IV SA/Po 157/23

IV SA/Po 157/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2523/23 - Wyrok NSA z 2024-08-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 61 ust. 1  , art. 104 ust. 1 - 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. W. działającego przez opiekuna prawnego J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zwrocie należności z tytułu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oraz odmowy odstąpienia od żądania zwrotu tych należności oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Pierwotną decyzją z dnia z dnia 7 kwietnia 2022 r. Starosta R. orzekł o zwrocie należności z tytułu opłaty za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej w P. w wysokości [...] zł. W wyniku odwołania wniesionego przez J. T., działającą w imieniu całkowicie ubezwłasnowolnionego B. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 czerwca 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji
Następnie Starosta P. wydał decyzję z dnia 29 sierpnia 2022 r. w przedmiocie orzeczenia o zwrocie należności z tytułu opłaty za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej w P. w wysokości [...] zł. W wyniku ponownego odwołania J. T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 października 2022 r. postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia 22 grudnia 2022 r. nr [...] Starosta R. na podstawie art. 104 ust. 1, ust. 3, ust 4, art. 14, art. 112 ust. 1 i 5, art. 155 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej: "u.p.s.") orzekł o zwrocie należności z tytułu opłaty za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej w P. w wysokości [...] zł (pkt 1 decyzji) oraz odmówił odstąpienia od żądania zwrotu należności, o której mowa w pkt 1 (pkt 2 decyzji).
W uzasadnieniu decyzji przywołano zasady ustalania opłat za pobyt w domu pomocy społecznej i wskazano, że taka opłata została ustalona względem B. W.. Organ wskazał, że od grudnia 2019 r. do października 2022 r. J. T. działając w imieniu B. W. nie regulowała opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej w pełnej wysokości ustalonej decyzją z dnia 25 lutego 2020r. nr [...] oraz decyzją z dn. 20 kwietnia 2021 r. nr [...] (zmienianą decyzjami: nr [...] z dn. 19 lipca 2021 r., nr [...] z dn. 09 grudnia 2021 r. i nr [...] z dn. 13 lipca 2022 r.). W związku z powyższym powstała zdaniem organu zaległość z tytułu opłaty za pobyt B. W. w domu pomocy społecznej, która na dzień 31 października 2022 r. wynosi [...] zł, po uwzględnieniu odpisów z tytułu nieobecności mieszkańca domu nieprzekraczających 21 dni w roku kalendarzowym oraz niedopłaty i nadpłaty w poszczególnych miesiącach. Następnie organ przedstawił szczegółowe zestawienia regulowania opłat, a także zreferował wnioski J. T. składane w toku postępowania, m.in. o umorzenie należności z tytułu opłaty za pobyt oraz odstąpienie żądania zwrotu należności.
W ocenie organu w rozstrzyganej sprawie nie występują okoliczności, które uzasadniałyby konieczność odstąpienia od żądania zwrotu należności za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej w P. . Organ wskazał, że na dochód B. W. składa się świadczenie rentowe, zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie uzupełniające w łącznej wysokości [...] zł, które stanowią podstawę do naliczenia opłaty za pobyt w DPS w wysokości 70% tych dochodów. Organ wskazał, że do dyspozycji strony pozostają również "trzynaste" i "czternaste" świadczenia rentowe B. W., od których nie nalicza się opłaty za pobyt w DPS. Dodatkowo organ wskazał, że od listopada 2019r. do czerwca 2021r. B. W. pobierał świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w kwocie [...]zł miesięcznie. Na wniosek strony od 1 lipca 2021 r. ZUS wstrzymał wypłatę ww. świadczenia, jednakże decyzją ZUS z 04 maja 2022r. wznowiono wypłatę świadczenia uzupełniającego i wypłacono świadczenie należne za okres od 01 lipca 2021 r. do 31 marca 2022r. w łącznej wysokości [...] zł wraz ze świadczeniem rentowym za miesiąc czerwiec 2022 r.
Organ wskazał, że ta zmiana sytuacji dochodowej B. W. skutkowała zmianą decyzji o odpłatności za pobyt w DPS i tym samym w dniu
13 lipca 2022 r. organ wydał decyzję w tej sprawie. Decyzja ta jest ostateczna - strona nie odwołała się od tej decyzji. Organ I instancji podał, że J. T. w imieniu B. W. wpłaciła kwotę [...]zł jako rozliczenie świadczenia uzupełniającego, a następnie organ wskazał jak tę wpłatę rozdysponowano.
W dalszej kolejności Starosta R. wskazał, że zrozumiałym jest podnoszony przez J. T. fakt, iż w okresie urlopowania B. W. do domu opiekuna prawnego powinien mieć zapewnione odpowiednie warunki bytowe. Zdaniem organu zakup mebli i wyposażenia do pokoju, w którym B. W. nie mieszka na stałe, a jedynie przebywa w okresie urlopowania nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt w DPS.
Końcowo organ przywołał art. 104 ust. 4 u.p.s. i wskazał, że w toku postępowania przeanalizowano czy żądanie zwrotu wydatków z tytułu opłaty za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej w P. nie stanowi dla osoby zobowiązanej (tj. B. W.) nadmiernego obciążenia lub też czy niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. Zdaniem organu B. W. opłacając pobyt w DPS ma z tego tytułu zabezpieczone najpilniejsze i niezbędne do życia potrzeby na właściwym poziomie, a także opiekę pielęgniarską rehabilitacyjną możliwość uczestniczenia w organizowanych przez DPS zajęciach i terapii. Wyartykułowane przez opiekuna prawnego okoliczności, jak trudna sytuacja materialna i zdrowotna (niepełnosprawność podopiecznego) oraz bieżące potrzeby, same w sobie nie wyczerpują zdaniem Starosty pojęcia "przypadku szczególnie uzasadnionego" o jakim mowa w tym przepisie. Zauważyć należy zdaniem organu, że wiele osób ma ciężką sytuację życiową i wiele osób musi ograniczać swe potrzeby z uwagi na ilość środków jakimi dysponują (niskie dochody, emerytury, renty), w tym osoby starsze, schorowane, które pobierają świadczenia w kwotach mniejszych, niż wysokość opłaty ponoszonej przez B. W. za pobyt w DPS. Nadto organ wskazał, że wielu mieszkańców DPS w P. ma niższe dochody od Pana W. , a mimo to wywiązują się ze swoich zobowiązań i uiszczają opłatę za pobyt w DPS w wysokości 70% swojego dochodu. Odstąpienie od żądania zwrotu należności powstałej z tytułu nieponoszenia opłaty za pobyt w DPS w wysokości ustalonej zgodnie z przepisami prawa byłoby dyskryminujące dla tych mieszkańców, którzy posiadają znacznie mniejszy dochód, a wywiązują się z ustalonej opłaty.
Reasumując, po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta R. orzekł o zwrocie należności z tytułu opłaty za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej w P. , ustalonych na dzień 31 października 2022 r., w wysokości [...] zł., wskazując sposób dokonania zwrotu należności z tytułu opłaty za pobyt w DPS w P. oraz określając termin zwrotu do dnia 31 marca 2023 r.
Odwołanie od ww. decyzji wniosła w zakreślonym ustawowo terminie J. T., która nie zgodziła się z wydanym rozstrzygnięciem. Zdaniem Odwołującej się, jej podopieczny boryka się z trudną sytuacją życiową, materialną i zdrowotną. Strona zwróciła uwagę na konieczność zapewnienia potrzeb brata. Skarżąca wskazała, że B. W. jest regularnie urlopowany przez opiekuna, za co ona nie otrzymuje zwrotu pieniędzy związanych z kosztami utrzymania brata.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 stycznia 2023 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu wskazano na przebieg postępowania administracyjnego w sprawie. Następnie organ odwoławczy wskazał na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r, poz. 2268 ze zm.), które miały zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. art. 60 ust. 1-4, art. 61 ust. 1-2, a także art. 104 ust. 1-8. Wskazano także na ustalone wysokości opłat w DPS w P. , a także dochody B. W..
Organ odwoławczy wskazał, że w związku z brakiem uiszczania opłat w pełnej wysokości powstała zaległość w wysokości [...] zł (według stanu na dzień 31 października 2022 r.). Kwota ta uwzględnia odpisy z tytułu nieobecności mieszkańca w DPS w P. nieprzekraczających 21 dni w roku kalendarzowym oraz niedopłaty i nadpłaty w poszczególnych miesiącach.
Organ wskazał, że pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" z art. 104 u.p.s. nie posiada definicji ustawowej. W potocznym znaczeniu "przypadek szczególny" to sytuacja, przypadek wyjątkowy, wyróżniający się od normy. Ustawa nie określa również metody zbadania powyższej przesłanki. Lukę tę wypełniło orzecznictwo i doktryna. Według nich skorzystanie z uprawnienia powyższego przepisu wymaga zbadania sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej osoby zainteresowanej w drodze wywiadu środowiskowego.
Zdaniem SKO po uiszczeniu opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej w wysokości 70% otrzymywanych dochodów do dyspozycji strony pozostawać będzie jeszcze kwota, którą przeznaczyć można na jego potrzeby, a także organ wskazał, że jego zdaniem sytuacja finansowa B. W. uległa poprawie.
Dalej argumentowano, że B. W. posiada zapewnione potrzeby niezbędne do codziennego funkcjonowania i wskutek zwrotu wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej nie ulegnie zmiana jego sytuacji, nie dojdzie również do niweczenia skutków udzielanej pomocy. Powyższe wskazuje według SKO, że sytuacja materialna aczkolwiek jest trudna, to nie pozwala na przyjęcie, aby była przypadkiem szczególnym, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ww. ustawy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła J. T. działająca w imieniu całkowicie ubezwłasnowolnionego B. W.. W uzasadnieniu wskazała na brak zrozumienia organów sytuacji jej brata i tego, że ma on prawo do godnego życia, urlopowania i czasu z rodziną w dogodnych warunkach, które zapewniła, wydając na to środki ze świadczenia uzupełniającego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.
Pismo procesowe w dniu 28 czerwca 2023 r. wniósł pełnomocnik strony skarżącej A. S. przychylając się do skargi i jej zarzutów oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Starosty R. z 22 grudnia 2022 r.
W dniu 28 czerwca 2023 r. pismo procesowe wniósł ustanowiony z urzędu pełnomocnik strony skarżącej A. S. przychylając się do treści złożonej w sprawie skargi. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji Starosty R. z 22 grudnia 2022 r. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci pisma procesowego opiekunki skarżącego skierowanego do Sądu Rejonowego w L. oraz pisma tego Sądu w celu wykazania zainicjowanych kroków prawnych mających na celu odzyskanie wydatkowanych przez nią środków na artykuły higieniczne oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w tym nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych.
Pełnomocnik wskazał, że organ odwoławczy bezkrytycznie i bez przedstawienia szerszej argumentacji przyjął, że sytuacja materialna skarżącego, wprawdzie trudna, ale nie jest przypadkiem szczególnym, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
Zwrócił uwagę, że bez znaczenia dla organów okazały się argumenty opiekunki skarżącego oraz przedstawiony przez nią materiał dowodowy. Organy nie dostrzegły rażącej dysproporcji pomiędzy jego dochodami pomniejszonym o opłatę za pobyt w DPS a realnymi potrzebami zapewniającymi mu minimum przyzwoitej egzystencji wykraczającymi poza świadczenia otrzymywane w DPS.
Podkreślono, że z dochodu skarżącego pozostałego po odliczeniu opłaty za pobyt w DPS zakupywane są jego leki, odzież i bielizna osobista, obuwie oraz papierosy. Nadto przerzucany był na skarżącego i jego opiekunkę obowiązek zapewnienia środków higieny osobistej wbrew przepisom rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów opieki społecznej. Opiekunka ze swoich dochodów pochodzących z emerytury w wysokości [...] zł przez lata finansowała zakup podstawowych środków higieny dla brata, skutkiem czego zdecydowała się dochodzić swoich roszczeń na drodze cywilnoprawnej, na dowód czego przedłożyła kserokopie stosownych pism procesowych.
Dalej pełnomocnik podnosił, że skarżący możliwie często przebywa u swojej siostry, zatem przeznaczone dla niego pomieszczenia zostały dostosowane do jego potrzeb ze środków pochodzących ze świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Fakt ten odzwierciedlono w materiale dowodowym pominiętym przez organy.
Pełnomocnik odnosząc się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosił, że w sytuacji skarżącego mamy do czynienia z uzasadnionym nieegzekwowaniem opłaty za pobyt w DPS, gdyż realnie wpłynęłoby to na znaczne pogorszenie jego sytuacji majątkowej, która i tak obecnie jest zła. Należy także uwzględnić, że sytuacja materialna osoby zobowiązanej musi być wzięta pod uwagę przy ocenie czy obciążenie nie jest nadmierne. Tymczasem w zaskarżonej decyzji brak jest odniesienia się do tej kwestii, podczas gdy uznanie administracyjne oznacza wybór organu co do rozstrzygnięcia, który nie może być dowolny. W szczególności gdy decyzja jest dla strony niekorzystna organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący wyjaśnić przyczyny i przebieg rozumowania prowadzącego do rozstrzygnięcia.
W ocenie skarżącego organy zaniechały dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, pomijając interes B. W.. Nadto pełnomocnik zauważył, że poprawa bytu skarżącego wynikająca z przyznania mu świadczenia uzupełniającego "[...] paradoksalnie przyczyniła się do zwiększenia obciążania względem DPS. Takie działanie winno być zakwalifikowane jako niweczące skutki udzielanej pomocy w postaci świadczenia "[...] bez realnej korzyści dla skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej także jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).
W ramach sprawowanej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3).
Kontrola sądowa sprowadza się zatem do badania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, ze zm., dalej także jako "k.p.a.") dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zgłoszonego wniosku o przeprowadzenie przez Sąd w niniejszym postępowaniu dowodu z przedłożonych do pisma procesowego kserokopii dokumentów odnoszących się do zamiaru zainicjowania postępowania przez sądem cywilnym, Sąd wskazuje, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie uzupełniający charakter, na co wskazuje w sposób jednoznaczny brzmienie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić - dowody uzupełniające – tylko z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W okolicznościach badanej sprawy nie zaistniały wątpliwości tego rodzaju, które uzasadniałyby przeprowadzenie dowodów uzupełniających. Wszystkie dokumenty, których dotyczył wniosek znajdują się w aktach administracyjnych sprawy i stanowią materiał dowodowy, z którym Sąd zapoznał się zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest trzecią instancją postępowania administracyjnego, ale wyłącznie w przypadku prowadzenia uzupełniającego i ograniczonego do dowodu z dokumentów postępowania dowodowego może wyjątkowo dopuścić dowód w celu rozwiania wątpliwości zaistniałej już w toku postępowania przed organami administracji publicznej. Co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżony akt, co wynika z art. 133 § 1 p.p.s.a. Przez dostateczne wyjaśnienie sprawy należy rozumieć stan zdolności sprawy do wydania wyroku, a więc dokonania przez sąd oceny legalności zaskarżonego aktu według kryteriów wynikających z art. 3 § 1 p.p.s.a. Podstawą orzekania sądu administracyjnego jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy w toku prowadzonego postępowania. Sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu, a wypełniając swoją funkcję bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ odpowiadają prawu. Przepis ten nie może być postrzegany jako stwarzający stronie postępowania sądowoadministracyjnego możliwości przytaczania nowych dowodów, mających stanowić uzupełnienie, czy rozwinięcie jej stanowiska w relacji do przepisów prawa materialnego, regulujących jej status w toku postępowania przed organami administracji (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 744/13, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Z powyższego wynika ponadto, że sąd administracyjny nie powinien przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy, a jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00, LEX nr 50129). W ocenie Sądu, taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Korzystne dla skarżącego rozstrzygnięcia sądu powszechnego mogą być bowiem ewentualne uwzględnione dopiero po ich prawomocnym zakończeniu. Zamiar dochodzenia roszczeń z tytułu poniesionych kosztów zakupu środków higienicznych nie stanowi istotnego zagadnienia mającego wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Dokonując sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że organy I i II instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na podstawie akt sprawy (zarówno administracyjnych, jak i sądowych) zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy organy prawidłowo orzekły o zwrocie należności za pobyt B. W. w DPS w P. , a także czy organy te oceniły sytuację materialną B. W., a w konsekwencji czy zasadnie odmówiły odstąpienia od żądania zwrotu należności z tytułu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości [...] zł.
Przystępując do rozważań podnieść należy, że w niniejszej sprawie do zagadnienia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej: "u.p.s."). Stosownie do art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U z 2010 r. Nr 80, poz. 526, w przypadku mieszkańców skierowanych do domu pomocy społecznej do dnia 31 grudnia 2003r. w sprawie ustalenia opłaty, należy zastosować przepisy ustawy dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Jednocześnie wysokość dochodu, która uzależnia podstawę do świadczenia ustala się w wysokości określonej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. B. W. został umieszczony w DPS w P. na podstawie skierowania wydanego przed dniem 01 stycznia 2004r. w związku z czym decyzje zmieniające decyzje o odpłatności i o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje starosta właściwy ze względu na położenie domu (art 155 ust 3 u.p.s.). Dom ten tej prowadzony przez Powiat R.. Organem właściwym do orzekania w zakresie odpłatności za pobyt w tym DPS jest zatem Starosta R..
W myśl ogólnej reguły określonej w art. art. 61 ust. 1 pkt 1 - 3 u.p.s. do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obowiązani są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich - przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Tak więc z przepisów tych wynika, że zasady obciążenia tą opłatą określają przepisy art. 61 u.p.s.
W art. 61 ust. 2 u.p.s. ustawodawca wskazał, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu.
Następnie, zgodnie z treścią przepisu art. 104 ust. 1 ww. ustawy, należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W przypadku posiadania uprawnień do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kwoty opłat, o których mowa w art. 97, oraz nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych podlegają potrąceniu z bieżących wypłat, nie więcej jednak niż 50% aktualnie pobieranego świadczenia (ust. 2).
Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 3 ustawy).
Jednocześnie zgodnie z art. 104 ust. 4 u.p.s. w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż jeśli w sprawach pozostawionych przez przepisy uznaniu administracyjnemu interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie i leży to w możliwości organu administracji, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony. Tworzy to domniemanie pozytywnego rozstrzygnięcia, chyba że pozytywnemu rozstrzygnięciu stoi na przeszkodzie niebudzący wątpliwości interes ogólny (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2036/01, Lex 82004). Oczywiście nie znaczy to, że organ w każdym przypadku ma obowiązek pozytywnego rozstrzygnięcia. Zależy to bowiem od należytego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu zainteresowanego, rozumianych jako konkretne, zindywidualizowane okoliczności. W razie wydania negatywnej dla strony decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, za udzieleniem ochrony interesowi społecznemu muszą przemawiać istotne przesłanki, wykluczające przyznanie tej ochrony stronie postępowania.
W doktrynie trafnie wskazuje się, że w ust. 4 art. 104 u.s.p. przewidziano pewne udogodnienia dla osoby zobowiązanej do zwrotu należności. Regulacja ta winna być interpretowana w świetle zasad i celów pomocy społecznej. Odstąpienie od żądania zwrotu należności, umorzenie świadczenia nienależnie pobranego, odroczenie terminu zwrotu lub rozłożenie należności na raty może mieć miejsce tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza gdy zwrot wydatków stanowiłby dla danego podmiotu nadmierne obciążenie lub niweczyłby skutki udzielonej pomocy. Nadmierne obciążenie związane jest zwykle z trudną sytuacją materialną zobowiązanego. Z obowiązku zwrotu zwalniają go niskie dochody, nieprzekraczające kryteriów ustawowych (art. 96 ust. 2 u.p.s.). Zastosowanie ust. 4 można także uzasadnić sytuacją rodzinną lub życiową. Obowiązek zwrotu należności trzeba również ocenić w świetle skutków przyznanej pomocy. Z uprawnienia określonego w ust. 4 organ może skorzystać również w innych szczególnych przypadkach. Judykatura słusznie podkreśla, że zastosowanie ust. 4 może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach nadzwyczajnych, a nie może być traktowane jako coś "rutynowego" i możliwego do zastosowania w każdej – co do zasady – sprawie (wyrok NSA z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2023/18 i przywołane tam orzecznictwo, CBOSA). Ochrona podmiotu zobowiązanego może przyjąć postać całkowitego zaniechania zwrotu świadczenia lub jego ograniczenia. Stanowisko organu będące wyrazem władzy dyskrecjonalnej winno zostać wyrażone w decyzji. Jej wydanie powinna poprzedzać ocena sytuacji zobowiązanego dokonana w postępowaniu wyjaśniającym.
Zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Starosty R. z dnia 17 stycznia 2019 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w P. w roku 2019 wynosił [...] zł (Dz.Urz.Woj.[...]. z dnia 24 stycznia 2019 r. poz. [...]).
Zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Starosty R. z dnia 16 stycznia 2020 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w P. w roku 2020 wynosił [...] zł. Zarządzenie weszło w życie od miesiąca lutego 2020 r. (Dz.Urz.Woj.[...]. z dnia 23 stycznia 2020 r. poz. [...]).
Zarządzenie Nr [...] Starosty R. z dnia 26 stycznia 2021 r. ustaliło średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w P. w roku 2021 na kwotę [...]zł. Zarządzenie weszło w życie od miesiąca lutego 2021 r. (Dz.Urz.Woj.[...]. z dnia 28 stycznia 2021 r. poz. [...]).
Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w P. w 2022 r. wynosił:
- [...] zł. w miesiącu lutym 2022 r. (zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Starosty R. z dnia 24 stycznia 2022 r. (Dz.Urz.Woj.[...]. z dnia 31 stycznia 2022 r. poz. [...]),
- [...] zł. od miesiąca marca 2022 r. (zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Starosty R. z dnia 8 lutego 2022 r. (Dz.Urz.Woj.[...]. z dnia 10 lutego 2022 r. poz. [...]).
Zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Starosty R. z dnia 13 stycznia 2023 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w P. w roku 2023 wynosi [...] zł. Zarządzenie wchodzi w życie od miesiąca lutego 2023 r. (Dz.Urz.Woj.[...]. z dnia 13 stycznia 2023 r. poz. [...]).
W pierwszej kolejności odnieść należy się do słuszności orzeczenia o zwrocie należności z tytułu opłaty za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej w P. w kwocie [...]zł.
W świetle uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17 w brzmieniu: "Obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej". Tezy powyższej uchwały, które Sąd rozpoznający niniejszą skargę podziela, mają zastosowanie także do okoliczności niniejszej sprawy.
Nie było przedmiotem sporu, że B. W. został skierowany w Domu Pomocy Społecznej w P. w 2003 r. Opiekunem prawnym B. W. jest J. T., co wynika z zaświadczenia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] (k. 88 akt adm.). Opłaty za pobyt w DPS w P. B. W. ustalone zostały ostatecznymi decyzjami o ustaleniu opłaty z dnia 25 lutego 2020 r. nr [...] oraz z dnia 20 kwietnia 2021 r. nr [...] (zmienianą następnie decyzjami z dnia 19 lipca 2021 r., 9 grudnia 2021 r. i 13 lipca 2022 r.).
Koszty pobytu w placówce pokrywa w pierwszej kolejności mieszkaniec. Jeżeli pensjonariusz, nie jest w stanie uiścić opłat, to obciążają one kolejne osoby wskazane w art. 61 u.p.s.
W myśl art. 104 ust. 3 u.p.s. obowiązek zwrotu należności musi być ustalony w decyzji administracyjnej, konkretyzuje się w niej wysokość należności oraz termin jej zwrotu. Niewykonanie decyzji nakazującej zwrot przez jej adresata umożliwia wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z zawartym w aktach sprawy rozliczeniem odpłatności oraz wykazem nieobecności w DPS na sumę zaległości składają się następujące kwoty:
- [...] zł (należność za miesiąc grudzień 2019 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc luty 2020 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc marzec 2020 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc kwiecień 2020 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc maj 2020 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc czerwiec 2020 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc lipiec 2020 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc wrzesień 2020 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc październik 2020 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc listopad 2020 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc grudzień 2020 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc styczeń 2021 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc luty 2021 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc marzec 2021 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc kwiecień 2021 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc maj 2021 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc czerwiec 2021 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc lipiec 2021 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc sierpień 2021 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc styczeń 2022 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc luty 2022 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc marzec 2022 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc kwiecień 2022 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc maj 2022 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc czerwiec 2022 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc lipiec 2022 r.),
- [...] zł (należność za miesiąc wrzesień 2022 r.).
Wskazane wyżej zaległości dają sumę [...] zł, przy czym po odjęciu wszystkich nadpłat dokonanych przez J. T. w imieniu mieszkańca za poszczególne okresy ([...] zł - styczeń 2020 r., [...] zł - sierpień 2020 r., [...] zł - wrzesień 2021 r., [...] zł - październik 2021 r., [...] zł - listopad 2021 r, [...] zł - grudzień 2021 r., [...] zł - styczeń 2022 r., [...] zł - sierpień 2022 r., [...] zł - październik 2022 r.), które łącznie dały sumę [...] zł – słusznie ustaliły organy obu instancji, że do zwrotu nadal pozostaje kwota [...]zł.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w okresie od miesiąca grudnia 2019 r. do października 2022 r. J. T., działająca w imieniu B. W., nie regulowała opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w pełnej wysokości (k. 8 – 24 akt adm. I inst.). Skarżąca tego nie neguje, że na poczet ustalonych wskazywanymi wyżej decyzjami wpłacała tylko część kwot, w konsekwencji nieopłacona została ostatecznie kwota [...]zł. Taką też kwotę opłaty do zwrotu ustalono zaskarżoną decyzją zgodnie z treścią art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s. Decyzja Starosty R. z 22 grudnia 2022 r. o zwrocie należności z tytułu opłaty za pobyt w DPS zawiera wszelkie wymagane ustawowe elementy, tj. wysokość należności, obowiązek jej zwrotu, a także termin wykonania obowiązku, co wyraźnie wynika z treści decyzji, gdzie organ wskazał, że zwrotu należy dokonać do dnia 31 marca 2023 r.
Dodatkowo zauważyć należy, że przed wydaniem decyzji w przedmiocie zwrotu należności z tytułu opłaty za pobyt w DPS, właściwy organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek wskazujący na zasadność odstąpienia od żądania takiego zwrotu. Organ obowiązany jest zatem ustalić, czy zgodnie z art. 104 ust. 4 u.p.s., żądanie zwrotu należności stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. W tym celu, organ powinien dokonać analizy sytuacji rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej do zwrotu należności oraz przy braku wniosku pracownika socjalnego, pouczyć ją o prawie złożenia wniosku o odstąpienie przez organ od żądania zwrotu nienależnego świadczenia. Przy ocenie takich wniosków należy mieć przy tym na uwadze, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości - art. 2 ust. 1 u.p.s. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1863/07, wyrok NSA z 18 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2065/10, CBOSA). W powołanym orzecznictwie podkreśla się, że celem art. 104 ust. 4 u.p.s. jest ochrona osoby zobowiązanej do zwrotu pobranych świadczeń, co wiąże się z kolei z określoną w art. 100 ust. 1 u.s.p. zasadą kierowania się w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej dobrem korzystających z niej osób. Z treści art. 104 ust. 4 u.p.s. wynika również, że organ zobowiązany jest zatem do wszechstronnego rozważenia przesłanek w przepisie tym wymienionych. Wskazane przesłanki interpretować należy zgodnie z założeniami i celami ustawy o pomocy społecznej, w szczególności mając na względzie cele pomocy społecznej określone w powołanym wyżej art. 2 ust. 1 u.p.s. Należy również pamiętać, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Powyższe oznacza ciążący na organie właściwym do rozpatrzenia wniosku obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy - aktualnej sytuacji zainteresowanego - także w kontekście powołanych zapisów ustawowych. Odstąpienie od żądania zwrotu należności, umorzenie świadczenia nienależnie pobranego, odroczenie terminu zwrotu lub rozłożenie należności na raty może mieć miejsce tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza gdy zwrot wydatków stanowiłby dla danego podmiotu nadmierne obciążenie lub niweczyłby skutki udzielonej pomocy (I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 104).
W niniejszej sprawie J. T. działająca jako opiekun prawny B. W. wnosiła wielokrotnie w toku postępowania administracyjnego o odstąpienie od żądania zwrotu należności z tytułu opłaty za pobyt B. W. w DPS w P. .
Zdaniem Sądu, organy w niniejszej sprawie sprostały obowiązkowi dokładnego ustalenia aktualnej sytuacji B. W. co do możliwości zastosowania regulacji art. 104 ust. 4 u.p.s., a także prawidłowo ją oceniły. W sprawie przeprowadzono wywiad środowiskowy w dniu 14 listopada 2022 r. (k. 7 akt adm.). Wynika z niego, że aktualna wysokość dochodu B. W. wynosi [...] zł, które stanowią podstawę do naliczenia opłaty za pobyt w DPS. Po uiszczeniu opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej w wysokości 70% otrzymywanych dochodów do dyspozycji strony pozostawać będzie kwota [...]zł. Z czego, jak wskazała sama opiekunka, do dyspozycji skarżącego pozostawiała mu kwotę [...]zł w depozycie na drobne wydatki (k. 1 protokołu przed SKO w L., w akrach adm. II inst.), na leki [...] zł miesięcznie (k. 3 wywiadu w aktach adm. I inst.). Jak słusznie wskazywały organy B. W. od roku 2020 otrzymywał również wypłatę trzynastego i czternastego świadczenia rentowego, od którego nie naliczono odpłatności za pobyt w DPS w P. i która to suma pozostawała do dyspozycji i na potrzeby brata J. T.. W oparciu o dokumentację mieszkańca organ I instancji ustalił, że opiekun prawny Pani J. T. raz w miesiącu odwiedza brata i zaopatruje go w artykuły spożywcze, odzież, obuwie oraz papierosy (wykonane samodzielnie z tytoniu i gilz) w ilości 341 szt., po 11 sztuk na każdy dzień i pozostawia [...] zł w gotówce do dyspozycji brata.
Podkreślić również trzeba w ślad za organem odwoławczym, że od dnia 1 października 2019 r. poprawie uległa sytuacja dochodowa B. W., któremu przyznano świadczenie uzupełniające w kwocie [...]zł miesięcznie. Świadczenie to stanowi dochód skarżącego, zatem zgodnie z treścią przepisu art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu. Uzyskuje także trzynaste i czternaste świadczenie rentowe, które nie wpływa na podwyższenie odpłatności za pobyt w DPS.
Przyjęto także oświadczenie o stanie majątkowym mieszkańca (k. 29 akt adm. I inst.), z którego wynika że nie dysponuje żadnym majątkiem ruchomym, nieruchomym oraz zasobami pieniężnymi czy wartościowymi przedmiotami.
Nadmierne obciążenie wskazane w art. 104 ust. 4 u.p.s. związane jest zwykle z trudną sytuacją materialną zobowiązanego. Z obowiązku zwrotu zwalniają go niskie dochody, nieprzekraczające kryteriów ustawowych. Zastosowanie ust. 4 można także uzasadnić sytuacją rodzinną lub życiową. W niniejszej sprawie sytuacja B. W. nie uległa jednak pogorszeniu, a stopniowo się poprawiała. Dokonując odpłatności za pobyt w DPS w ustawowej wysokości 70 % dochodu zaspokojone są wszystkie jego niezbędne potrzeby i zapewnione życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, co potwierdziła sama opiekunka załączając do akt sprawy materiał zdjęciowy. Znajduje to także potwierdzenie w opiniach pracowników organu (k. 25, 32 akt adm. I inst.).
Należy również zauważyć, że każda zmiana sytuacji dochodowej mogąca wpłynąć na wysokość opłaty za pobyt w DPS w P. była każdorazowo weryfikowana. Z akt sprawy wynika także, że B. W. kilkukrotnie udzielono częściowego zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej (np. decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r. nr [...], decyzją z dnia 20 marca 2019 r. nr [...], decyzją z dnia 20 grudnia 2018 r. nr [...]).
Ważną kwestią, w świetle argumentów podnoszonych przez Skarżącą, jakby działała ona jedynie w celu zapewnienia godnego bytu swemu bratu jest fakt, że każdy urlop B. W. i pobyt w domu J. T. był uwzględniany w rozliczeniach kosztów pobytu w DPS w P. do 21 dni w roku kalendarzowym, zgodnie z treścią przepisu art. 63 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, według którego mieszkaniec domu, a także inna osoba obowiązana do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, jeżeli mieszkaniec domu przebywa u tej osoby, nie ponoszą opłat za okres nieobecności mieszkańca domu nieprzekraczającej 21 dni w roku kalendarzowym (k. 11 – 13, 17, 22 – 24 akt adm. I inst.). Zdaniem Sądu z uwagi na powyższe Skarżąca pomimo konieczności uiszczania w imieniu ubezwłasnowolnionego brata należności na poczet opłat za jego pobyt w DPS dysponowała wolnymi środkami, które mogła na niego przeznaczyć. Z akt sprawy wynika także, że dysponowała środkami na urządzenie pokoju przeznaczonego do dyspozycji skarżącego w czasie urlopowania go w mieszkaniu przy ul. [...] w L. (k. 32 akt adm. I inst.).
Przy czym, B. W. zamieszkuje w DPS w pokoju dwuosobowego z łazienką i dostępem do kuchni. Ma zagwarantowane 4 posiłki dziennie, dostęp do produktów żywnościowych oraz napoi przez całą dobę. Ma również zapewnione środki higieny osobistej. B. W. zapewniono pomoc bytową oraz opiekuńczo-wspomagającą. Strona korzysta z różnych form aktywizacji dostępnych na terenie Domu Pomocy Społecznej w P. oraz Warsztatów Terapii Zajęciowej.
Zasadne jest więc stwierdzenie organu, że B. W. posiada zapewnione potrzeby niezbędne do codziennego funkcjonowania i wskutek zwrotu wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej nie ulegnie zmiana jego sytuacja, nie dojdzie również do niweczenia skutków udzielanej pomocy.
Wskazać także należy, iż opiekunka skarżącego była każdorazowo informowana o wysokości należności za pobyt brata w DPS oraz o wysokości zaległości w opłacie tych należności (k. 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19 akt adm. I inst.).
Trafnie argumentują organy, podnoszona przez opiekuna prawnego we wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu należności za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej argumentacja, że "żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla B. W. i dla mnie nadmierne obciążenie z uwagi na trudną sytuację życiową" nie jest sama w sobie przesłanką do umorzenia należności. Skarżący B. W. jako mieszkaniec DPS P. jest osobą zobowiązaną do odpłatności za DPS i to wobec jego osoby rozpatrywana jest przesłanka, czy żądanie zwrotu wydatków z tytułu opłaty za jego pobyt w DPS nie stanowi dla zobowiązanego nadmiernego obciążenia, a nie wobec Pani J. T., która jest opiekunem prawnym i osobą jedynie dysponującą dochodem Pana B. . W. .
Słusznie więc Starosta R. w pkt 1 swojej decyzji urzekł o zwrocie należności z tytułu opłaty za pobyt B. W. w DPS w P. , a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Sąd aprobuje także ustalenia organów, że w sprawie nie zachodziła szczególnie uzasadniona sytuacja majątkowa, rodzinna i życiowa skarżącego, która przemawiałaby za zastosowaniem art. 104 ust. 4 u.p.s., w związku z czym słusznie orzeczono o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu należności w pkt 2 decyzji organu I instancji.
Mając na uwadze powyższe rozważania, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, zatem Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.
Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV (k. 23 akt sąd.) na podstawie art. 15 zzs? ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2023r., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Strony zostały poinformowane o powyższym trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im złożenie w terminie 7 dni ewentualnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być zgłoszone lub podnoszone na rozprawie (k. 26 - 31 akt sąd.).
Z uwagi na wyznaczony kolejny i bliski termin rozpoznania sprawy na dzień 20 lipca 2023 r. Sąd nie procesował wniosku pełnomocnika strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożonego w piśmie procesowym przed WSA w Poznaniu.