IV SA/Po 174/22

IV SA/Po 174/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-06-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maria Grzymisławska-Cybulska /przewodniczący/
Monika Świerczak
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 2329/22 - Wyrok NSA z 2026-02-17
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1070
art. 2 ust. 1 pkt 1 art. 9a ust. 2 art. 12 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1219
art. 180 pkt 3 art. 180a pkt 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Dz.U. 2021 poz 779
art. 3 ust. 1 pkt 34 art. 16 ust. 1 ust. 2 art. 23 ust. 1 ust. 2 pkt 6 art. 41 ust. 1 art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e art. 59 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 02 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi "Zakładu Gospodarki Komunalnej w S." Sp. z o.o. na zarządzenie pokontrolne Inspektor Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wyeliminowania naruszeń oddala skargę.
Uzasadnienie
Inspektor Ochrony Środowiska, w oparciu o wyniki kontroli oczyszczalni ścieków w S., na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, skierował do P. K., prezesa zarządu Zakładu Gospodarki Komunalnej w S. Sp. z o.o., zarządzenie pokontrolne z dnia [...] stycznia 2022r. (nr [...]), w którym nakazał adresatowi:
1) uregulować stan formalnoprawny w zakresie wytwarzania odpadów w związku z eksploatacją instalacji do oczyszczania ścieków (niezwłocznie),
2) zbierać selektywnie odpady na terenie oczyszczalni ścieków (na bieżąco),
3) magazynować odpady w sposób zapewniający ochronę gleby przed wsiąkiem odcieków oraz w sposób niepowodujący uciążliwości zapachowej (na bieżąco),
4) prowadzić działalność w zakresie zbierania odpadów z czyszczenia ulic i placów wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia (na bieżąco),
5) zaprzestać zbierania poza miejscem wytwarzania komunalnych osadów ściekowych oraz odpadów ulegających biodegradacji (niezwłocznie dostosować do wymagań prawnych),
6) prowadzić działalność zgodną z wpisem do Rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowania i gospodarujących odpadami, wchodzącego w skład Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO), w zakresie podlegającym obowiązkowi uzyskania wpisu (na bieżąco),
7) przestrzegać obowiązujących przepisów w przypadku przekazywania komunalnych osadów ściekowych władającym powierzchnią ziemi do stosowania na gruntach w procesie odzysku R10 (na bieżąco),
8) prowadzić ewidencję dla wszystkich rodzajów odpadów objętych obowiązkiem ewidencjonowania w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami (na bieżąco),
9) roczne sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami sporządzać zgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami, w tym sprawozdania za lata 2019-2020 niezwłocznie dostosować do wymagań prawnych, a kolejne w terminie ustawowym.
Organ wyznaczył adresatowi termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień [...] lutego 2022 roku.
Zakład Gospodarki Komunalnej w S. Sp. z o.o. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca zażądała uchylenia nakazów pokontrolnych określonych w punktach od 1 do 6.
W ocenie strony kwestionowane zarządzenie, w zaskarżonym zakresie, narusza przepisy postępowania, tj. art. 7 oraz art. 77 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak zbadania oraz brak wyjaśnienia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; nakazy zarządzenia pokontrolnego zostały oparte na wadliwej ocenie materiału dowodowego i są sprzeczne z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z zeznaniami świadków R. O. i M. P. oraz zeznaniami uzupełniającymi A. S..
Zdaniem skarżącej niezasadny jest nakaz uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów.
Zakład Gospodarki Komunalnej w S. przez wiele lat działalności nie wytwarzał odpadów w ilości przekraczającej 5000 Mg rocznie. Nieoczekiwanie w 2020 roku Zakład zanotował przekroczenie tej wartości o 753 Mg, co wynikało głównie z wytworzenia nadmiernej ilości komunalnych osadów ściekowych oraz braku ujęcia w ewidencji odpadów ulegających biodegradacji w ilości 110 Mg, a wytworzonych w listopadzie 2020 roku. Przyczyną wytworzenia zwiększonej ilości osadów ściekowych było wadliwe funkcjonowanie prasy wyciskowej. Jednak w 2021 roku zakupiona została nowa prasa wyciskowa osadów ściekowych. Wytworzenie odpadów ulegających biodegradacji było jednorazowe i wynikało z uporządkowania zieleni na terenie oczyszczalni ścieków (obszar 3,5ha). W 2021 roku ZGK wytworzył odpady w ilości mniejszej niż 5000 Mg i z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością nie należy przewidywać przekroczenia wskazanej wartość wytwarzanych odpadów w najbliższych latach. Z tych powodów strona skarżąca uznaje, że nie zachodzi konieczność wystąpienia z wnioskiem o uzyskanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów.
W ocenie Skarżącej bezpodstawny jest nakaz zawarty w pkt 2 zarządzenia, który dotyczy zbierania odpadów w sposób selektywny.
Ustabilizowane osady ściekowe są zbierane w sposób selektywny. ZGK nie zbiera innych odpadów, lecz jest wstępnym wytwórcą odpadów opisanych na str. 3 w pkt 2 zarządzenia pokontrolnego. W czasie kontroli ujawniono śladowe ilości zanieczyszczeń w kontenerach na odpady zmieszane i w kontenerach na odpady komunalne. Te nieliczne uchybienia zostały poprawione poprzez skorygowanie zapisów w BDO, co do ich wytworzenia oraz poprzez umieszczenie w odpowiednich pojemnikach z kodami.
W odniesieniu do pkt 3 zarządzenia pokontrolnego Skarżąca podniosła, że odpady wytwarzane i zbierane na terenie oczyszczalni ścieków obecnie ZGK magazynuje w sposób zgodny z przepisami, tzn. zapewniając ochronę gleby przed wsiąkaniem oraz w sposób niepowodujący uciążliwości zapachowych.
Komunalne osady ściekowe mogły być chwilowo magazynowane na polu poza ogrodzeniem. ZGK dopiero w 2021 roku magazynował komunalne osady ściekowe w taki sposób. Zeznania J. M., zastępcy Kierownika Oczyszczalni Ścieków, złożone [...] lipca 2021 roku, a dotyczące miejsca i sposobu magazynowania osadu ściekowego za okres od grudnia 2019 roku do końca maja 2021 roku nie mogą być dowodem w sprawie. Pracownik przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim od [...] do [...]. Nie mógł więc posiadać wiedzy co do miejsca i sposobu magazynowania osadów ściekowych w okresie objętym kontrolą. Zeznania świadka są sprzeczne z dokumentacją zawartą w BDO oraz umowami zawartymi przez ZGK na zagospodarowanie odpadów. Obecnie osady ściekowe są magazynowane tylko w magazynie zamkniętym i otwartym.
Odpady ulegające biodegradacji, wytworzone przez ZGK w listopadzie 2020 roku i wstępnie magazynowane na polu poza ogrodzeniem, zostały przekazane do zagospodarowania we wrześniu 2021 roku. Dla magazynowania odpadów drewna, liści, kory oraz innych odpadów drzewnych, czyli odpadów ulegających biodegradacji, nie zachodzi konieczność składowania na uszczelnionym i nieprzepuszczalnym podłożu.
Odnośnie pkt 4 zarządzenia pokontrolnego skarżąca wyjaśniła, że prowadzi działalność zbierania odpadów zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 roku (nr [...]), co dotyczy wyłącznie odpadów o kodzie 19 08 15 - ustabilizowane komunalne osady ściekowe. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem WWIOŚ dotyczącym zbierania i wstępnego magazynowania odpadów pochodzących z czyszczenia ulic i placów zbieranych poza terenem oczyszczalni ścieków. Odpady z czyszczenia ulic i placów wytwarzane są przez Spółkę na terenie oczyszczalni ścieków i podlegają wstępnemu magazynowaniu przez wytwórcę w miejscu ich wytworzenia (na całym terenie oczyszczalni ścieków w S., tj. także na działce nr [...] poza ogrodzeniem).
Skarżąca kwestionuje stanowisko WWIOŚ (pkt 5 zarządzenia pokontrolnego) w sprawie zbierania poza miejscem wytwarzania komunalnych osadów ściekowych, odpadów ulegających biodegradacji oraz śladowych ilości odpadów z czyszczenia ulic i placów (30kg).
Bezpodstawne jest ustalenie, że składowanie odpadów na działce nr [...] poza ogrodzonym terenem oczyszczalni ścieków naruszało art. 23 ust. 2 pkt 2 i 6 oraz art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach. Obowiązujące przepisy nie zawierają legalnej definicji "miejsca wytwarzania odpadów". Bezsporne winno być, że ustawodawca identyfikuje miejsce wytwarzania odpadów z miejscem prowadzenia działalności gospodarczej. Miejsce wykonywania działalności zostało wskazane w odpowiednich pozwoleniach. Oczyszczalnia ścieków zlokalizowana jest na trzech działkach o numerach [...], [...] i [...]. Tylko cześć terenu oczyszczalni jest ogrodzona.
WWIOŚ, nie posiadając do tego upoważnienia prawnego i kompetencji merytorycznych, dokonuje własnej interpretacji postanowień obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i bezpodstawnie utożsamia "miejsce wytwarzania odpadów" wyłącznie z częścią terenu Oczyszczalni wewnątrz ogrodzenia. Wyłączenie nieogrodzonej części działki nr [...] z terenu oczyszczalni, jako miejsca prowadzenia działalności regulowanej jest pozbawione podstaw i stoi w sprzeczności z treścią pozwolenia wodnoprawnego (decyzja z dnia [...] lipca 2015 roku) oraz treścią zezwolenia na przetwarzanie odpadów (decyzja z dnia [...] czerwca 2013 roku nr [...], zmieniona decyzją z dnia [...] marca 2014 roku nr [...]). Zdaniem skarżącej wskazane powyżej decyzje w sposób niebudzący wątpliwości określają miejsce prowadzenia przez ZGK oczyszczalni ścieków.
W ocenie skarżącej organ dopuszcza się karkołomnych interpretacji, że zlokalizowanie magazynu osadów na ogrodzonym terenie to teren oczyszczalni, a miejsce prowadzenia działalności na jaką udzielone zostało zezwolenie ogranicza się wyłącznie do ogrodzonego terenu oczyszczalni. W ocenie skarżącej bezsporne winno być, iż miejscem prowadzenia działalności gospodarczej ZGK jest teren działek nr [...], [...] oraz [...]. W konsekwencji błędna jest teza organu, że gromadzenie osadów ściekowych na działce nr [...] tuż za ogrodzeniem miało miejsce w innym miejscu, niż miejsce wytwarzania odpadów. Spółka uznaje, że magazynowanie odpadów na działce nr [...] poza ogrodzeniem nie było zbieraniem odpadów poza miejscem ich wytworzenia, w konsekwencji nie wymagało uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach. To, że magazynowanie osadów ściekowych poza ogrodzonym terenem obarczone było uchybieniami w zakresie prawidłowości magazynowania (bezpośrednio na gruncie) nie oznacza i nie upoważnia do stawiania wniosku, iż to magazynowanie było zbieraniem opadów poza miejscem ich wytworzenia.
Powyższe dotyczy także złożonych poza ogrodzeniem odpadów ulegających biodegradacji o kodzie 20 02 01, tj. gałęzi, humusu z roślinnością i korzeniami, które pochodzą z prac porządkowych prowadzonych na terenie oczyszczalni (działki nr [...], [...] i [...]) w IV kwartale 2020 roku. Organ wadliwie ustalił, że te odpady nie pochodziły z prac porządkowych prowadzonych na całym terenie oczyszczalni (3,5ha). W sprawie brak jest jakiegokolwiek wiarygodnego dowodu potwierdzającego tezę, że odpady podlegające biodegradacji i magazynowane tymczasowo na działce [...] (poza ogrodzeniem) pochodzą spoza terenu oczyszczalni ścieków. ZGK nie zbiera obecnie i nie zbierał w miejscu prowadzenia działalności żadnych odpadów spoza miejsca ich wytworzenia.
Skarżąca uznaje również, że prowadzi i prowadziła działalność zgodnie z wpisem do rejestru podmiotów wprowadzających produkty w opakowania i gospodarujących odpadami, wchodzącego w skład bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO). W tym zakresie Spółka wyjaśniła, że odnośnie ujawnionych podczas kontroli śladowych ilości (30kg) odpadów z czyszczenia ulic i placów ZGK złożyła wniosek aktualizacyjny do BDO dotyczący odpadu o kodzie 20 03 03 (odpady z czyszczenia ulic i placów). Wielkość ta wskazuje, iż sformułowany przez WIOŚ zarzut, a co za tym idzie zalecenia są co najmniej zbyt daleko idące. Kontrola obejmowała okres od [...] stycznia 2019 roku do [...] czerwca 2021 roku, natomiast zeznania przesłuchanych świadków dotyczyły okresów wcześniejszych. Zeznania A. S. dotyczyły jego wiedzy z końca lat 90-tych i początków 2000 roku, co spowodowało nieświadome wprowadzenie w błąd kontrolującego. Z kolei J. M. w okresie objętym kontrolą przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie posiadał wiedzy dotyczącej tego okresu.
Inspektor Ochrony Środowiska podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego oraz wniósł o oddalenie skargi w całości.
Pismem z dnia [...] maja 2021 roku skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem dowodowym obejmującym dopuszczenie dowodu z zeznań świadków zastępcy dyrektora R. O. oraz kierownika oddziału komunalnego M. P. na okoliczność powstania i magazynowania odpadu o kodzie 20 02 01 na terenie oczyszczalni. Do pisma załączone zostały pisemne oświadczenia wskazanych osób.
Inspektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na powyższy wniosek podniósł, że załączone do pisma skarżącej pisemne oświadczenia wchodzą w skład akt sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. W odpowiedzi na skargę, na str. 6 i 7 pisma z dnia [...] marca 2022 roku) mowa jest o zeznaniach zastępcy Dyrektora oraz Kierownika Oddziału Komunalnego, które są wynikiem przesłuchania przeprowadzonego już po zakończeniu postępowania kontrolnego w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wstrzymania działalności Spółki polegającej na zbieraniu odpadów bez wymaganego zezwolenia. Zeznania zebrane w toku wskazanego postępowania administracyjnego nie mogły wchodzić w skład materiału dowodowego kontrolowanej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej w skrócie P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W świetle art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje administracyjne i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z treścią art. 146 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje poprzez uchylenie aktu lub stwierdzenie bezskuteczności czynności w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W ocenie Sądu kwestionowane skargą zarządzenie pokontrolne odpowiada prawu.
Zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska. Wydawane jest ono w oparciu o wyniki kontroli i stwierdza istnienie po stronie kontrolowanego określonego obowiązku w ten sposób, że zawiera ocenę braku wykonania lub niewłaściwego wykonywania obowiązków prawnych. Celem zarządzenia pokontrolnego jest oficjalne stwierdzenie, jakie naruszenia obowiązków prawnych wykryto w toku kontroli, i zwrócenie - w sposób urzędowy - właściwej osobie uwagi na konieczność podjęcia działań w celu wyeliminowania tych naruszeń (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20.06.2018 r., II SA/Go 207/18, LEX nr 2516953).
Badanie legalności zarządzenia pokontrolnego wiąże się z koniecznością sprawdzenia, czy istniały podstawy do stwierdzenia naruszeń. To rodzi potrzebę oceny, czy organ przyjął prawidłowe wzorce materialnoprawne (dokonał prawidłowej wykładni prawa materialnego), a dalej, czy potwierdzony wynikami kontroli stan faktyczny uzasadniał dokonanie stwierdzenia o braku realizacji lub nieprawidłowej realizacji obowiązków prawnych przez kontrolowanego.
Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego należy wskazać, że sąd nie ocenia legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, w tym przyjęcia tych ustaleń w zgodzie art. 7, art. 77 § 1 ustawą z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735). W wyniku oceny legalność zarządzenia pokontrolnego sąd może uchylić ten akt, jeśli jego wydanie nie znajdowało oparcia w ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, kontrola ta odbyła się z naruszeniem obowiązującej procedury bądź organ nałożył na dany podmiot obowiązki, które nie miały podstawy w treści obowiązujących przepisów prawa. Uchylenie przez sąd administracyjny tego rodzaju aktu nie może mieć na celu "prawidłowego" ustalenia stanu faktycznego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że objęta skargą kontrola została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony - art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 roku o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1070). Organ podjął działanie w prawem przewidzianej formie i skierował je do właściwego podmiotu (art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska) w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej w trybie określonym w art. 9a ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska.
Zalecenia pokontrolne znajdują oparcie w wynikach kontroli oraz zostały precyzyjnie i jednoznacznie określone.
Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w S., w świetle niekwestionowanych ustaleń Inspektor Ochrony Środowiska, prowadzi działalność w zakresie: zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, zbierania odpadów komunalnych, prowadzenia składowiska odpadów w Piotrkówku, a także utrzymania terenów zielonych na terenie gminy S..
Skarżony organ udokumentował, że oczyszczalnia ścieków w S. zlokalizowana jest na terenie objętym uchwałą nr [...] Rady Gminy S. z dnia 28 grudnia 2016 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części wsi M., gmina S. (Dz. Urz. Woj. W. z dnia [...] stycznia 2017 roku poz. [...]), na działkach ewidencyjnych o nr [...], [...] i [...], obręb M., gmina S.. Wskazane działki należą do Gminy S., a skarżąca Spółka jest ich użytkownikiem wieczystym.
Ogrodzony teren oczyszczalni ścieków, teren infrastruktury technicznej-kanalizacyjnej, pokrywa się z obszarem oznaczonym na mapie symbolem "K", który obejmuje działki ewidencyjne numer [...] i [...] oraz południowy fragment działki o numerze [...]. P. część działki ewidencyjnej numer [...], według mapy, obejmuje obszar oznaczony, jako teren obiektów produkcyjnych składów i magazynów, zabudowy usługowej o symbolu "PU".
Wskazane powyżej ustalenia organ zobrazował wydrukiem z ortofotomapy stanowiącej załącznik nr 6 do protokołu, a ponadto wyjaśnił, że w świetle § 15 ust. 1 i § 16 ust. 1 w/w uchwały dla terenu oznaczonego symbolem P/U przewidziana została możliwość lokalizacji obiektów produkcyjnych, składów magazynów, obiektów handlowych związanych z prowadzoną działalności produkcyjną o powierzchni sprzedaży nie większej niż 400m˛, obiektów usługowych związanych z prowadzona działalności produkcyjną, obiektów mieszczących usługi transportu, usługi najmu lub serwisu maszyn, pojazdów i sprzętu, a także wiat. Dla terenu oznaczonego symbolem "K" w planie ustalono możliwość lokalizacji obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej, w tym oczyszczalnię ścieków oraz obiekty administracji służące obsłudze.
Spółka dysponuje pozwoleniem wodnoprawnym na szczególne korzystanie z wód w zakresie wprowadzania oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni oraz dokonywania zrzutu nadmiaru ścieków z przelewów burzowych do rzeki Samy (decyzja Starosty [...] z dnia [...] lipca 2015 roku 2015 roku, nr [...]), a także zezwoleniem na przetwarzanie odpadów na działkach ewidencyjnych o numerach [...], [...] i [...] przy ul. [...] w S. w zakresie przetwarzania do 12000 Mg/rok ustabilizowanych komunalnych osadów ściekowych w procesie odzysku R12 (decyzja Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 roku nr [...], zmieniona decyzją z dnia [...] marca 2014 roku nr [...]).
Ponadto kontrolowana Spółka jest wpisana do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami prowadzonego w ramach Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami z jedenastoma miejscami prowadzenia działalności gospodarczej, w tym oczyszczalnią ścieków w S., dla której wpis obejmuje dział XI oraz XII.
Zgodnie z ewidencją odpadów prowadzoną przez skarżącą Spółkę na terenie oczyszczalni ścieków w S. wytworzonych zostało:
- w 2019 roku 33,16 Mg skratek, 143,7 Mg zawartości piaskowników oraz 4547,47 Mg ustabilizowanych komunalnych osadów ściekowych,
- w 2020 roku 29,6 Mg skratek, 120,26 Mg zawartości piaskowników oraz 5605 Mg ustabilizowanych komunalnych osadów ściekowych,
- a w pierwszym półroczu 2021 roku 16,04 Mg skratek, 44,812 Mg zawartości piaskowników oraz 2675 Mg ustabilizowanych komunalnych osadów ściekowych.
Protokołem oględzin oraz dokumentacją fotograficzną (załączniki nr 13 i nr 14) organ udokumentował w aktach ujawnione w czasie kontroli nieprawidłowości w zakresie gospodarki odpadami.
Na placu przy budynku z automatyczną kratką schodkową w jednym z zapełnionych kontenerów na skratki znajdowały się worek foliowy wypełniony suchymi liśćmi, folia, fragmentem styropianu, metalowy pojemnik ciśnieniowym, uszkodzone fragmenty przezroczystego pokrycia dachowego, plastikowy pojemnik, rękawice robocze, kartony, a w drugim zapełnionym zamykanym kontenerze znaleziono zaolejony karton wypełniony brudnymi tekstyliami, worki foliowe, butelkę szklaną oraz opakowanie wielomateriałowe po żywności. W kontenerze na skratki ustawionym przy przepompowni ścieków surowych oprócz skratek znajdowały się butelki plastikowe, puszki aluminiowe po napojach, opakowania po papierosach, woreczki foliowe, rękawice robocze.
Na północnej skarpie reaktora biologicznego, bezpośrednio na gruncie porośniętym trawą, złożona została kremowo-brązowa zbrylona substancja wizualnie przypominająca tłuszcz z widocznymi patyczkami higienicznymi (powierzchnia około 1m x 2m).
Na terenie położonym za północnym ogrodzeniem oczyszczalni (wizualnie nieużytek, nie ogrodzony obszar działki nr [...]) znajdowały się dwie pryzmy ziemi porośnięte chwastami oraz dwie pryzmy składające się z zaschniętych gałęzi, korzeni, łodyg i liści roślin, w tym drzew.
Przy jednej z pryzm złożone zostały bezpośrednio na grunt odpady przypominające skratki (wizualnie objętość taczki).
Między pryzmami, wśród roślinności porastającej teren, było miejsce ze śladami wylania na grunt cieczy o zielonkawym przebarwieniu, która wsiąknęła w grunt.
W głąb działki prowadziła rozgałęziająca się droga gruntowa, na której końcach, bezpośrednio na gruncie, bez przykrycia, wylano ciemne, maziste osady ściekowe na powierzchni trudnej do objęcia za pomocą aparatu fotograficznego, ograniczonej od wschodu gruntem ornym, a od północy chwastami. W oparciu o mapę sporządzoną w wyniku nalotu bezzałogowym statkiem powietrznym ustalono, że powierzchnia magazynowania bezpośrednio na gruncie komunalnych osadów ściekowych wynosiła [...]. Powyższe udokumentowano wydrukiem mapy magazynowania odpadów poza ogrodzonym terenem oczyszczalni na dzień [...] czerwca 2021 roku, tj. na dzień po usunięciu już kilku przyczep osadu z powierzchni gruntu (załącznik nr 17 do protokołu kontroli).
W dniu [...] lipca 2021 roku, z pouczeniem o odpowiedzialności karnej, organ przesłuchał A. S. (Kierownik Oddziału Wodociągów i Kanalizacji) oraz J. M. (Zastępca Kierownika Oddziału Wodociągów i Kanalizacji). Z protokołów zeznań wskazanych osób, stanowiących załącznik nr 15 i nr 16, wynika, że:
- na terenie oczyszczalni ścieków są wytwarzane niewielkie ilości odpadów na skutek działania warsztatu podręcznego, który wykonuje drobne naprawy sprzętu działającego na oczyszczali (dmuchawy, mieszadła, ciągnik),
- puszki po farbach, czy opakowania po olejach praktycznie nie powstają,
- rękawice robocze, czy tkaniny do wycierania wrzucane były do zmieszanych odpadów komunalnych,
- inne odpady widoczne w kontenerach na skratki wrzucane były przez kierowców przewoźników zewnętrznych,
- pokrycia dachowe pochodziły z uszkodzonego przez wiatr dachu zamkniętego magazynu osadu, a fragmenty styropianu mogły pochodzić ze stacji odwadniania osadu lub z ulic,
- odpady zgromadzone na skarpie reaktora biologicznego pochodziły z czyszczenia komory defosfatacji, z której usunięto kożuch i złożono na gruncie do odsączenia na około tydzień,
- skratki widoczne za ogrodzeniem przypuszczalnie wywiózł taczką pracownik oczyszczalni, pochodzą one z czyszczenia krawężników i dróg wewnętrznych oczyszczalni,
- pryzmy gałęzi, liści, czy korzeni pochodzą sprzed roku, starsze sprzed dwóch lat z prac pielęgnacyjnych drzew, krzewów i terenów zielonych wykonywanych przez oddział zieleni ZGK w S., za wiedzą Spółki; ostatni wywóz odpadów zielonych odbył się rok temu na stację przeładunkową składowiska w P. i dalej na kompostownię w K..
Treść kwestionowanych zarządzeń pokontrolnych znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.
W treści skargi Spółka jednoznacznie potwierdza, że już w 2020 roku w wyniku eksploatacji oczyszczali ścieków wytworzone zostały odpady w ilości 5754,86 Mg, co wynika z prowadzonej przez Skarżącą ewidencji opadów oraz rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach.
Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 180 pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1219 ze zm.) eksploatacja instalacji powodująca wytwarzanie odpadów jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Z kolei w świetle art. 180a pkt 2 powołanej ustawy, w przypadku odpadów innych niż niebezpieczne, pozwolenie na wytwarzanie odpadów jest wymagane do wytwarzania odpadów o masie powyżej 5000 Mg rocznie.
W tym stanie rzeczy organ słusznie uznał, że Spółka prowadzi działalność z naruszeniem powołanych powyżej przepisów prawa i prawidłowo nakazał niezwłoczne uregulowanie stanu formalnoprawnego w zakresie wytwarzania odpadów w związku z eksploatacją oczyszczalni ścieków.
Argumentacja skargi odwołująca się do projektowanych przez Skarżącą ilości odpadów, jakie w jej ocenie zostaną wytworzone w związku z eksploatacją oczyszczalni ścieków w przyszłości, po zakupie nowej prasy wyciskowej osadów ściekowych, w żadnym zakresie nie podważają legalności kwestionowanego skargą aktu. Tego rodzaju argumentacja nie dowodzi wadliwości punktu 1 zarządzenia pokontrolnego, lecz jest wyjaśnieniem, które należy kwalifikować, jako pisemną informację o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu naruszeń prawidłowo wskazanych w zarządzeniu. Całkowicie niezrozumiała, oderwana od bezspornych wyników kontroli, jest argumentacja skargi, że "w 2021 roku ZGK nie przekroczył ilości 5000 Mg wytworzonych odpadów" . Ewidencyjny stan odpadów za pierwsze półrocze 2021 roku wytworzonych przez eksploatację oczyszczalni ścieków (skratki, zawartość piaskowników oraz ustabilizowane komunalne osady ściekowe) osiągnął poziom 3.735,852 Mg, a więc znacznie przekroczył 50% wartości warunkującej uzyskanie zezwolenia. Sąd nie ujawniał w aktach ewidencji, czy sprawozdań za cały 2021 rok.
Analogicznie przedstawia się kwestia zarzutu dotyczącego selektywnego zbierania wytwarzanych odpadów, tj. podnoszonej w skardze nielegalności punktu 2 kwestionowanego zarządzenia.
Zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 ustawa z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 779 ze zm.) odpady należy zbierać w sposób selektywny. Okolicznością indyferentną dla oceny legalności kwestionowanego nakazu jest ocena Spółki, że potwierdzane przez skarżącą zaniedbania w tym zakresie należy postrzegać jako "śladowe ilości zanieczyszczeń w kontenerach na odpady zmieszane i w kontenerach na odpady komunalne". Skoro organ ujawnił i udokumentował naruszenia obowiązku prawnego wskazanego w powołanym powyżej przepisie, to zgodne z prawem jest wydanie zarządzenia pokontrolnego nakazującego przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wskazanie konieczności selektywnego zbierania odpadów na bieżąco. Marginalizacja ujawnionych naruszeń nie stanowi o nielegalności punktu 2 zarządzenia pokontrolnego. Argumentację wskazującą na usunięcie "nielicznych uchybień" poprzez "skorygowanie zapisów w BDO, co do ich wytworzenia oraz poprzez umieszczenie odpadów w odpowiednich pojemnikach z kodami" postrzegać należy, jako pisemną informację o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu naruszeń, które prawidłowo wskazano w zarządzeniu.
W punkcie 3 zarządzenia pokontrolnego organ wskazał skarżącej, że odpady należy magazynować w sposób zapewniający ochronę gleby przed wsiąkiem odcieków oraz w sposób niepowodujący uciążliwości zapachowej.
W ocenie Sądu stanowisko, że skarżąca Spółka prowadziła we wskazanym zakresie nielegalną gospodarkę odpadami nie budzi żadnych wątpliwości.
Składowanie osadów ściekowych bezpośrednio na gruncie bez zabezpieczenia przed działaniem warunków atmosferycznych oraz przesiąkaniem odcieków do gruntu stanowi ewidentne naruszenie art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy o odpadach, które ustanawiają obowiązki prowadzenia gospodarki odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt oraz powodować uciążliwości przez hałas lub zapach.
Udokumentowany w aktach sprawy sposób magazynowania osadów ściekowych na działce nr [...] poza ogrodzonym terenem oczyszczalni ścieków stanowi także ewidentne naruszenie obowiązków określonych w decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 roku (nr [...]).
W punkcie III wskazanego powyżej zezwolenia określone zostało miejsce i sposób magazynowania odpadów przeznaczonych do przetworzenia. Zgodnie z jednoznacznymi zapisami decyzji Spółka ma obowiązek magazynowania osadów ściekowych w silosie otwartym lub zamkniętym na terenie, do którego ma tytuł prawny, a miejsce magazynowania ma być zabezpieczone przed dostępem osób trzecich. Dowody włączone do akt sprawy jednoznacznie potwierdzają, że Skarżąca magazynowała osady ściekowe z naruszeniem warunków wskazanych w decyzji.
W ocenie Sądu wyniki przeprowadzonej kontroli dawały podstawę do wydania aktu władczego nakładającego na skarżącą Spółkę obowiązek prowadzenia działalność w zakresie zbierania odpadów z czyszczenia ulic i placów wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia (pkt 4 zarządzenia pokontrolnego), a także zaprzestania zbierania poza miejscem wytwarzania komunalnych osadów ściekowych oraz odpadów ulegających biodegradacji (pkt 5 zarządzenia pokontrolnego).
Sąd w całości podziela stanowisko WWIOŚ, co do tego, że obszar działki nr [...] poza ogrodzonym terenem nie jest miejscem prowadzenia przez Skarżącą działalności w zakresie oczyszczalni ścieków.
Wbrew zapatrywaniom Spółki ani pozwolenie wodnoprawne, ani zezwolenie na przetwarzanie odpadów, nie są aktami, które mogą prawnie przesądzać kwestię zgodnego z prawem miejsca prowadzenia oczyszczalni ścieków. Miejsce przetwarzania odpadów wskazane w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów determinowane jest obowiązkiem posiadania tytułu prawnego do nieruchomości zajętej pod tę działalność. Znaczenie prawne wskazania działek nr [...], nr [...] oraz nr [...] w treści pozwolenia wodnoprawnego wyczerpuje się poprzez identyfikację miejsca lokalizacji oczyszczalni ścieków. Żadna ze wskazanych decyzji nie rozstrzyga natomiast o tym, czy Spółka pod działalność obejmująca oczyszczalnię ścieków może zajmować część, czy też całą powierzchnię działki nr [...].
Przy wyznaczeniu miejsca prowadzenia oczyszczalni ścieków WWIOŚ trafnie odniósł się do terenu wygrodzonego pod tę działalność, a obejmującego w całości działki nr [...] i nr [...] oraz południową części działki nr [...]. Wskazany stan faktyczny zagospodarowania terenu znajduje pełne potwierdzenie w treści uchwały nr [...] Rady Gminy S. z dnia [...] grudnia 2016 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części wsi M., gmina S., co zostało zobrazowane w aktach sprawy wydrukiem ortofotomapy z warstwami mapy ewidencyjnej oraz zagospodarowania przestrzennego. Podkreślić należy, że to właśnie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawnym, który rozstrzyga o przeznaczeniu danego terenu.
Z powyższych względów Sąd podziela stanowisko WWIOŚ, że Spółka zgromadziła ustabilizowane komunalne osady ściekowe, odpady zielone (odpady ulegające biodegradacji) oraz odpady przypominające skratki pochodzące z czyszczenia krawężników i dróg wewnętrznych na oczyszczalni (odpady z czyszczenia ulic i placów) poza miejscem prowadzenia działalności, tj. poza miejscem ich wytworzenia, które prawidłowo organ ustalił, jako ogrodzony teren działki nr [...], [...] oraz [...].
Wyznaczone w powyższy sposób (ogrodzeniem i postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) miejsce prowadzenia oczyszczalni ścieków w S. koresponduje z treścią warunków ustalonych decyzją dla magazynowania osadów ściekowych, co ma odbywać się w silosie otwartym lub zamkniętym na terenie, do którego Spółka ma tytuł prawny, a miejsce magazynowania ma być zabezpieczone przed dostępem osób trzecich.
Z powyższych względów Sąd uznaje, że brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania stanowiska WWIOŚ, że zbieranie/magazynowanie odpadów na działce nr [...] poza ogrodzonym terenem oczyszczalni ścieków jest przejawem prowadzenia działalności w sposób niezgodny z prawem.
WWIOŚ słusznie przyjął, że zeznania złożone przez A. S. (Kierownik Oddziału Wodociągów i Kanalizacji) oraz J. M. (Zastępca Kierownika Oddziału Wodociągów i Kanalizacji) stanowią prawidłową podstawę dla sformułowania zarządzeń pokontrolnych. Jest to materiał dowodowy zebrany zgodnie z prawem, wiarygodny oraz zawiera informacje istotne dla oceny prawidłowego prowadzenia działalności w zakresie gospodarki odpadami.
Ocena zarzutów kwestionujących tę podstawę wydania zarządzeń pokontrolnych musi uwzględniać, że skarżąca Spółka nie zaprzecza nielegalnym praktykom gospodarki odpadami, które zostały udokumentowane wskazanymi zeznaniami, tj. zbierania na działce nr [...] poza ogrodzeniem oczyszczalni ścieków odpadów zielonych powstałych z porządkowania gminnych terenów zielonych przez Oddział Zieleni ZGK w S.. Spółka utrzymuje jedynie, że wskazane zeznania stanowią "retrospekcje zdarzeń z przeszłości", tj. z okresu nie objętego kontrolą.
Wskazać zatem należy, że w toku kontroli ujawniony został stan zbierania/magazynowania na działce nr [...] poza obszarem ogrodzonego terenu oczyszczalni ścieków w dwóch pryzmach odpadów zielonych, tj. zaschniętych gałęzi, korzeni, łodyg i liści roślin, w tym drzew. Okolicznością bez znaczenia dla stwierdzenia nielegalności tego stanu rzeczy jest to czy hałdy odpadów ulegających biodegradacji powstały wskutek zbierania tych odpadów przed okresem objętym kontrolą.
Skoro przedmiot działalności skarżącej Spółki obejmuje utrzymanie terenów zielonych na terenie gminy S. oraz skarżąca Spółka potwierdza prawdziwość zeznań, co do nielegalnych praktykach zbierania/składowania odpadów zielonych z terenu gminy na działce nr [...] poza ogrodzonym terenem oczyszczalni ścieków, to skarżony organ w świetle rozmiaru hałdy zaschniętych gałęzi, korzeni, łodyg i liści roślin, w tym drzew, a także fazy rozkładu tych odpadów, trafnie uznał za konieczne nałożenie na Skarżącą obowiązków określonych w punkcie 4 i 5 skarżonego zarządzenia.
Dowody potwierdzające nielegalne praktyki gospodarki odpadami mają ten skutek, że to na skarżącej Spółce spoczywa ciężar wykazania źródła pochodzenia odpadów zielonych zebranych na działce nr [...] poza ogrodzeniem, tj. poza terenem oczyszczalni ścieków.
Sąd w całości podziela stanowisko WWIOŚ, że oświadczenia M. P. oraz R. O. nie stanowią dowodu wytworzenia hałdy odpadów zielonych o wielkości 240mł złożonej z samych liści, których masę w ewidencji odpadów sporządzonej w BDO po zakończeniu kontroli Spółka określiła na 109,45 Mg, co dotyczy odpadu o masie już zredukowanej na skutek rozkładu, bo według oświadczenia zebranej w 2020 roku, a przekazanej we wrześniu 2021 roku.
W toku niniejszego postępowania sądowego nie zachodziła konieczność przeprowadzania dowodów z pisemnych oświadczeń M. P. oraz R. O.. Wskazane dokumenty zostały włączone do akt administracyjnych na etapie składania zastrzeżeń do protokołu kontroli i stanowiły podstawę dowodową wydanego zarządzenia pokontrolnego. Wyjaśnić również należy, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), a w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie przeprowadza się dowodów z przesłuchania świadków. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Materiał dowodowy zebrany w toku postępowania kontrolnego i włączony do przekazanych Sądowi akt administracyjnych uzasadnia stanowisko o naruszeniu przez skarżąca Spółkę przepisów art. 3 ust. 1 pkt 34, art. 23 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 oraz art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, tj. zbierania bez zezwolenia bioodpadów stanowiących odpady komunalne na działce nr [...] poza ogrodzonym terenem oczyszczalni ścieków.
O nielegalności skarżonego zarządzenia nie przekonuje argumentacja wskazująca na bezpodstawność nałożenia obowiązku prowadzenia działalności zgodnie z wpisem do Rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowania i gospodarujących odpadami, wchodzącego w skład Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO), w zakresie podlegającym obowiązkowi uzyskania wpisu (na bieżąco).
Spółka potwierdza, iż wytwarza odpady o kodzie 20 03 03 (odpady z czyszczenia ulic i placów), a po zakończeniu kontroli złożyła wniosek aktualizacyjny o zmianę wpisu w BDO.
Skoro ZGK w S. zgadza się z udokumentowanym w aktach administracyjnych ustaleniem, że wytwarza odpady o kodzie 20 03 03, a ten fakt nie był ujawniony w rejestrze BDO do dnia [...] września 2021 roku, to brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania nakazu prowadzenia działalności z poszanowaniem obowiązków prawnych określonych w przepisach art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e oraz art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach.
To, że w toku kontroli ujawniono, w ocenie Spółki, śladowe ilości odpadów z czyszczenia ulic i placów wytworzonych na oczyszczalni (30kg), nie stanowi o bezprawności zarządzenia. Przypomnieć w tym miejscu należy, że rozważane zaniedbanie, tj. złożenie bezpośrednio na grunt odpadów przypominające skratki wizualnie o objętość taczki ujawnione, zostało ujawnione w toku problemowej i pozaplanowej kontroli. Tymczasem tego rodzaju odpady powstają stale w toku normalnego funkcjonowania oczyszczalni ścieków.
Poza rozpoznaniem Sądu pozostały kwestie wyraźnie wyłączone z zakresu zaskarżenia, czyli nakazy nałożone na skarżącą Spółkę, a określone w punktach od 7 do 9 kwestionowanego zarządzenia.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.