IV SA/Po 147/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewoda Wielkopolski złożył skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Kleczewie z dnia 28 listopada 2023 r. nr LXXXIII/651/2023, która dotyczyła połączenia Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej i Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w jedną instytucję kultury pod nazwą Biblioteka - Centrum Kultury. Skarżący zarzucił uchwale istotne naruszenia prawa, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości. Główne zarzuty dotyczyły wadliwości załączonego statutu, który zdaniem Wojewody nie zawierał wszystkich obligatoryjnych elementów wymaganych przez ustawę o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (u.o.p.d.k.), w tym postanowień dotyczących organów doradczych. Ponadto, Wojewoda wskazał na szereg zapisów statutu wykraczających poza zakres upoważnienia ustawowego, takich jak określenie zamkniętego katalogu ustaw, przyznanie organowi wykonawczemu kompetencji nadzorczych nieprzewidzianych w ustawie, wprowadzenie obowiązku tworzenia rocznego planu działalności, nieprecyzyjne uregulowanie działalności dodatkowej, przekazanie dyrektorowi kompetencji rady gminy w zakresie podejmowania decyzji o dodatkowej działalności, a także nieprawidłowe ustalenie pierwszeństwa statutu przed przepisami ustawowymi. Rada Miejska w Kleczewie uznała zarzuty za uzasadnione, jednak wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały jedynie w części dotyczącej załącznika nr 2 (statutu). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając sprawę, uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że wykazane przez Wojewodę naruszenia prawa miały charakter istotny, uzasadniający stwierdzenie nieważności uchwały w całości. W szczególności, brak obligatoryjnych postanowień w statucie, wyjście poza zakres upoważnienia ustawowego w wielu kwestiach, a także naruszenie hierarchii źródeł prawa stanowiły podstawę do unieważnienia uchwały. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego mogą być stanowione tylko na podstawie i w granicach wyraźnych upoważnień ustawowych, a naruszenie tych zasad prowadzi do nieważności. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości i zasądził od Rady Miejskiej na rzecz Wojewody zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących tworzenia i statutów instytucji kultury, kontrola uchwał organów samorządu terytorialnego pod kątem istotnych naruszeń prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji połączenia instytucji kultury i wadliwości statutu w kontekście ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy statut instytucji kultury, będący załącznikiem do uchwały organu gminy, musi zawierać wszystkie elementy obligatoryjne wskazane w art. 13 ust. 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, w tym dotyczące organów doradczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, statut musi zawierać wszystkie obligatoryjne elementy wskazane w art. 13 ust. 2 ustawy, a ich brak stanowi istotną wadę uchwały.
Uzasadnienie
Ustawodawca w art. 13 ust. 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej wymienił enumeratywnie elementy, które statut musi zawierać. Użycie sformułowania 'statut zawiera' wskazuje na zamknięty katalog tych kwestii. Brak któregokolwiek z tych elementów, np. dotyczących organów doradczych, prowadzi do uznania uchwały za wadliwą w stopniu istotnym.
Czy zapisy statutu instytucji kultury mogą wykraczać poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zapisy statutu nie mogą wykraczać poza zakres upoważnienia ustawowego.
Uzasadnienie
Akty prawa miejscowego, w tym statuty, mogą być stanowione tylko na podstawie i w granicach wyraźnych upoważnień ustawowych. Wiele zapisów w analizowanym statucie, dotyczących m.in. katalogu ustaw, nadzoru, planowania działalności, działalności dodatkowej, czy kompetencji dyrektora, wykraczało poza delegacje ustawowe zawarte w art. 13 ust. 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, co stanowiło istotne naruszenie prawa.
Czy postanowienie statutu, które ustala pierwszeństwo stosowania uchwały (aktu niższego rzędu) przed przepisami ustawowymi w sprawach nieuregulowanych statutem, jest zgodne z hierarchią źródeł prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie narusza art. 87 Konstytucji RP i hierarchiczny system źródeł prawa.
Uzasadnienie
Zapis § 20 statutu, stanowiący, że w sprawach nieuregulowanych statutem mają zastosowanie przepisy ustawowe, sugeruje pierwszeństwo uchwały przed ustawami. Jest to sprzeczne z art. 87 Konstytucji RP, który określa hierarchię źródeł prawa, gdzie ustawy stoją wyżej niż akty prawa miejscowego. Takie uregulowanie stanowi istotne naruszenie prawa.
Przepisy (10)
Główne
u.o.p.d.k. art. 13 § 2
Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej
Statut musi zawierać enumeratywnie wyliczone elementy, w tym dotyczące organów doradczych i sposobu ich powoływania. Przepisy statutu nie mogą wykraczać poza zakres upoważnienia ustawowego.
u.s.g. art. 18 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Upoważnienie do podejmowania uchwał w określonych sprawach, w tym dotyczących instytucji kultury.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność uchwały lub aktu w całości lub w części, jeżeli narusza prawo.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa hierarchię źródeł prawa.
ustawa o bibliotekach art. 13 § 2
Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach
Szczegółowe wymogi dotyczące treści statutu instytucji kultury.
u.o.p.d.k. art. 19 § 4
Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej
Statut nowej instytucji kultury powstałej w wyniku połączenia nadaje organizator.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 art. 14 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Statut instytucji kultury nie zawierał wszystkich obligatoryjnych elementów wymaganych przez ustawę. • Zapisy statutu wykraczały poza zakres upoważnienia ustawowego. • Postanowienie statutu naruszało hierarchię źródeł prawa, przyznając pierwszeństwo uchwale przed ustawami. • Naruszenia prawa miały charakter istotny.
Godne uwagi sformułowania
aktywność organów władzy ustawodawczej samoistnie może stanowić normy prawne powszechnie obowiązujące • nie jest dopuszczalne domniemywanie kompetencji prawodawczych • statut, jako akt podustawowy, nie może odmiennie normować kwestii wcześniej uregulowanych w akcie wyższego rzędu • konstytucyjny zakaz subdelegacji kompetencji prawodawczej • godzi w sformułowany w art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej hierarchiczny system źródeł prawa
Skład orzekający
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
przewodniczący
Wojciech Rowiński
sprawozdawca
Jacek Rejman
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących tworzenia i statutów instytucji kultury, kontrola uchwał organów samorządu terytorialnego pod kątem istotnych naruszeń prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji połączenia instytucji kultury i wadliwości statutu w kontekście ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i merytorycznych związanych z tworzeniem prawa miejscowego przez samorządy, a konkretnie z wadami uchwały dotyczącej instytucji kultury. Pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie przepisów ustawowych przy tworzeniu statutów.
“Ważna uchwała kulturalna unieważniona przez sąd. Co poszło nie tak ze statutem?”
Sektor
kultura
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.