IV SA/Po 18/24

IV SA/Po 18/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz – Grochowska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi B. O., D. O., I. O. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 28 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę w całości
Uzasadnienie
IV SA/Po 18/24
Uzasadnienie
Starosta P. decyzją z dnia 13.10.2023 r. nr [...] odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu Miasta L. jako właściciela dziatek ewidencyjnych oznaczonych na arkuszu mapy 11 numerami: [...],[...],[...],[...], [...],[...] położonych w obrębie ewidencyjnym L. , jednostce ewidencyjnej L. i ujawnieniu jako właścicielek ww. działek ewidencyjnych: I. O., D. O. i B. O. (dalej jako skarżące).
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu 14 sierpnia 2023 r. do Starosty P. wpłynęły wnioski I. O., D. O. oraz B. O. z dnia 14 sierpnia 2023 r., w treści których wskazano: "żądam przywrócenia w ewidencji gruntów i budynków właścicieli: B. O., D. O., I. O. z jednoczesnym wykreśleniem właściciela Miasto L. , ponieważ do chwili obecnej, tj. do dnia 14 sierpnia Miasto L. nie zapłaciło słusznego odszkodowania za ww. działki a w Księdze Wieczystej nadal jestem współwłaścicielem".
Organ I instancji ustalił, że zgodnie z zapisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków działki położone w obrębie ewidencyjnym L. , jednostce ewidencyjnej L., oznaczone na arkuszu mapy 11 numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...] są zapisane w jednostkach rejestrowych gruntów, w których jako właściciela wpisano Miasto L. .
Natomiast w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości jako właścicielki ujawnione są skarżące, tj. I. O. w udziale [...], D.O. w udziale [...] oraz B. O. w udziale [...]. Ponadto w dziale III księgi wieczystej numer [...] wpisane jest ostrzeżenie o następującej treści: "Ostrzeżenie o niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym skierowane przeciwko prawu własności dotychczasowych współwłaścicieli na rzecz Miasta L. . Przedmiot wykonywania działka nr [...] oraz nieujawnione działki nr [...], [...], [...], [...], [...]".
Następnie organ szczegółowo wyjaśnił kwestię numeracji działek.
Aktualnie figurujący w ewidencji gruntów i budynków właściciel przedmiotowych działek, tj. Miasto L. , został ujawniony następującymi zmianami ewidencyjnymi: [...] wprowadzoną w dniu 17 marca 2023 r. dla działek o numerach: [...], [...] i [...] oraz [...] wprowadzoną w dniu 20 marca 2023 r. dla działek o numerach: [...], [...] i [...]. Podstawą wprowadzenia powyższych zmian była decyzja Starosty P. numer [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (sygn. [...]) z dnia 21 kwietnia 2022 r., która stała się ostateczna z dniem 3 marca 2023 r., tj. z dniem wydania decyzji Wojewody W. numer [...] Od decyzji tej wniesiono odwołanie, jednak zarzuty odwołujących nie zostały przez organ wyższej instancji uwzględnione i ww. decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody W. numer [...] z dnia 3 marca 2023 r.
Przedmiotową decyzją Starosty P. udzielono pozwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie ulicy [...] w L. obejmującej m.in. działki ewidencyjne położone w obrębie L. oznaczone numerami: [...], [...], [...], [...] i [...]. Zgodnie z punktem V powyższej decyzji zatwierdzono podział nieruchomości, w wyniku którego wydzielono działki zajęte pod realizację inwestycji: z działki numer [...] wydzielono działkę [...], z działki numer [...] wydzielono działkę [...], z działki numer [...] wydzielono działkę [...], a działki numer [...] wydzielono działki [...] i [...]. Zgodnie z punktem VI powyższej decyzji działka numer [...] oraz ww. nowopowstałe działki ewidencyjne stały się z mocy prawa własnością Miasta L. z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna.
Jednocześnie zaznaczono, że w ewidencji gruntów i budynków działki numer [...] i [...] mają ujawniony sposób użytkowania gruntów: drogi (oznaczone symbolem dr), a działki o numerach: [...], [...], [...], [...] mają ujawniony sposób użytkowania gruntów: grunty przeznaczone pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych (oznaczone symbolem Tp).
Wyjaśniono, że do organu trafiły trzy odrębne wnioski złożone przez każdą z wnioskodawczyń, które jednak w swej treści były tożsame, toteż organ postanowił wszcząć i prowadzić jedno postępowanie administracyjne uznając, że wnioski dotyczą jednej sprawy administracyjnej, której rozpatrzenie zakończy wydanie jednej decyzji administracyjnej dla wszystkich stron.
Pismem numer [...] z dnia 8 sierpnia 2023 r. organ zwrócił się do Wydziału Dróg i Gospodarki Przestrzennej Starostwa Powiatowego w P., który prowadził sprawę administracyjną zakończoną wydaniem decyzji Starosty P. nr [...] z dnia 21 kwietnia 2022 r., z zapytaniem czy ww. decyzja, stanowiąca podstawę wpisu aktualnego właściciela w ewidencji gruntów i budynków, pozostaje bez zmian w obrocie prawnym. W dniu 25 września 2023 r. wpłynęło pismo numer [...] z dnia 25 września 2032 r. w treści którego wskazano: "nieznane są organowi informacje, które wskazywałyby na to, że w/w decyzja nie pozostaje w obrocie prawnym. Zgodnie z ostatnim pismem W. Urzędu Wojewódzkiego z dnia 27.04.2023r. w związku z upływem terminu na wniesienie skargi na decyzję Wojewody W. z 3 marca 2023 r. (...) zwrócono akta sprawy".
Następnie organ I instancji przytoczył istotne dla sprawy przepisy regulujące zasady prowadzenia operatu ewidencyjnego, tj. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 z późn. zm.), zwanej dalej Pgk oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 z późn. zm.).
Wyjaśniono, że przedmiotowa decyzja Starosty P. nr [...] została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 162 z późn. zm.) zwanej również specustawą drogową. Zgodnie z obecnie obowiązującym brzmieniem art. 11f ww. ustawy, który nie uległ zmianie od dnia wydania przedmiotowi decyzji, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera m.in. zatwierdzenie podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 12 ust. 1 oraz oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 12 ust. 3 ww. ustawy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości. Ponadto zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Z przepisów prawa zawartych w powyższej ustawie, które regulują również kwestie odszkodowania za przejęte nieruchomości, wynika, że wysokość należnego odszkodowania ustalana jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 12 ust. 4a decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Podkreślono, iż decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydana na podstawie art. 11a ust. 1 specustawy drogowej, ma charakter konstytutywny i wywołuje skutek prawnorzeczowy w postaci pozbawienia prawa własności właścicieli nieruchomości, przejętych pod realizację inwestycji w zakresie dróg publicznych w rozumieniu specustawy drogowej gdy stanowi to cel publiczny, w momencie gdy decyzja ta staje się ostateczna. Zgodnie z przepisami specustawy drogowej, która powstała w celu uproszczenia procedur administracyjnych związanych z inwestycjami w zakresie dróg publicznych, w jednej zintegrowanej decyzji administracyjnej rozstrzyga się o ustaleniu lokalizacji inwestycji, zatwierdzeniu podziału nieruchomości, zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz przejmowaniu nieruchomości na własność publiczną właśnie.
Kwestię szczególnego charakteru decyzji wydanej na podstawie przepisów specustawy drogowej wyjaśnia Pawłowski (PUG 2022, nr [...], s. 20-28): "Po pierwsze, zarówno decyzja wywłaszczeniowa z art. 119 u.g.n., jak i decyzja ZRID to akty konstytutywne. Zresztą taki charakter mają decyzje administracyjne w klasycznej koncepcji wywłaszczenia, stąd dopiero z momentem, z którym są wykonalne, następuje zmiana stosunków prawnych. Moment ten w obu przypadkach został określony jako uostatecznienie się decyzji, choć ze wzglądu na art. 9 u.g.n. w przypadku decyzji z art. 119 u.g.n. należy mówić raczej o prawomocności (Szewczyk, 2019, s. 693-694). Tymczasem przy wywłaszczeniu ex lege, a także nacjonalizacji wymagane jest jedynie potwierdzenie, które nieruchomości stały się z chwilą ziszczenia się przesłanek ustawowych własnością publiczną. Owo potwierdzenie należy zatem wiązać z wydaniem decyzji deklaratoryjnej, która działa ex nunc, nie ma charakteru twórczego, potwierdza jedynie, że dana sytuacja miała miejsce w przeszłości. Stąd decyzja wywłaszczeniowa sensu stricto, tj. z art. 119 u.g.n. i decyzja ZRID kreują, wywołują skutki prawne z momentem ich wydania. Moment przejścia prawa własności dla określenia ich charakteru prawnego ma w tym przypadku znacznie wtórne. Po drugie, na te akty administracyjne należy patrzeć jednocześnie jak na źródło zmiany stosunków cywilnoprawnych, zdarzenie cywilnoprawne (Leoński, 2004, s. 284; Woś,2007, s. 61). Co do zasady akty administracyjne oddziałują na stosunki publicznoprawne. Wyjątkowo jednak mogą wywoływać skutki prawne w sferze prawa cywilnego. I właśnie takim kwalifikowanym aktem administracyjnym jest decyzja ZRID, która powoduje bezpośrednią zmianę stosunków prawnorzeczowych w odniesieniu do wywłaszczonej nieruchomości (Mzyk, 2012, pkt. 1). Polega ona na zmianie jej właściciela albo na powstaniu lub odpadnięciu obciążeń rzeczowych na tej nieruchomości (Woś, 2007, s. 61). Przewłaszczenie następuje zatem na postawie aktu administracyjnego, ale jego moment jest określony i wynika wprost z ustawy".
Dalej organ przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2020 r. o sygnaturze I OSK 1500/18, w którym m.in. wskazano, że "do pozbawienia prawa własności nieruchomości w trybie tak zwanej specustawy drogowej dochodzi w wyniku wydania decyzji administracyjnej. Nie ma większego znaczenia, że w przepisie art. 11f ust. 1 pkt 6 ww. ustawy ustawodawca dla określenia skutku decyzji w postaci pozbawienia prawa własności nieruchomości użył sformułowania «z mocy prawa». Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie ma w sobie żadnej cechy deklaratoryjności." Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej jest decyzją wywłaszczeniową. Bez jej wydania nie następuje bowiem skutek przejścia własności nieruchomości na rzecz podmiotu publicznego przewidziany w art. 12 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. W wyniku uostatecznienia się ww. decyzji dochodzi zatem do wywłaszczenia.
Biorąc pod uwagę powyższe przepisy prawa oraz orzecznictwo sądowoadmnistracyjne, jak i zgromadzony materiał dowodowy, zdaniem organu brak jest podstaw do uwzględnienia żądania skarżących zawartych we wnioskach z dnia 14 sierpnia 2023 r. Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków następuje w trybie określonym przepisami Pgk na podstawie konkretnych dokumentów. W świetle aktualnych przepisów prawa z zakresu geodezji i kartografii decyzja Starosty P. nr [...] z dnia 21 kwietnia 2022 r., która stała się ostateczna z dniem 3 marca 2023 r., stanowiła podstawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie wpisu dotyczącego właściciela przedmiotowych działek. Natomiast podnoszona w pismach skarżących kwestia niewypłacenia odszkodowania za przejęte pod budowę ulicy działki nie stanowi wystarczającej podstawy do dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z ich żądaniem, jest bowiem kwestią odrębną od nabycia własności z mocy prawa wynikającego z ostatecznej decyzji. Z uwagi na powyższe w ocenie organu zasadna była odmowa wykreślenia Miasta L. jako właściciela działek ewidencyjnych oznaczonych na arkuszu mapy 11 numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie ewidencyjnym L. , jednostce ewidencyjnej L. i ujawnienia jako właścicielek ww. działek ewidencyjnych: I. O., D. O. i B. O..
Podkreślono, że organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu, nie może zaś takiego prawa ani ustanowić, ani wyinterpretować, tj. przyjąć, iż wprawdzie danego prawa nie poświadcza w sposób bezpośredni żaden dokument, niemniej jego istnienie można wywieść z przesłanek pośrednich. (...) W postępowaniu ewidencyjnym nie rozstrzyga się bowiem sporów o prawa do nieruchomości lub ich wydzielonych części, lecz jedynie rejestruje te prawa, które muszą wynikać z określonych prawem dokumentów. Z tego względu zmiana danych w tym zakresie może być dokonana na wniosek tylko wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przysługiwanie praw do przedmiotu, którego zmiana ma dotyczyć. Organy administracji publicznej, prowadząc ewidencję gruntów, rejestrują jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. Zatem ewidencja gruntów jest tylko zbiorem informacji a rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów i stąd też ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Oznacza to, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Zgodnie z utrwalonym już w orzecznictwie poglądem, ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1422/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl)".
Odnosząc się do kwestii dotychczasowego braku ujawnienia prawa własności przedmiotowych działek dla Miasta L. w księdze wieczystej podkreślono specjalny charakter przepisów prawa zawartych w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 162 z późn. zm.) zwanej specustawą drogową. Ustawodawca wprost wskazał, że ostateczna decyzja wydana na podstawie przepisów tej ustawy stanowi podstawę do dokonania wpisów zarówno w księdze wieczystej jak i w ewidencji gruntów i budynków właśnie. Ostateczna decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wywołuje skutki prawno rzeczowe związane ze zmianami w zakresie prawa własności nieruchomości. Jednocześnie przepis zawarty w artykule 12 ust. 4 specustawy drogowej jest zgodny z przepisami dotyczącymi aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków zawartymi w Pgk (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit d), na mocy którego to m.in. wydane ostateczne decyzje administracyjne nakładają na organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków obowiązek ujawnienia praw podmiotów i jednostek organizacyjnych wynikających z treści tych decyzji.
Skarżące w swoich wnioskach, jak i w piśmie z dnia 13 września 2023 r., powoływały się na brak wypłaty odszkodowania za przejęcie nieruchomości stanowiących dotychczas ich własność i z tego faktu wywodziły podstawę swego żądania zmiany wpisu w ewidencji gruntów i budynków w zakresie właściciela przedmiotowych działek ewidencyjnych.
Kwestię rozróżnienia wywłaszczenia od konieczności wypłaty odszkodowania wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 września 2022 r. o sygnaturze II OSK 711/22: "Przepisy specustawy drogowej rozdzielają etap wywłaszczenia od etapu ustalenia odszkodowania. Jakkolwiek zatwierdzenie podziału nieruchomości i oznaczenie nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego następuje w decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej (art. 11f ust. 1 pkt 5 i 6 specustawy drogowej), która stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości (art. 12 ust. 2 specustawy drogowej), o tyle ustalenie odszkodowania stanowi odrębną sprawę administracyjną załatwianą decyzją, którą właściwy organ jest zobowiązany wydać w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (art. 12 ust. 4b specustawy drogowej)."
Zgodnie z art. 24 ust. 2c Pgk odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym złożyły B. O. D. O. i I. O..
W jego uzasadnieniu wskazano, że skarżące zwróciły się do Wojewody W. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty P. nr [...] z 21 kwietnia 2022 r. dotyczącej zezwolenia na realizację inwestycji drogowej oraz decyzji Wojewody W. nr [...] z 3 marca 2023 r. uchylającej w części decyzję Starosty i orzekającej w zakresie uchylenia, a w pozostałej części utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję. W dalszej treści uzasadnienia skarżące podniosły, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją z 21 kwietnia 2022 r. "nie było rokowań, o których mowa w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami." Wskazały również, że do dnia złożenia odwołania od decyzji Starosty z 13 października 2023 r. nie ustalono na ich rzecz odszkodowania tytułem wywłaszczenia nieruchomości.
Pismem z 3 listopada 2023 r. skarżące poinformowały WWINGiK o tym, że wniosek w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z 21 kwietnia 2022 r. oraz decyzji z 3 marca 2023 r. nr [...] Wojewoda W. przekazał według właściwości Ministrowi Rozwoju i Technologii.
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. (dalej jako WWINGiK) decyzją z 28.11.2023 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że pismami z 14 sierpnia 2023 r. I. O., D. O., B. O. zwróciły się do Starosty P. (zwanego dalej Starostą) z żądaniem o następującej treści: "dla działek oznaczonych w arkuszu mapy 11 numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie ewidencyjnym L. , jednostce ewidencyjnej L., nr [...]dam przywrócenia w ewidencji gruntów i budynków właścicieli: B. O., D. O., I. O. z jednoczesnym wykreśleniem Miasto L. , ponieważ do chwili obecnej tj. do dnia 14 sierpnia Miasto L. nie zapłaciło słusznego odszkodowania za ww. działki a w Księdze Wieczystej nadal jestem właścicielem".
Dalej WWINGiK przytoczył treść art. 24 ust. 2a, 2b i 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752), zwanej dalej Pgk.
W ramach postępowania wyjaśniającego Starosta ustalił, że w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] figuruje Miasto L. . Wpisy dotyczące aktualnie ujawnionego podmiotu wprowadzono zmianami ewidencyjnymi: [...] z w dniu 17 marca 2023 r. dla dziatek ewidencyjnych o numerach [...], [...] i [...] oraz [...] wprowadzoną w dniu 20 marca 2023 r. dla działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...]. Podstawę wyżej wskazanych zmian ewidencyjnych stanowiła decyzja Starosty P. nr [...] z 21 kwietnia 2022 r. udzielająca zezwolenia na realizację inwestycji drogowej na rzecz Burmistrza Miasta L. . Wojewoda W. decyzją nr [...] uchylił w części decyzję Starosty oraz orzekł o utrzymaniu w mocy w pozostałym zakresie, w między innymi zakresie regulacji dotyczących tych działek. Decyzja stała się ostateczna 3 marca 2023 r.
Jak wynika z treści decyzji z 21 kwietnia 2022 r. nr [...], Starosta orzekł o udzieleniu pozwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie ulicy [...] w L. obejmującej między innymi działki ewidencyjne położone w obrębie L. oznaczone numerami: [...], [...], [...], [...], [...]. Wskazaną wyżej decyzją Starosta zatwierdził podział nieruchomości w ten sposób, że z działki nr [...] wydzielono działkę nr [...]; z działki nr [...] wydzielono działkę [...]; z działki nr [...] wydzielono działkę [...]; z działki nr [...] wydzielono działki [...] i [...]. Punkt VI decyzji Starosty z 13 października 2023 r. stanowi, że działka nr [...] oraz działki powstałe wskutek podziału nieruchomości stają się z mocy prawa własnością Miasta L. z dniem, w którym przedmiotowa decyzja staje się ostateczna. Stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 162 ze zm.), zwanej dalej ustawą, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
W księdze wieczystej prowadzonej pod nr [...], w dziale II, jako współwłaścicielki działek ewidencyjnych nr [...] położonych w obrębie ewidencyjnym L. , jednostce ewidencyjnej L. figurują I. O., D. O., B. O.. Natomiast w dziale III księgi wieczystej wpisane jest ostrzeżenie o następującej treści: "ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym skierowane przeciwko prawu własności dotychczasowych współwłaścicieli na rzecz miasta L.", zaś przedmiot wykonania stanowi "działka nr [...] oraz nieujawnione działki nr [...], [...], [...], [...], [...]". W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że w dziale I księgi wieczystej działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] ujawnione są pod starymi numerami ewidencyjnymi. Zatem, zapisana w księdze wieczystej działka ewidencyjna nr [...] aktualnie oznaczona jest w ewidencji gruntów i budynków numerem [...], działka numer [...] odpowiada aktualnym działkom [...] i [...], zaś działka [...], której część odpowiada działce nr [...], działka [...], której część odpowiada działce [...]. Powyższa zmiana numeracji działek wynika z przeprowadzonego odnowienia ewidencji gruntów i budynków dla obrębu ewidencyjnego L. .
Organ odwoławczy wskazał, że w realiach niniejszej sprawy, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie był uprawniony do merytorycznej oceny decyzji Starosty z 13 października 2023 r. oraz decyzji Wojewody W. z 3 marca 2023 r., albowiem organ ewidencyjny jest związany z pozostającymi w obrocie prawnym w/w decyzjami.
W ramach postępowania aktualizującego dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków organy administracji publicznej nie mogą rozstrzygać kwestii związanych z prawem własności, tj. dokonywać ustalenia, komu ono przysługuje i jaki jest jego zasięg, a wyłącznie badać, czy na podstawie dostępnych dokumentów możliwe jest dokonanie zmian danych. Zatem, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie jest uprawniony do ustalenia stanu prawnego działek ewidencyjnych, jak również nie posiada kompetencji oceny treści księgi wieczystej i dokumentów stanowiących podstawę aktualnych wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W procesie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków ma zasadnicze znaczenie ustalenie przez starostę istnienie w dacie złożenia wniosku dokumentacji uzasadniającej dokonanie żądanej zmiany. Natomiast przyszłe rozstrzygnięcie w przedmiocie zmian prawa własności nie może mieć wpływu na aktualną treść operatu ewidencji gruntów i budynków. Dopiero w przypadku wydania prawomocnego rozstrzygnięcia, w wyniku którego stan prawny nieruchomości ulegnie zmianie, będzie możliwe dokonanie zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Skarżące nie przedłożyły żadnego późniejszego dokumentu w stosunku do decyzji z 21 kwietnia 2022 r. nr [...], który stanowiłby podstawę ponownego ujawnienia ich w ewidencji gruntów i budynków jako właścicieli działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Podkreślono, że samo kwestionowanie prawidłowości decyzji stanowiącej postawę aktualnego wpisu nie może stanowić podstawy aktualizacji operatu. Podstawy aktualizacji operatu nie może stanowić również brak ustalenia odszkodowania tytułem wywłaszczenia nieruchomości, albowiem stanowi kwestię odrębną od nabycia prawa własności, zaś ustalenie odszkodowania stanowi przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 865/21 wyjaśnił, że "organ ewidencyjny prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie aktualizacji ewidencji, nie jest władny do samodzielnej oceny prawidłowości dokumentów stanowiących podstawę wpisu do ewidencji. Działanie takie prowadziłoby bowiem do naruszenia przepisów wskazujących organy i sądy właściwe do wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności decyzji czy prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie zostały uprzednio przeprowadzone postępowania, których wyniki dałyby podstawy do zmiany wpisów dokonanych w ewidencji, a wnioskodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem o aktualizację dokumentów wymienionych w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego, brak jest podstaw do dokonania aktualizacji wpisów. Tym samym nie wystarczy samo kwestionowanie prawidłowości czy kompletności dokumentów stanowiących w przeszłości podstawę wpisów, aby doszło do wnioskowanej aktualizacji."
Starosta P. słusznie więc odmówił aktualizacji ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie danych ewidencyjnych polegającej na wykreśleniu Miasta L. jako właściciela działek ewidencyjnych oznaczonych na arkuszu mapy 11 numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...] i ujawnieniu jako właścicieli tych działek ewidencyjnych: I. O., D. O., B. O.. Wnioskujące o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków nie udokumentowały bowiem żądania w sposób wskazujący, że po dacie zdarzeń prawnych stanowiących podstawę aktualnych wpisów dotyczących przedmiotowych działek, nastąpiły zdarzenia świadczące o zmianach danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w P. I. O., D. O., B. O..
Skarżące wskazały, że na podstawie wywłaszczeniowej decyzji Starosty P. Nr [...] z dnia 21 kwietnia 2022, sygn. [...] i decyzji Wojewody W. z dnia 3 marca 2023 r. znak [...] Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. wpisał bezpodstawnie jako właściciela Miasto L. , gdyż ta decyzja została przez nie zaskarżona.
Zauważyły, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Skarżące do tej pory nie otrzymały słusznego odszkodowania, więc na podstawie Konstytucji nadal są współwłaścicielami.
Ujawnienie Miasta L. w ewidencji gruntów i budynków dla działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] ark. mapy 11, obręb L. na podstawie zaskarżonej decyzji Starosty P. Nr [...] z dnia 21.04.2022, sygn. [...] i decyzji Wojewody W. z dnia 03.03.2023 r. znak [...] jest niezgodne z prawem, gdyż jako zaskarżona nie stanowi podstawy do wpisania Miasta L. jako właściciela.
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.).
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 4292) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu orzekającego w niniejszej sprawie jest decyzja Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z 28.11.2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty P. z dnia 13.10.2023 r. nr [...] odmawiającą aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Ustalenia faktyczne dokonane przez organy obydwu instancji są bezsporne, a spór dotyczy odmiennej wykładni prawa dokonanej przez skarżące i organy administracji na kanwie ustalonych faktów.
Sąd podkreśla, że w pełni aprobuje szczegółowe i obszerne rozważania prawne organów obydwu instancji.
Wyjaśnić trzeba, że podstawą wprowadzania wpisów w ewidencji gruntów i budynków są regulacje ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 z późn. zm.), zwanej dalej Pgk oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 z późn. zm.). W myśl art. 24 ust. 2a punkt 1 i 2 oraz ust. 2b Pgk, aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu lub na wniosek; następuje zaś w drodze czynności materialno-technicznej lub w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast według § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393 z późn. zm.; dalej jako – "rozporządzenie") aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych; 2. przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 i § 36 stosuje się odpowiednio; 3. przy sporządzaniu dokumentacji określającej przebieg granic działek ewidencyjnych na potrzeby aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 37-39 stosuje się odpowiednio. Aktualnie obowiązuje w tym zakresie rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, Dz.U. z 2021 r. poz. 1390), według którego aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi; ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; wyeliminowania danych błędnych. Przy sporządzaniu dokumentacji określającej przebieg granic działek ewidencyjnych na potrzeby aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 37-39 stosuje się odpowiednio, co wynika z § 45 ust. 3 rozporządzenia. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega więc na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Każdorazowa konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana przez wnioskodawcę. W ramach pojęcia aktualizacji można dokonywać prostowania jak i usuwania danych błędnych. Może się to odbywać wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to udokumentowany aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych – w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Z uwagi na czysto deklaratoryjny charakter urządzeń ewidencyjnych, niezgodność danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym oraz nieprawidłowość ujawnionych w ewidencji danych, musi być oczywista, a zatem bezsporna i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego (tak WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 13 października 2015 r., sygn. II SA/Bk 453/15, publ. CBOSA).
Ugruntowane w orzecznictwie i doktrynie jest stanowisko, iż ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego, choćby był on zgodny z żądaniem wnioskodawcy. Rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest rozstrzyganie kwestii własnościowych, (przykładowo komu przysługuje prawo własności do działki czy jej części). Błędnym jest oczekiwanie, iż w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do rozwiązania kwestii prawa własności, określenie spornych granic czy powierzchni działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, ani nie mają kompetencji w tym zakresie, a jedynie mają kompetencje do zbadania, czy na podstawie dostępnych, wiarogodnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Kwestia ta jest w orzecznictwie traktowana jako oczywista (por. m.in. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 12 listopada 2014 r., o sygn. III SA/Kr 633/14, WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 14 października 2015 r., o sygn. II SA/Rz 565/15, publ. CBOSA). Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialnotechnicznej na podstawie prawomocnych orzeczeń sądu (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c Pgk).
Podstawową zasadą z § 12 rozporządzenia, jest wykazywanie prawa osób i jednostek organizacyjnych w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych; 2) prawomocnych orzeczeń sądowych; 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; 4) ostatecznych decyzji administracyjnych; 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych; 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Organ ewidencyjny nie jest władny uwzględnić wniosku podmiotu ewidencyjnego, jeżeli żąda się wprowadzenia zmian przebiegu granic, czy dysponentów prawnych działek ewidencyjnych, co do których zaistniał spór. Innymi słowy, stanowczo wykluczyć należy dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych wymienionych w § 12 rozporządzenia, lub które powinny zostać rozstrzygnięte np. w postępowaniu przed sądem cywilnym w sporze o własność. Organy zajmujące się ewidencją gruntów i budynków mogą jedynie w ramach swoich kompetencji prostować ewidentne pomyłki, natomiast absolutnie nie są uprawnione do merytorycznego ustalania prawa własności, czy przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów czy sądów. Jak wielokrotnie wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych, np. w wyroku NSA z dnia 26 października 2016 r. I OSK 2901/14, czy wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 maja 2019 r. III SA/Kr 167/19 - aktualizacji danych dokonuje się na podstawie przedłożonych dokumentów ilustrujących stan odmienny od stanu już uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów. Podstawę wpisu danych ewidencyjnych stanowi zatem najpóźniej wydany dokument mogący być podstawą wpisu. Zmiany w ewidencji mogą być wprowadzane na podstawie dokumentów, o których mowa w § 12 ust. 1 rozporządzenia, ale wydanych po ostatnim wpisie w ewidencji, a to oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkunastu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone w ewidencji. Dokumenty określające poprzedni stan działek nie mogą stanowić podstawy do zarejestrowania tego stanu, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami wprowadzonymi do ewidencji.
Sąd stwierdza, że sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kontrolowanej sprawie nie budzi zastrzeżeń. Pamiętać należy, że organ ewidencyjny miał obowiązek skupić się na przesłankach umożliwiających wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2, art. 22, art. 24 ust. 2a pkt 2 oraz art. 24 ust. 2c Pgk w zw. z § 44 pkt 2, 45 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Swoją argumentację organ odwoławczy przedstawił w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. uznając zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia, którą to ocenę należy zaakceptować. Stan faktyczny sprawy administracyjnej został ustalony zgodnie z kodeksowymi regułami określania prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.), co pozwalało na zastosowywanie właściwych przepisów prawa materialnego.
Istotne dla sprawy jest to, że skarżące żądały przywrócenia ponownego wpisania ich w ewidencji gruntów i budynków jako współwłaścicieli z jednoczesnym wykreśleniem Miasto L. , ponieważ do chwili złożenia wniosków Miasto L. nie zapłaciło im słusznego odszkodowania za przedmiotowe działki, a w księdze wieczystej nadal są wpisane jako właściciele. Brak wypłacenia wspomnianego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia był zasadniczym argumentem przemawiającym zdaniem skarżących za uwzględnieniem ich wniosków.
Jak bezspornie ustalono w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] figuruje Miasto L. . Wpisy dotyczące aktualnie ujawnionego podmiotu wprowadzono zmianami ewidencyjnymi: [...] z w dniu 17 marca 2023 r. dla działek ewidencyjnych o numerach [...], [...] i [...] oraz [...] wprowadzoną w dniu 20 marca 2023 r. dla działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...]. Podstawę wyżej wskazanych zmian ewidencyjnych stanowiła decyzja Starosty P. nr [...] z 21 kwietnia 2022 r. udzielająca zezwolenia na realizację inwestycji drogowej na rzecz Burmistrza Miasta L. . Wojewoda W. decyzją z 3 marca 2023 r. nr [...] uchylił w części w/w decyzję Starosty oraz orzekł o utrzymaniu w mocy w pozostałym zakresie, w między innymi zakresie regulacji dotyczących tych działek. Decyzja stała się ostateczna 3 marca 2023 r.
Istotne dla sprawy jest, że decyzją z 21 kwietnia 2022 r. nr [...], Starosta orzekł o udzieleniu pozwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie ulicy [...] w L. obejmującej między innymi działki ewidencyjne położone w obrębie L. oznaczone numerami: [...], [...], [...], [...], [...]. Wskazaną wyżej decyzją Starosta zatwierdził podział nieruchomości w ten sposób, że z działki nr [...] wydzielono działkę nr [...]; z działki nr [...] wydzielono działkę [...]; z działki nr [...] wydzielono działkę [...]; z działki nr [...] wydzielono działki [...] i [...]. Punkt VI decyzji Starosty z 13 października 2023 r. stanowi, że działka nr [...] oraz działki powstałe wskutek podziału nieruchomości stają się z mocy prawa własnością Miasta L. z dniem, w którym przedmiotowa decyzja staje się ostateczna.
Stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 162 ze zm.), zwanej dalej ustawą, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
W księdze wieczystej prowadzonej pod nr [...], w dziale II, jako współwłaścicielki działek ewidencyjnych nr [...] położonych w obrębie ewidencyjnym L. , jednostce ewidencyjnej L. figurują I. O., D. O., B. O.. Natomiast w dziale III księgi wieczystej wpisane jest ostrzeżenie o następującej treści: "ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym skierowane przeciwko prawu własności dotychczasowych współwłaścicieli na rzecz miasta L.", zaś przedmiot wykonania stanowi "działka nr [...] oraz nieujawnione działki nr [...], [...], [...], [...], [...]".
Skarżące wystąpiły do Wojewody W. o stwierdzenie nieważności decyzji z 21 kwietnia 2022 r. w przedmiocie zezwolenia na realizuję inwestycji drogowej oraz decyzji Wojewody W. z 3 marca 2023 r. nr [...] uchylającej w części decyzję Starosty i rozstrzygającej w zakresie uchylenia. Do chwili wyrokowania w niniejszej sprawie nie było jednak informacji o ewentualnym rozstrzygnięciu wniosku o stwierdzenie nieważności. Tym samym obydwie w/w decyzje pozostawały w obrocie prawnym i były wiążące dla organów ewidencji.
Podsumowując powyższe okoliczności należy wskazać, że istotą sporu jest odmowa dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z wnioskiem skarżących. Skarżące nie zgadzają się z dokonanym podziałem działek będących ich własnością i przeniesieniem własności tych działek na rzecz Miasta L. z uwagi na niewypłaceni im odszkodowania. Skarżące podjęły kroki prawne w celu zakwestionowania wskazanych wyżej decyzji na podstawie których dokonano zmian w ewidencji gruntów i budynków i wniosły o stwierdzenie ich nieważności. Należy podkreślić, że dopóki te decyzje będą funkcjonowały w obrocie prawnym nie ma podstaw do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków, których domagały się skarżące. Należy też podkreślić, że w księgach wieczystych znajduje się odpowiednie ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wykluczające zawarte w art.3 ustawy z 06.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece domniemanie zgodności prawa wpisanego do księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Jak już wspomniano, wpisy w ewidencji gruntów w zakresie przejścia przedmiotowych działek na własność Miasta L. zostały dokonane na podstawie decyzji Starosty P. nr [...] z 21 kwietnia 2022 r. udzielającej zezwolenia na realizację inwestycji drogowej na rzecz Burmistrza Miasta L. oraz decyzji Wojewody W. z 3 marca 2023 r. nr [...] – zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 24 ust. 2b pkt 1d Pgk. Co istotne, kwestia prawidłowości tych decyzji podziałowych, a także kwestia słusznego odszkodowania podlegają ocenie w odrębnych postępowaniach. Ocena tej problematyki nie należy do kompetencji organów ewidencji gruntów i budynków. Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, że organy prawidłowo odmówiły dokonania aktualizacji w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przedmiotowych działek w zakresie ich właściciela.
Podkreślić należy, że postępowanie ewidencyjne jest postępowaniem rejestrowym, co oznacza, że nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, budynków, lokali ani nie nadaje tych praw, rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Wprowadzane w trakcie procedury aktualizacji zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych (m.in. zmiany granic i powierzchni działek) przez samoistne zmiany w ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów jest bowiem tylko publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej, który winien być utrzymywany w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Uaktualnienie informacji na wniosek wymaga wskazania dokumentacji geodezyjnej, potwierdzającej zasadność proponowanej zmiany.
W świetle powyższego, ponieważ w obrocie prawnym jest decyzja Starosty P. nr [...] z 21 kwietnia 2022 r. udzielająca zezwolenia na realizację inwestycji drogowej na rzecz Burmistrza Miasta L. oraz decyzja Wojewody W. z 3 marca 2023 r. nr [...] utrzymująca częściowo w mocy w/w decyzję Starosty, organy ewidencji nie miały podstawy prawnej do dokonania wpisu wnioskowanego przez skarżące.
W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.