IV SA/Po 141/23

IV SA/Po 141/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Maciej Busz
Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1811/23 - Wyrok NSA z 2024-08-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 145 § 1 pkt 2 i § 3, art. 148 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1950
art. 1, art. 270 § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody z dnia 21 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 grudnia 2022 r. ([...]) Wojewoda (dalej jako "Wojewoda" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania S. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z 19 października 2022 r. ([...]) o odmowie uchylenia decyzji.
Zaskarżona decyzja Wojewody zapadła, jak wynika z jej uzasadnienia, w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem datowanym na 30 listopada 2021 r. (data wpływu do organu: 3 grudnia 2021 r.) S. S. (dalej też jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący"), reprezentowany przez ad C., wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty P. nr [...] z 31 maja 2012 r. (zwaną dalej "Decyzją ZmPnB") obejmującą zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z 29 stycznia 2008 r. wydanej na rzecz S. S. (zwanego dalej "Inwestorem") dotyczącej rozbudowy i przebudowy budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny, zlokalizowany na działce o nr ewid. [...] w miejscowości P., przy ul. [...] w granicy z działką nr ewid. [...] na podstawie zatwierdzonego zamiennego projektu budowlanego rozbudowy i przebudowy budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny. Jako podstawę do wznowienia postępowania wskazano art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. że decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. Do wniosku załączono kserokopię wyroku nakazowego Sądu Rejonowego P. , Wydziału [...] z [...] r. (sygn. akt [...]).
Postanowieniem z 28 stycznia 2022 r. Starosta P. (dalej jako "Starosta" lub "organ I instancji") wznowił ww. postępowanie.
Postanowieniem z 11 lutego 2022 r. Starosta zawiesił z urzędu to postępowanie, z uwagi na brak prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego stanowiącego podstawę wznowienia. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody z 13 kwietnia 2022 r., na które skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z 25 sierpnia 2022 r. (sygn. akt IV SA/Po 402/22).
Dnia 13 lipca 2022 r. do Starosty wpłynęło pismo Inwestora wraz z odpisem pisma skierowanego do WSA w Poznaniu i załącznikami, tj. kopiami wyroku Sądu Rejonowego P. , Wydziału [...] z [...] r. (sygn. akt [...]) oraz wyroku Sądu Okręgowego w P., Wydziału [...] z [...] r. (sygn. akt [...]) z uzasadnieniem.
Postanowieniem z 27 września 2022 r. Starosta podjął zawieszone postępowanie.
Przywołaną na wstępie decyzją z 19 października 2022 r. Starosta odmówił uchylenia Decyzji ZmPnB, z powodu braku okoliczności, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odwołanie od tej decyzji złożył Wnioskodawca, reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika.
Utrzymując w mocy decyzję Starosty z 19 października 2022 r. - przywołaną na wstępie decyzją z 21 grudnia 2022 r. - Wojewoda w uzasadnieniu wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż Wnioskodawca wniósł o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. pismem nadanym 01 grudnia 2021 r., zaś o zaistnieniu ww. przesłanki wznowienia dowiedział się 09 listopada 2021 r., tj. w dniu doręczenia zawiadomienia Prokuratury Rejonowej P. z [...] r.] o przekazaniu do Sądu Rejonowego P. (zwanego dalej "Sądem Rejonowym", w skrócie "SR") aktu oskarżenia przeciwko A. S.. W podaniu wskazano również na wyrok nakazowy SR z [...] r. (sygn. akt [...]) uznający oskarżoną A. S. za winną zarzucanych jej czynów, tj. posługiwania się podrobionymi przez nieustaloną osobę upoważnieniami sporządzonymi rzekomo przez G. S. i S. S. jako autentycznymi w celu odbioru Decyzji ZmPnB, a także podrobienia podpisów ww. osób na potwierdzeniach odbioru przesyłek listowych, których nadawcą było Starostwo Powiatowe w P.. Ponadto z dokumentacji sprawy wynika, że Sąd Rejonowy, po rozpoznaniu sprawy na rozprawie, w wyroku z [...] r. (sygn. akt jw.) uznał A. S. za winną czynu określonego w art. [...] ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138, z późn. zm.; dalej w skrócie "k.k."), tj. posługiwania się podrobionymi przez nieustaloną osobę upoważnieniami sporządzonymi rzekomo przez G. S. i S. S. jako autentycznymi w celu odbioru Decyzji ZmPnB (pkt I wyroku). Jednocześnie SR uniewinnił ww. oskarżoną od popełnienia czynu z art. [...] w zw. z art. [...] opisanego w punkcie lI wyroku, tj. podrobienia podpisów G. S. i S. S. na potwierdzeniach odbioru przesyłek listowych, których nadawcą było Starostwo Powiatowe w P.. Na skutek apelacji oskarżonej, Sąd Okręgowy w P. (dalej jako "Sąd Okręgowy", w skrócie "SO") w wyroku z [...] r. (sygn. akt [...]) zmienił punkt I wyroku SR w ten sposób, że uniewinnił oskarżoną od przestępstwa z art. [...] opisanego w tym punkcie. Z uzasadnienia wyroku SO wynika wprost, że materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne przypisanie winy oskarżonej, jak uczynił to Sąd I instancji, bowiem pozwalał na ustalenie innego przebiegu zdarzeń, sugerującego, że to osoba trzecia (jak zasugerował Sąd II instancji - urzędnik Starostwa Powiatowego) może być winna zarzucanych oskarżonej czynów.
Mając na względzie te ustalenia, organ II instancji uznał, że skoro w przedmiotowej sprawie zapadł wyrok uniewinniający, to nie można stwierdzić, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż wydane wyroki, które miały w ocenie Wnioskodawcy stanowić podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej, nie przesądzają o popełnieniu przestępstwa. Tymczasem to strona domagająca się wznowienia postępowania na ww. podstawie musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność. Organ administracji nie jest bowiem uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń co do popełnienia przestępstwa lub sfałszowania dokumentu. Naruszenie tego zakazu stanowi rażące naruszenie prawa, stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Skarżący nie przedłożył prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego stwierdzającego popełnienie przestępstwa, a jedynie posłużył się stwierdzeniami wskazującymi, że Decyzja ZmPnB została "najpewniej" wydana w wyniku przestępstwa, co jednak nie zostało udowodnione. Na zakończenie organ II instancji zaznaczył, że z uwagi na ekonomikę postępowania odwoławczego, niezmieniony materiał dowodowy oraz okoliczności faktyczne i prawne, odstąpił od procedury z art. 10 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Wojewody, S. S., reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika - zarzuciwszy:
1. sprzeczność ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na przyjęciu, że do akt sprawy nie zostało przedłożone prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające popełnienie przestępstwa, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się wyrok SO z [...] r. o sygn. akt [...], z którego wynika jednoznacznie, że Decyzja ZmPnB wydana została w wyniku przestępstwa, tj. z ww. wyroku wynika bezsprzecznie, że:
- podpis G. S. na dokumencie w postaci potwierdzenia odbioru przesyłki listowej poleconej nr ([...], której nadawcą było Starostwo Powiatowe w P., a adresatem ww. osoba, został podrobiony,
- podrobiony został podpis S. S. na dokumencie w postaci potwierdzenia odbioru przesyłki listowej poleconej nr [...], której nadawcą było Starostwo Powiatowe w P., a adresatem ww. osoba,
- podrobione zostało Upoważnienie z 1.06.2012 r. rzekomo sporządzone przez G. S. i dotyczące upoważnienia A. S. do odbioru Decyzji ZmPnB,
- podrobione zostało Upoważnienie z 1.06.2012 r. rzekomo sporządzone przez S. S. i dotyczące upoważnienia A. S. do odbioru Decyzji ZmPnB,
a jedynie nie ustalono, żeby osobą, która popełniła przestępstwo, była A. S., co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie w postaci art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu, jaki w ocenie organu istnieje bezpośredni związek pomiędzy prawomocnym zakończeniem postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym pod sygn. akt [...], a postępowaniem niniejszym, w sytuacji, kiedy ze zgromadzonego w sprawie karnej materiału dowodowego wynika, że w związku z podrobieniem podpisów G. S. i S. S. na dokumentach wskazanych w pkt 1, Decyzja ZmPnB została wydana w wyniku przestępstwa i zaistniały przesłanki do uchylenia ww. ostatecznej decyzji;
3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie w postaci art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym tego znanego organowi z urzędu, co istotnie narusza zasadę praworządności, a co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Starosty
- wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 31 marca 2023 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; w skrócie "u.COVID-19"), o czym strony zostały powiadomione pismami z 31 marca 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 u.COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Wojewody z 21 grudnia 2022 r. ([...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty P. z 19 października 2022 r. ([...]) o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji własnej z 31 maja 2012 r. nr [...] znak: [...] ("Decyzji ZmPnB"), obejmującej zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z 29 stycznia 2008 r. wydanej na rzecz S. S. ("Inwestora") dotyczącej rozbudowy i przebudowy budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny, zlokalizowanego na działce nr [...] w P. przy ul. [...], w granicy z działką nr [...], na podstawie zatwierdzonego zamiennego projektu budowlanego rozbudowy i przebudowy budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny.
Zaskarżona decyzja Wojewody oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty zapadły na skutek wznowienia, na wniosek Skarżącego, postępowania zakończonego ostateczną Decyzją ZmPnB.
Jako podstawę prawną wznowienia wskazano w ww. wniosku przepis art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli "decyzja wydana została w wyniku przestępstwa". Zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Poza tym z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa (art. 145 § 3 k.p.a.).
Stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
W kontrolowanej sprawie organy ustaliły, że Skarżący wystąpił o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. podaniem datowanym na dzień 30 listopada 2021 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 1 grudnia 2021 r., zaś o zaistnieniu wskazanej przesłanki wznowienia dowiedział się 09 listopada 2021 r., kiedy to otrzymał zawiadomienie z Prokuratury Rejonowej P. z 29 października 2021 r. o przekazaniu do Sądu Rejonowego P. aktu oskarżenia przeciwko A. S.. Organy wskazały również na wyrok nakazowy SR z [...] r. o sygn. akt [...] uznający ww. oskarżoną za winną zarzucanych jej czynów, tj. posługiwania się podrobionymi przez nieustaloną osobę upoważnieniami sporządzonymi rzekomo przez G. S. i S. S. jako autentycznymi w celu odbioru Decyzji ZmPnB, a także podrobienia podpisów ww. osób na potwierdzeniach odbioru przesyłek listowych, których nadawcą było Starostwo Powiatowe w P.. W konsekwencji organy uznały, że Skarżący dochował zakreślonego w art. 148 § 1 k.p.a. terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z powołaniem się na wskazaną we wniosku przyczynę wznowienia.
Prawidłowość ustaleń organów obu instancji odnośnie do terminowego złożenia przez Skarżącego przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania nie budzi zastrzeżeń Sądu.
W konsekwencji Sąd stwierdza, że organ I instancji zasadnie wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną Decyzją ZmPnB - postanowieniem z 28 stycznia 2022 r. ([...]), wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a.
Powyższe nie oznacza jeszcze, że w sprawie rzeczywiście zaistniała wskazywana przez Skarżącego przesłanka wznowieniowa.
Jak bowiem wynika z art. 149 § 2 k.p.a. oraz wypracowanego na jego gruncie orzecznictwa sądowego, postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do występowania przyczyn wznowienia, a następnie - w przypadku stwierdzenia ich wystąpienia - co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (por. np. wyrok NSA z 18.01.2017 r., II OSK 1038/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").
Z akt sprawy wynika, że Skarżący przyczyn wznowienia upatruje zasadniczo w przypadkach podrobienia podpisów jego oraz jego małżonki, do których miało dojść na dwóch nw. etapach postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem Decyzji ZmPnB:
(i) na etapie doręczania stronom zawiadomienia o wszczęciu postępowania w ww. sprawie (podrobienie podpisów Skarżącego oraz jego małżonki na zwrotnych potwierdzeniach odbioru skierowanych do nich przesyłek zawierających ww. zawiadomienie);
(ii) na etapie doręczania Decyzji ZmPnB (podrobienie podpisów Skarżącego oraz jego małżonki pod rzekomo udzielonymi przez nich A. S. upoważnieniami do odbioru ww. decyzji, a także posłużenie się tymi upoważnieniami).
W związku z tym od razu należy zaznaczyć, że dla wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. - inaczej niż w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. - nie ma znaczenia, czy przestępstwo miało wpływ na treść decyzji. Niezbędne jest jednak zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy jej wydaniem, a samym przestępstwem (por. wyrok NSA z 09.02.2011 r., II OSK 1170/10, CBOSA) - co wyraża użyte w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. określenie "w wyniku".
Sąd w niniejszym składzie co do zasady podziela pogląd, zgodnie z którym "wydanie" decyzji należy umiejscowić między podjęciem decyzji, a jej doręczeniem (tak trafnie E. Frankiewicz, Wydanie a doręczenie decyzji administracyjnej, "Państwo i Prawo" 2002, z. 2, s. 72). Wypada zauważyć, że w aktualnym stanie prawnym słuszność takiego stanowiska znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści obowiązującego od 1 czerwca 2017 r. przepisu art. 122b k.p.a.
Na "wydanie decyzji" można też spojrzeć jako na określony proces - proces stosowania prawa administracyjnego, złożony z poszczególnych etapów, począwszy od wyboru i ustalenia obowiązywania normy prawnej, przez jej wykładnię, ustalenie stanu faktycznego, zabieg subsumcji oraz wyboru konsekwencji prawnych, aż po sformułowanie i uzasadnienie decyzji. W tym ujęciu wystarczy, że przestępstwo, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., będzie miało wpływ na jeden z ww. etapów (por. G. Krawiec, Wydanie decyzji w wyniku fałszywych dowodów lub przestępstwa jako podstawa wznowienia ogólnego postępowania administracyjnego, Sosnowiec 2006, s. 78-81).
W świetle powyższych uwag jest jasne, że niezależnie od przyjętego sposobu rozumienia terminu "wydanie decyzji" użytego w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. - czy jako umiejscowionego na osi czasu momentu, czy jako rozciągniętego w czasie procesu - w ramach przesłanki wznowieniowej ustanowionej w tym przepisie nie mieści się sytuacja, w której do przestępstwa dochodzi dopiero na etapie doręczania decyzji administracyjnej stronom.
Już z tego powodu nie mogła stanowić uzasadnionej przyczyny wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. ta z podniesionych w podaniu o wznowienie oraz w skardze okoliczności [zob. pkt (ii) powyżej], w świetle której podrobione (oraz użyte) zostały upoważnienia z 01 czerwca 2012 r., rzekomo sporządzone przez Skarżącego oraz przez jego małżonkę, umocowujące A. S. do odbioru w ich imieniu Decyzji ZmPnB - jako dotyczące etapu, który nastąpił już po wydaniu decyzji.
Taka okoliczność - jako prowadząca faktycznie do uniemożliwienia Skarżącemu oraz jego małżonce zaskarżenie ww. decyzji - mogłaby stanowić ewentualnie przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu"). Ponieważ jednak ta podstawa nie została wskazana przez Skarżącego w podaniu o wznowienie, to nie mogła być badana w niniejszej sprawie. Albowiem w sytuacji, gdy postępowanie wznowieniowe prowadzone jest na wniosek strony, organ jest związany podstawami wznowieniowymi zawartymi we wniosku inicjującym takie postępowanie i nie może odnosić się do innych podstaw nie wskazanych przez stronę. Podana przez stronę w podaniu o wznowienie postępowania podstawa tego wznowienia wiążąco wyznacza granice tego nadzwyczajnego postępowania (por. wyroki NSA: z 09.11.2018 r., II OSK 3335/18, z 14.04.2022 r., I OSK 2396/20; CBOSA).
Pozostaje zatem zbadać, czy wskazaną w podaniu Skarżącego przyczynę wznowienia postępowania zakończonego Decyzją ZmPnB - z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. - mogła stanowić druga (acz chronologicznie pierwsza) z przywołanych w skardze okoliczności [zob. pkt (i) powyżej], wyrażająca się w tym, że na etapie doręczania stronom zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie doszło do podrobienia podpisów Skarżącego oraz jego małżonki na zwrotnych potwierdzeniach odbioru skierowanych do nich przesyłek zawierających ww. zawiadomienia.
Jest zasadą, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. jest dopuszczalne, gdy fakt popełnienia przestępstwa zostanie stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu karnego lub innego organu (por. wyrok NSA z 09.02.2011 r., II OSK 1170/10, CBOSA).
W kontrolowanej sprawie spór dotyczy właśnie tego, czy zalegające w aktach sprawy wyroki SR i SO są orzeczeniami stwierdzającymi popełnienie przestępstwa w rozumieniu ww. przepisu.
W ocenie Sądu twierdząca odpowiedź na to pytanie udzielana przez stronę skarżącą zasadza się na błędnym utożsamianiu ustalenia przez sąd, że doszło do popełnienia czynu zabronionego (tu: podrobienia przez nieustalonego sprawcę podpisów Skarżącego i jego małżonki na zwrotnych potwierdzeniach odbioru zawiadomień o wszczęciu postępowania) ze stwierdzeniem "popełnienia przestępstwa".
Należy podkreślić, że użyte w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. pojęcie "przestępstwa" należy interpretować w takim znaczeniu, jakie nadaje mu prawo karne (por. wyroki WSA: z 24.09.2009 r., II SA/Ol 555/09; z 04.10.2018 r., IV SA/Wa 681/18; CBOSA).
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138, z późn. zm.; w skrócie "k.k."):
"§ 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.
§ 2. Nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma.
§ 3. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu."
W konsekwencji w doktrynie prawa karnego podkreśla się, że "dla uznania zachowania za przestępstwo konieczne jest ustalenie, że jest to czyn bezprawny (sprzeczny z porządkiem prawnym), czyn karalny (realizujący znamiona opisane w przepisie części szczególnej k.k. lub innej ustawy), czyn karygodny (społecznie szkodliwy w stopniu wyższym niż znikomy) i czyn zawiniony (pozwalający postawić sprawcy zarzut, że choć mógł postąpić inaczej, postąpił niezgodnie z prawem)" [zob. B. Gadecki (w:) Kodeks karny. Art. 1-316. Komentarz, pod red. B. Gadeckiego, Warszawa 2023, art. 1 Nb 1). Innymi słowy, "aby (konkretne) zachowanie się człowieka można było w świetle k.k. uznać za przestępstwo, musi być ono: 1) czynem zabronionym pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia (warunek pierwszy – zob. art. [...].); 2) czynem zabronionym pod groźbą kary, którego społeczna szkodliwość jest wyższa niż znikoma (warunek drugi – zob. art. [...].); 3) czynem zabronionym pod groźbą kary zawinionym przez sprawcę w czasie jego popełnienia (warunek trzeci – zob. art. [...].)" [zob. Ł. Pohl (w:) Kodeks karny. Komentarz, pod red. R. Stefańskiego, Warszawa 2023, art. 1 Nb 2).
Z powyższego jasno wynika, że dla stwierdzenia, iż w danej sprawie doszło do przestępstwa, to oprócz samego ustalenia, iż doszło do popełnienia czynu zabronionego w ustawie (tu: w art. [...].) pod groźbą kary, niezbędne jest także przesądzenie, że społeczna szkodliwość tego czynu jest wyższa niż znikoma, a ponadto istotne jest również ustalenie winy sprawcy - wszak "nullum crimen sine culpa" (łac. "nie ma przestępstwa bez winy"). Tymczasem w sprawie karnej, na którą powołano się we wniosku wznowieniowym, nie został ustalony nawet sprawca wskazanych przez Skarżącego czynów zabronionych (fałszerstw podpisów).
Również w literaturze z zakresu prawa administracyjnego podkreśla się, na gruncie art. 145 § 2 k.p.a., że: "Zgodnie z przepisami k.p.a. konieczne jest stwierdzenie [orzeczeniem - dop. Sądu] popełnienia przestępstwa oraz sfałszowania dowodu (a więc też przestępstwa). A zatem orzeczeniem potwierdzającym popełnienie przestępstwa oraz sfałszowania dowodu będzie wyrok (...). Nie ulega wątpliwości, że wyrok skazujący jest objęty zakresem art. 145 § pkt 2 k.p.a. Nie dotyczy to natomiast wyroku uniewinniającego. Wina bowiem to konieczny element przestępstwa; skoro nie ma winy, to nie ma przestępstwa" (zob. G. Krawiec, Wydanie decyzji w wyniku fałszywych dowodów lub przestępstwa jako podstawa wznowienia ogólnego postępowania administracyjnego, Sosnowiec 2006, s. 110).
Tymczasem w kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że Skarżący nie przedłożył prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego popełnienie przestępstwa w powyższym rozumieniu. W szczególności nie przedłożył żadnego prawomocnego wyroku skazującego (ani np. prawomocnego nakazu karnego, wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne, albo wyroku lub postanowienia umarzających postępowanie karne wprawdzie bezwarunkowo, ale z przyczyn innych niż brak popełnienia przestępstwa - por. szerzej G. Krawiec, Wydanie decyzji w wyniku fałszywych dowodów lub przestępstwa jako podstawa wznowienia ogólnego postępowania administracyjnego, Sosnowiec 2006, s. 109-112). Przeciwnie, wszystkie zalegające w aktach sprawy prawomocne wyroki karne - tj. wyrok Sądu Rejonowego P. w P. z [...] r. o sygn. akt [...] (w zakresie pkt II) oraz wyrok Sądu Okręgowego w P. z [...] r. o sygn. akt [...] - są wyłącznie wyrokami uniewinniającymi.
W konsekwencji należy zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji, że skoro w przedmiotowej sprawie zapadły prawomocnie wyłącznie wyroki uniewinniające (zob. pkt 2 wyroku SR, a także pkt 1 wyroku SO), to nie można stwierdzić, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania przewidziana w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż wydane wyroki, które miały - w ocenie Skarżącego - stanowić podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej, nie przesądzają popełnienia przestępstwa. Jedynie, dodajmy, wskazują one na to, że mogło dojść (a nawet doszło) do popełnienia określonych czynów zabronionych, ale już ani nie oceniają ich społecznej szkodliwości, ani nie ustalają winy (a nawet osoby) sprawcy (które to okoliczności, jak to już wyżej wskazano, łącznie składają się na pojęcie "stwierdzenia popełnienia przestępstwa" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 k.p.a.).
W efekcie należy stwierdzić, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do zbadania wystąpienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. - który to przepis został też prawidłowo przez organy wyłożony, w kontekście regulacji z art. 145 § 2 k.p.a. - a ustalenia te, wbrew zarzutom skargi, nie pozostają w sprzeczności z zebranym w sprawie w stopniu wystarczającym materiałem dowodowym. W konsekwencji organy zasadnie uznały, że w sprawie nie zaistniała ww. przesłanka (verba legis: przyczyna) wznowienia wskazana przez stronę skarżącą w podaniu o wznowienie.
Wypada w tym miejscu zaznaczyć, że powyższa konstatacja nie oznacza, że postępowanie zakończone Decyzją ZmPnB było wolne od wad, które mogłyby uzasadniać wznowienie tego postępowania na innej podstawie (verba legis: z innej przyczyny, np. określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a jedynie - że nie wystąpiła ta podstawa (przyczyna), która została podana przez stronę skarżącą (notabene reprezentowaną przez zawodowego pełnomocnika) we wniosku o wznowienie i do której zbadania zasadnie ograniczyły się organy.
Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej (tu: Decyzji ZmPnB), gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w całości oddalił.