IV SA/PO 179/23

IV SA/Po 179/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1421
art. 44 ust. 1 pkt 12 i ust. 2, art. 57 ust. 1 pkt 4 i ust. 7
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Lekarz Weterynarii z dnia 13 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazu poddania obróbce cieplnej jaj oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z 13 stycznia 2023 r. znak: [...] Lekarz Weterynarii (dalej jako "WWLW" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania Z. S. od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. z 21 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu postępowania w związku z wykryciem drobnoustrojów Salmonella Enteritidis w stadach kur hodowlanych ([...]), utrzymał w mocy tę decyzję w zakresie zaskarżonego pkt 1.
Wskazana decyzja WWLW, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Powiatowy Lekarz Weterynarii w O. (dalej jako "PLW" lub "organ I instancji") na podstawie otrzymanych wyników badań w kierunku Salmonella, jak również na podstawie przeprowadzonych dochodzeń epizootycznych w dniach 11 i 17 października 2022 r. stwierdził występowanie Salmonella Enteritidis w kurnikach [...] należących do Z. S. (zwanego też dalej "Stroną" lub "Skarżącym").
W związku z tym organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne i przywołaną wyżej decyzją z 21 października 2022 r. nakazał Stronie - w pkt 1 - "Poddanie obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella wszystkich nienałożonych jaj pochodzących ze stada [...] kur hodowlanych gatunku [...] zakażonego serotypem Salmonella objętym programem, znajdujących się we wspólnym magazynie na fermie miejscowości H. ". W kolejnych punktach decyzji nakazano poddanie odkażaniu innych przedmiotów, które mogły ulec skażeniu, a także oczyszczenie oraz odkażenie budynków, w których utrzymywany był drób z ww. stad. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Strona w skierowanym do PLW piśmie z 02 listopada 2022 r. wniosła o przeprowadzenie szacowania jaj wylęgowych, uzasadniając to tym, że jaja wylęgowe poddane obróbce cieplnej zostaną zniszczone i nie będą zagospodarowane zgodnie z ich przeznaczeniem oraz że nie są to jaja spożywcze.
W odpowiedzi sporządzonej 04 listopada 2022 r. PLW poinformował, że wniosek jest niezasadny i brak jest podstaw prawnych do przeprowadzenia szacowania oraz przyznania odszkodowania. W ocenie organu I instancji, wobec deklaracji zakupu przedmiotowych jaj ze strony podmiotów działających w zakresie przetwórstwa jaj, nakaz poddania tych jaj obróbce cieplnej nie oznacza ich zniszczenia, a tym samym nie zachodzą przesłanki do szacowania ich wartości oraz wypłaty odszkodowania.
Wnosząc odwołanie od pkt 1 decyzji PLW, Z. S. zarzucił naruszenie przepisu pkt 3.1. załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 stycznia 2020 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur hodowlanych gatunku [...]" na lata 2020-2022 (Dz. U. poz. 200; dalej w skrócie "rozporządzenie MRiRW"). Zdaniem Skarżącego o tym, czy nienałożone jaja wylęgowe można poddać obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella decyduje podmiot (hodowca).
Utrzymując w mocy zaskarżony pkt 1 decyzji PLW - przywołaną na wstępie decyzją z 13 stycznia 2023 r. - WWLW wyjaśnił w uzasadnieniu, że postępowanie było prowadzone przez organ I instancji w oparciu o obowiązujące w dacie wydania decyzji PLW rozporządzenie MRiRW, które w rozdziale 3. załącznika do tego rozporządzenia w pozycji 3.1 przewiduje w zakresie wydawanych nakazów przez powiatowego lekarza weterynarii (pkt 1 lit. d) obowiązek nakazania zniszczenia wszystkich jaj pochodzących ze stada kur hodowlanych gatunku [...] zakażonego serotypem Salmonella, z tym że jaja wylęgowe nienałożone można poddać obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella. W niniejszej sprawie jest poza sporem ujawnienie pałeczek Salmonelli w stadzie kur oraz że jaja objęte postępowaniem nie były nałożone (nie były zapłodnione). Powyższy przepis rozporządzenia MRiRW jednoznacznie wskazuje, że to powiatowy lekarz weterynarii decyduje o sposobie likwidacji zagrożenia w przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypów Salmonella objętych programem. Szczegółowy sposób postępowania Inspekcji Weterynaryjnej realizującej rozporządzenie MRiRW określa instrukcja organu centralnego - Głównego Lekarza Weterynarii (w skrócie "GLW") - nr GIWpr.0200.1.7.2020 z 28 maja 2020 r. (dalej jako "Instrukcja"). Zgodnie z rozdziałem 9 pkt 12 Instrukcji uznaje się za prawidłowe poddawanie jaj obróbce cieplnej jako gwarantującej usunięcie zagrożenia rozprzestrzeniania się choroby związanej z wystąpieniem zakażenia serotypem Salmonella objętych programem zwalczania dla kur hodowlanych. W pkt 14 Instrukcji wskazano, że w przypadku obróbki cieplnej powstaje inny produkt (np. w postaci proszku jajecznego), który może być przeznaczony do spożycia przez ludzi lub zwierzęta. Obróbka cieplna bowiem nie powoduje zniszczenia jaj. W związku z tym nietrafna jest argumentacja Skarżącego, że nienałożone jaja wylęgowe po obróbce cieplnej nie są środkiem spożywczym.
Dalej WWLW stwierdził, że podjęcie przez Skarżącego innego sposobu zagospodarowania jaj, niż określono to w decyzji administracyjnej, i ich zniszczenie oraz utylizację, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji. To powiatowy lekarz weterynarii został upoważniony przez ustawodawcę do wyboru sposobu likwidacji zagrożenia rozprzestrzeniania się choroby, a nie właściciel zakażonych produktów. Instrukcja GLW wskazuje na zasadność nakazywania obróbki cieplnej jaj. Ogranicza to straty finansowe, a otrzymany produkt nadaje się bez zagrożeń do spożycia przez ludzi. Bezzasadna zaś utylizacja skutkuje marnotrawstwem żywności. Prowadzona działalność gospodarcza (strona jest profesjonalistą na rynku) związana jest zawsze z ryzykiem pewnych strat. Hodowca nie może skutecznie domagać się wydania takiej decyzji, która gwarantuje mu otrzymanie odszkodowania, gdy nie zachodzą przesłanki przewidziane w obowiązujących przepisach.
W skardze na opisaną decyzję WWLW do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. S., reprezentowany przez r. M., wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PLW w zakresie pkt 1, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji, o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji - a to z powołaniem się na zarzuty naruszenia:
1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. przez bezzasadne utrzymanie w mocy - w zakresie pkt 1 - decyzji PLW, pomimo iż organ I instancji wydając ww. decyzję administracyjną naruszył przepis pkt 3.1. załącznika do rozporządzenia MRiRW, albowiem ww. przepis nie pozostawia wątpliwości, że w przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypów Salmonella objętych programem organ Inspekcji Weterynaryjnej nakazuje zniszczenie ww. jaj - o tym czy nienałożone jaja wylęgowe zostaną poddane obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella decyduje bowiem podmiot (hodowca)
- w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie zaskarżonej - w zakresie pkt 1 - decyzji PLW i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 1 i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;
2. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6 i art. 8 k.p.a. przez wydanie decyzji utrzymującej w mocy - w zakresie pkt 1 - decyzję PLW wyłącznie w oparciu o Instrukcję GLW, która to nie stanowi źródła prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
3. art. 138 § 1 pkt 2 i art. 138 § 2 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 11 k.p.a. przez ich niezastosowanie, tj. nieuchylenie decyzji PLW w zakresie pkt 1 i niewydanie orzeczenia co do istoty sprawy w tym zakresie, ewentualnie nieuchylenie decyzji PLW w zakresie pkt 1 i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, pomimo zaistnienia w sprawie okoliczności określonych w pkt 1 zarzutów niniejszej skargi;
4. pkt 3.1. załącznika do rozporządzenia MRiRW przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż na podstawie ww. przepisu: "To powiatowy lekarz weterynarii został upoważniony przez ustawodawcę do wyboru sposobu likwidacji zagrożenia rozprzestrzeniania się choroby, a nie właściciel zakażonych produktów", w sytuacji gdy ww. przepis nie pozostawia wątpliwości, iż w przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypów Salmonella objętych programem organ Inspekcji Weterynaryjnych nakazuje zniszczenie ww. jaj - o tym natomiast czy nienałożone jaja wylęgowe zostaną poddane obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella decyduje podmiot (hodowca);
5. art. 4 pkt 28 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniającego i uchylającego niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt ("Prawo o zdrowiu zwierząt") (Dz. Urz. UE L z 2016 r. nr 84, str. 1, z późn. zm.) przez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż nienałożone jaja wylęgowe po obróbce cieplnej są środkiem spożywczym (żywnością), w sytuacji gdy zgodnie z definicją zawartą w ww. przepisie jaja wylęgowe są materiałem biologicznym, tj. nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi, a co więcej po obróbce cieplnej nie zmieniają swojego przeznaczenia, tj. w dalszym ciągu pozostają materiałem biologicznym (a nie środkiem spożywczym przeznaczonym do spożycia przez ludzi).
W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione zarzuty oraz zawarte wnioski.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji, reprezentowany przez r. M., wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Ponadto zaznaczył, że argumentacja Skarżącego wykazuje rażącą niekonsekwencję, gdyż wywodzi on w pkt 4 zarzutów, że o tym czy nienałożone jaja wylęgowe zostaną poddane obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonelli i w konsekwencji wprowadzone do obrotu jako proszek jajeczny (środek spożywczy) decyduje podmiot, zaś w pkt 5 zarzutów stanowczo wyklucza już co do zasady możliwość przekazania jaj wylęgowych do zakładu dokonującego obróbki termicznej, z uwagi na to, że nie były to jaja spożywcze. Tymczasem, jak wynika z załączonego do niniejszej odpowiedzi protokołu z kontroli przeprowadzonej 06 marca 2023 r., Skarżący sprzedał w 2021 r. do przetwórstwa jako jaja konsumpcyjne (na cele spożywcze) 378.000 jaj wylęgowych (nienałożonych), a zatem praktykuje sprzedaż jaj wylęgowych do celów spożywczych na dużą skalę. WWLW podkreślił, że jest to działanie całkowicie zgodne z zasadami produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego, co wynika również z Instrukcji GLW.
Postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. o sygn. akt IV SA/Po 179/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 08 maja 2023 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; w skrócie "u.COVID-19"), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., o czym strony zostały powiadomione pismami z 08 maja 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie art. 15zzs4 ust. 1 u.COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2023 r. poz. 259, dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonawszy tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Lekarz Weterynarii z 13 stycznia 2023 r. (znak: [...]) - utrzymującej w mocy pkt 1 decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. z 21 października 2022 r. (nr [...]) nakazujący poddanie obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella, wszystkich nienałożonych jaj pochodzących ze stada [...] kur hodowlanych gatunku [...] zakażonego serotypem Salmonella objętym programem, znajdujących się we wspólnym magazynie na fermie Skarżącego w miejscowości H. - Sąd nie dopatrzył się przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni podstawą faktyczną dalszych rozważań.
Jest to tym bardziej uzasadnione, że w istocie przedmiotem sporu pomiędzy stronami nie były okoliczności faktyczne sprawy, a jedynie ich właściwa prawna kwalifikacja, a ściślej - zagadnienie prawne zawierające się w pytaniu, czy w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy, w świetle odnośnych przepisów prawa, powiatowy lekarz weterynarii miał kompetencję do nakazania poddania nienałożonych jaj wylęgowych obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella (jak przyjęły organy obu instancji), czy jego kompetencja obejmowała wyłącznie nakazanie zniszczenia takich jaj, a ewentualna decyzja o poddaniu ich w takim przypadku obróbce cieplnej należała do hodowcy (jak twierdzi Skarżący).
W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów Inspekcji Weterynaryjnej.
Jak wynika z części wstępnej decyzji PLW, materialnoprawną podstawę zapadłych w tej sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy:
- art. 44 ust. 1 pkt 12 i art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2020 r. poz. 1421, z późn zm.; w skrócie "u.o.z.z."). W myśl tych przepisów w celu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji, może m.in. określać sposób postępowania ze zwierzętami chorymi, zakażonymi lub podejrzanymi o zakażenie lub o chorobę, zwłokami zwierzęcymi, produktami oraz paszami zakażonymi lub podejrzanymi o zakażenie (art. 44 ust. 1 pkt 12 u.o.z.z.). Takiej decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 44 ust. 2 u.o.z.z.).
Wypada w tym miejscu dodać, że wskazana ustawa w art. 57 ust. 1 pkt 4 nałożyła na Głównego Lekarza Weterynarii obowiązek opracowywania krajowych programów zwalczania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych wymienionych w rozporządzeniu (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność (Dz. Urz. UE L 325 z 12.12.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 41, str. 328; zwanym dalej "rozporządzeniem nr 2160/2003"), w załączniku I - kierując się sytuacją epizootyczną i epidemiczną kraju oraz obowiązującymi w tym zakresie przepisami Unii Europejskiej. Minister właściwy do spraw rolnictwa wprowadza program, w drodze rozporządzenia, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części, mając na względzie ochronę zdrowia publicznego, poprawę sytuacji epizootycznej państwa oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy Unii Europejskiej (art. 57 ust. 7 u.o.z.z.). Takim rozporządzeniem było właśnie, ówcześnie obowiązujące i znajdujące zastosowanie w kontrolowanej sprawie, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 stycznia 2020 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur hodowlanych gatunku [...]" na lata 2020-2022 (Dz. U. poz. 200; w skrócie "rozporządzenie MRiRW"), błędnie określone w podstawie prawnej decyzji PLW jako "rozporządzenie Rady Ministrów";
- pkt 3.1. [powinno być "ust."3.1. - uw. Sądu] załącznika do rozporządzenia MRiRW - a konkretniej, ten jego fragment, który stanowi, że: "W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypów Salmonella objętych programem lub w przypadku wykrycia efektu hamującego wzrost bakterii w próbkach pobranych z inicjatywy hodowcy lub w próbkach pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii, lub stwierdzenia zastosowania środków przeciwdrobnoustrojowych w próbkach pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii, zgodnie z ust. 3.1 pkt 3, powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt: 1) nakazuje: [...] d) zniszczenie wszystkich jaj pochodzących ze stada kur hodowlanych gatunku [...] zakażonego serotypem Salmonella objętym programem, znajdujących się w zakładzie drobiu utrzymującym to stado, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającym przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) oraz ze środkami wykonawczymi przyjętymi zgodnie z art. 40 tego rozporządzenia, z tym że jaja wylęgowe nienałożone można poddać obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella";
- art. 280 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i uchylające niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt ("Prawo o zdrowiu zwierząt") (Dz. Urz. UE L 2016, nr 84, poz. 31; zwanego też dalej "rozporządzeniem nr 2016/429") - zgodnie z którym: "Państwa członkowskie i strefy o zatwierdzonym programie likwidacji choroby lub nadzoru - w odniesieniu do jednej lub większej liczby chorób umieszczonych w wykazie, o których mowa w art. 9 ust. 1 lit. b) i c), w stosunku do jednego lub większej liczby odpowiednich gatunków zwierząt - zgodnie z dyrektywą 64/432/EWG, dyrektywą 91/68/EWG, dyrektywą 92/65/EWG, dyrektywą 2006/88/WE, dyrektywą 2009/156/WE lub dyrektywą 2009/158/WE, uznaje się za posiadające zatwierdzony program likwidacji choroby lub nadzoru zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i jako takie podlegają one odpowiednim obowiązkom przewidzianym w niniejszym rozporządzeniu."
Nie ulega wątpliwości, że kluczowe znaczenie w kontrolowanej sprawie ma prawidłowa wykładnia cytowanego fragmentu Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur hodowlanych gatunku [...] na lata 2020-2022 (zwanego w skrócie "programem"), stanowiącego załącznik do rozporządzenia MRiRW, a dokładniej: wykładnia jego końcowego fragmentu, mówiącego o tym, że "jaja wylęgowe nienałożone można poddać obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella" - w celu ustalenia podmiotu, któremu na gruncie tego przepisu przysługuje kompetencja do decydowania o poddaniu ww. jaj obróbce cieplnej: czy jest nim właściwy organ Inspekcji Weterynaryjnej (powiatowy lekarz weterynarii), czy hodowca.
Wskazanej wykładni należy bez wątpienia dokonywać z uwzględnieniem wewnętrznej systematyki analizowanego aktu normatywnego (programu), tj. biorąc pod uwagę w szczególności to, że interpretowany przepis lit. d w trzecim pkt 1 w ust. 3.1. programu [wypada w tym miejscu zaznaczyć, że nierespektowanie przez autorów programu, Zasad techniki prawodawczej w zakresie należytego sposobu oznaczania poszczególnych jednostek tekstu aktu prawnego utrudnia ich precyzyjne przywoływanie]:
- został poprzedzony wprowadzeniem do wyliczenia, w którym expressis verbis stwierdza się, że w przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych to "powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 44 ust. 1 u.o.z.z. nakazuje" podjęcie działań (spośród) wyszczególnionych w lit. a-lit. i. Natomiast z żadnego fragmentu interpretowanego przepisu nie wynika, by przepis ten był - w jakiejkolwiek choćby części, w tym tej stanowiącej, że "jaja wylęgowe nienałożone można poddać obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella" - adresowany do hodowcy;
- mieści się w ust. 3.1 programu, zatytułowanym "Postępowanie hodowcy i powiatowego lekarza weterynarii w przypadku wykrycia serotypu Salmonella objętego programem lub efektu hamującego wzrost bakterii: [...]". W związku z tym wypada zauważyć, że żaden punkt tego ustępu nie normuje uprawnień hodowcy, zaś jedynie dwa z nich (pierwszy pkt 1 oraz czwarty pkt 1 i 2) określają bezpośrednio jego obowiązki (obciążenia). Natomiast we wszystkich pozostałych punktach ust. 3.1 uregulowano wprost postępowanie (w tym: kompetencje / uprawnienia / obowiązki) powiatowego lekarza weterynarii;
- zawiera się, wraz z całym ust. 3.1, w ust. 3 programu, zatytułowanym [podkr. Sądu]: "Ś r o d k i p o d e j m o w a n e p r z e z w ł a ś c i w e o r g a n y w odniesieniu do drobiu lub produktów, u których albo w których wykryto Salmonella spp., w szczególności środki podjęte w celu ochrony zdrowia publicznego, a także podejmowane środki zapobiegawcze".
Już powyższa - językowa - analiza i interpretacja ww. przepisów programu prowadzi do wniosku zbieżnego ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że to powiatowy lekarz weterynarii został upoważniony przez ustawodawcę do wydania decyzji z urzędu i w konsekwencji do wyboru sposobu likwidacji zagrożenia rozprzestrzeniania się choroby - w tym do ewentualnego wyboru, wydawanego w warunkach uznania administracyjnego ("można"), nakazu poddania jaj wylęgowych nienałożonych obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella - a nie właściciel zakażonych produktów (hodowca).
Z tych względów zarzut nr 4 jawi się jako niezasadny.
Na rzecz stanowiska, że to powiatowy lekarz weterynarii - a nie hodowca - może w uzasadnionych przypadkach wiążąco zdecydować, że dotknięte ryzykiem zakażenia jaja wylęgowe nienałożone nie powinny (nie muszą) zostać zniszczone, lecz wystarczy poddać je odpowiedniej obróbce termicznej, przemawiają również względy wykładni celowościowej, przywołane przez organ II instancji, zdaniem którego: "[o]granicza to straty finansowe, a otrzymany produkt nadaje się bez zagrożeń do spożycia przez ludzi. Bezzasadna zaś utylizacja skutkuje marnotrawstwem żywności".
Odmienne stanowisko strony skarżącej - jakoby jaja wylęgowe nienałożone poddane obróbce termicznej nie mogły stanowić środka spożywczego - nie jest zasadne. Pomijając nawet w tym miejscu fakt, że takie twierdzenie Skarżącego pozostaje w jawnej sprzeczności ze stosowaną przez niego praktyką handlową - w ramach której, jak ustalił organ, przedmiotowy zakład Skarżącego (H. ) sprzedał w roku 2021 do przetwórstwa jako jaja konsumpcyjne (na cele spożywcze) [...] jaj wylęgowych (nienałożonych) jednemu z odbiorców branżowych (W. sp. z o.o.) - to nie znajduje ona także dostatecznego oparcia w przywołanej w skardze definicji "materiału biologicznego" z art. 4 pkt 28 rozporządzenia nr 2016/429 [w brzmieniu: "Na potrzeby niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: (...) 28) "materiał biologiczny" oznacza: a) nasienie, oocyty i zarodki przeznaczone do sztucznego rozrodu; b) jaja wylęgowe"]. Z definicji tej wynika bowiem tylko tyle, że ilekroć w ww. rozporządzeniu jest mowa o "materiale biologicznym" należy przez to rozumieć także jaja wylęgowe. Same zaś "jaja wylęgowe" wcale nie zostały w tym rozporządzeniu zdefiniowane poprzez odwołanie się do kategorii "materiału biologicznego" (w roli genus proximum), lecz po prostu jako "jaja do inkubacji zniesione przez drób lub ptaki żyjące w niewoli" (art. 4 pkt 44 rozporządzenia nr 2016/429). Powyższe unormowania żadna miarą nie wykluczają możliwości traktowania nienałożonych jaj wylęgowych poddanych obróbce cieplnej jako środek spożywczy / żywość.
Co więcej, możliwość taką wprost potwierdzają unormowania innego aktu unijnego, a mianowicie, przywołanego w podstawie prawnej decyzji PLW, rozporządzenia nr 2160/2003, do którego odsyła program już w jego ust. 1.1 normującym cel tego aktu. Otóż, zgodnie z ust. 3 w części C (pt.: "Szczególne wymagania dotyczące stad hodowlanych gatunku Gallus gallus i indyków hodowlanych") Załącznika II (pt.: "KONTROLA CHORÓB ODZWIERZĘCYCH I ODZWIERZĘCYCH CZYNNIKÓW CHOROBOTWÓRCZYCH WYMIENIONYCH W ZAŁĄCZNIKU I") do ww. rozporządzenia: "Jaja nie inkubowane z danego stada muszą zostać zniszczone. Niemniej jednak jaja takie mogą zostać przeznaczone do spożycia przez ludzi, w przypadku poddania ich obróbce w sposób gwarantujący wyeliminowanie Salmonella enteritidis lub Salmonella typhimurium, zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym dotyczącym higieny żywności."
Wobec tego również zarzut nr 5 nie jest zasadny.
W świetle dotychczasowych uwag, przywołane w motywach zaskarżonej decyzji WWLW następujące postanowienia "INSTRUKCJI Głównego Lekarza Weterynarii nr GIWpr.0200.1.7.2020 z dnia 28 maja 2020 r. w sprawie postępowania powiatowych lekarzy weterynarii przy zwalczaniu niektórych serotypów Salmonella w stadach drobiu, w tym przy realizacji przepisów rozporządzenia Rady nr 2160/2003 w odniesieniu do Krajowych programów zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach drobiu" - zamieszczone w jej rozdziale 9 (pt.: "Postępowanie administracyjne prowadzone w ramach realizacji programów"):
- w ust. 12: "W przypadku wydania decyzji administracyjnej związanej z wystąpieniem zakażenia serotypem Salmonella objętym programem dla kur hodowlanych albo programem dla indyków hodowlanych wskazanym sposobem postępowania z jajami jest poddanie ich obróbce cieplnej. W przypadku braku możliwości wykonania decyzji administracyjnej nakazującej poddanie jaj obróbce cieplnej, PLW na wniosek hodowcy / producenta jaj konsumpcyjnych, zawierającym uzasadnienie, może zmienić rozstrzygnięcie decyzji administracyjnej i nakazać zniszczenie jaj.";
- w ust. 14: "Nie przewiduje się możliwości przyznania hodowcom odszkodowań za jaja poddane obróbce cieplnej. Odszkodowanie przysługuje jedynie za zniszczone produkty, czyli produkty, które zostały uznane za niezdatne do spożycia przez ludzi i zwierzęta. W przypadku obróbki cieplnej powstaje inny produkt (np. w postaci proszku jajecznego), który może być przeznaczony do spożycia przez ludzi lub zwierzęta, tym samym przetworzenie cieplne jaj nie spełnia warunku zniszczenia."
- jawią się tylko jako argument dodatkowy - a nie jedyny, ani nawet główny - przemawiający za prawidłowością stanowiska organów obu instancji. Oczywiście, ma rację Skarżący, gdy wskazuje, że ww. Instrukcja nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego w Polsce. W ocenie Sądu, na gruncie prawa i procedury administracyjnej Instrukcja GLW może być ona postrzegana jako wyraz utrwalonej (tu w znaczeniu: swoiście wręcz "skodyfikowanej") praktyki rozstrzygania spraw w rozumieniu art. 8 § 2 k.p.a. Poza tym w kontrolowanej sprawie nie powinna uchodzić z pola widzenia również okoliczność, że autor ww. Instrukcji oraz - jak wynika z art. 57 ust. 1 pkt 4 i ust. 7 u.o.z.z. - analizowanego programu (formalnie stanowiącego załącznik do rozporządzenia MRiRW), to ten sam podmiot: Główny Lekarz Weterynarii. Jeśli więc idzie o tekst Instrukcji GLW, mamy w tym przypadku do czynienia ze swoistą "wykładnią autentyczną" treści ww. programu (acz formalnie niewiążącą).
Wszystko to prowadzi do wniosku, że również pozostałe zarzuty skargi (nr1-3) okazały się niezasadne, zaś zarówno zaskarżona decyzja WWLW, jak i poprzedzająca ją decyzja PLW, odpowiadają prawu.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.