IV SA/Po 17/24

IV SA/Po 17/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dowód cy Jednostki Wojskowej z dnia 7 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatkowego wynagrodzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia 25 sierpnia 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej na rzecz skarżącego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zwraca skarżącemu nienależnie uiszczony wpis od skargi w kwocie 400 zł (słownie: czterysta złotych).
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 listopada 2023 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej (dalej również: organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania R. S. (dalej również: zainteresowany; skarżący; strona), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej również: k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w M. (dalej: Dowódca [...]; organ I instancji) nr [...] z dnia 25 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatkowego wynagrodzenia.
Decyzje te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy.
Por. R. S. w dniu 27 lipca 2023 r. wystąpił do Dowódcy [...] o wypłacenie dodatkowego wynagrodzenia za pełnione całodobowe dyżury ratownicze w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego w okresie od 8 kwietnia 2022 r. do 28 maja 2023 r. (łącznie 66 dyżurów).
Decyzją nr [...] z dnia 25 sierpnia 2023 r. Dowódca [...], uznając wniosek za niezasadny, odmówił przyznania R. S. dodatkowego wynagrodzenia za pełnione całodobowe dyżury ratownicze w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego w okresie od 8 kwietnia 2022 r. do 28 maja 2023 r.
W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że rozkazem dziennym nr [...] Dowódcy [...] z dnia 15 kwietnia 2022 r., na podstawie § 10 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1044), od dnia 4 kwietnia 2022 r. personelowi latającemu wchodzącemu w skład Klucza Lotniczego oraz personelowi aeromedycznemu wchodzącemu w skład Zespołu Ratownictwa Medycznego, pełniącemu dyżury poszukiwawczo-ratownicze w służbie [...], ustalił rozliczanie czasu służby jako etatowe dyżury. Rozliczenie czasu pracy jako etatowe dyżury stwierdzone zostało również w rozkazie nr [...] Dowódcy [...] z dnia 19 lipca 2022 r. zmieniającym rozkaz nr [...] Dowódcy [...] (dalej: Dowódca [...]) z dnia 22 grudnia 2021 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania [...] na 2022 rok oraz w rozkazie Dowódcy [...] nr [...] z dnia 30 grudnia 2022 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania na 2023 rok. Organ stwierdził, że przy ustalonym rozliczeniu czasu służby jako etatowe dyżury nie należy się wypłata dodatkowego wynagrodzenia.
Ponadto wyjaśnił, że zgodnie z "Zakresem obowiązków na poszczególnych stanowiskach służbowych (pracy) żołnierzy zawodowych [...]" wprowadzonym do działalności jednostki rozkazem Dowódcy [...] nr [...] z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie nadania zakresu obowiązków dla stanowisk służbowych (pracy) podległych żołnierzy zawodowych i pracowników [...] zał. nr [...] "Zakres obowiązków Starszy Pilot [...] pkt 2 – do zadań Starszego pilota należy: ppkt 21 - realizacja wszystkich zadań nałożonych na Klucz Lotniczy w szczególności w zakresie szkolenia lotniczego oraz przedsięwzięć wynikających z gotowości mobilizacyjnej i bojowej.
Dodał, że powyższe zadania wynikają z rozkazów Dowódcy [...] (dalej: Dowódca [...]): nr [...] z dnia 21 grudnia 2021 r. "do działalności Dowództwa [...] oraz jednostek wojskowych podległych Dowódcy [...] na 2022 rok", nr [...] z dnia 9 grudnia 2022 r. "w sprawie organizacji i funkcjonowania Dowództwa [...] na 2023 rok", nr [...] z dnia 27 stycznia 2023 r. zmieniającego rozkaz Dowódcy [...] nr [...] w sprawie organizacji i funkcjonowania Dowództwa [...] na 2023 rok z dnia 9 grudnia 2022 r. oraz rozkazów Dowódcy [...]: nr [...] z dnia 22 grudnia 2021 r. do działalności [...] na 2022 rok, nr [...] z dnia 6 maja 2022 r. zmieniającego rozkaz nr [...] Dowódcy [...] z dnia 22 grudnia 2021 r. do działalności [...] na 2022 rok, nr [...] z dnia 30 grudnia 2022 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania na 2023 rok, oraz z głównego zadania [...] na rok 2022 i 2023.
W odwołaniu do tej decyzji zainteresowany zarzucił błędną interpretację (i zastosowanie) przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1044), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 2021 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz.U. z 2021 r., poz. 695) oraz naruszenie przepisów postępowania: art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 7a § 1 i art. 80 k.p.a. Strona domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcia sprawy poprzez uwzględnienie wniosku.
W ocenie strony, organ I instancji nie udowodnił w wyczerpujący sposób zajętego stanowiska, przedstawiając jedynie poszczególne rozkazy (przytoczone w zaskarżanej decyzji), bez analizy ich umocowania prawnego oraz faktycznego. Zdaniem skarżącego materiał dowodowy nie został zebrany oraz rozpatrzony w wyczerpujący sposób; wydając decyzję, organ nie wykazał w prawidłowy sposób udowodnienia okoliczności przytoczonych w wydanej decyzji. Skarżący podniósł, że słuszność jego zarzutów potwierdza również stan faktyczny, ponieważ do kwietnia 2022 r., mimo identycznej treści zakresu obowiązków, dodatkowe wynagrodzenie z tytułu pełnienia całodobowych dyżurów ratowniczych w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego było wypłacane, a czynnikiem warunkującym zmianę stanowiska w zakresie wypłacania dodatkowego wynagrodzenia była zmiana trybu rozliczania czasu pracy zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych, które nie dotyczy jednak zakresu obowiązków, zatem nie powinno być w przedmiotowym postępowaniu podstawą podjęcia jakiejkolwiek decyzji.
Dowódca Jednostki Wojskowej w podstawie prawnej decyzji z dnia 7 listopada 2023 r. poza art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. powołał przepisy art. 819 i art. 821 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r., poz. 2305 ze zm.) oraz § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 2021 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz.U. z 2021 r. poz. 695 ze zm.), wskazując zarazem, że akt ten utracił moc 23 października 2023 r.
Motywując swoje rozstrzygnięcie, organ II instancji w ramach ustalonego stanu faktycznego wskazał na to, że zgodnie z rozkazem dziennym nr [...] z dnia 1 października 2020 r. (TAP [Teczka Akt Personalnych] str.178) por. R. S. został wyznaczony na stanowisko służbowe: Starszy Pilot [...]; Klucz Lotniczy; [...] na podstawie rozkazu personalnego Dowódcy [...] nr [...] z dnia 26 sierpnia 2020 r. (TAP str.174). Zgodnie z zakresem obowiązków na stanowisku "Starszy Pilot" - "pkt 2. ppkt 21" do zdań Starszego Pilota należała "realizacja wszystkich zadań nałożonych na Klucz w szczególności w zakresie szkolenia lotniczego oraz przedsięwzięć wynikających z gotowości mobilizacyjnej i bojowej", "pkt. 3 ust.1" przygotowanie do pełnienia dyżurów ratowniczych w służbie ASAR. Natomiast z Karty Opisu Stanowiska Służbowego (nr [...]) dotyczącej stanowiska Starszego Pilota Klucza Lotniczego [...] jednoznacznie wynika, że do podstawowych obowiązków należało m.in.: "3. Wykonywanie zadań w powietrzu z zachowaniem przepisów bezpieczeństwa lotów w tym postanowień regulaminu lotów", 8. "Uczestniczenie w omówieniu lotów oraz realizowanie zaleceń przełożonych wynikających z bieżącego omówienia lotów". Wskazane dokumenty określają podległość służbową żołnierza zajmującego to stanowisko, jego zadania na tym stanowisku służbowym oraz zakres odpowiedzialności w ramach stanowiska służbowego. W zakresie obowiązków dla stanowiska służbowego - starszy pilot są opisane zarówno zadania ogólne dotyczące każdego żołnierza pełniącego służbę wojskową, jak i zadania szczegółowe, charakterystyczne dla tego stanowiska służbowego.
Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący zapoznawał się z każdym z wyżej wymienionych dokumentów dotyczących zajmowanego przez niego stanowiska służbowego - starszy pilot, klucz lotniczy oraz każdorazowo potwierdzał to datą i własnoręcznym podpisem na egzemplarzu przechowywanym w teczce akt personalnych żołnierza. Ponadto "na podstawie zebranego materiału dowodowego" wyjaśnił, że należność pieniężna w postaci dodatkowego wynagrodzenia, o której mowa w art. 432 ust. 1 pkt 7 ustawy o obronie Ojczyzny (wejście w życie: 23 kwietnia 2022 r.), a wcześniej w art. 73 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (dalej również: s.w.ż.z.) przysługuje żołnierzowi za dodatkowo powierzone czasowe pełnienie obowiązków służbowych oraz za wykonywanie czynności powierzonych wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego. Dodatkowe powierzenie czasowego pełnienia obowiązków służbowych było uregulowane w art. 25 ust. 1 s.w.ż.z., aktualnie w art. 208 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny.
Organ odwoławczy, wskazując na treść art. 88 ust. 2 s.w.ż.z. oraz art. 432 ust. 1 pkt 7 ustawy o obronie Ojczyzny, regulujących prawo do dodatkowego wynagrodzenia żołnierza zawodowego, wyjaśnił, że zgodnie z uprzednio obowiązującymi, jak i aktualnymi przepisami dowódca jednostki wojskowej powierza żołnierzowi czasowe pełnienie obowiązków służbowych, w rozkazie dziennym, przed dniem ich objęcia. Następnie stwierdził, że z powyższego wynika, iż gdyby dowódca jednostki wojskowej powierzył dodatkowo żołnierzowi czasowe pełnienie obowiązków służbowych w zakresie pełnienia całodobowych dyżurów ratowniczych w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego w okresie od 8 kwietnia 2022 r. do 28 maja 2023 r., musiałoby to zostać poprzedzone punktem o takiej treści w rozkazie dziennym, a wyciąg z tego rozkazu dziennego musiałby zostać włączony do teczki akt personalnych żołnierza. Ponadto zauważył, że gdyby dodatkowe powierzenie czasowego pełnienia obowiązków służbowych trwało dłużej niż 2 miesiące, żołnierzowi przysługiwałoby dodatkowe wynagrodzenie, którego wypłacanie również musiałoby zostać polecone odpowiednim punktem w rozkazie dziennym, a wyciąg z tego rozkazu dziennego musiałby zostać włączony do teczki akt personalnych żołnierza. Organ II instancji stwierdził, że w dokumentach jednostki wojskowej, a w szczególności w teczce akt personalnych skarżącego, nie ma jednak jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdzałby dodatkowe powierzenie czasowego pełnienia obowiązków służbowych w zakresie pełnienia całodobowych dyżurów ratowniczych w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego.
Organ podkreślił, że fakt powierzenia żołnierzowi wykonywania czynności wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego również musi być ujęty w rozkazie dziennym dowódcy jednostki wojskowej. Fakt ten powinien zostać wskazany przez dokładne określenie - nazwanie tych czynności oraz wykazanie, że wykraczają one poza zadania, które wynikają z zajmowanego stanowiska służbowego. Jeszcze raz zwrócił uwagę na to, że w dokumentach jednostki wojskowej, a w szczególności w teczce akt personalnych strony, nie ma również jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdzałby powierzanie mu wykonywania czynności wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego. Według organu odwoławczego organ I instancji słusznie wskazał, że z brzmienia § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 2021 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia wynika jednoznacznie, że do czynności powierzonych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy, za które przysługuje dodatkowe wynagrodzenie, zalicza się dyżury bojowe pełnione w ramach systemu obrony powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej i NATO, lotnicze dyżury poszukiwawczo-ratownicze pełnione w ramach służby poszukiwania i ratownictwa lotniczego oraz w ramach współdziałania jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej z Morską Służbą Poszukiwania i Ratownictwa - ale tylko takie, które są służbami nieetatowymi.
Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie dyżury pełnione przez skarżącego były dyżurami etatowymi, co potwierdza jednoznacznie rozkaz dzienny Dowódcy [...] nr [...] z dnia 15 kwietnia 2022 r., który ustalił od dnia 4 kwietnia 2022 r. personelowi latającemu wchodzącemu w skład klucza Lotniczego oraz personelowi aeromedycznemu wchodzącemu w skład Zespołu Ratownictwa Medycznego pełniącemu dyżury poszukiwawczo-ratownicze w służbie ASAR rozliczenie czasu służby jako etatowe dyżury. Rozliczenie czasu pracy jako etatowe dyżury stwierdzone zostało również w rozkazie nr [...] dowódcy [...] z dnia 19 lica 2022 r. zmieniającym rozkaz nr [...] Dowódcy [...] z dnia 22 grudnia 2021 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania [...] na rok 2022 oraz w rozkazie nr [...] Dowódcy [...] z dnia 30 grudnia 2022 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania na rok 2023.
Organ II instancji zauważył, że z powyższymi rozkazami żołnierz miał możliwość zapoznania się podczas pełnienia służby, a dodatkowo w czasie prowadzenia postępowania przed organem I instancji, natomiast fakt zapoznania się z zakresem obowiązków żołnierz osobiście poświadczył swoim podpisem. W takich okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie naruszył art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 7a § 1 i art. 80 k.p.a. Poza tym podniósł, że wbrew twierdzeniom żołnierza w niniejszej sprawie nie zachodzi wątpliwość interpretacyjna, bowiem w podobnej sprawie wypowiedział się WSA w Poznaniu w wyroku o sygn. III SA/Po 180/21.
Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że w okresie, za który żołnierz domaga się wypłacenia mu dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie całodobowych dyżurów, zawsze odbywało się i nadal się odbywa według grafików ze wskazaniem składu osobowego dyżuru, następnie każdy dyżur był i jest podawany każdorazowo w rozkazach dziennych dowódcy jednostki wojskowej. Dokumenty te są sporządzane według jednolitych wzorów obowiązujących we wszystkich jednostkach wojskowych. Zgodnie z tym, skarżący jako "starszy pilot, Klucz Lotniczy" był wykazany we wszystkich rozkazach dziennych, które ustalały skład osobowy każdego pełnionego przez niego dyżuru całodobowego. Zdaniem organu odwoławczego, w świetle powyższego oraz zgromadzonego materiału dowodowego można ocenić, w jakim charakterze i na jakiej podstawie skarżący pełnił obowiązki w ramach dyżurów całodobowych, w tym na jakiej podstawie pełnił dyżury całodobowe. W ocenie organu II instancji stanowisko organu I instancji jest zasadne, gdyż pełnienie przez zainteresowanego dyżurów całodobowych było wykonywaniem przez niego podstawowych obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym "starszy pilot, Klucz Lotniczy", zatem zachodzi brak podstaw do wypłaty dodatkowego wynagrodzenia.
W skardze na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia 25 sierpnia 2023 r. R. S., reprezentowany przez pełnomocnika procesowego (adwokata) zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 73 ust. 1 pkt 7 oraz art. 88 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 536), w kształcie obowiązującym od dnia 8 kwietnia 2022 r. do dnia uchylenia tej ustawy, w zw. z § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 2021 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz.U. z 2021 r., poz. 695) - dalej również: rozporządzenie,
b) art. 432 ust. 1 pkt 7 oraz art. 447 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny w zw. z § 3 pkt 3 rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:
- wykonywanie całodobowych lotniczych dyżurów poszukiwawczo-ratowniczych pełnionych w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego (dalej: dyżury ratownicze) może mieścić się w zadaniach wynikających z zajmowanego przez żołnierza stanowiska służbowego, podczas gdy z powołanych wyżej przepisów, w szczególności § 3 ust. 3 rozporządzenia wynika, że wykonywanie dyżurów ratowniczych jest zawsze czynnością powierzoną wykraczającą poza te zadania,
- dodatkowe wynagrodzenie przysługuje żołnierzowi jedynie za pełnienie nieetatowych dyżurów ratowniczych, podczas gdy wyżej powołane przepisy takiego ograniczenia nie zawierają i uzależniają przyznanie żołnierzowi dodatkowego wynagrodzenia wyłącznie od samego faktu wykonania dyżuru ratowniczego
– co poskutkowało niezasadną odmową przyznania skarżącemu dodatkowego wynagrodzenia za faktycznie wykonane przez niego dyżury ratownicze;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 60 ust. 1 i 2 w kształcie obowiązującym od dnia 8 kwietnia 2022 r. do dnia uchylenia tej ustawy w zw. z § 1, 4 i 10 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1044) - dalej: rozporządzenie w sprawie czasu służby;
b) art. 275 ust. 1 i 2 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z § 1, 4 i 10 rozporządzenia w sprawie czasu służby
– poprzez ich błędną wykładnię (skutkującą ich nieprawidłowym zastosowaniem), polegającą na przyjęciu, że rozkazy wydawane na podstawie rozporządzenia w sprawie czasu służby, a dotyczące rozkładu czasu służby i rozliczania czasu służby, mogą odnosić wpływ na zakres przedmiotowy zadań żołnierza wynikający z zajmowanego przezeń stanowiska służbowego, w szczególności poprzez rozszerzenie katalogu tych zadań o dyżury ratownicze, co poskutkowało niezasadną odmową przyznania skarżącemu dodatkowego wynagrodzenia za wykonane przez niego dyżury ratownicze;
3) ewentualnie naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) poprzez brak podjęcia przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez:
- całkowite zaniechanie ustalenia, na jakiej podstawie miałoby dojść do umieszczenia wykonywania dyżurów ratowniczych w katalogu zadań wynikających z zajmowanego przez skarżącego stanowiska służbowego
- ograniczenie się w tym zakresie do niepopartego materiałem dowodowym stwierdzenia, że wykonywanie dyżurów ratowniczych było zadaniem nałożonym na Klucz , a tym samym również na skarżącego,
- następnie zupełnie nieuprawnione uznanie tej okoliczności za udowodnioną,
- i ostatecznie niewyjaśnienie w zaskarżonej decyzji, z jakich dokumentów, faktów czy też dowodów ta okoliczność wynika
– co nie tylko świadczy o błędnym ustaleniu przez organ stanu faktycznego w zakresie relewantnym dla sprawy, ale również uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji;
4) naruszenie przepisów postępowania: art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 81 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnioną okoliczność, że wykonywanie dyżurów ratowniczych mieściło się w zadaniach wynikających z zajmowanego przez skarżącego stanowiska służbowego, podczas gdy skarżącemu nie umożliwiono w żaden sposób wypowiedzenia się co do ewentualnych dowodów, z których okoliczność ta miałaby wynikać, a to ze względu na brak skutecznego poinformowania skarżącego o zebraniu całości materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w tym zakresie, jak również ze względu na brak dokonania zawiadomienia, o którym mowa w art. 79a § k.p.a., co pozbawiło skarżącego możliwości zajęcia stanowiska w sprawie;
5) naruszenie przepisów postępowania - art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie przez organ w mocy wadliwej decyzji organu I instancji i powielenie dokonanych przezeń błędów, podczas gdy organ odwoławczy winien był dostrzec naruszenia prawa materialnego i decyzję tę zmienić oraz orzec o przyznaniu wynagrodzenia zgodnie z wnioskiem skarżącego, ewentualnie dostrzec wyżej powołane naruszenia przepisów postępowania i decyzję uchylić w całości, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Przy tak sformułowanych zarzutach, rozwiniętych i umotywowanych w uzasadnieniu skargi, strona wniosła o: rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zobowiązanie organu do wydania, w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku wydanego w niniejszej sprawie, decyzji przyznającej skarżącemu dodatkowe wynagrodzenie za pełnione całodobowe dyżury ratownicze w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego w okresie od dnia 8 kwietnia 2022 r. do dnia 28 maja 2023 r. (66 dyżurów) w łącznej wysokości [...] zł, ewentualnie uchylenie w całości decyzji organu I instancji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, a ponadto zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.
Skarga przy jej wnoszeniu została opłacona wpisem w wysokości [...] zł.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi.
Na wezwanie Sądu, przy pisma przewodnich z dnia 23 stycznia 2024 r., 30 stycznia 2024 r. i 1 lutego 2024 r. organ II instancji nadesłał wyciągi z rozkazów Dowódcy [...]: rozkazu dziennego nr [...] z dnia 15 kwietnia 2022 r., rozkazu nr [...] z dnia 22 grudnia 2021 r., rozkazu nr [...] z dnia 30 grudnia 2022 r., rozkazu nr [...] z dnia 19 lipca 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. Wystąpił o to skarżący, a organ jako strona przeciwna nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie organów wojskowych w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu dodatkowego wynagrodzenia za pełnione całodobowe dyżury ratownicze w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego w okresie od 8 kwietnia 2022 r. do 28 maja 2023 r.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego.
Wskazane przez organy materialnoprawne podstawy decyzji, z uwagi na okres, za który skarżący domaga się dodatkowego wynagrodzenia, stanowiły przepisy art. 432 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. art. 208 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny (wejście w życie: 23 kwietnia 2022 r. - art. 824 tej ustawy) oraz art. 73 ust. 1 w powiązaniu z art. 25 ust. 1 i art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (utrata mocy obowiązującej z dniem wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny - art. 823 pkt 12). Wniosek obejmuje bowiem okres od 8 kwietnia 2022 r. do 28 maja 2023 r., w którym skarżący pełnił całodobowe dyżury ratownicze w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego (łącznie 66 dyżurów). Dodać należy, że zgodnie z art. 819 nowej ustawy, w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zarazem według art. 822 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyny dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie m.in. art. 78 ust. 4 i 5, art. 80 ust. 6, art. 80 ust. 7, art. 83 ust. 6, art. 84 ust. 2 i 3, art. 85 ust. 2, art. 86 ust. 15, art. 87 ust. 6, art. 88 ust. 3 s.w.ż.z. zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych odpowiednio m.in. art. 447 ust. 3 nowej ustawy. Na podstawie tego ostatniego przepisu zostało wydane rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej rozporządzenie z dnia 5 grudnia 2023 r. w sprawie dodatkowego wynagrodzenia żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2677) obowiązujący od dnia 12 grudnia 2023 r. (patrz: § 26). Akt ten zastąpił rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 2021 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz.U. z 2021 r., poz. 695), które zostało uchylne z dniem 23 października 2023 r. (patrz: art. 822 ust. 6 i art. 823 pkt 12 ustawy o obronie Ojczyzny).
Zgodnie z art. 432 ust. 1 pkt 7 ustawy o obronie Ojczyzny dodatkowe wynagrodzenie za dodatkowo powierzone czasowe pełnienie obowiązków służbowych i za wykonywanie czynności powierzonych wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego. Z kolei art. 208 ust. 1 tej ustawy stanowi, że dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy jest wyznaczony na stanowisko służbowe, może dodatkowo powierzyć żołnierzowi czasowe pełnienie obowiązków służbowych w tej jednostce na stanowisku nieobsadzonym lub obsadzonym, na którym wyznaczony żołnierz czasowo nie wykonuje zadań służbowych. Nie dotyczy to sędziów sądów wojskowych i prokuratorów do spraw wojskowych oraz żołnierzy zawodowych w czasie oddelegowania. Przepis art. 447 przywołanej ustawy przewiduje również, że: (ust. 1) żołnierzowi zawodowemu, któremu przez okres co najmniej 1 miesiąca dodatkowo powierzono czasowe pełnienie obowiązków służbowych w trybie określonym w art. 208 przysługuje dodatkowe wynagrodzenie; (ust. 2) żołnierz zawodowy otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie również za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego.
Podobnie sytuacja przedstawiała się pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy. Według przepisów wcześniejszych, tj. art. 73 ust. 1 pkt 7 s.w.ż.z. żołnierze zawodowi otrzymują dodatkowe wynagrodzenie za dodatkowo powierzone czasowe pełnienie obowiązków służbowych i za wykonywanie czynności powierzonych wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego. Przepis art. 25 ust. 1 s.w.ż.z. stanowił, że dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy jest wyznaczony na stanowisko służbowe, może dodatkowo powierzyć żołnierzowi czasowe pełnienie obowiązków służbowych w tej jednostce na stanowisku nieobsadzonym lub obsadzonym, na którym wyznaczony żołnierz czasowo nie wykonuje zadań służbowych. Nie dotyczy to sędziów sądów wojskowych i prokuratorów do spraw wojskowych. Poza tym art. 88 s.w.ż.z. przewidywał, że: (ust. 1) żołnierzowi zawodowemu, któremu przez okres co najmniej dwóch miesięcy dodatkowo powierzono czasowe pełnienie obowiązków służbowych w trybie określonym w art. 25, przysługuje dodatkowe wynagrodzenie; (ust. 2) żołnierz zawodowy otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie również za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego.
Na podstawie art. 88 ust. 3 tej ustawy zostało wydane wspomniane wcześniej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 2021 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia. Z § 1 tegoż rozporządzenia wynika, że określa ono wysokość oraz szczegółowe warunki i tryb wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia za czasowe pełnienie obowiązków służbowych oraz za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych, a także stawki i terminy jego wypłacania. Natomiast w § 3 pkt 3 rozporządzenie to przewidywało, że do czynności powierzonych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy, za które przysługuje dodatkowe wynagrodzenie, zalicza się dyżury bojowe pełnione w ramach systemu obrony powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej i NATO, lotnicze dyżury poszukiwawczo-ratownicze pełnione w ramach służby poszukiwania i ratownictwa lotniczego oraz w ramach współdziałania jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej z Morską Służbą Poszukiwania i Ratownictwa.
Jak wynika z przywołanych regulacji prawnych, przepis rangi ustawowej ustanowił zatem podstawową zasadę, wedle której za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego, żołnierz zawodowy otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie. Otrzymywanie przewidzianych przepisem należności pieniężnych nie jest przy tym uzależnione od uznania organu administracyjnego. Przepisy ustawowe w powiązaniu z przepisami wykonawczymi określają przesłanki, tryb i konsekwencje dodatkowego powierzenia żołnierzowi czasowego pełnienia obowiązków służbowych.
Idąc dalej, należy podkreślić, że rozpatrując wniosek skarżącego, organ I instancji poza powołaniem się na art. 104 § 1, art. 127 i art. 127a k.p.a. nie wskazał żadnego przepisu ustawy szczególnej, na podstawie której wydał swoje rozstrzygnięcie. Nadto w podstawie prawnej wskazał na szereg rozkazów, jakie miały znajdować zastosowanie w sprawie, a także na § 10 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1044), który to akt również utracił moc z dniem 23 października 2023 r. Przy tym za niewystarczające uznać należało umieszczenie w podstawie prawnej decyzji przepisu art. 104 § 1 k.p.a., który to przepis wskazuje formę, w jakiej organy administracyjne załatwiają sprawę. Z kolei przywołanie art. 127 i art. 127a k.p.a. było całkowicie błędne, gdyż przepisy te dotyczą odwołania, a Dowódca [...] orzekał w sprawie jako organ I instancji.
Sąd podkreśla, że rozpatrzenie wniosku skarżącego w pierwszej kolejności wymagało wyjaśnienia prawidłowej podstawy prawnej wniosku oraz zweryfikowania treści zawartego w nim żądania w odniesieniu do przepisów rangi ustawowej. Tego zaś po stronie organu I instancji w ogóle zabrakło. Taką próbę – w ocenie Sądu jednakże nieskuteczną – podjął dopiero organ II instancji, który z kolei w podstawie prawnej decyzji z dnia 7 listopada 2023 r. powołał przepisy art. 819 i art. 821 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny oraz § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 2021 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz.U. z 2021 r. poz. 695 ze zm.), w uzasadnieniu zaś przywołał przepisy art. 73 ust. 1, art. 25 ust. 1 i art. 88 ust. 2 s.w.ż.z.
Trzeba również zwrócić uwagę na to, że organ odwoławczy w uzasadnieniu prawnym stwierdził, iż organ I instancji "słusznie wskazał, że z brzmienia § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 2021 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia wynika jednoznacznie, że do czynności powierzonych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy, za które przysługuje dodatkowe wynagrodzenie", zalicza się [m.in.] dyżury poszukiwawczo-ratownicze, ale tylko takie, które są służbami nieetatowymi. Tymczasem Dowódca [...] w swojej decyzji w ogóle przepisów tego aktu prawnego nie powołał i nie wskazał jako podstawy rozstrzygnięcia. Natomiast, jak wspomniano, odwołał się do przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych, do których z kolei w żadnym zakresie nie odniósł się organ II instancji.
Zasadny jest zatem zarzut skarżącego, że organ odwoławczy nie naprawił błędów proceduralnych, jakie miały miejsce w postępowaniu przed organem I instancji, lecz je w znacznej mierze powtórzył. W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że dodatkowe wynagrodzenie przysługuje jedynie za "dyżury nieetatowe", a dyżury ratownicze pełnione przez skarżącego miały być "dyżurami etatowymi", jednakże w kontekście zarzutów odwołania zaniechał wyczerpującego wyjaśniania i spójnego przedstawienia, z czego wynika nałożenie na Klucz Lotniczy obowiązku pełnienia dyżurów ratowniczych i dlaczego znajduje to bezpośrednie przełożenie na zakres przedmiotowy obowiązków skarżącego. Ma rację skarżący, że organ w zasadzie poprzestał na przywołaniu rozkazów jako podstawy do rozliczania dyżurów, za które skarżący domaga się dodatkowego wynagrodzenia, jako "dyżurów etatowych". Dokumenty te nie zostały przy tym zgromadzone w aktach sprawy.
Według organu, w niniejszej sprawie dyżury pełnione przez skarżącego były dyżurami etatowymi, co potwierdza rozkaz dzienny Dowódcy [...] nr [...] z dnia 15 kwietnia 2022 r., który ustalił od dnia 4 kwietnia 2022 r. personelowi latającemu wchodzącemu w skład klucza Lotniczego oraz personelowi aeromedycznemu wchodzącemu w skład Zespołu Ratownictwa Medycznego pełniącemu dyżury poszukiwawczo-ratownicze w służbie ASAR rozliczenie czasu służby jako etatowe dyżury, a następnie rozliczenie czasu pracy jako etatowe dyżury stwierdzone zostało również w rozkazie nr [...] dowódcy [...] z dnia 19 lica 2022 r. zmieniającym rozkaz nr [...] Dowódcy [...] z dnia 22 grudnia 2021 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania [...] na rok 2022 oraz w rozkazie nr [...] Dowódcy [...] z dnia 30 grudnia 2022 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania na rok 2023. Kwestie te nie zostały jednakże odpowiednio odniesione do przepisów ustawowych i wykonawczych znajdujących zastosowanie w sprawie - w celu jednoznacznego wyjaśnienia, czy te czynności dyżurowe, za które skarżący domaga się dodatkowego wynagrodzenia, stanowiły dodatkowo powierzone czasowe pełnienie obowiązków służbowych lub wykonywanie czynności powierzonych, wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego. Skarżący konsekwentnie w postępowaniu administracyjnym utrzymywał, że pełnione dyżury wykraczały poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego. Argumentował również, że organ nie wykazał, iż obowiązki polegające na pełnieniu całodobowych dyżurów ratowniczych, do których był wydzielany z [...] do Lotniczych Zespołów Poszukiwawczo-Ratowniczych (LZPR) w służbie poszukiwania i ratownictwa lotniczego (służba ASAR) w okresie od 8 kwietnia 2022 r. do 28 maja 2023 r. (łącznie 66 dyżurów) nie są objęte zakresem zastosowania § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 2021 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia. To wymagało zatem wnikliwego rozważenia i udzielenia wyczerpującej odpowiedzi na zarzut strony. Tym bardziej, że organy obydwu instancji powoływały się na rozkazy, które w swej większości nie zostały zgromadzone w materiale procesowym sprawy administracyjnej. W aktach nie było rozkazów (wyciągów), na które powołał się organ, stwierdzając, że przy ustalonym rozliczeniu czasu służby jako etatowe dyżury nie należy się wypłata dodatkowego wynagrodzenia - tj. rozkazu dziennego nr [...] Dowódcy [...] z dnia 15 kwietnia 2022 r., rozkazu nr [...] Dowódcy [...] z dnia 19 lipca 2022 r., rozkazu nr [...] Dowódcy [...] z dnia 22 grudnia 2021 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania [...] na rok 2022 r. i rozkazu nr [...] Dowódcy [...] z dnia 30 grudnia 2022 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania na rok 2023. Dalece niewystarczające było w takich warunkach stwierdzenie organu odwoławczego – przy podnoszonych przez stronę zastrzeżeniach co do prowadzenia postępowania przez organ I instancji – że z powyższymi rozkazami żołnierz miał możliwość zapoznania się podczas pełnienia służby, a dodatkowo w czasie prowadzenia postępowania przed organem I instancji. Skoro to z tych aktów służbowych organ wyprowadzał niekorzystne dla strony ustalenia faktyczne i skutki prawne, powinien był włączyć je do materiału dowodowego. Jeżeli tych dowodów w aktach sprawy nie było, to za wątpliwe należało uznać stanowisko organu o możliwości zapoznania się z nimi przez stronę przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Podnoszenie okoliczności zapoznania się z zakresem obowiązków przez żołnierza osobiście, za poświadczeniem tego swoim podpisem, również nie było wystarczające, gdyż strona nie kwestionowała tego, lecz wywodziła, że przedmiotowy zakres obowiązków nie obejmuje spornych dyżurowych za okres objęty żądaniem przyznania dodatkowego wynagrodzenia. Również odwołanie się do wyroku WSA w Poznaniu dotyczącego innej sprawy, nawet jeśli rodzajowo podobnej – i to bez próby przywołania stanowiska wyrażonego w tym orzeczeniu – nie mogło zastąpić przedstawienia przez organ II instancji uzasadnienia prawnego rozstrzygnięcia, które było niekorzystne dla strony. W takich okolicznościach stwierdzenie organu odwoławczego, że organ I instancji nie naruszył art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie było uprawnione, gdyż i sam organ II instancji nie ustrzegł się uchybień w tym względzie.
Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że w okresie, za który żołnierz domaga się wypłacenia mu dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie całodobowych dyżurów, zawsze odbywało się i nadal się odbywa według grafików ze wskazaniem składu osobowego dyżuru, następnie każdy dyżur był i jest podawany każdorazowo w rozkazach dziennych dowódcy jednostki wojskowej. Dokumenty te są sporządzane według jednolitych wzorów obowiązujących we wszystkich jednostkach wojskowych i zgodnie z tym, skarżący jako "starszy pilot, Klucz Lotniczy" był wykazany we wszystkich rozkazach dziennych, które ustalały skład osobowy każdego pełnionego przez niego dyżuru całodobowego. Okoliczności te nie zostały jednakże poparte jakimkolwiek zestawieniem takich dyżurów ani w żaden sposób odniesione do innych czynności wynikających z zakresu obowiązków żołnierza, celem wykazania, że wszystkie te czynności nie wykraczały poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego. Jest to o tyle istotne, że w odwołaniu skarżący kwestionował stanowisko organu I instancji w zakresie, w jakim organ ten uważał, że podstawą uznania pełnienia całodobowych dyżurów ratowniczych w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego za zadania mieszczące się w ramach stanowiska służbowego.
Jedyne dokumenty, które znajdowały się w TAP żołnierza, a na których oparł się organ, to rozkaz personalny z dnia 26 sierpnia 2020 r. (str. 174), rozkaz dzienny z dnia 1 października 2020 r. (str. 178) i Zakres obowiązków wskazujący na zadania Starszego Pilota (zał. do rozkazu z dnia 25 listopada 2021 r. - str. 201). Przy tym powołanie się na "pkt 2 ppkt 21" Zakresu obowiązków - "realizacja wszystkich zadań nałożonych na Klucz w szczególności w zakresie szkolenia lotniczego oraz przedsięwzięć wynikających z gotowości mobilizacyjnej i bojowej" było niewystarczające w kontekście całkowicie pominiętego w rozważaniach organu zarzutu odwołania dotyczącego stanu faktycznego sprawy, a mianowicie, że "do kwietnia 2022 roku, mimo identycznej treści zakresu obowiązków dodatkowe wynagrodzenie z tytułu pełnienia całodobowych dyżurów ratowniczych w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego było wypłacane". Skarżący podnosił, że czynnikiem warunkującym zmianę stanowiska w zakresie wypłacania dodatkowego wynagrodzenia była zmiana trybu rozliczania czasu pracy - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych, które nie dotyczy jednak zakresu obowiązków i nie powinno być w przedmiotowym postępowaniu podstawą podjęcia jakiejkolwiek decyzji w przedmiocie dodatkowego wynagrodzenia. Strona podnosiła, że rozporządzenie reguluje jedynie kwestie związane z czasem służby żołnierza zawodowego, a nie z merytorycznym zakresem obowiązków, wobec czego przyjęty tryb rozliczenia czasu pracy (np. jako etatowy system dyżurowy) nie wpływa na zasadność wypłaty dodatkowego wynagrodzenia, gdyż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 2021 r. wynagrodzenie dodatkowe jest zależne od wykonywania czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych, tj. niezależnie od trybu rozliczania czasu pracy.
Organ II instancji w ogóle się do tych zagadnień faktycznych i prawnych nie odniósł, a jednak przedstawił interpretację § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 2021 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia, według której przysługuje dodatkowe wynagrodzenie jedynie za takie dyżury, które są służbami nieetatowymi. Poza tym, odwołując się do przepisów ustawowych, organ podkreślił, że fakt powierzenia żołnierzowi wykonywania czynności wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego również musi być ujęty w rozkazie dziennym dowódcy jednostki wojskowej, co powinno zostać wskazane przez dokładne określenie - nazwanie tych czynności oraz wykazanie, że wykraczają one poza zadania, które wynikają z zajmowanego stanowiska służbowego. Podniósł, że w dokumentach jednostki wojskowej, a w szczególności w teczce akt personalnych strony, nie ma również jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdzałby powierzanie mu wykonywania czynności wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego. Takie twierdzenia organu nie zostały jednak odniesione do stanu faktycznego sprzed kwietnia 2022 r., w którym to okresie według treści odwołania dodatkowe wynagrodzenie z tytułu pełnienia całodobowych dyżurów ratowniczych w systemie poszukiwania i ratownictwa lotniczego było wypłacane. Nie zostało wyjaśnione, czy wcześniej wymagało to potwierdzania w odpowiednich dokumentach, które wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W takich warunkach nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że "w świetle powyższego oraz zgromadzonego materiału dowodowego można ocenić, w jakim charakterze i na jakiej podstawie skarżący pełnił obowiązki w ramach dyżurów całodobowych, w tym na jakiej podstawie pełnił dyżury całodobowe". Nie zostało bowiem odpowiednio umotywowane twierdzenie, że pełnienie przez zainteresowanego dyżurów całodobowych było wykonywaniem przez niego podstawowych obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym "starszy pilot, Klucz Lotniczy", zatem zachodzi brak podstaw do wypłaty dodatkowego wynagrodzenia.
Wobec powyższego należało uznać, że wydane w sprawie decyzje nie pozwalają przyjąć, że istota sprawy została prawidłowo przez organy wyjaśniona i rozstrzygnięta, a zatem że sprawa została należycie rozpatrzona. Brak jest zatem podstaw do uznania, że w sprawie miało miejsce prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dlatego też zaskarżoną decyzję należy uznać za przedwczesną i wadliwie uzasadnioną. Przekazane Sądowi akta sprawy administracyjnej nie pozwalały na weryfikację ustaleń organów, na podstawie których podjęto wydane rozstrzygnięcie. Ponadto nie odniesiono się w odpowiedni sposób do argumentacji skarżącego przedstawionej w odwołaniu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji było niewystarczające dla wyjaśnienia wszystkich spornych kwestii.
Jeszcze raz należy podkreślić, że wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej powinny zostać ustalone w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją obowiązywania wskazanej zasady, jak i zasady praworządności (art. 6 k.p.a. ) jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a. Przepis ten wśród wymogów decyzji wskazuje obowiązek zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w części faktycznej w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wyjaśnienie podstawy prawnej polega na wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 1988 r. sygn. SA/Po 1317/87, dostępny w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 107). Powyższe obowiązki ciążą na organach administracji publicznej obydwu instancji. Poza tym organ odwoławczy ma obowiązek nie tylko dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Wynika to z zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Na organie odwoławczym ciążą te same obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy na podstawie pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), włącznie z tymi okolicznościami, które wiążą się z wniesionym odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji.
Organy obydwu instancji nie uwzględniły tych obowiązków, gdyż w uzasadnieniach podjętych decyzji nie wypowiedziały się wyczerpująco co do zastrzeżeń formułowanych przez stronę przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, a następnie w dowołaniu. Zdaniem Sądu narusza to nie tylko wymogi art. 107 § 3 k.p.a., ale również zasadę przekonywania wynikającą z art. 11 k.p.a.
Wobec tego dla spełnienia ustawowych wymogów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia prawnego decyzji nie jest wystarczające samo przywołanie treści przepisów prawnych i rozkazów, których nawet nie zgromadzono (w postaci wyciągów czy odpisów) w aktach sprawy. Organ II instancji nie odniósł się przy tym w wyczerpujący sposób do zarzutów odwołania, stwierdzając jedynie, że pełnione przez skarżącego dyżury były służbami etatowymi. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zweryfikowano odpowiednio stanowiska strony, że pełnione dyżury wykraczały poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego. Powoduje to, że zaskarżona decyzja w istocie wymyka się kontroli sądowoadministracyjnej pod względem materialnoprawnym. Nie jest bowiem jasne, dlaczego organ nie podziela stanowiska skarżącego, skoro do istotnej części jego argumentacji w ogóle się nie odniósł, jak i nie zgromadził pełnej dokumentacji, takiej jak rozkazy – inne niż znajdujące się TAP żołnierza – na które organ powołał się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. kontrakt na pełnienie zawodowej służby wojskowej, czy rozkaz personalny ze wskazaniem zajmowanego stanowiska i jednostki w której ma być służba pełniona, oraz daty wyznaczenia na to stanowisko. Pozyskanie takiej dokumentacji jest w opinii Sądu istotne, skoro stanowiły dla organu punkt odniesienia dla przyjęcia charakteru wykonywanych dyżurów, a podstawowe znaczenie w sprawie ma to, czy skarżący, pełniąc sporne dyżury całodobowe, wykonywał dodatkowe obowiązki w ramach etatu czy też nie.
Podsumowując wszystko powyższe, należało uznać, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób niebudzący wątpliwości, a tym samym zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 10 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na sposób załatwienia sprawy. Należy też podkreślić, że organ uchybił również obowiązkowi prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.) oraz zasadzie przekonywania (art. 11 k.p.a.), które wyrażają się w obowiązku stosownego uzasadnienia decyzji. Strona musi bowiem dokładnie wiedzieć, przede wszystkim z czego konkretnie wynika stanowisko organu. Uzasadnienie decyzji, o którym mowa w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. W okolicznościach badanej sprawy tego nie uczyniono. Jednocześnie, zadaniem organu drugiej instancji jest rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swej decyzji (por. wyroki NSA z dnia: 22 marca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 1996/95 i 6 czerwca 1997 r. sygn. akt III SA 515/96 - dostępne jw.). W okolicznościach badanej sprawy nie uczyniono tego, bowiem w istocie nie podjęto próby merytorycznej weryfikacji stanowiska skarżącego.
Sąd wyjaśnia również, że wskazane uchybienia powinny zostać wyeliminowane już przez organ I instancji, zapewniając stronie prawo do dwuinstancyjnego rozpatrzenia sprawy (art. 15 k.p.a.), co w szczególności dotyczy najistotniejszych okoliczności faktycznych, kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zaś tego w zastępstwie organów czynić nie może. Z tych samych powodów Sąd nie odnosił się do pozostałych zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego. Byłoby to przedwczesne, skoro stanowisko organu co do wykładni i zastosowania przepisów prawnomaterialnych wymaga prawidłowego przedstawienia, a nadto musi odnosić się do jednoznacznych ustaleń faktycznych, opartych na wyczerpująco zgromadzonym i rozważonym materiale dowodowym, czego w sprawie zdecydowanie zabrakło. W związku z tym w sprawie nie było też żadnych podstaw do rozważenia zastosowania przepisu art. 145a § 1 p.p.s.a.
Wobec takich uwarunkowań sprawy, ze względu na charakter i znaczenie stwierdzonych uchybień w działaniu organów, Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, organy powinny wziąć pod uwagę rozważania i wytyczne przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności będą obowiązane uzupełnić materiał dowodowy akt administracyjnych we wskazanym powyżej zakresie i jednoznacznie wyjaśnić to, w jakim trybie doszło do powierzenia skarżącemu obowiązków, w stosunku do których domaga się on wypłaty dodatkowego wynagrodzenia, tj. czy pełnione dyżury mieściły się w zakresie podstawowych obowiązków służbowych, czy też nie. Następnie, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, przy uwzględnieniu regulacji prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie, organy wypowiedzą się co do zasadności żądania strony, dając temu odpowiedni wyraz w uzasadnieniu przyszłej decyzji, wyczerpująco przedstawiającej stan faktyczny, prawny i argumentację organu odnosząca się również do twierdzeń i zarzutów skarżącego.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wniosek strony i wynik sprawy oraz wysokość wynagrodzenia należnego zawodowemu pełnomocnikowi (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).
O zwrocie nienależnie uiszczonego przez stronę wpisu od skargi (na jej koszt) Sąd orzekł w pkt 3 wyroku na podstawie art. 225 p.p.s.a., gdyż zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a. wnoszący skargę nie miał obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z zakresu stosunków pracy i stosunków służbowych.