IV SA/Po 137/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą umorzenia opłaty za wyłączenie gruntów rolnych, wskazując na rażącą bezczynność organu i niewłaściwą analizę sytuacji finansowej skarżącego.
Skarżący I.S. domagał się umorzenia opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, powołując się na trudności finansowe spowodowane pandemią COVID-19. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia ulgi, a otrzymana pomoc finansowa czyni dalsze wsparcie niesprawiedliwym społecznie. WSA w Poznaniu uchylił decyzję SKO, zarzucając organowi rażącą bezczynność trwającą prawie 4 lata oraz brak wnikliwej analizy sytuacji materialnej skarżącego, co naruszyło zasady postępowania administracyjnego.
Sprawa dotyczyła skargi I.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa W. odmawiającą umorzenia opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej za 2020 rok. Skarżący powoływał się na trudności finansowe związane z pandemią COVID-19. Organy administracji uznały, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia umorzenia, a otrzymana wcześniej pomoc finansowa (de minimis) oraz dochody małżonki wykluczają potrzebę dalszego wsparcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na rażącą bezczynność SKO, które rozpoznawało sprawę przez niemal 4 lata bez podjęcia żadnych czynności. Sąd podkreślił, że organ nie dokonał wszechstronnej analizy sytuacji finansowej skarżącego, ograniczając się do powierzchownego odniesienia się do jego zarzutów i przepisów prawa. WSA wskazał, że uznanie administracyjne nie może być dowolne i wymaga dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności, w tym możliwości płatniczych zobowiązanego. Sąd uznał, że bezczynność organu naruszyła zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80 k.p.a.) oraz zasadę zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), a skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji opieszałości organu. W związku z tym, Sąd uchylił decyzję SKO i zasądził zwrot kosztów postępowania, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazań sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, samo stwierdzenie trudności finansowych nie jest wystarczające. Konieczne jest wykazanie, że sytuacja wnioskodawcy nie pozwala na spłatę należności bez szczególnej dolegliwości, a także uwzględnienie innych czynników, takich jak otrzymana pomoc publiczna czy dochody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie dokonały wnikliwej analizy sytuacji finansowej skarżącego i nie wykazały, dlaczego nie zachodzi ważny interes zobowiązanego. Podkreślono, że umorzenie jest wyjątkiem i wymaga szczegółowego uzasadnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.o.g.r.l. art. 22b § 1 pkt. 2
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Dochodami budżetu województwa związanymi z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych są pobierane na podstawie ustawy opłaty roczne.
u.f.p. art. 64 § 1 pkt. 2
Ustawa o finansach publicznych
Należność w postaci opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, lub umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażąca i naganna bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu sprawy przez okres niemal 4 lat. Brak wnikliwej analizy sytuacji finansowej skarżącego przez organ odwoławczy. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących prowadzenia postępowania i wydawania decyzji. Naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji o braku przesłanek do umorzenia opłaty, oparta na otrzymanej pomocy finansowej i dochodach małżonki.
Godne uwagi sformułowania
Uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności. Decyzja o charakterze uznaniowym musi odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interes obywatela z interesem publicznym. Rażące i naganne przekroczenie terminu do załatwienia sprawy stanowi jawny wyraz nierespektowania zasady zaufania obywateli do organów państwa. Skarżący nie może zatem ponosić negatywnych konsekwencji rażącego niedbalstwa i opieszałości organu.
Skład orzekający
Izabela Bąk-Marciniak
przewodniczący sprawozdawca
Monika Świerczak
członek
Wojciech Rowiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia należności publicznoprawnych w przypadku trudności finansowych, a także konsekwencje rażącej bezczynności organów administracji publicznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego wnioski dotyczące procedury administracyjnej i zasad prowadzenia postępowań mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwała bezczynność organu administracji może prowadzić do uchylenia jego decyzji, nawet jeśli pierwotne merytoryczne stanowisko organu mogłoby być uzasadnione. Podkreśla znaczenie terminowości i prawidłowości procedury.
“4 lata bezczynności organu doprowadziły do uchylenia jego decyzji. Sąd przypomina o zasadach postępowania administracyjnego.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 137/25 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-04-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/ Monika Świerczak Wojciech Rowiński Symbol z opisem 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak sędzia WSA Wojciech Rowiński Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego I. S. kwotę 244 zł (słownie: dwieście czterdzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z dnia 27 listopada 2024 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 22 b ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. 2024, poz. 82 ze zm.) oraz art. 64 ust. 1 pkt 2 oraz art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2024, poz. 1530 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa W. z dnia 22 grudnia 2020 r., nr [...], odmawiającą umorzenia I. S. opłaty rocznej za 2020 rok wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w wysokości [...] zł z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej o powierzchni 0,2302 ha klasy Rlllb, wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego położonych w obrębie ewidencyjnym C. , stanowiących część działki ewidencyjnej numer [...], przeznaczonych pod budowę stacji kontroli pojazdów wraz z myjnią samochodów. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podniosło, że I. S. wnioskiem z 20 sierpnia 2010 r. (powinno być 2020 r. - przypis Sądu) wystąpił do Marszałka Województwa W. o umorzenie rocznej opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej w wysokości [...] zł. Wnioskodawca powołał się na trudności finansowe spowodowane przez pandemię COVID-19. Organ I instancji w toku postępowania, w oparciu o przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty ustalił stan majątkowy wnioskodawcy i uznał, że aktualny stan finansowy nie pozwala na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zobowiązania. Zdaniem organu I instancji udzielona wnioskodawcy przez inne organy pomoc publiczna rekompensuje I. S. negatywne skutki pandemii koronowirusa. Nadto organ poinformował wnioskodawcę o możliwości ubiegania się o rozłożenie wymagalnej kwoty na raty lub odroczenie terminu jej płatności. Od powyższej decyzji, w przewidzianym terminie, odwołanie wniósł I. S.. Odwołujący zakwestionował ocenę swojej sytuacji majątkowej przez organ I instancji i podniósł, że z dokumentów znajdujących się w aktach nie wynika, by jego sytuacja finansowa była na tyle dobra, by zapłata kwoty [...]zł nie spowodowała zagrożenia dla egzystencji jego rodziny oraz nie spowodowała wstrzymania działalności gospodarczej. I. S. podniósł również okoliczność, iż w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu I instancji otrzymał informację, że 50% opłaty zostanie umorzone, dlatego nie zgadza się z przedmiotową decyzją. Kolegium dokonując rozważań na gruncie przedmiotowej sprawy wyjaśniło, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Przepis art. 22b ust. 1 pkt. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowi, że dochodami budżetu województwa związanymi z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych są pobierane na podstawie ustawy opłaty roczne. Zgodnie zaś z art. 64 ust. 1 pkt. 2 ustawy o finansach publicznych należność w postaci opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, lub umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Zdaniem Kolegium w sprawie nie zachodzi ani uzasadniony ważny interes zobowiązanego ani interes publiczny, jak również uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze, w szczególności możliwości płatnicze zobowiązanego. SKO podkreśliło, że stosowanie instytucji umorzenia zaległości na podstawie z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych ze swojej istoty wymaga wykładni zawężającej, ponieważ stanowi wyjątek od obowiązku uiszczenia należności o charakterze publicznoprawnym. "Uzasadnione względy", o których stanowi ten przepis to właśnie względy szczególne, wyjątkowe. Dla udzielenia ulgi poprzez całkowite umorzenie należności, nie jest wystarczające subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że taki jest właśnie jego interes w uzyskaniu ulgi, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności tego nie potwierdzają. Wnioskodawca uzasadniając wniosek podniósł, że ma trudności finansowe wynikające z pandemii koronawirusa oraz klęsk żywiołowych, które dotknęły jego gospodarstwo. Jednakże w ocenie organu gorsza niż dotychczas sytuacja materialna nie stanowi sama w sobie podstawy do umorzenia należności. Wymagane jest tu także, aby sytuacja wnioskodawcy - nie pozwalała na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Zdaniem SKO nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, iż w 2020 r. wnioskodawca otrzymał pomoc finansową de minimis w kwocie [...]euro tj. niepełna pół miliona złotych na zakup maszyny do prowadzenia działalności gospodarczej, a w okresie od marca do maja 2020 r. został zwolniony z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Tak znaczna pomoc finansowa dla wnioskodawcy nie tylko pozwoliła na zmniejszenie bieżących wydatków ale umożliwiła również rozwój działalności dzięki kupnie maszyny. Udzielenie kolejnego wsparcia finansowego I. S. w postaci umorzenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej byłoby niesprawiedliwe społecznie. Kolegium ponadto wskazało, że małżonka wnioskodawcy w 2019 r. osiągnęła dochód, który pozwoliłby na uiszczenie opłaty, tym bardziej, że obowiązek zapłaty corocznej opłaty nie był dla wnioskodawcy nowym zobowiązaniem finansowym - z koniecznością uiszczania rocznej opłaty wnioskodawca musiał liczyć się zawczasu, już na etapie składania wniosku o wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Po przeanalizowaniu sytuacji materialnej Wnioskodawcy z wysokością opłaty która wynosi [...] zł Kolegium doszło do wniosku, że dochody osiągnięte w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej przez wnioskodawcę, w szczególności dochody z działalności gospodarczej uzyskane w 2019 r. przez jego małżonkę, były wystarczające by uiścić roczną opłatę. Zasadą pozostać musi płacenie należności w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły. Analiza sytuacji finansowej wnioskodawcy oraz okoliczności wskazane w toku postępowania administracyjnego, wpływające na możliwości finansowe zobowiązanego wykazała, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Tym samym zdaniem Kolegium nie doszło do naruszenia przepisów, a Organ I instancji prawidłowo, na podstawie niewadliwie ustalonego stanu, odmówił umorzenia rocznej opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Sądu I. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wskazując na opieszałość SKO w P. w rozpoznaniu i wydaniu decyzji. Skarżący wskazał, że decyzja jaką wydało SKO w P. jest dla niego mocno krzywdząca i niezgodna ze stanem faktycznym. W jego ocenie umorzenie opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej nie byłoby niesprawiedliwe społecznie. Dla budżetu Województwa W. nie jest to duża kwota, a dla skarżącego byłaby to duża pomoc. Pomimo dużych trudności finansowych skarżącego opłaty za rok 2021, 2022, 2023, 2024 zapłacił w terminie i w pełnej wysokości. Jak SKO w P. zauważyło w 2020 r. skarżący otrzymał pomoc de minimis w kwocie [...]euro na zakup maszyn polowych do prac w gospodarstwie rolnym takich jak kombajn zbożowy, przyczepy do przewozu płodów rolnych, agregat uprawowy. Kwota [...]zł to część pomocy do zakupu sprzętu, który kosztuje ponad 2 mln, a bez którego prowadzenie gospodarstwa rolnego jest niemożliwe. Skarżący podkreślił, że wskazanej kwoty nie otrzymał na swoje konto, by mógł nią swobodnie rozporządzać. Została ona przekazana na konto banku, które finansowało przedsięwzięcie jako zabezpieczenie dla banku i pomniejszenie jego kredytu. Z powodu trudności finansowych w 2020 r. skarżący był zmuszony do zawarcia z Bankiem Spółdzielczym w [...] umowy porozumienia. Bank zgodził się na restrukturyzację jego zadłużenia w wyniku czego każdego roku spłaca jedynie kapitał z zadłużenia, a odsetki będzie spłacał po całkowitej spłacie kapitału. Skarżący podkreślił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze jego odwołanie rozpoznawało 4 lata. Miał on zatem prawo sądzić, że jego wniosek został rozpatrzony pozytywnie, skoro przez 4 lata organ w tej sprawie pozostawał bezczynny czym działał na jego szkodę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oceniając decyzję w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, że uchybia ona prawu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2024 r., którą utrzymano w mocy decyzję Marszałka Województwa W. z dnia 22 grudnia 2020 r., odmawiającą umorzenia I. S. opłaty rocznej za 2020 rok wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w wysokości [...] zł z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana po niemal 4 latach od momentu złożenia odwołania. Przez okres tych 4 lat organ nie dokonał żadnej czynności w sprawie. Brak jest też dowodów, które wskazywałyby na wykonanie przez SKO obowiązku, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Pomimo tego, że SKO w P. dopiero po tak długim czasie przystąpiło do rozpoznania sprawy, to nie poczyniło w istocie żadnych własnych ustaleń ani rozważań, które wskazywałyby na ponowne przeanalizowanie całości sprawy i które przyczyniłyby się do wszechstronnego jej wyjaśnienia. Organ II instancji ograniczył się jedynie do zacytowania przepisów, które w jego ocenie znajdowały zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, oraz do zdawkowego zaaprobowania stanowiska organu I instancji. Uzasadnienie decyzji Kolegium nie zawiera jakichkolwiek argumentów, które przemawiałyby za trafnością jego stanowiska. Poza tym organ odwoławczy jedynie w szczątkowej formie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawy o finansach publicznych Przepis art. 22b ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U.2024.82 t.j.) stanowi, że dochodami budżetu województwa związanymi z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych są pobierane na podstawie ustawy opłaty roczne. Zgodnie zaś z art. 64 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.2024.1530 t.j. dalej "u.f.p.") należność w postaci opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, lub umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Wskazać należy, że ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia wniosku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Przy czym uzasadnienie decyzji powinno odpowiadać warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak, aby strona mogła mieć pewność, a sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane zostały ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W szczególności w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla wnioskującego powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego". Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interes obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów. (por. wyrok WSA w Opolu z 9.10.2024 r., I SA/Op 583/24, LEX nr 3775931). Zauważyć należy, iż kryteria, tj. "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", są pojęciami nieostrymi, co oznacza, że ich treść musi być ustalona w konkretnej sprawie. Dla organu administracyjnego oznacza to, że w każdej rozpatrywanej sprawie indywidualnie musi on ustalić i ocenić, na czym polega ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną zobowiązanego, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. Z kolei przesłankę "interesu publicznego" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (tak: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 7.11.2024 r., I SA/Go 144/24, LEX nr 3785506.) Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że Organ nie tylko nie dokonał prawidłowej interpretacji regulacji z art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. ale również nie przekonująco uzasadnił dlaczego w rozpoznawanej nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Skarżący przedłożył ze skargą zaświadczenie z Banku Spółdzielczego w [...] z 24.05.2024 r., z którego wynika, że zawarł umowę porozumienia w/s restrukturyzacji zadłużenia wraz z wykazem spłat za lata 2020-2023 oraz pozostałą kwotą zadłużenia w wysokości [...] zł. Bank zgodził się na restrukturyzację jego zadłużenia w wyniku czego każdego roku spłaca jedynie kapitał z zadłużenia, a odsetki będzie spłacał po całkowitej spłacie kapitału. Pomimo dużych trudności finansowych skarżącego opłaty za rok 2021, 2022, 2023, 2024 zapłacił w terminie i w pełnej wysokości. Natomiast wspomniana przez organ kwestia, iż "w 2020 r. wnioskodawca otrzymał pomoc finansową de minimis w kwocie [...] na zakup maszyny do prowadzenia działalności gospodarczej" nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem jak wskazuje skarżący kwota ta została przekazana na konto banku, którą to nie mógł swobodnie rozporządzać. Kolegium nie poczyniło też żadnych rozważań w zakresie dochodów wnioskodawcy, ograniczając się jedynie do wskazania dochodu małżonki wnioskodawcy z 2019 r. W rezultacie przedstawione wyżej przyczyny musiały zadecydować o uwzględnieniu skargi, gdyż wydana w tej sprawie decyzja nie uwzględnia wszystkich istotnych pod względem prawnym jak i faktycznym okoliczności. Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazuje, że prawidłowe zastosowanie prawa materialnego zależy od uprzedniego ustalenia stanu faktycznego w stopniu pozwalającym na stwierdzenie, że sporne okoliczności zostały wyjaśnione dostatecznie do wydania rozstrzygnięcia. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki, a dopiero w konsekwencji stwierdzenia ich zaistnienia - może ważyć, czy pomimo to ulga taka zobowiązanemu przysługuje. Temu obowiązkowi organ w tej sprawie nie sprostał. Nie bez znaczenia jest również to, że postępowanie SKO w P., które w sposób rażący i naganny przekroczyło termin do załatwienia sprawy, stanowi jawny wyraz nierespektowania zasady zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zasada zaufania obywateli do organów państwa wyrażona w art. 8 k.p.a. uznawana jest za klamrę, która spina całość ogólnych zasad postępowania. Jest to zasada najszersza pod względem zakresu. Można w niej pomieścić bogaty katalog zasad ogólnych. Zasada wynikająca z treści art. 8 k.p.a. stanowi podstawę uznania, że przy rozpoznawaniu sprawy organ administracji publicznej - zwłaszcza stosując normy o charakterze sankcyjnym - nie powinien negatywnie dla strony interpretować okoliczności sprawy, w sytuacji, gdy do powstania takiej sytuacji przyczynił się sam organ administracji publicznej. Skarżący nie może zatem ponosić negatywnych konsekwencji rażącego niedbalstwa i opieszałości organu. Skarżący miał też prawo przypuszczać, że sprawa została "załatwiona pozytywnie". Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu oraz uwzględni wskazania wynikające z przedstawionych powyżej rozważań. W szczególności Kolegium będzie miało na względzie, że z powodu tak drastycznej bezczynności leżącej po stronie organu skarżący nie może znaleźć się w sytuacji dla niego niekorzystnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI