IV SA/PO 185/24

IV SA/Po 185/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 3 ust. 1 pkt 6  pkt 19  pkt 32 art. 26 ust. 1 ust. 2 ust. 3a ust. 3b art. 27 ust. 1 ust. 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2556
art. 3 pkt 44
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7 art. 10 art. 77 par. 1 art. 80 art. 81
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 135 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 04 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia 31 października 2023 roku nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego L. S. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wójt Gminy C. , decyzją z dnia 31 października 2023 roku ([...]), na podstawie między innymi art. 26 ust. 2 i ust. 3a ustawy o odpadach, nakazał L. S., aby w terminie 6 miesięcy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna:
- usunął wszystkie odpady składowane lub magazynowane na terenie do tego nieprzeznaczonym, tj. na nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], m. K. , gm. C. , zidentyfikowane między innymi jako: odpady budowlane (papa dachowa, gruzu, stolarka okienna z tworzyw sztucznych, folia izolacyjna, styropian), opakowania po materiałach budowlanych, folia ogrodnicza, żużel, zużyte opony, wióry drzewne, zużyte meble, gleba i ziemia, w tym kamienie oraz gałęzie i inne fragmenty roślin;
- wykonanie obowiązku poprzez zawarcie z podmiotem upasionym w rozumieniu art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach umowy na usunięcie, transport oraz zagospodarowanie wszystkich odpadów w sposób, który nie może stanowić zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz środowiska;
- powiadomić organ oraz przedstawić potwierdzenie wykonania obowiązku w terminie 7 dni od jego zrealizowania.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż otrzymał anonimowe zgłoszenie dotyczące nielegalnego składowiska odpadów w miejscowości K.. Po zweryfikowaniu numerów działek ustalono, że zgłoszenie dotyczy działki ewidencyjnej nr [...], m. K. , gm. C. . O nielegalnym składowisku odpadów powiadomiono Komendę Miejską Policji oraz W. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. W wyniku przeprowadzanych kolejnych oględzin ujawniono, że na nieruchomości gromadzone są odpady.
Do akt administracyjnych włączona została dokumentacja fotograficzna z tzw. fotopułapki, a także protokoły z kontroli przeprowadzonych przez W. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.
W oparciu o tę dokumentację organ stwierdził, że Ł. S. oraz K. S. wywozili odpady na teren działki nr [...], m. K. , gm. C. . Papa dachowa pochodziła od teścia K. S., a pozostałe śmieci z czyszczenia jej działek. Odpady papy zostały uprzątnięte przez Ł. S. na dowód czego przedłożono fakturę P. Sp. z o.o.
Wójt przyjął jednak, że właścicielem nieruchomości jest L. S., który nie posiada zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, ale zezwalał na wywożenie odpadów na teren własnej nieruchomości i w ten sposób dokonywał ich nielegalnego przyjęcia. W ocenie organu K. S. przekazała właścicielowi nieruchomości L. S. odpady z zamiarem ich wyzbycia się.
Organ stwierdził, że przedmioty znajdujące się na terenie nieruchomości stanowią odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Zgromadzone odpady nie są objęte listą odpadów dopuszczonych do odzysku na własne potrzeby. Nie została wydana decyzja uprawniająca do zbierania lub przetwarzania odpadów na terenie spornej nieruchomości. Wójt uznał, że posiadaczem odpadów jest właściciel nieruchomości L. S., który godził się na przyjęcie odpadów i dobrowolnie gromadził odpady na terenie nieruchomości.
L. S. skorzystał z prawa do złożenia odwołania.
Strona wyjaśniła, że jest tylko właścicielem ziemi i w żaden sposób nie przyczyniła się do pojawienia odpadów na działce nr [...] w K. . Wywozu dokonały osoby trzecie. Informację o odpadach składowanych na działce właściciel pozyskał od Policji. Kamera policyjna rejestrująca ruch na działce wykluczyła udział odwołującego się w wyrzucaniu/zbieraniu odpadów. Policja zidentyfikowała trzech sprawców wywożących śmieci. Skarżący wyjaśnił, że nie zna małżeństwa S. nie miał i nie ma z nimi kontaktu oraz nie informował ich, że na jego działce można składować odpady.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, decyzją z dnia 6 marca 2024 roku (nr [...]), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W motywach podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że na terenie nieruchomości należącej do odwołującego się bezspornie zostały zgromadzone odpady. Bezsporne jest również to, że teren działki nr [...] w K. nie jest miejscem przeznaczonym do składowania i magazynowania odpadów. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów działka nr [...] stanowi klasoużytki: grunty rolne, pastwiska, lasy. Według treści księgi wieczystej jej właścicielem jest L. S..
W ocenie Kolegium nie zostało udowodnione, aby odpady znajdujące się na terenie nieruchomości należały do kogoś innego. Ł. S. zeznał, że kilkukrotnie wywoził śmieci na teren nieruchomości za zgodą właściciela. K. S. zeznała natomiast, że od męża wie, iż właściciel wyrażał zgodę na deponowanie odpadów.
Organ wyjaśnił jednocześnie, że zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadanie to władanie rzeczą. Władztwo obejmuje dwa elementy: fizyczny (corpus possessionis) - faktyczne władanie rzeczą oraz psychiczny (animus rem sisbi habendi) - wolę władania rzeczą dla siebie (jak właściciel albo jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą). Skoro dany podmiot najpierw przywiózł odpady na sporną działkę a następnie je tam zostawił, to utracił przymiot, który jest właściwy dla posiadania odpadów.
Przyjmując, że faktycznie to inny podmiot, nie zaś właściciel nieruchomości, dokonał magazynowania (składowania) odpadów, to dotychczasowy posiadacz odpadów utracił ten przymiot w momencie przywiezienia (dostarczenia) odpadów na działkę nr [...] w K. . Trudno założyć, iż taki podmiot ma psychiczną wolę władania odpadami. Zatem domniemanie, że to władający powierzchnią jest posiadaczem odpadów nie może być obalone.
L. S. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy C. , zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a., a także zawieszenia podstępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej w celu ustalenia innych sprawców wywożenia śmieci na jego nieruchomość.
Kwestionowanym decyzjom strona zarzuciła:
- pominięcie wskazanego w odwołaniu zaprzeczenia twierdzeniom K. S. i Ł. S. o wyrażeniu zgody na wywożenie odpadów na teren własnej działki;
- naruszenie art. 7, art. 10, art. 16 i art. 77 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym brak zwrócenia się o akta sprawy karnej oraz brak zawieszenia postępowania do czasu zakończenia sprawy karnej;
- obrazę art. 159 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez wybiórcze prowadzenie postępowania dowodowego i dokonanie oceny dowodów z pominięciem dowodów wskazanych w odwołaniu oraz "bezpodstawnym przyjęciu wystąpienia prawdopodobieństwa dotknięcia decyzji wadą nieważności".
W uzasadnieniu skargi wskazano, że przed Sądem Rejonowym w K. toczy się postępowanie w sprawie o wykroczenie przeciwko K. S. oraz Ł. S.. W toku tego postępowania ustalono jeszcze trzech innych sprawców wywożenia odpadów.
Skarżący podtrzymał zarzuty wskazane w odwołaniu i podkreślił, że na nieruchomości jest wykopany dół, który bez jego wiedzy i zgody został wykorzystany jako wysypisko śmieci. Państwo S. przyznali się do wywiezienia pięciu ciężarówek śmieci. Na działkę nadal są wywożone śmieci. Skarżący złożył nowe zawiadomienie na Komisariacie Policji w K. .
Podsumowując skarżący podniósł, że decyzja została wydana bez uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, a organ wykorzystał fakt nieobecności skarżącego w K.. Decyzja jest niepełna. Przy pomocy postępowania karnego można ustalić sprawców wywożenia śmieci, co uzasadnia zawieszenie postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po otrzymaniu skargi, postanowieniem z dnia 6 marca 2024 roku, na podstawie art. 61 § 2 P.p.s.a., wstrzymało wykonanie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ zażądał jej oddalenia oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021, poz. 2095 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia w tym przedmiocie. Strony nie żądały rozpoznania sprawy na rozprawie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492 ze zm.).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz.1634 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 powołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga okazała się uzasadniona.
Materialnoprawną podstawę wydanych w kontrolowanej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.).
Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach).
Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach).
Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie (art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach).
Jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, właściwy organ stwierdzi, że za gospodarowanie odpadami odpowiedzialny jest również inny posiadacz odpadów, może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, przez tego posiadacza odpadów. Odpowiedzialność posiadaczy odpadów za wykonanie decyzji jest solidarna (art. 26 ust. 3b ustawy o odpadach).
Okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy są pomiędzy stronami bezsporne.
Działka ewidencyjna nr [...] w miejscowości K., gmina C. , nie jest miejscem przeznaczonym do składowania i magazynowania odpadów. Na terenie tej nieruchomości składowane są odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Właścicielem nieruchomości jest skarżący. Dowody włączone do akt sprawy wskazują, że wywozu odpadów na teren tej nieruchomości dokonywali w szczególności małżonkowie K. i Ł. S..
Kwestia sporna sprowadza się do określenia adresata obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
Organy trafnie uznają, że adresatem obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania jest posiadacz odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, czyli wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
W świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 z późn. zm.) władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.
Natomiast, zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach, przez wytwórcę odpadów rozumie się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej; wytwórcą odpadów zdawanych do portowych urządzeń do odbioru odpadów ze statków w rozumieniu art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 12 maja 2022 roku o portowych urządzeniach do odbioru odpadów (Dz. U. poz. 1250) jest podmiot świadczący usługę odbioru odpadów w porcie lub przystani morskiej.
Dostrzegać zatem należy, że na gruncie powołanej regulacji prawnej podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania może być:
- podmiot, który jest wytwórcą odpadów,
- osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów,
- władający powierzchnią ziemi na zasadzie domniemania prawnego, że jest posiadaczem odpadów, a więc niezależnie od reguł prawnych określających przeniesienia posiadania.
Brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do przyjmowania stanowiska, że właściciel nieruchomości, z chwilą porzucenia odpadów na jego nieruchomości przez nieustalonych sprawców, przejmuje posiadanie odpadów, a w konsekwencji z tego względu, jako podmiot będący w posiadaniu odpadów, może zostać zobowiązany do ich usunięcia z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
Dla takich sytuacji ustawodawca ustanowił domniemanie prawne, że posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi. Wówczas podstawą prawną nałożenia obowiązku usunięcia odpadów jest związana z prawem własności odpowiedzialność jej właściciela (władającego powierzchnią ziemi) za utrzymanie nieruchomości w stanie przewidzianym w regulacjach prawnych.
Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Obalenie tego domniemania prawnego może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie można ustalić podmiotu ponoszącego odpowiedzialność za odpady, obowiązuje domniemanie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Jeśli domniemanie nie zostanie obalone, odpowiedzialność za odpady będzie ponosił władający powierzchnią ziemi, na której odpady się znajdują (wyrok NSA z 13.06.2023 r., III OSK 1904/22, LEX nr 3587519).
Zestawienie bezspornych w sprawie okoliczności faktycznych z treścią rozstrzygnięcia, a także z treścią uzasadnienia zaskarżonych decyzji, doprowadziło Sąd do przekonania, że skarżący został zobowiązany do usunięcia odpadów jako osoba fizyczna będąca w posiadaniu odpadów; podmiot, który zorganizował nielegalne wysypisko śmieci na własnej nieruchomości, tj. przejmował posiadanie odpadów i składował je na własnej nieruchomości.
Jednak takie stanowisko jest oczywiście niezgodne z prawem w odniesieniu do odpadów porzuconych na nieruchomości skarżącego przez nieustalonych sprawców.
Brak jest podstaw prawnych do przyjmowania oceny, że posiadanie odpadów przechodzi na władającego powierzchnią ziemi, bo nieustalony wytwórca odpadów lub nieustalony podmiot będący w posiadaniu odpadów miał wolę wyzbycia się władztwa faktycznego nad odpadami i w tym celu porzucił je na czyjejś nieruchomości.
W toku kontrolowanego postępowania zostali ustaleni wytwórcy części odpadów zdeponowanych na spornej nieruchomości.
Jednak, na gruncie okoliczności kontrolowanej sprawy, nie można przyjmować, że doszło do przejęcia przez skarżącego odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami przywożonymi przez K. i Ł. S.. Sporna nieruchomość nie jest przeznaczona do składowania odpadów, a skarżący nie posiada zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów.
Zgodnie art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami. Jeżeli wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów przekazuje odpady następnemu posiadaczowi odpadów, który posiada decyzję wymienioną w ust. 2 pkt 1 lub 2 albo posiada wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, z chwilą ich przekazania, przechodzi na tego następnego posiadacza odpadów (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach).
W tej sytuacji przypomnieć należy, że ratio legis nakładania obowiązku na władającego powierzchnią ziemi na podstawie art. 26 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach jest zapewnienie możliwości usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania, gdy wytwórca odpadów jest nieznany, przez władającego powierzchnią ziemi. Brak jest natomiast podstaw do nakładania tego rodzaju obowiązku zarówno na wytwórcę odpadów, jak i na władającego powierzchnią ziemi, który skutecznie obalił domniemanie prawne z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach (wyrok NSA z 13.06.2023 r., III OSK 1904/22, LEX nr 3587519).
W ocenie Sądu w aktach sprawy nie ma dowodów uzasadniających przyjęcie ustalenia, że odpady zgromadzone na nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjną nr [...] w miejscowości K., gmina C. są tam składowane zgodnie z wolą jej właściciela, tj. skarżący przyjmował odpady na nielegalnie zorganizowane składowisko.
Skarżący kategorycznie zaprzecza, aby kiedykolwiek wyrażał zgodę na składowanie odpadów na jego działce.
Chociaż stanowisko skarżącego pozostaje w oczywistej kolizji z twierdzeniami ujawnionych wytwórców/posiadaczy części odpadów zdeponowanych na spornej nieruchomości, to dostrzegać należy, że małżonkowie K. i Ł. S. nie przedstawili żadnych dowodów na okoliczność, że deponując odpady na działce nr [...] w miejscowości K., gmina C. , działali zgodnie z wolą właściciela nieruchomości.
Skoro oświadczenia podmiotów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, tj. władającego powierzchnią ziemi oraz ustalonych w postępowaniu wytwórców/posiadaczy odpadów, którzy złożyli odpady w miejscu do tego nieprzeznaczonym, wzajemnie się wykluczają, to brak jest podstaw dowodowych do formułowania stanowiska, że skarżący/właściciel nieruchomości złożył oświadczenie woli o przejęciu odpadów i w ten sposób objął odpady w posiadanie.
Z kolei materiał dowodowy włączony do akt sprawy (dokumentacja z tzw. fotopułapki) nie wskazuje, aby odpady były "wydawane" skarżącemu. W tym zakresie skarżący słusznie odwołuje się także do dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym podnosząc, że "kamera policyjna rejestrująca ruch na działce wyklucza jego udział w wyrzucaniu/zbieraniu odpadów".
Z powyższych względów Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy C. zostały wydane z naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 19 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach poprzez ich błędne zastosowanie.
W aktach sprawy nie ma bowiem dowodów, które z poszanowaniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) potwierdzają, iż skarżący dokonywał nielegalnego przyjmowania odpadów, a więc był osobą fizyczną, która obejmowała w posiadanie odpady i deponowała je na działce nr [...] w miejscowości K., gmina C. .
Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia oceny, że kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 10 oraz art. 81 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Wbrew sugestiom skarżącego był on zawiadamiany o wszczęciu postępowania administracyjnego, o czynnościach podejmowanych w toku postępowania administracyjnego, a także o zakończeniu postępowania przed organem I instancji.
Korespondencja kierowana na adres ul. [...] w K. była odbierana przez dorosłego domownika (partnerka skarżącego) lub zwracana do nadawcy, jako nie podjęta w terminie. Skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji posługując się wskazanym powyżej adresem. Decyzja organu odwoławczego została odebrana pod wskazanym adresem przez dorosłego domownika. Dopiero w skardze do sądu administracyjnego wskazany został adres ul. [...], [...].
Zestawienie bezspornych w sprawie okoliczności faktycznych z treścią rozstrzygnięcia, a także z treścią uzasadnienia zaskarżonych decyzji, doprowadziło Sąd do przekonania, że kwestią dotychczas nierozstrzygnięta przez organy administracji publicznej jest to, czy skarżący może zostać zobowiązany do niezwłocznego usunięcia spornych odpadów z tego względu, iż jako władający powierzchnią ziemi jest domniemanym posiadaczem tej części odpadów znajdujących się na jego nieruchomości, co do której nie wskazał wytwórców/posiadaczy odpadów.
Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy organy obowiązane są uwzględnić, że obowiązek usunięcia odpadów nie może zostać nałożony na skarżącego z tego względu, iż jest on podmiotem dokonującym nielegalnego przyjmowania odpadów (osobą fizyczną będącą w posiadaniu odpadów).
Aktualna pozostaje jednak możność nałożenia na skarżącego obowiązku usunięcia odpadów na zasadzie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, czyli z uwagi na to, że wytwórca/posiadacz odpadów porzucający je w miejscu do tego nieprzeznaczonym jest nieznany.
Organ będą miały na uwadze, że ustanowienie wskazanego domniemania prawnego nie zwalnia z podejmowania wszelkich czynności zmierzających do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów w rozumieniu art. 7 i art. 77 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Aby móc w oparciu o domniemanie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wydać decyzję zobowiązującą do usunięcia odpadów, koniecznym jest podjęcie wszelkich czynności zmierzających do ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za zdeponowanie odpadów. Dopiero bezskuteczne poszukiwanie podmiotu odpowiedzialnego umożliwi zastosowanie powyższej regulacji prawnej (wyrok WSA w Warszawie z 24.03.2023 r., IV SA/Wa 2605/22, LEX nr 3548514).
W konsekwencji organy powinny zweryfikować twierdzenia skargi, że w toku postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w K. ustalono jeszcze trzy inne podmioty porzucające odpady na terenie działki nr [...] w miejscowości K., gmina C. .
Decyzję zobowiązującą do usunięcia odpadów wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, a więc solidarnie zobowiązani do usunięcia odpadów mogą być zarówno ustalony na dzień wydania decyzji wytwórca części odpadów, jaki i władający powierzchnią ziemi na zasadzie domniemania prawnego, że jest posiadaczem tej części odpadów, która została zdeponowana przez nieustalonych wytwórców/posiadaczy (art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach).
Aksjologicznie uzasadnione jest, aby solidarną odpowiedzialność za usuniecie odpadów ponosili ustalony ich wytwórca, który złożył je w miejscu do tego nieprzeznaczonym oraz władający nieruchomością na zasadzie domniemania prawnego, że jest posiadaczem tej części odpadów, co do których nie wskazał podmiotu faktycznie władającego odpadami zdeponowanymi na jego nieruchomości.
Istota solidarnej odpowiedzialności polega na tym, że obowiązek usunięcia odpadów nakłada się na wszystkie podmioty odpowiedzialne za gospodarowanie odpadami, czyli na podmioty, co do których stwierdzono zaktualizowanie się przesłanek odpowiedzialności za odpady zdeponowane na danej nieruchomości. Władający powierzchnią ziemi jest wolny od takiej odpowiedzialności, jeśli wskaże wytwórców/posiadaczy wszystkich/całości odpadów zdeponowanych na jego działce.
Nie ma podstaw do przyjmowania oceny, że prowadzone postępowania karne stanowią zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Stosowanie instytucji zawieszenia postępowania jest zbędne z uwagi na treść art. 26 ust. 3b ustawy o odpadach, który stanowi, że "jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji właściwy organ stwierdzi, że za gospodarowanie odpadami odpowiedzialny jest również inny posiadacz odpadów, może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania ostatecznej decyzji przez tego posiadacza odpadów".
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. (punkt pierwszy wyroku).
O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczona opłata tytułem wpisu od skargi (200 zł).