ramach własnych, podmiotowych uprawnień immanentnie związanych z własnością tych lokali, chcąc podjąć się możliwego, indywidualnego zamierzenia (zmiana sposobu użytkowania pomieszczeń na mieszkalne), jest on ograniczony bezpośrednio działaniem norm Planu miejscowego.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że w ramach weryfikacji posiadania przez Skarżącego indywidualnego interesu prawnego / uprawnienia, Sąd nie był władny badać, czy realizacja wskazanego w skardze zamierzenia inwestycyjnego, mającego uzasadniać istnienie takiego interesu – tj. planowana zmiana sposobu użytkowania lokali technicznych na mieszkalne – byłaby w okolicznościach kontrolowanej sprawy realna, legalna i czy np. nie zmierzałaby do obejścia prawa (co zarzuca pełnomocnik Organu). Przy ustalaniu istnienia ww. interesu / uprawnienia, Sąd musiał ograniczyć się do konstatacji, że co do zasady ubieganie się przez Skarżącego o dokonanie takiej zmiany jest formalnie (potencjalnie) możliwe – na podstawie art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 682, z późn. zm.; w skrócie "p.b.").
Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał, że skarga J. Z. jest dopuszczalna i przystąpił do merytorycznego jej rozpoznania, w granicach zaskarżenia i własnej kognicji.
B. Ocena zasadności skargi.
Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do tego, czy przeznaczenie przedmiotowych działek określone w zaskarżonym Planie miejscowym było zgodne z ustaleniami ówcześnie (tj. w dacie uchwalenia Planu) obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania (przyjętego Uchwałą nr XXXI/299/V/2008 Rady Miasta Poznania z 18 stycznia 2008 r. – zob. § 1 Planu).
Jest poza sporem, że przedmiotowe działki są położone w granicach obszaru oznaczonego na rysunku Planu miejscowego symbolem "U", oznaczającym teren zabudowy usługowej hotelarstwa (§ 3 pkt 1 Planu). Szczegółowe ustalenia planistyczne dla tego obszaru zostały zawarte w § 6 Planu. Nie jest również spornym to, że wskazany teren w Studium znajdował się w granicach obszaru B1/M2n, czyli obszaru położonego w strefie B1 (Winogrady, Winiary), stanowiącego przeznaczone pod zabudowę tereny M2n, określone na s. 161 Kierunków Studium jako: "tereny zabudowy niskiej, mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami podstawowymi. Utrzymuje się istniejące funkcje ogólnomiejskie".
Nie ulega wątpliwości, że planistyczne określenie spornego terenu jako "teren zabudowy usługowej hotelarstwa" nie jest zgodne ze studialnym przeznaczeniem "tereny zabudowy niskiej, mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami podstawowymi".
Spór między stronami dotyczył jednak tego, czy ustalenie takiego przeznaczenia spornego terenu w Planie było możliwe w ramach studialnej klauzuli "utrzymania istniejących funkcji ogólnomiejskich".
Trafnie zauważył Skarżący, że autorom Planu chodziło najpewniej w tym przypadku o utrzymanie "funkcji hotelarskiej", wyznaczonej przez działający wcześniej na tym terenie od początku lat dwutysięcznych Hotel "Trawiński". Dowodzi tego analiza dokumentacji planistycznej, w której stale przewija się wątek przebudowy / rozbudowy istniejącego budynku hotelu.
Jest też poza sporem, że planistyczna funkcja "usług hotelarstwa", mieści się w studialnym pojęciu "funkcji usług ogólnomiejskich" – zdefiniowanych w Studium jako "funkcje usługowe o znaczeniu ogólnomiejskim, współistniejące z mieszkalnictwem, z zakresu: administracji i zarządzania, nauki, oświaty, zdrowia, handlu, gastronomii, kultury, kultu religijnego, wyższej użyteczności publicznej, sportu, rekreacji, turystyki, obsługi komunikacyjnej, infrastruktury, itp., o lokalizacji swobodnej lub tworzące ośrodki usługowe" – przede wszystkim jako usługi z zakresu ww. "turystyki".
Strony spierały się jedynie co do tego, czy owa "funkcja hotelarska" wyznaczona przez funkcjonujący pierwotnie na spornym terenie Hotel "Trawiński" (dalej też jako "Hotel") mogła jeszcze w dacie uchwalania Planu być uznawana za funkcję "istniejącą" – a to w związku z postawieniem w stan upadłości spółki prowadzącej Hotel oraz z zamknięciem jego samego w połowie lat dwutysięcznych i późniejszymi działaniami inwestycyjnymi w odniesieniu do przedmiotowych działek, podejmowanymi przez kolejnych ich dysponentów.
Dla rozstrzygnięcia tego sporu niezbędne jest przedstawienie poniższej, w części li tylko przybliżonej, chronologii najistotniejszych wydarzeń, ustalonej na podstawie materiałów zgromadzonych w aktach sprawy oraz twierdzeń samych stron postępowania, niezakwestionowanych przez ich przeciwników procesowych:
1999 r. budowa Hotelu "Trawiński";
ok. 2005-2006 r. zamknięcie Hotelu;
2006 r. zbycie nieruchomości Hotelu (w drodze licytacji komorniczej);
11.07.2007 r. wydanie przez Prezydenta Miasta decyzji nr [...] o warunkach zabudowy dla zespołu budynków wielorodzinnych (zwanej dalej "Decyzją WZ") zaplanowanych na przedmiotowym terenie;
19.01.2009 r. wydanie przez Prezydenta Miasta decyzji nr [...] o pozwoleniu na rozbiórkę budynku hotelowego (zwanej dalej "Decyzją Rozbiórkową");
18.08.2009 r. wydanie przez Prezydenta Miasta dla przedmiotowego terenu decyzji nr [...] o pozwoleniu na budowę dla zabudowy wielorodzinnej – zespołu budynków mieszkalnych z garażami podziemnymi (zwanej dalej "Decyzją PnB");
19.10.2009 r. zgłoszenie rozpoczęcia robót rozbiórkowych;
03.11.2009 r. uchwalenie Planu miejscowego;
13.04.2010 r. zgłoszenie rozpoczęcia budowy obecnie istniejącego budynku wielorodzinnego (zespołu budynków);
16.08.2013 r. uzyskanie przez inwestora pozwolenia na użytkowanie obecnie istniejącego budynku wielorodzinnego (zespołu budynków).
W świetle przedstawionej chronologii zdarzeń oraz poniższej argumentacji prawnej Sąd uznał, że, wbrew zarzutom skargi, Rada Miasta, w związku z prowadzoną procedurą planistyczną, był w pełni uprawniona do uznania funkcji "hotelarskiej", statuowanej przez wcześniej działający na przedmiotowym terenie Hotel "Trawiński", za nadal – w dacie uchwalania Planu – "istniejącą funkcję usługową o znaczeniu ogólnomiejskim" w rozumieniu Studium, i w konsekwencji – do jej "utrzymania" zgodnie ze Studium, poprzez określenie w Planie przeznaczenia tego terenu pod zabudowę usługową hotelarstwa ("U").
Po pierwsze, sam fakt zaprzestania działalności Hotelu "Trawiński" w połowie lat dwutysięcznych (jak podano w skardze), ani następcze zbycie obejmującej go nieruchomości na rzecz innego podmiotu, nie skutkowały likwidacją (wygaszeniem) "funkcji hotelarskiej" przedmiotowego terenu, gdyż w każdej chwili aktywna działalność hotelarska mogła zostać na tym terenie przywrócona, a przede wszystkim taka funkcja usługowa nadal zgodnie z prawem mogła być w tym miejscu wykonywana.
Po drugie, również wydanie Decyzji WZ nie doprowadziło do zmiany istniejącej dotychczas funkcji zabudowy usługowej (hotelarskiej), już z tego względu, że:
- zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. decyzja o warunkach zabudowy (w skrócie "decyzje w.z.") nie ustala przeznaczenia (a więc "funkcji") danego terenu (por. art. 2 ust. 1 u.p.z.p.), a jedynie "sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy" dla konkretnej inwestycji (niepublicznej);
- jak wynika z art. 63 ust. 1 u.p.z.p., w odniesieniu do tego samego terenu można wydać więcej niż jedną decyzję w.z., i to – dodajmy – niewykluczone ("lege non distinguente..."), że dla różnych rodzajów inwestycji, funkcji zabudowy lub sposobów zagospodarowania terenu;
- w świetle art. 63 ust. 2 u.p.z.p. decyzja w.z. nie tylko, że nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza jego prawa własności, ale także szerzej: "nie narusza uprawnień osób trzecich" – co w tym przypadku oznacza również nienaruszanie (nieograniczanie) uprawnień planistycznych gminy.
Po trzecie, podobnie, wydanie Decyzji PnB nie spowodowało zmiany istniejącej dotychczas funkcji zabudowy usługowej (hotelarskiej) ze skutkiem dla procedury planistycznej, skoro:
- samo wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (w skrócie "decyzji p.n.b.") jeszcze nie oznacza, że projektowana zabudowa faktycznie powstanie i będzie użytkowana, doprowadzając tym samym do zmiany funkcji terenu inwestycji. Dość powiedzieć, że ustawodawca w art. 37 ust. 1 p.b. wyraźnie przewidział sytuację, w której decyzja p.n.b. wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 3 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 3 lata;
- z treści art. 65 u.p.z.p. nie można wywieść zakazu uchwalania planu miejscowego, którego postanowienia są sprzeczne z treścią ostatecznej decyzji p.n.b. (zob. wyroki WSA: z 27.02.2020 r., II SA/Kr 1498; z 21.10.2021 r., I SA/Po 682/12; dostępne w CBOSA).
Po czwarte, niepozbawione znaczenia w kontrolowanej sprawie są również okoliczności, że:
- do całkowitej likwidacji (rozbiórki) substancji budowlanej obiektu (Hotelu), stanowiącej substrat materialny funkcji "hotelarskiej" na przedmiotowym terenie doszło najpewniej już po dniu uchwalenia zaskarżonego Planu (skoro rozpoczęcie robót rozbiórkowych zgłoszono zaledwie 14 dni przed tym dniem);
- pozwolenie na użytkowanie obecnie istniejącego budynku (zespołu budynków), który statuuje na przedmiotowym terenie nową funkcję zabudowy (mieszkaniowej wielorodzinnej), inwestor uzyskał dopiero w dniu 16 sierpnia 2013 r.
Po piąte, w ocenie Sądu kluczowe znaczenie w kontrolowanej sprawie ma ponadto regulacja art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (ówcześnie: Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027, z późn. zm.) – zgodnie z którą podstawę m.in. planowania przestrzennego stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków – oraz fakt, że jak to zostało wykazane przez pełnomocnika Organu na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. (k. 414-415 akt sądowych) w dacie uchwalania zaskarżonego Planu (a nawet przez co najmniej rok po tej dacie) w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla przedmiotowych działek figurowały jeszcze wpisy związane z dotychczasową funkcją (zabudową) hotelową – a mianowicie: rodzaj użytku "Bi" (inne tereny zabudowane), zaś funkcja budynku: "Inne niemieszkalne" (wpisany rok zakończenia jego budowy: "1999", pokazuje wyraźnie, że chodzi o budynek Hotelu "Trawiński").
Mając wszystko to na uwadze, oraz fakt, że jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym:
- system norm o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie tylko nie zakazuje uchwalenia planu miejscowego zawierającego ustalenia odmienne, od tych, które zostały przyjęte w decyzji w.z., a w konsekwencji także w decyzji p.n.b, ale wskazuje, że takie sytuacje są dopuszczalne (por. wyrok NSA z 05.05.2022 r., II OSK 955/19, CBOSA);
- nie można przyjąć, że rada gminy miałaby uwzględniać w toku procedury planistycznej przyszłe zamierzenie budowlane, które nie jest objęte ostateczną decyzją p.n.b. Natomiast w przypadku uzyskania ostatecznej decyzji p.n.b. ochrona praw nabytych wynikających z tej ostatecznej decyzji polega na tym, że w takim wypadku inwestor może realizować inwestycję określoną w decyzji nawet wtedy, gdy jest ona sprzeczna z nowo uchwalonym planem miejscowym (por. wyrok NSA z 24.02.2017 r., II OSK 1558/15)
Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w całości oddalił.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI