IV SA/Po 154/23

IV SA/Po 154/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Marszałek Województwa W. postanowieniem z 04 maja 2022 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 281 ust. 1, art. 318 ust. 1, art. 376 pkt 2b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm., dalej jako p.o.ś.) oraz art. 58, art. 59 § 1, art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Z. sp. z o. o. z siedzibą w K. odmówił przywrócenia terminu na przedłożenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, tj. za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów za rok 2016.
W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że Z. sp. z o. o. pismem znak: [...] L.dz. [...]. z dnia 28 marca 2022 r. (data wpływu: 31 marca 2022 r.) przedłożył Marszałkowi Województwa W. wniosek o odroczenie terminu spłaty należności z tytułu podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska za:
- rok 2015 określonej w decyzji Marszałka Województwa W. znak: [...] z dnia 11 lipca 2018 r. w kwocie [...]zł,
- rok 2016 określonej w decyzji Marszałka Województwa W. znak: [...] z dnia 11 lipca 2018 r. w kwocie [...]zł.
Wnioskodawca w dodatkowych wyjaśnieniach dołączonych do przedmiotowego wniosku wskazał, że termin do złożenia niniejszego wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, o którym mowa w art. 318 ust. 1 p.o.ś., został zachowany. Strona argumentuje, że w przypadku opłat podwyższonych, których dotyczy wniosek, cyt.: "nie upłynął jeszcze termin ich uiszczenia, gdyż aktualnie w mocy wciąż pozostaje środek ochrony tymczasowej, polegający na wstrzymaniu wykonania ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących opłat. Wstrzymania tego dokonał organ II instancji, to jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
W odniesieniu do opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów dotyczącej roku 2016, w kwocie [...]zł, wykonanie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2020 r., znak: [...], zostało wstrzymane postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 stycznia 2021 r., znak: [...] r.
Organ wskazał, że okoliczności wstrzymania wykonalności decyzji nie można utożsamiać z przesunięciem terminu płatności opłaty, który jest terminem ustawowym wskazanym w art. 285 ust. 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Jednocześnie termin ten jest zbieżny z terminem przewidzianym na złożenie wniosku o odroczenie terminu spłaty należności z tytułu opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska wynikającym wprost z art. 318 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Innymi słowy, termin uregulowania należności z tytułu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za 2016 rok upłynął z dniem 31 marca 2017 r., a okoliczność wstrzymania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykonania decyzji niczego w tym zakresie nie zmienia. Wydanie przez organ odwoławczy postanowienia znak: [...] z dnia 20 stycznia 2021 r. wstrzymującego wykonanie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2020 r., znak: [...] oznacza jedynie na obecnym etapie brak możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego celem przymusowego wyegzekwowania opłaty określonej w ww. decyzji.
Organ podkreślił, że wstrzymanie wykonania decyzji określającej wymiar opłaty o charakterze podatkowym stanowi co prawda instrument prawny stanowiący tymczasową ochronę strony postępowania przed egzekucją, jednak nie niweluje skutków samej tej decyzji (która w niniejszej sprawie jest ostateczna). Wskazano również, że wstrzymanie wykonania decyzji nie powoduje chociażby wstrzymania naliczania odsetek za zwłokę. Do powyższego wniosku prowadzi analiza treści art. 54 ustawy - Ordynacja podatkowa. Wśród wymienionych w nim okoliczności nienaliczania odsetek brak jest regulacji stanowiącej o wstrzymaniu naliczania odsetek za zwłokę z uwagi na wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie decyzji.
Organ zaznaczył, że wbrew temu co twierdzi wnioskodawca, termin przewidziany na złożenie wniosku o odroczenie terminu uiszczenia należności z tytułu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za 2016 rok, nie został dochowany. Jak bowiem wskazano powyżej, okoliczność wstrzymania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykonania decyzji, oznacza tylko tyle, że obecnie czasowo zawieszony jest obowiązek uiszczenia opłaty w niej wskazanej. Natomiast powyższe nie ma wpływu na ustawowy termin płatności, który zaktualizował się z dniem 31 marca 2017 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniósł Z. sp. z o.o. z siedzibą w K. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie stronie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska.
Skarżąca spółka zarzuciła organowi I instancji wydanie postanowienia z naruszeniem art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały dwie z wymaganych trzech ustawowych przesłanek przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności podwyższonej, to jest brak winy w uchybieniu terminu przez wnioskodawcę oraz dotrzymanie siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego i przedstawionych przez stronę okoliczności faktycznych powinna doprowadzić organ do wniosku, że powyższe przesłanki zostały spełnione, a w konsekwencji brak było przeszkód do przywrócenia wskazanego terminu.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w związku ze złożonym do organu wnioskiem o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, tj. za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów za rok 2016, spółka przedstawiła organowi argumentację na poparcie twierdzenia, że w istocie okoliczności sprawy przemawiają za przyjęciem stanowiska o braku uchybienia terminowi na złożenie przedmiotowego wniosku. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej miał w tym zakresie jedynie ewentualny charakter.
Skarżąca podkreśliła, że stan faktyczny niniejszej sprawy całkowicie usprawiedliwia przeświadczenie skarżącej co do zachowania terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej. Nawet więc jeśli organ tego stanowiska nie podzielił, to prawidłowa analiza stanu faktycznego powinna doprowadzić organ przynajmniej do wniosku, że okoliczności faktyczne sprawy uzasadniają możliwość przywrócenia terminu do złożenia przez skarżącą ww. wniosku. Okoliczności tych organ jednak nie zweryfikował w sposób należyty.
Zarzucono, że istotne elementy stanu faktycznego niniejszej sprawy zostały przez skarżącą opisane we wniosku, jednak organ w zaskarżonym postanowieniu w ogóle nie odniósł się do przedstawionych okoliczności faktycznych, a w swojej argumentacji odwoływał się właściwie jedynie do kwestii obowiązku dochowywania najwyższej staranności przez podmioty korzystające ze środowiska, czy też wskazywał na obowiązek samoobliczania jako na zasadę dotyczącą uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska. Tymczasem podstawą odmowy przywrócenia uchybionego terminu, z powołaniem na przesłankę z art. 58 §1 k.p.a., może być jedynie wykazanie, że podmiot nie uprawdopodobnił swojego braku winy, zaś odmowa taka musi znajdować oparcie właśnie w rozważeniu okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, nie jest wystarczające w tym zakresie ogólnikowe rozważenie kwestii dotyczących powinności spoczywających na podmiotach prawa. W niniejszej sprawie organ jednak nie zweryfikował argumentów skarżącej i nie przeprowadził oceny kwestii winy w uchybieniu terminowi z uwzględnieniem okoliczności faktycznych tej właśnie sprawy, choć to te właśnie okoliczności mają kluczowe znaczenie dla oceny możliwości przywrócenia terminu.
Skarżąca podkreśliła, że w niniejszej sprawie nie można jej przypisać winy za brak złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej w terminie uiszczania tego rodzaju opłat, to jest do końca pierwszego kwartału następującego po roku, którego oplata dotyczy. Należy bowiem podkreślić, że w okresie tym, w którym według organu należało złożyć wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, skarżąca pozostawała w usprawiedliwionym przeświadczeniu, że nie ma obowiązku uiszczania takiej opłaty. Skarżąca terminowo złożyła wykaz oraz uiściła opłatę w wysokości podstawowej za 2016 r., nie mając podejrzeń co do ewentualnych podstaw do obciążenia jej opłatą podwyższoną.
Podkreślono, że pierwsze działania organu odnośnie opłaty podwyższonej zostały podjęte dopiero w 2017 r. - postępowanie w sprawie wydania wobec skarżącej decyzji w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za 2016 r. zostało wszczęte w drugiej połowie 2017 r., natomiast pierwsza decyzja w tym przedmiocie (następnie uchylona) została wydana w listopadzie 2017 r. W takim stanie faktycznym trudno zasadnie przypisywać skarżącej winę za przekroczenie terminu złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej. W czasie bowiem, kiedy taki wniosek miałby zostać złożony, skarżąca nie miała żadnych podejrzeń odnośnie tego, że opłata taka zostanie wobec niej naliczona. Odmienne rozumowanie prowadziłoby zresztą do absurdalnych rezultatów, oznaczałoby bowiem, że w przypadku podmiotu, który w dobrej wierze składa organowi sprawozdanie, podając wszystkie wymagane dane i uiszczając terminowo opłatę w wysokości podstawowej, terminowe złożenie wniosku o odroczenie opłaty podwyższonej może okazać się niemożliwe. Termin na uiszczenie takiej należności upływa bowiem zdaniem organu jednocześnie z terminem na zapłatę opłaty w wysokości podstawowej, jednak o zaistniałych ewentualnych nieprawidłowościach podmiot korzystający ze środowiska może się w takim terminie w ogóle nie dowiedzieć, gdyż weryfikacja sprawozdania przez organ może być (i z reguły jest) przeprowadzona później, już po upływie tego terminu.
Ponadto za brakiem możliwości przypisania skarżącej winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o odroczenie przemawia fakt, że skarżąca od samego początku, gdy tylko powzięła informację o określeniu przez organ opłaty podwyższonej w drodze decyzji, rozstrzygnięcie to kwestionowała, podejmując w tym zakresie wszelkie dostępne środki prawne. Kwestionowanie zasadności naliczenia opłaty podwyższonej i podważanie zasadności wydania wskazanej decyzji uzasadnia twierdzenie, że brak złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności tej opłaty nie stanowił o braku staranności skarżącej, która nie przyznawała przecież słuszności stanowisku wyrażanemu przez organ, a jej oświadczenia składane przed organem były w tym zakresie spójne. W takich okolicznościach, w których skarżąca kwestionowała rozstrzygnięcie organu co do określenia opłaty podwyższonej, jak również uzyskała następnie wstrzymanie wykonania zaskarżonej ostatecznej decyzji w tym przedmiocie, nie sposób zarzucać jej jakiegokolwiek zaniedbania odnośnie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej. Kwestia zasadności tej opłaty nadal bowiem nie została w sposób prawomocny rozstrzygnięta. Skoro skarżąca dokładała należytej staranności i dbałości o własne interesy, jednoznacznie kwestionując zasadność obciążania jej opłatą podwyższoną i podejmując w tym zakresie wszelkie czynności procesowe, nie można twierdzić o jakimś jej zawinieniu w odniesieniu do złożenia wniosku o odroczenie płatności tej opłaty (stanowiłoby to bowiem swoiste potwierdzenie zasadności określenia tej opłaty przez organ, a więc stałoby w sprzeczności z działaniami podejmowanymi przez skarżącą).
W ocenie skarżącej spółki powyższe okoliczności przemawiają za możliwością przywrócenia skarżącej terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności terminu opłaty podwyższonej. W działaniach skarżącej nie sposób bowiem dopatrzyć się zaniedbania obowiązku starannego działania, a więc również i winy. Wskazano również, że przywrócenie terminu jest tym bardziej uzasadnione, że ewentualne nałożenie na skarżącą obowiązku zapłaty opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska w stanie faktycznym niniejszej sprawy będzie miało wyjątkowo negatywne konsekwencje, zarówno dla samej skarżącej jako przedsiębiorcy, jak i dla lokalnej społeczności. Z uwagi bowiem na fakt, że skarżąca jest spółką komunalną i realizuje zadania użyteczności publicznej, obciążenie jej tak wysoką opłatą (prawie 9 mln zł, licząc decyzje za 2015 i 2016 r.) niewątpliwie skutkować może jej upadłością, a w konsekwencji koniecznością zakończenia działalności prowadzonej dla dobra mieszkańców gminy K..
Skarżąca wskazała ponadto, że niezasadne są argumenty organu odnośnie rzekomego niedochowania przez nią siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Wskazano, że skarżąca aż do czasu bezpośrednio poprzedzającego złożenie wniosku w niniejszej sprawie nie miała świadomości tego, że w ocenie organu zachodzi w tym przypadku uchybienie terminowi. Jak wskazano w treści wniosku, skarżąca pozostawała (i nadal pozostaje) w przeświadczeniu, że termin na złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej pozostaje otwarty, a to zarówno z uwagi na brak wiedzy o uchybieniach w dacie uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska, jak i z uwagi na zakwestionowanie decyzji określających opłaty podwyższone oraz wstrzymanie ich wykonania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 14.12.2022 r. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.
Organ odwoławczy wskazał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Zgodnie z art. 318 ust. 1 Prawa ochrony środowiska wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty albo kary powinien zostać złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone. W ocenie Kolegium zasadnie wskazał organ pierwszej instancji, że termin ten w przypadku opłat za 2016 r. upłynął w dniu 31 marca 2017 r. Błędnie wskazuje strona, że złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłat podwyższonych oraz wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku, jest możliwe z uwagi na wstrzymanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (postanowieniem z dnia 20 stycznia 2021 r., [...]) decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2020 r. ([...]), utrzymującej w mocy decyzję Marszałka Województwa W. z dnia 11 lipca 2018 r. ([...]), wymierzającą opłatę za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów za 2016 rok.
Wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego oznacza, że obowiązek zawarty w decyzji czasowo nie może być realizowany w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie oznacza natomiast, że decyzja nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Nawet gdyby uznać twierdzenia strony w tym zakresie za zasadne, to wówczas wniosek o przywrócenie terminu powinna wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia Kolegium z dnia 24 sierpnia 2020 r. ([...]). W tym kontekście niezrozumiałe jest stanowisko strony, że: "dopiero bezpośrednio przed złożeniem wniosku w niniejszej sprawne (zgodnie z informacjami od odwołującej już po 22 marca 2022 r.), odwołująca zorientowała się w jaki sposób organ może interpretować kwestię zachowania terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, w związku z czym w treści wniosku zawarła wniosek o przywrócenie terminu".
Skoro strona wniosła o przywrócenie terminu na przedłożenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej to miała świadomość, że wniosek nie został złożony w terminie. Tym samym nietrafny jest zarzut naruszenia art. 58 § 1 i 2 k.p.a.
Skargę na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniósł Z. sp. z o.o. z siedzibą w K. , wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca spółka zarzuciła wydanie postanowienia z naruszeniem:
1. art. 58 §1 i §2 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 §1 k.p.a., poprzez niezasadne przyjęcie, ż w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności podwyższonej, to jest brak winy w uchybianiu terminu przez wnioskodawcę oraz dotrzymanie siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, podczas, gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego i przedstawionych przez stronę okoliczności faktycznych powinna doprowadzić organ, a także organ I instancji do wniosku, że powyższe przesłanki zostały spełnione, a w konsekwencji brak było przeszkód do przywrócenia wskazanego terminu;
2. art. 15 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez brak rozpoznania i brak odniesienia się do istotnych dla przedmiotu niniejszej sprawy zarzutów przedstawionych przez skarżącą w odwołaniu, a w konsekwencji brak przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacji pozwalającej na prześledzenie toku rozumowania organu oraz poznanie przyczyn leżących u podstaw podjętego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi zarzucono, że w krótkim uzasadnieniu tego postanowienia organ II instancji nie odniósł się do argumentacji przedstawionej w zarzutach zażalenia. Organ II instancji wskazał jedynie, że w jego ocenie błędne jest stanowisko skarżącej odnośnie powiązania możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłat podwyższonych ze wstrzymaniem wykonania decyzji wymierzającej te opłaty, jak również stwierdził, że "skoro Strona wniosła o przywrócenie terminu do na przedłużenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej to miała świadomość, że wniosek nie został złożony w terminie. Tym samym nietrafny jest zarzut naruszenia art. 58 §1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego."
Skarżąca podkreśliła, że w niniejszej sprawie przedstawiała organom obu instancji szerokie uzasadnienie składanych wniosków i pism, jednak zarówno stanowisko organu I instancji (Marszałka Województwa W.), jak i organu II instancji (Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.) wskazuje, że argumentacja skarżącej nie została w sposób wnikliwy zbadana i przeanalizowana ani w pierwszej, ani w drugiej instancji. W tym zakresie organy obu instancji poprzestały na przedstawieniu skrótowych wniosków, nie odnosząc się do argumentacji przedstawianej przez skarżącą i nie wyjaśniając w sposób rzetelny, dlaczego argumentacji tej nie uznały za uzasadnioną. Już choćby z tego względu postanowienia wydano w niniejszej sprawie przez organy obu instancji powinny zostać uchylone. Co przy tym istotne, zaskarżone niniejszą skargą postanowienie Kolegium praktycznie pomija argumenty skarżącej przedstawione w zażaleniu, co oznacza, że sprawa nic została w sposób należyty rozpoznana przez organ II instancji. Tego rodzaju uchybienie winno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: "p.p.s.a.")., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęte było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 14.12.2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Marszałka Województwa W. z 04 maja 2022 r. nr [...], odmawiające skarżącej przywrócenia terminu na przedłożenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, tj. za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów za rok 2016.
Sporne w niniejszej sprawie jest, czy organ właściwie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności za korzystanie ze środowiska w ramach art. 318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1973, z późn. zm., dalej: "p.o.ś.").
Zgodnie z art. 318 ust. 1 p.o.ś. wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty albo kary powinien zostać złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone.
Biorąc pod uwagę treść powyższego przepisu należało ustalić kiedy upływał termin do uiszczenia opłaty za korzystanie ze środowiska w przedmiotowym stanie faktycznym. W tym miejscu Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 285 ust. 1 p.o.ś. opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce. Natomiast zgodnie z art. 285 ust. 2 p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku.
Przedmiotem kontrolowanej sprawy była opłata za korzystanie ze środowiska za rok 2016, więc zgodnie z ww. przepisami termin do uiszczenia opłaty za rok 2016 upłynął z dniem 31 marca 2017 r.
Istotny dla rozpoznania sporu jest fakt, że w odniesieniu do opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów dotyczącej roku 2016, w kwocie [...]zł, wykonanie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2020 r., znak: [...], zostało wstrzymane postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 stycznia 2021 r., znak: [...] r.
Strona skarżąca upatruje bowiem we wstrzymaniu wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2020 r. istnienie okoliczności skutkującej brakiem upływu wyżej wskazanego terminu do uiszczenia opłaty za korzystanie ze środowiska w roku 2016 (t.j. 31 marca 2017 r.). Skarżąca pozostaje w przekonaniu, że w przypadku opłat podwyższonych, których dotyczy wniosek nie upłynął jeszcze termin ich uiszczenia, gdyż aktualnie w mocy wciąż pozostaje środek ochrony tymczasowej, polegający na wstrzymaniu wykonania ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących opłat.
W ocenie skarżącej skutkiem wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej jest to, że decyzje te nie wywierają skutków prawnych, co pociąga za sobą brak obowiązku realizacji przez Spółkę obowiązków określonych w tych decyzjach. Spółka więc obecnie nie ma obowiązku uiszczenia opłat podwyższonych, co oznacza, że termin ich uiszczenia jeszcze nie upłynął. Stan ten trwać będzie, zgodnie z art. 61 § 6 p.p.s.a., aż do utraty mocy wstrzymania wykonania aktu, to jest do dnia wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę bądź do dnia uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę.
W ocenie Sądu przekonanie strony skarżącej o tym, że wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie wymierzenia spółce opłaty podwyższonej oznacza zachowanie przesłanek z art. 318 ust. 1 p.o.ś. jest błędne.
Przede wszystkim należy wskazać, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji chroni przed potencjalnymi nieodwracalnymi skutkami wykonania decyzji wydanej wadliwie, ale nie może mieć wpływu na inne rozumienie art. 285 ust. 2 p.o.ś., zgodnie z którym podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku.
Termin do uiszczenia opłaty za rok 2016 zgodnie z art. 285 ust. 2 p.o.ś. upłynął z dniem 31 marca 2017 r. i nie można uznać, że postanowienie Kolegium z 20 stycznia 2021 r. wstrzymujące wykonanie decyzji nakładającej opłatę podwyższoną (wydane prawie 4 lata po upływie ww. terminu) wpływa na jego przedłużenie.
Sąd wskazuje, że termin, w jakim powinien być złożony wniosek o odroczenie płatności opłaty za korzystanie ze środowiska albo administracyjnej kary pieniężnej, określony w art. 318 ust. 1 p.o.ś. jest terminem procesowym, do którego ma zastosowanie art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Podmiot, który uchybił terminowi z art. 318 ust. 1 p.o.ś. powinien więc złożyć podanie o jego przywrócenie w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny jego uchybienia wraz z uprawdopodobnieniem okoliczności, że uchybienie nastąpiło bez jego winy oraz winien dopełnić czynności, dla której określony był uchybiony termin, czyli winien złożyć wniosek o odroczenie terminu uiszczenia kary pieniężnej zawierający elementy wskazane w art. 318 ust. 3 p.o.ś.
Organ słusznie wskazał, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu uiszczenia należności z tytułu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za 2016 r.
Należy w tym miejscu podnieść, że to na podmiocie korzystającym ze środowiska ciąży obowiązek samoobliczenia opłaty z tego tytułu, bez względu na to czy jest to opłata podstawowa czy podwyższona. Termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska za 2016 rok, który jest tożsamy z terminem złożenia wniosku o odroczenie terminu uiszczenia należności z tytułu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za ww. okres, upłynął z dniem 31 marca 2017 r.
W związku z tym, że wniosek o odroczenie terminu uiszczenia należności z ww. tytułu wpłynął do organu dopiero 31 marca 2022 r. (data nadania: 29 marca 2022 r.), tj. niemal 5 lat po ww. terminie, trudno, aby instytucja przywrócenia terminu mogła znaleźć w niniejszej sprawie zastosowanie.
W orzecznictwie i doktrynie prawa administracyjnego dominuje pogląd, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, a pomimo tego dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu przeszkody trudnej do przezwyciężenia, niezależnej od osoby zainteresowanej. Na gruncie rozpatrywanej sprawy taka sytuacja nie miała jednak miejsca.
Nawet jeśli uznać, że wnioskodawca o przyczynie uchybienia terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu uiszczenia należności dowiedział się w momencie wydania pierwszej decyzji w przedmiocie opłaty podwyższonej, to miało to miejsce w listopadzie 2017 r. Strona skarżąca wskazuje, że za brakiem możliwości przypisania jej winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o odroczenie przemawia fakt, że od samego początku, gdy tylko powzięła informację o określeniu przez organ opłaty podwyższonej w drodze decyzji, rozstrzygnięcie to kwestionowała, podejmując w tym zakresie wszelkie dostępne środki prawne.
W ocenie Sądu fakt kwestionowania prawidłowości decyzji o nałożeniu opłaty nie ma wpływu na rozumienie art. 58 k.p.a. Tym bardziej, że skoro organ wydał decyzję o nałożeniu opłaty podwyższonej, to co najmniej w tym momencie skarżąca powzięła wiedzę, o tym, że nie wniosła o odroczenie płatności w terminie i od tego momentu należy więc liczyć 7 dniowy termin na wniesienie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności.
W ocenie Sądu żadne okoliczności nie wskazują na to, że termin ten rozpoczął bieg dopiero 22.03.2022 r. (czyli 7 dni przed 29.03.2022 r., kiedy to strona nadała wniosek). Przekroczono więc siedmiodniowy termin na wniesienie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej.
Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) - tzw. specustawa, w związku z uchybieniem przez stronę przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, możliwe jest jego przywrócenie. Kolegium słusznie zauważyło, że przedmiotowa ustawa weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r., co oznacza, że przewidziane w niej regulacje mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie do przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, które zaktualizowały się w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.
Skoro zatem termin przewidziany na złożenie wniosku o odroczenie terminu uiszczenia należności z tytułu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za 2016 rok upłynął z dniem 31 marca 2017 r., instytucja przywrócenia terminu uregulowana w specustawie nie może w niniejszej sprawie znaleźć zastosowania.
Podsumowując Sąd wskazuje, że wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie nałożenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska nie powoduje wydłużenia terminu określonego w art. 285 ust. 2 p.o.ś. w zw. z art. 318 ust. 1 p.o.ś. Oznacza to, że termin do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej upływa - w zależności od tego jakiego roku opłata dotyczy – z dniem 31 marca następnego roku.
Termin z art. 318 ust. 1 p.o.ś. do złożenia wniosku o odroczenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, jest terminem procesowym, do którego ma zastosowanie art. 58 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu należy uznać, że dopuszczalne jest przyjęcie, że strona o przekroczeniu ww. terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej dowiaduje się w momencie doręczenia jej przez organ decyzji o nałożeniu takiej opłaty. Wówczas strona ma możliwość kwestionowania zasadności decyzji wykorzystując ustawowe środki zaskarżenia (odwołanie i skarga do WSA), a także ma możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności, jednak musi to zrobić w terminie 7 dni od doręczenia jej decyzji o nałożeniu opłaty podwyższonej. Przekroczenie tego terminu (przy jednoczesnym braku innych okoliczności uzasadniających niezłożenie wniosku w terminie) sprawia, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie staje się niedopuszczalny.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.